1874/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1874 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1874/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Αλεξάνδρα Κακκαβά, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Μαρτίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Μαριέττα Βλαχοπάνου, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Π. Α. του Κ. (...), 2) Σ. Α. του Α. (...), 3) Γ. Β. του Ν. (...), 4) Γ. Π. του Δ. (...), 5) Α. Β. του Ι. (...), 6) Σ. Β. του Ι. (...), 7) Α. Α. του Π. (...), 8) Ι. Μ. του Ι. (...) και 9) Λ. Μ. του Α. (...), κατοίκων ..., εκ των οποίων ο 7ος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Μαλαφέκα, ενώ οι λοιποί δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-6-2007 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων και άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Λαγκαδά.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 266/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 8556/2014 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 10-3-2016 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Αλεξάνδρα Κακκαβά, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο το αναιρεσείον και ο 7ος των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο πληρεξούσιος του παραστάντος αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την υπ’ αριθμ. .../25.10.2016 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητού στο Εφετείο Πειραιώς Ι. Α., προκύπτει, ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως κατά της υπ’ αριθμ. 8556/2014 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, που δίκασε ως Εφετείο την έφεση του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου κατά την υπ’ αριθμ. 266/2008 οριστικής αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Λαγκαδά, με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσης δικάσιμο, επιδόθηκε, με επιμέλεια των αναιρεσιβλήτων, κατόπιν έγγράφης παραγγελίας του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Χ. Α., προς το αναιρεσείον. Όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου, κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του οικείου πινακίου και τη συζήτησή της, το αναιρεσείον εκπροσωπήθηκε διά δηλώσεως της πληρεξουσίας δικηγόρου του Μαριέττας Βλαχοπάνου, κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, ενώ από τους αναιρεσιβλήτους, παρέστη μόνο ο με αριθμό 7 Α. Α., εκπροσωπηθείς από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Μαλαφέκα, οι δε λοιποί δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν με δήλωση του αυτού ή άλλου πληρεξουσίου δικηγόρου. Κατόπιν αυτών, πρέπει να συζητηθεί η υπόθεση σαν να ήταν και αυτοί παρόντες (άρθρο 576 παρ. 1 ΚΠολΔ).

Με τις διατάξεις του άρθρου 1 του Ν. 653/1977 "περί υποχρεώσεως των παρόδιων ιδιοκτητών διά την διάνοιξιν εθνικών οδών κ.λπ.", οι οποίες, κατά το άρθρο 62 παρ. 9 του Ν. 947/1979, "περί οικιστικών περιοχών" εφαρμόζονται και για βελτιωτικές υφιστάμενων οδών νέες χαράξεις ή διαπλατύνσεις αυτών ή τμημάτων τους, ορίζονται τα ακόλουθα: "Προκειμένου περί διανοίξεως εκτός σχεδίου πόλεων εθνικών οδών πλάτους καταλήψεως μέχρι τριάκοντα μέτρων (το οποίο με το άρθρο 14 παρ. 1 του Ν. 1349/1983 σε συνδυασμό με το άρθρο 6 § 14 του Ν. 2052/1992 αυξήθηκε σε πενήντα μέτρα), οι ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήται εκάστης πλευράς υποχρεούνται εις αποζημίωσιν ζώνης πλάτους δεκαπέντε μέτρων (που αυξήθηκε με τα αυτά άρθρα 14 παρ. 1 του Ν. 1349/1983 και 6 § 14 του Ν. 2052/1992 σε εικοσιπέντε μέτρα), διά συμμετοχής των εις τας δαπάνας απαλλοτριώσεως των καταλαμβανόμενων υπό των οδών τούτων ακινήτων, η δε επιβάρυνσις αύτη δεν δύναται να υπερβαίνει το ήμισυ του εμβαδού του βαρυνομένου ακινήτου (παρ. 1)...

Ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήται διά την εφαρμογήν του παρόντος άρθρου θεωρούνται εκείνοι των οποίων τα ακίνητα αποκτούν πρόσωπον επί των διανοιγομένων οδών (παρ. 3)... Οσάκις οι δικαιούχοι αποζημιώσεως διά την απαλλοτρίωσιν είναι και υπόχρεοι διά την πληρωμήν αυτής, επέρχεται συμψηφισμός δικαιωμάτων και υποχρεώσεων (παρ. 4)...".

Εισάγεται έτσι με τη διάταξη ειδικότερα της παρ. 3 του ως άνω άρθρου τεκμήριο ωφέλειας για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, τα οποία με τη διάνοιξη εθνικής οδού αποκτούν πρόσωπο σ’ αυτή. Το τεκμήριο αυτό κρίθηκε αρχικά ως αμάχητο, που σημαίνει ότι οι παρόδιοι ιδιοκτήτες δεν μπορούν να το ανατρέψουν, αποδεικνύοντας την έλλειψη ωφέλειάς τους από τη διάνοιξη εθνικής οδού.

Ήδη το τεκμήριο ρητά χαρακτηρίζεται ως μαχητό από τη διάταξη του άρθρου 33 παρ. 1 του Ν. 2971/2001 και κρίνεται, μετά την κήρυξη της απαλλοτρίωσης, από το αρμόδιο για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης Εφετείο, κατά την ειδική διαδικασία του άρθρου αυτού (Ολ.ΑΠ 11/2011). Από το συνδυασμό των διατάξεων των παραγράφων 1 και 4 του ως άνω νόμου, προκύπτει, ότι τα στοιχεία για την ωφέλεια ή μη του ακινήτου διευρύνονται και ότι εκτός από πρόσοψη επί της διανοιγόμενης οδού, που προέβλεπε ο ως άνω νόμος 653/1977, ορίζονται (ενδεικτικά) και η δυνατότητα πρόσβασης του ακινήτου στο έργο, που περιλαμβάνεται στη ζώνη απαλλοτρίωσης, η δημιουργία επιπτώσεων στις χρήσεις του ακινήτου και η, κατά τις ισχύουσες διατάξεις, αρτιότητα και οικοδομησιμότητα του ακινήτου.

Έτσι, ο ισχυριζόμενος ότι το απομένον τμήμα του ακινήτου του δεν ωφελείται, αλλά αντιθέτως, ζημιώνεται από την απαλλοτρίωση, μπορεί, αποδεικνύοντας το αντίθετο της τεκμαιρομένης ωφέλειας, δηλαδή την επικαλούμενη ζημία του και ανατρέποντας το ως άνω μαχητό τεκμήριο, να αποζημιωθεί και για την αυτοαποζημιούμενη έκτασή του και να ζητήσει τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης και γι’ αυτή (ΑΠ 203/2012, ΑΠ 1009/2011).

Εξ άλλου κατά τη διάταξη του άρθρου 560 παρ. 1 εδ. α’ του ΚΠολΔ κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των Πρωτοδικείων, που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών...

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ’ ουσίαν, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά που, ανέλεγκτα το δικαστήριο της ουσίας, δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν και την υπαγωγή τους στο νόμο και ιδρύεται αυτός ο λόγος αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης, καθιστούν φανερή των παραβίαση.

Με το λόγο αυτό δεν επιτρέπεται να πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, υπό την επίκληση ότι αυτή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο κατ’ άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ (ΑΠ 849/2007). Περαιτέρω, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 560 αρ. 5 και 6 ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του Ν. 4335/2015, ο οποίος άρχισε να ισχύει από 1.1.2016 (άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 4 αυτού), κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των Πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση και αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (αρ. 5) και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα του ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (αρ. 6).

Οι λόγοι αυτοί δεν προβλεπόταν μεταξύ των περιοριστικά αναφερόμενων στο πιο πάνω άρθρο λόγων, όπως τούτο ίσχυε πριν αντικατασταθεί με το νόμο 4335/2015. Εξ άλλου, με το άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 του ίδιου νόμου, κατά το οποίο οι διατάξεις για τα ένδικα μέσα (που ενδιαφέρουν στην παρούσα περίπτωση) εφαρμόζονται για τα κατατιθέμενα από την 1.1.2016 ένδικα μέσα, ορίζεται ως κρίσιμος χρόνος για την εφαρμογή των νέων διατάξεων ο χρόνος άσκησης του ένδικου μέσου, υιοθετώντας έτσι μεταβατική διάταξη διαφορετική από εκείνη του άρθρου 24 παρ. 1 ΕισΝΚΠολΔ.

Συνεπώς οι διευρυμένοι λόγοι αναίρεσης του νέου άρθρου 560 ΚΠολΔ, που προστέθηκαν με το νόμο 4335/2015, ισχύουν για την προσβολή αποφάσεων κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των Πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, για τις αναιρέσεις που ασκήθηκαν μετά την 1.1.2016 (ΑΠ 636/2017, ΑΠ 140/2016).

Στην προκείμενη περίπτωση, το δικάσαν ως Εφετείο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, με την προσβαλλόμενη υπ’ αριθμ. 8556/2014 απόφασή του, δέχθηκε, κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη περί των πραγμάτων κρίση του, τα ακόλουθα: Δυνάμει της υπ’ αριθμ. 1129709/8872/0010/19.12.1996 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων έργων, που δημοσιεύθηκε στο με αριθμό 1/τ.Δ/10.1. 1997 ΦΕΚ, κηρύχθηκε αναγκαστική απαλλοτρίωση, για λόγους δημοσίας ωφέλειας και ειδικότερα για την κατασκευή του αυτοκινητόδρομου Θεσσαλονίκης - ποταμού Στρυμόνα, τμήμα Ρεντίνα - Στρυμόνα, Ανισόπεδοι κόμβοι ..., συνολικής έκτασης 228.943 τ.μ., που βρίσκεται στους νομούς Θεσσαλονίκης και Σερρών και εικονίζεται με κλίμακα 1 προς 500 στο από Δεκεμβρίου 1994 κτηματολογικό διάγραμμα και στον αντίστοιχο κτηματολογικό πίνακα της Δ/νσης Μελετών Έργων οδοποιίας και Συγκοινωνιακών έργων του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων έργων, τα οποία έχει συντάξει η ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "...

Εταιρία Α.Ε." και έχουν θεωρηθεί από το Δ/ντή της Δ/νσης Απαλλοτριώσεων και Τοπογραφήσεων του παραπάνω Υπουργείου, Κ. Δ. στις 6.12.1995. Δυνάμει της υπ’ αριθ. 28568/30.11.1998 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης καθορίστηκε η προσωρινή τιμή μονάδας για την αποζημίωση των απαλλοτριούμενων, ενώ στις 24.12.1999 το εναγόμενο, υπέρ και με δαπάνες του οποίου κηρύχθηκε η επίδικη απαλλοτρίωση, παρακατέθεσε στο Γραφείο Παρακαταθηκών Λαγκαδά τις επιδικασθείσες αποζημιώσεις για τα απαλλοτριούμενα ακίνητα, όπως καθορίστηκαν παραπάνω (βλ.

το υπ’ αριθ. ....12.1999 γραμμάτιο συστάσεως παρακαταθήκης που επικαλούνται και προσκομίζουν οι ενάγοντες). Η ένδικη αγωγή επιδόθηκε στο εναγόμενο στις 28.6.2007, όπως προκύπτει από την υπ’ αριθ. ... επισημείωση του ΝΣΚ στο σώμα της αγωγής, επομένως και σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στην παραπάνω νομική σκέψη, μέχρι την κατά τα ως άνω άσκησή της δεν παρήλθε δεκαετία από την, κατά τα ως άνω, συντέλεση της ένδικης απαλλοτρίωσης και η ένδικη αξίωση των εναγόντων δεν έχει υποπέσει σε παραγραφή, όπως και το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την εκκαλούμενη απόφαση δέχθηκε κατ’ ορθή ερμηνεία του νόμου, έστω με διαφορετική αιτιολογία, εφόσον κατά το χρόνο εκδίκασης της αγωγής ενώπιον του δεν είχε δημοσιευθεί ο παραπάνω Ν. 4070/2012, απορριπτόμενου ως αβάσιμου του σχετικού λόγου έφεσης του εκκαλούντος.

Περαιτέρω, μεταξύ των ως άνω απαλλοτριούμενων ακινήτων είναι και τα παρακάτω ακίνητα ιδιοκτησίας των εναγόντων, ήδη εφεσιβλήτων, που βρίσκονται στην κτηματική περιοχή της Μ. Βόλβης: α. το ακίνητο με αριθμό ..., από το οποίο απαλλοτριώθηκε τμήμα έκτασης 1.115 τ.μ. και απέμεινε εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα έκτασης 777 τ.μ., υποχρεώθηκε σε αυτοαποζημίωση για 388,5 τ.μ., με στοιχεία ...

και αποζημιώθηκε μόνο για 726,5 τ.μ., ο δε πρώτος εφεσίβλητος αναγνωρίσθηκε δικαιούχος της αποζημίωσης δυνάμει της με αριθμό 6003/2004 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, ενώ με την υπ’ αριθ. 2355/2002 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης καθορίσθηκε η οριστική τιμή μονάδας του εδάφους του ως άνω ακινήτου στο ποσό των 9 ευρώ/τ.μ., οπότε ο εφεσίβλητος συνεισέφερε στις δαπάνες απαλλοτρίωσης, ως ωφελούμενος παρόδιος ιδιοκτήτης, το συνολικό ποσό των (388,5 χ 9) 3.496,5 ευρώ, β.

το ακίνητο με αριθμό ..., από το οποίο απαλλοτριώθηκε τμήμα έκτασης 841 τ.μ. και απέμεινε εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα εκτάσεως 1.851 τ.μ., υποχρεώθηκε σε αυτοαποζημίωση για 824,5 τ.μ., με στοιχεία ..., επειδή το εναπομένον τμήμα απέκτησε πρόσωπο επί της εθνικής οδού και αποζημιώθηκε μόνο για 16,5 τ.μ., ο δε δεύτερος εφεσίβλητος αναγνωρίσθηκε δικαιούχος της αποζημίωσης δυνάμει της με αριθμό 33998/2003 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, ενώ με την υπ’ αριθ. 2355/2002 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης καθορίσθηκε η οριστική τιμή μονάδας του εδάφους του ως άνω ακινήτου στο ποσό των 9 ευρώ/τ.μ., οπότε ο εφεσίβλητος συνεισέφερε στις δαπάνες απαλλοτρίωσης, ως ωφελούμενος παρόδιος ιδιοκτήτης, το συνολικό ποσό των (824,5 χ 9) 7.420,5 ευρώ, γ.

το ακίνητο με αριθμό ..., από το οποίο απαλλοτριώθηκε τμήμα εκτάσεως 3.520 τ.μ. και απέμεινε εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα εκτάσεως 12.320 τ.μ., υποχρεώθηκε σε αυτοαποζημίωση για 1.897,5 τ.μ., με στοιχεία ..., επειδή το εναπομένον τμήμα αυτού απέκτησε πρόσωπο επί της εθνικής οδού και αποζημιώθηκε μόνο για 1.622,5 τ.μ., οι δε υπό στοιχεία 3α, β, γ και δ των εφεσιβλήτων αναγνωρίσθηκαν συνδικαιούχοι της αποζημίωσης με τις με αριθμό 33998/2003 και 15960/2004 αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, ενώ με την υπ’ αριθ. 2355/2002 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης καθορίσθηκε η οριστική τιμή μονάδας του εδάφους του ως άνω ακινήτου στο ποσό των 11 ευρώ/τ.μ., οπότε οι εφεσίβλητοι συνεισέφεραν στις δαπάνες απαλλοτρίωσης, ως ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήτες, το συνολικό ποσό των (1.897,5 χ 11) 20.872,5 ευρώ, δ.

το ακίνητο με αριθμό ..., από το οποίο απαλλοτριώθηκε τμήμα έκτασης 1.008 τ.μ. και απέμεινε εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα εκτάσεως 7.439 τ.μ., υποχρεώθηκε σε αυτοαποζημίωση για 888,5 τ.μ., με στοιχεία ..., επειδή το εναπομένον τμήμα απέκτησε πρόσωπο επί της εθνικής οδού και αποζημιώθηκε για 122,5 τ.μ., η δε τέταρτη εφεσίβλητη αναγνωρίσθηκε δικαιούχος της αποζημίωσης δυνάμει της με αριθμό 33998/2003 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, ενώ με την υπ’ αριθ. 2355/2002 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης καθορίσθηκε η οριστική τιμή μονάδας του εδάφους του ως άνω ακινήτου στο ποσό των 11 ευρώ/τ.μ., οπότε η εφεσίβλητη συνεισέφερε στις δαπάνες απαλλοτρίωσης, ως ωφελούμενος παρόδιος ιδιοκτήτης, το συνολικό ποσό των (888,5 χ 11) 9.740,5 ευρώ, ε.

το ακίνητο με αριθμό ..., από το οποίο απαλλοτριώθηκε τμήμα έκτασης 2.486 τ.μ. και απέμεινε εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα εκτάσεως 2.372 τ.μ., υποχρεώθηκε σε αυτοαποζημίωση για 901 τ.μ. με στοιχεία ... και για 88 τ.μ. με στοιχεία ..., επειδή το παραπάνω εναπομένον τμήμα απέκτησε πρόσωπο επί της εθνικής οδού και αποζημιώθηκε μόνο για 1.497 τ.μ., ο δε πέμπτος εφεσίβλητος αναγνωρίσθηκε δικαιούχος με την με αριθ. 16003/2004 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου, ενώ με την υπ’ αριθ. 2355/2002 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης καθορίσθηκε η οριστική τιμή μονάδας του εδάφους του ως άνω ακινήτου στο ποσό των 11 ευρώ/τ.μ., οπότε ο εφεσίβλητος συνεισέφερε στις δαπάνες απαλλοτρίωσης, ως ωφελούμενος παρόδιος ιδιοκτήτης, το συνολικό ποσό των (989 χ 11) 10.879 ευρώ, στ.

το ακίνητο με αριθμό ..., από το οποίο απαλλοτριώθηκε τμήμα έκτασης 874 τ.μ. και απέμεινε εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα εκτάσεως 1.321 τ.μ., υποχρεώθηκε σε αυτοαποζημίωση για 462 τ.μ. με στοιχεία ..., επειδή το εναπομένον τμήμα απέκτησε πρόσωπο επί της εθνικής οδού και αποζημιώθηκε μόνο για 412 τ.μ., ο δε έκτος εφεσίβλητος αναγνωρίσθηκε δικαιούχος με την με αριθ. 33998/2003 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου, ενώ με την υπ’ αριθ. 2355/2002 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης καθορίσθηκε η οριστική τιμή μονάδας του εδάφους του ως άνω ακινήτου στο ποσό των 11 ευρώ/τ.μ., οπότε ο εφεσίβλητος συνεισέφερε στις δαπάνες απαλλοτρίωσης, ως ωφελούμενος παρόδιος ιδιοκτήτης το συνολικό ποσό των (462 χ 11) 5.082 ευρώ, ζ.

το ακίνητο με αριθμό ..., από το οποίο απαλλοτριώθηκε τμήμα έκτασης 1.660,50 τ.μ. και απέμεινε εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα εκτάσεως 2.160 τ.μ., υποχρεώθηκε σε αυτοαποζημίωση για 836 τ.μ. με στοιχεία ..., επειδή το εναπομένον τμήμα απέκτησε πρόσωπο επί της εθνικής οδού και αποζημιώθηκε μόνο για 824,5 τ.μ., οι δε στοιχείο 7α και β των εφεσιβλήτων αναγνωρίσθηκαν δικαιούχοι της αποζημίωσης με την με αριθ. 16003/2004 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου, ενώ με την υπ’ αριθ. 2355/2002 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης καθορίσθηκε η οριστική τιμή μονάδας του εδάφους του ως άνω ακινήτου στο ποσό των 11 ευρώ/τ.μ., οπότε οι εφεσίβλητοι συνεισέφεραν στις δαπάνες απαλλοτρίωσης, ως ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήτες, το συνολικό ποσό των (836 χ 11) 9.196 : 2 ευρώ, η.

το ακίνητο με αριθμό ..., από το οποίο απαλλοτριώθηκε τμήμα έκτασης 739,50 τ.μ. και απέμεινε εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα εκτάσεως 318 τ.μ., υποχρεώθηκε σε αυτοαποζημίωση για 159 τ.μ., με στοιχεία ..., επειδή το εναπομένον τμήμα απέκτησε πρόσωπο επί της εθνικής οδού και αποζημιώθηκε μόνο για 580,5 τ.μ., ο δε όγδοος εφεσίβλητος αναγνωρίσθηκε δικαιούχος με την με αριθ. 16003/2004 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου, ενώ με την υπ’ αριθ. 2355/2002 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης καθορίσθηκε η οριστική τιμή μονάδας του εδάφους του ως άνω ακινήτου στο ποσό των 11 ευρώ/τ.μ., οπότε ο εφεσίβλητος συνεισέφερε στις δαπάνες απαλλοτρίωσης, ως ωφελούμενος παρόδιος ιδιοκτήτης, το συνολικό ποσό των (159 χ 11) 1.749 ευρώ, θ.

το ακίνητο με αριθμό ..., από το οποίο απαλλοτριώθηκε τμήμα έκτασης 759 τ.μ. και απέμεινε εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα 897 τ.μ., υποχρεώθηκε σε αυτοαποζημίωση για 448,50 τ.μ., με στοιχεία ..., επειδή το εναπομένον τμήμα απέκτησε πρόσωπο επί της εθνικής οδού και αποζημιώθηκε μόνο για 310,5 τ.μ., ο δε ένατος εφεσίβλητος αναγνωρίσθηκε δικαιούχος της αποζημίωσης με την με αριθ. 33988/2003 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου, ενώ με την υπ’ αριθ. 2355/2002 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης καθορίσθηκε η οριστική τιμή μονάδας του εδάφους του ως άνω ακινήτου στο ποσό των 11 ευρώ/τ.μ., οπότε ο εφεσίβλητος συνεισέφερε στις δαπάνες απαλλοτρίωσης, ως ωφελούμενος παρόδιος ιδιοκτήτης, το συνολικό ποσό των (448,50 χ 11) 4.933,5 ευρώ και ι.

το ακίνητο με αριθμό ..., από το οποίο απαλλοτριώθηκε τμήμα έκτασης 389 τ.μ. και απέμεινε εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα 1.675 τ.μ., υποχρεώθηκε σε αυτοαποζημίωση για 374 τ.μ., με στοιχεία ..., επειδή το εναπομένον τμήμα απέκτησε πρόσωπο επί της εθνικής οδού και αποζημιώθηκε μόνο για 15 τ.μ., ο δε δέκατος εφεσίβλητος αναγνωρίσθηκε δικαιούχος της αποζημίωσης με την με αριθ. 33988/2003 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου, ενώ με την υπ’ αριθ. 2355/2002 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης καθορίσθηκε η οριστική τιμή μονάδας του εδάφους του ως άνω ακινήτου στο ποσό των 12 ευρώ/τ.μ., οπότε ο εφεσίβλητος συνεισέφερε στις δαπάνες απαλλοτρίωσης, ως ωφελούμενος παρόδιος ιδιοκτήτης, το συνολικό ποσό των (374 χ 12) 4.488 ευρώ.

Όπως προκύπτει και από την από 5.11.2008 τεχνική έκθεση του Αγρονόμου - Τοπογράφου Μηχανικού Α. Κ., που επικαλείται και προσκομίζει το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο (οι ενάγοντες δεν προσκόμισαν τεχνική έκθεση), το ακίνητο με ..., τόσο πριν όσο και μετά την απαλλοτρίωση παραμένει μη άρτιο και οικοδομήσιμο, ενώ δεν αποδείχθηκε ότι το εναπομείναν τμήμα αυτού απέκτησε οποιαδήποτε ωφέλεια από την ένδικη απαλλοτρίωση, αντίθετα έτυχε ιδιαίτερης αποζημίωσης λόγω μείωσης της αξίας του σε ποσοστό 80%, ενώ η μη επίδραση στην χρήση ή στην αρτιότητα δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση κριτήριο ωφέλειας, τα ακίνητα με αριθμό ..., 17, 18, 27, 31 και 41 δεν απέκτησαν καμία ωφέλεια από την ένδικη απαλλοτρίωση, διότι εξυπηρετούνταν και εξακολουθούν να εξυπηρετούνται από αγροτικό δίκτυο και δεν έχουν καμία πρόσβαση στο έργο ή σε παράπλευρη οδό εξυπηρέτησης, η δε μη επίδραση στην χρήση ή στην αρτιότητά τους δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση κριτήριο ωφέλειας, το δε ακίνητο με αριθμό ...

ήταν άρτιο και οικοδομήσιμο και με την απαλλοτρίωση απώλεσε την αρτιότητά του, ενώ δεν έχει καμία πρόσβαση στο έργο ή σε παράπλευρη οδό εξυπηρέτησης, επομένως στερείται παντελώς πρόσβασης και δεν απέκτησε, συνεπώς, καμία ωφέλεια από την ένδικη απαλλοτρίωση". Κατόπιν αυτών, δέχθηκε τύποις και ουσία την έφεση του Ελληνικού Δημοσίου, εξαφάνισε την εκκαλουμένη απόφαση και εκτός άλλων, δέχθηκε την αγωγή ως προς τους αναιρεσιβλήτους και υποχρέουσε το αναιρεσείον να τους καταβάλλει τα αναφερόμενα στην απόφαση, χρηματικά ποσά, λόγω ανατροπής του τεκμηρίου ωφελείας τους από την ένδικη απαλλοτρίωση.

Με τις ανωτέρω παραδοχές του το δικάσαν δικαστήριο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε και δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του Ν. 653/1977 αναφορικά με την ανατροπή του τεκμηρίου ωφελείας των παρόδιων ιδιοκτητών, καθόσον, τα ανελέγκτως πιο πάνω δεκτά γενόμενα ως αποδειχθέντα περιστατικά, πληρούν το πραγματικό αυτών.

Περαιτέρω το Πολυμελές Πρωτοδικείο δεν παραβίασε ούτε εκ πλαγίου τις ανωτέρω διατάξεις, αφού διέλαβε στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά αιτιολογίες ως προς τα ζητήματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, οι οποίες καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των άνω διατάξεων και συνεπώς δεν στερείται νόμιμης βάσης.

Ειδικότερα, το δικαστήριο διέλαβε πλήρη και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, ως προς την ανατροπή του, μαχητού πλέον, τεκμηρίου ωφέλειας των ιδιοκτητών των προαναφερόμενων ακινήτων, διότι δεν συντρέχουν γι’ αυτούς οι προϋποθέσεις του άρθρου 1 παρ. 1 και 4 του Ν. 653/1977, εφόσον διαλαμβάνονται παραδοχές, ότι το μεν με ...

ακίνητο, δεν απέκτησε καμμία ωφέλεια από την απαλλοτρίωση, αντίθετα έτυχε ιδιαίτερης αποζημίωσης, λόγω μείωσης της αξίας του σε ποσοστό 80%, τα δε λοιπά (..., 17, 18, 27, 31 και 41 δεν έχουν καμμία πρόσβαση στο έργο ή σε παράπλευρη οδό εξυπηρέτησης, εξυπηρετούνταν δε και εξακολουθούν να εξυπηρετούνται από αγροτικό δίκτυο, ενώ το ακίνητο με αριθμό ..., πέραν της απώλειας της αρτιότητάς του δεν έχει καμμία πρόσβαση στο έργο ή σε παράπλευρη οδό εξυπηρέτησης, επομένως στερείται παντελώς πρόσβασης και δεν απέκτησε συνεπώς καμμία ωφέλεια από την ένδικη απαλλοτρίωση.

Συνεπώς, ο πρώτος λόγος της αναιρέσεως, που διαλαμβάνεται στις με αριθμούς 3, 4 4.1, 5 και 7, 7.1, 2 και 3 παραγράφους του αναιρετηρίου και με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια της παραβάσεως του άρθρου 560 αρ. 1 και 6 του ΚΠολΔ, είναι αβάσιμος και απορριπτέος.

Με το δεύτερο λόγο της αναιρέσεως (όπως εκτιμώνται από το Δικαστήριο οι με τους αριθμούς 6 και 6.1 αναιρετικές αιτιάσεις), αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια της παραβάσεως του αριθμού 5 του άρθρου 560 του ΚΠολΔ, διότι το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη του ουσιώδεις ισχυρισμούς του αναιρεσείοντος που προέβαλε με το δικόγραφο της εφέσεώς του, αλλά και με τις προτάσεις του ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου σχετικά με το ...

ακίνητο και έχουν, κατά τα ουσιώδη σημεία τους, ως εξής: "Επειδή όμως έχει βελτιωθεί κατά πολύ η πρόσβαση στο έργο, αλλά και η όλη του εξυπηρέτηση με παράπλευρο σύγχρονο δρόμο... είναι προφανές ότι γι’ αυτό το ακίνητο συντρέχει το τεκμήριο ωφέλειας", ενώ με τις από 10.12.2013 προτάσεις του ενώπιον του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου για το με ...

ακίνητο, ότι (σελ. 4-5), "Το έργο της Εγνατίας Οδού για το οποίο έλαβε χώρα η ένδικη απαλλοτρίωση περιλαμβάνει ένα σύστημα οδών, ώστε να εξυπηρετούνται οι παρόδιες ιδιοκτησίες όχι βέβαια με απευθείας πρόσβαση στον κύριο οδικό άξονα (όπως εσφαλμένα έκρινε το δικάσαν Ειρηνοδικείο, αφού, ως αυτοκινητόδρομος-οδός ταχείας κυκλοφορίας δεν επιτρέπεται από το νόμο, για λόγους ασφάλειας κυκλοφορίας και ταχύτερης κίνησης των χρησιμοποιούντων την οδό, η απευθείας πρόσβαση σε αυτόν), αλλά μέσω του παράπλευρου οδικού δικτύου, η κατασκευή του οποίου προβλέπεται εν προκειμένω, όπως προκύπτει τόσο από την από 5-11-2008 τεχνική έκθεση του αγρονόμου τοπογράφου μηχανικού Α.

Κ. όσο και την, συνταχθείσα σε εκτέλεση της υπ’ αριθμ. 2283/1999 προδικαστικής απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης από μήνα Ιανουάριο του έτους 2002 έκθεση πραγματογνωμοσύνης του αγρονόμου τοπογράφου μηχανικού Ε. Ι., στην οποία ρητά αναφέρεται ότι κανένα από τα επίδικα δεν χάνει την προσπέλασή του στην οδό (βλ.

σελ. 25, 26). Από τα παραπάνω, σε συνδυασμό με τις προσκομιζόμενες μετ’ επικλήσεως φωτογραφίες, προκύπτει πέραν πάσης αμφισβητήσεως ότι άπαντα τα επίδικα αγροτεμάχια απέκτησαν σημαντική αξία, αφού βρέθηκαν πλησίον μεγάλου οδικού έργου, κατέστη, δε, ευκολότερη, ταχύτερη και ασφαλέστερη τόσο η πρόσβασή τους σε αυτό όσο και η οδική επικοινωνία αυτών με την Θεσσαλονίκη, την Καβάλα και τους όμορους Δήμους, γεγονός που κατ’ αντικειμενική κρίση ωφελεί τους αντιδίκους, αφού καθιστά επικερδέστερη την εκμετάλλευση των ακινήτων τους με μειωμένο κόστος αγροτικής παραγωγής και δημιουργεί προοπτικές μελλοντικής ανάπτυξής τους...", .... "δεν έχει κατασκευαστεί μέχρι σήμερα παράπλευρη οδός εξυπηρέτησης, προβλέπεται, όμως η κατασκευή της...".

Ο λόγος αυτός της αναιρέσεως παραδεκτά προβάλλεται, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα στη νομική σκέψη, εφόσον η ένδικη αίτηση κατατέθηκε την 11.3.2016, ήτοι υπό την ισχύ των διατάξεων του νέου νόμου 4335/2015. Είναι όμως αβάσιμος και απορριπτέος, διότι το Δικαστήριο έλαβε υπόψη του τους ανωτέρω ισχυρισμούς του και τους απέρριψε, με την παραδοχή ως αποδειχθέντων γεγονότων αντίθετων προς αυτά που τους συγκροτούν.

Κατ’ ακολουθίαν όλων των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναιρέσεως στο σύνολό της και να καταδικασθεί το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη του παρασταθέντος εβδόμου αναιρεσιβλήτου Α. Α. (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ και 22 παρ. 1 του Ν. 3693/1957), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10.3.2016 με αριθμό καταθ. ...3.2016 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 8556/2014 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη του εβδόμου αναιρεσιβλήτου Α. Α., την οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Ιουλίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 17 Νοεμβρίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ