Supreme Court dismisses appeal on divorce grounds, upholding lower court's rejection of abuse of right claim.

Απόφαση 1883 / 2009 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1883/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Μαϊου 2009, με την παρουσία και της γραμματέα Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ..., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Του αναιρεσιβλήτου: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Δέσποινα Μαλούχου, με δήλωση του αρθρ. 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 23-9-2004 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελούς Πρωτοδικείου Καβάλας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 94/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 323/2007 του Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 10-12-2007 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσίβλητος, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 14-5-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την προσκομιζόμενη υπ'αριθμ. 8412 Β/18-4-2008 έκθεση της δικαστικής επιμελήτριας Καβάλας ... και τις συναπτόμενες σ' αυτή βεβαίωση και απόδειξη εγχείρισης δικογράφου προκύπτει ότι επίσημο αντίγραφο της κρινομένης αιτήσεως αναιρέσεως με κλήση προς συζήτηση αυτής κατά την δικάσιμο, που σημειώνεται στην αρχή της παρούσης, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στην αναιρεσείουσα (με θυροκόλληση του σχετικού εγγράφου στην κατοικία της και παράδοση αντιγράφων αυτού στις οικείες αστυνομική και ταχυδρομική υπηρεσία).

Η αναιρεσείουσα δεν εμφανίσθηκε κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του πινακίου, η συζήτηση όμως θα χωρήσει, παρά την απουσία της, σαν να ήταν και αυτή παρούσα (άρθρο 576 παρ. 2 εδ. γ ΚΠολΔ). Η ποσοτική αοριστία της αγωγής, η οποία υπάρχει, όταν δεν συγκεκριμενοποιούνται όλα τα στοιχεία, που απαιτούνται κατά νόμον για τη θεμελίωση του αιτήματος της αγωγής, ελέγχεται ως παράβαση από το άρθρο 559 αριθ. 8 ή 14 ΚΠολΔ.

Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση του δικογράφου της αγωγής, με την οποία επεδιώκετο η λύση του γάμου των διαδίκων λόγω τετραετούς διαστάσεώς των προκύπτει ότι σ' αυτό περιέχονται όλα τα περιστατικά που συγκροτούν το πραγματικό του άρθρου 1439 ΑΚ που είναι δηλαδή αναγκαία για τη διαδικαστική πληρότητα του αγωγικού δικογράφου.

Στα στοιχεία δε αυτά περιλαμβάνεται και η βούληση των διαδίκων συζύγων να διακόψουν οριστικά την έγγαμη συμβίωσή τους, πράγμα που δεν αναφέρεται μεν με ρητή και πανηγυρική λεκτική διατύπωση, προκύπτει όμως σαφώς από το όλο περιεχόμενο της αγωγής. Κατά συνέπεια, ο πρώτος αναιρετικός λόγος (εκ του άρθρου 559 αριθμ. 14 ΚΠολΔ), με τον οποίο η αναιρεσείουσα μέμφεται το Εφετείο ότι παρά τον νόμο δεν απέρριψε την αγωγή ως αόριστη, είναι αβάσιμος.

Για τη θεμελίωση της εκ του άρθρου 281 ΑΚ ενστάσεως, περί καταχρηστικής ασκήσεως του δικαιώματος προς διάζευξη, δεν αρκούν οποιεσδήποτε δυσμενείς επιπτώσεις του διαζυγίου σε βάρος του εναγομένου εκ των συζύγων ή των τέκνων τους, αλλά απαιτείται οι επιπτώσεις αυτές να εκφεύγουν εκείνων που είναι συνήθεις και αυτονόητες και να οδηγούν, λόγω του εξαιρετικού χαρακτήρος και της σοβαρότητός των, στη δημιουργία καταστάσεως υπερμέτρως σκληρής για τον εναγόμενο ή τα τέκνα, ώστε εντεύθεν να επιβάλλεται η διατήρηση του γάμου για την αποτροπή αυτών των συνεπειών.

Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσείουσα (εναγομένη), προς στήριξη της προβληθείσας από αυτή πρωτοδίκως και επαναφερθείσας στην έκκλητη δίκη ενστάσεως περί καταχρηστικής από τον ενάγοντα (αναιρεσίβλητο) ασκήσεως του δικαιώματος προς διάζευξη, ανέφερε στις ενώπιον του πρωτοδικείου προτάσεις της τα ακόλουθα κατά λέξη περιστατικά: "1.Ο σύζυγος μου υπήρξε ο πρώτος και μοναδικός άνδρας της ζωής μου, όταν το 1960 σε ηλικία 24 ετών παντρευτήκαμε και αποκτήσαμε ένα παιδί τη ....

Ότι κατά τη διάρκεια του γάμου μας εκείνος εργαζόταν εποχιακά ως ψαράς κι εγώ ήμουν μοδίστρα επιφορτισμένη με τις οικιακές εργασίες την περιποίηση και φροντίδα όλης της οικογένειας αλά και την ανατροφή της κόρης μας που σπούδασε δασκάλα κι ότι από το έτος 1968 που αρρώστησε και είναι έκτοτε συνταξιούχος λόγω αναπηρίας, αναγκάσθηκα να σταματήσω να εργάζομαι ως μοδίστρα και απασχολήθηκα αποκλειστικά με το δικό του επάγγελμα και την ιδιαίτερη φροντίδα που χρειαζόταν. 2.Ότι στα 45 έτη της έγγαμης συμβίωσής μας και μεταξύ των ετών 1987 έως 1990 ο σύζυγός μου με είχε εγκαταλείψει πάλι και είχε συνδεθεί με άλλη γυναίκα, ότι το γεγονός αυτό είχε κλονίσει την υγεία μου, πλην όμως η θέλησή μου να κρατήσω την οικογένειά μου μου έδωσε τη δύναμη και την υπομονή, η σχέση μας αποκαταστάθηκε και η ζωή μας συνεχίσθηκε κανονικά μέχρι και το Πάσχα του έτους 2000, οπότε και η συμπεριφορά του άλλαξε πάλι απέναντί μου κι άρχισε να με συμπεριφέρεται βάναυσα, μέχρι που διαπίστωσα ότι είχε συνάψει ερωτικές σχέσεις με μία νεώτερή του αλλοδαπή γυναίκα και με αφορμή ένα σοβαρό επεισόδιο που δημιούργησε σε βάρος μου έφυγα έντρομη και πανικόβλητη από το σπίτι και μετέβην προσωρινά στο σπίτι της κόρης μας στην ...

στις 12-9-2000, ενώ την ίδια ημέρα ο σύζυγός μου άλλαξε κλειδαριά στο σπίτι, τον αριθμό κλήσης του τηλεφώνου κι άρχισε να δέχεται καθημερινά τις επισκέψεις της ερωμένης του στην οικογενειακή μας στέγη κατασπαταλώντας για τη συντήρησή της τις οικονομίες μας, ενώ για τον ίδιο λόγο άσκησε και αγωγή διαζυγίου εναντίον μου.

Καίτοι λίγες ημέρες μετά επέστρεψα στο σπίτι αρνούνταν να με δεχτεί, γι'αυτό και στις αρχές Νοεμβρίου 2000 αναγκάσθηκα να μισθώσω ένα ημιυπόγειο στη διπλανή κατοικία, ενώ παρουσιάσθηκαν και πάλι τα προβλήματα κατάθλιψης και μελαγχολίας και βρέθηκα σε δύσκολη θέση οικονομικά και ηθικά, αφού σε ηλικία 65 ετών, φιλάσθενη, χωρίς κανένα απολύτως εισόδημα ή περιουσία, χωρίς καν να είμαι ασφαλισμένη σε κάποιο ταμείο, έβλεπα το γάμο μου και την οικογένειά μου να γκρεμίζονται.

Η συμπεριφορά του μάλιστα αυτή δημιούργησε δυσμενείς επιπτώσεις και τεράστια προβλήματα και στην κόρη μας, επειδή πήρε καθαρά τη θέση μου απέναντι στον πατέρα της αν και τον λάτρευε, με αποτέλεσμα σε μία πρωτοφανή ένδειξη σκληρότητας απέναντί της σταμάτησε όχι μόνον να της μιλάει, αλλά αρνείται να την δει και να δει και τα εγγόνια του και μάλιστα ο μικρός που φέρει και το όνομά του δεν τον γνωρίζει καν.

Ισχυρίσθηκα ακόμη ότι τον Ιούλιο του έτους 2001 ο αντίδικος που είχε διαλύσει τη σχέση του με την αλλοδαπή γυναίκα, με επισκέφθηκε στο ημιυπόγειο που διαμένω δίπλα στο σπίτι μας και έκτοτε μέχρι και τον Ιούνιο του έτους 2002 αποκαταστάθηκαν οι σχέσεις μας, είχαμε επανασυνδεθεί ως σύζυγοι, αφού βρισκόμασταν σχεδόν καθημερινά, συζητούσαμε, τρώγαμε μαζί και είχαμε και ερωτικές επαφές, κατ' επανάληψη δε κι εγώ πήγαινα στο σπίτι, ενώ ο μόνος λόγος που δεν είχα ξενοικιάσει το ημιυπόγειο και δεν μέναμε πάλι μαζί οφείλονταν στο γεγονός ότι ντρέπονταν την γειτονικά κι όχι ότι το αρνιόταν.

Τέλος δε ότι από τον Ιούνιο του έτους 2002 κι έκτοτε σταμάτησε οποιαδήποτε επαφή μαζί μου, άρχισε να απουσιάζει και από το σπίτι και να πηγαίνει ταξίδια στη ... και λίγο καιρό μετά συνέχισε σε βάρος μου τη δίκη της αγωγής διαζυγίου που είχε ασκήσει, η οποία και απορρίφθηκε με την υπ' αριθμ. 330/2003 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Καβάλας, την οποία αποδέχθηκε ο αντίδικος και δεν άσκησε έφεση, αλλά την υπό κρίση αγωγή του για τετραετή διάσταση, η οποία όμως δεν υπήρχε ανάμεσά μας και για το λόγο ότι εγώ δεν τον εγκατέλειψα στις 12-9-2000, αλλά και το γεγονός ότι από τον Ιούλιο του 2001 μέχρι τον Ιούνιο του 2002 η έγγαμη συμβίωσή μας είχε αποκατασταθεί λόγω της επανασύνδεσή μας.

Τέλος, ενόψει όλων αυτών, προέβαλα την ένσταση καταχρηστικής ασκήσεως δικαιώματος αναφέροντας πως μετά και την τελευταία εγκατάλειψή μου επιδεινώθηκε η κατάσταση της υγείας μου, όντας πλέον ηλικίας 70 ετών, χωρίς οποιοδήποτε εισόδημα ή περιουσία, χωρίς καν κάποια ασφαλιστική κάλυψη, ενώ η σκληρότητα που επιδεικνύει απέναντί μου ο ενάγοντας σύζυγός μου είναι πέρα και πάνω από κάθε έννοια καλής πίστης και χρηστών ηθών, αφού χωρίς ιδιαίτερο λόγο, αλλά από σκληρότητα και κακία επιδιώκει την έκδοση του διαζυγίου κι όχι επειδή επήλθε ισχυρός κλονισμός στις σχέσεις μας κι ότι τυχόν παραδοχή της αγωγής και λύση του γάμου μας θα έχει ως αποτέλεσμα την επιδείνωση (χειροτέρευση) και ανεπανόρθωτη βλάβη της υγείας μου, την στέρηση της ασφαλιστικής κάλυψης που έχω και διατηρείται εξαιτίας του γάμου και την αύξηση των δαπανών επιβίωσής μου στις οποίες θα είναι αδύνατον να ανταπεξέλθω, αφού θα δημιουργηθούν σοβαρές και ακραίες συνέπειες, που εκφεύγουν των συνήθων δυσμενών επιπτώσεων, που κατά φυσική συνέπεια επέρχονται από το διαζύγιο, ώστε να επιβάλλεται για την αποτροπή τους η διατήρηση του γάμου μου και η απόρριψη της αγωγής του αντιδίκου, ως καταχρηστικώς ασκούμενης, αφού ο ενάγων δεν ασκεί εν προκειμένω κάποιο δικαίωμά του, αλλά την σκληρότητά του επιδεικνύει κι αυτό αποδυναμώνει το θεσμό του γάμου, αφού η διάταξη την οποία επικαλείται, θεσπίσθηκε από τελείως διαφορετική φιλοσοφία και κάτω από την συνεχώς διογκούμενη κοινωνική ανάγκη να απαλλαγούν ανεξάρτητα από υπαιτιότητά τους ή μη κάποιοι άνθρωποι από ένα αποτυχημένο γάμο και να συνεχίσουν, να δημιουργήσουν πάλι στη ζωή τους".

Τα εκτιθέμενα όμως περιστατικά δεν είναι ικανά να καταστήσουν καταχρηστική, υπό την εκτεθείσα έννοια, την άσκηση του ενδίκου δικαιώματος του αναιρεσιβλήτου, δεν καταφάσκουν δηλαδή την ύπαρξη προφανούς υπερβάσεως των αξιολογικών ορίων που θέτει το άρθρο 281 ΑΚ. Ως εκ τούτου, ούτε παρεβίασε το Εφετείο τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ, όπως αβασίμως διατείνεται η αναιρεσείουσα με τον τρίτο (εκ του άρθρου 559 αριθμ . 1 ΚΠολΔ) αναιρετικό λόγο, ούτε άσκησε επιρροή στην έκβαση της δίκης (όπως υποστηρίζεται με τον δεύτερο εκ του άρθρου 559 αριθμ. 8 ΚΠολΔ - αναιρετικό λόγο).

Το γεγονός ότι το Εφετείο έκρινε νομικώς αβάσιμη την ένσταση, στηριζόμενο όχι στο σύνολο των άνω περιστατικών, αλλά σε ορισμένο μόνο εξ αυτών, κατά παράλειψη των όσων εκτίθενται πιο πάνω (και στο αναιρετήριο) υπό τους αριθμούς 1,2 κι 3.

Κατά συνέπεια, πρέπει η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως να απορριφθεί.

Για τους λόγους αυτούς

Απορρίπτει την από 10-12-2007 αίτηση της ..., για αναίρεση της 323/2007 αποφάσεως του Εφετείου Θράκης.

Επιβάλλει στην αναιρεσείουσα τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια οχτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12 Ιουνίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Ιουλίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ