1874/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1874 / 2016 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1874/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ε' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρυσούλα Παρασκευά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου (σύμφωνα με την υπ'αριθ.140/2016 πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου), Μαρία Γαλάνη - Λεοναρδοπούλου - Εισηγήτρια, Αγγελική Αλειφεροπούλου, Δημήτριο Χονδρογιάννη και Γεώργιο Αναστασάκο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 21 Οκτωβρίου 2016, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ιωάννη Κωνσταντινόπουλου (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου A. B. του L., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αικατερίνη Χαρίση, για αναίρεση της υπ'αριθ. 222/2014 αποφάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Ιωαννίνων. Με πολιτικώς ενάγουσα την Σ. Γ. του Ν., κάτοικο ..., η οποία δεν εμφανίστηκε. Το Πενταμελές Εφετείο Ιωαννίνων με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και o αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 8 Ιουνίου 2016 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 707/2015.

Αφού άκουσε Την πληρεξούσια δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή η προκείμενη αίτηση αναίρεσης, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος της με το οποίο το Δικαστήριο διέταξε την απέλαση του κατηγορουμένου από τη χώρα, μετά την έκτιση της ποινής και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση ως προς το προαναφερόμενο και μόνο κεφάλαιο.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Το Πενταμελές Εφετείο Ιωαννίνων, ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο, με την υπ' αριθ. 222/2014 απόφαση του, κήρυξε ένοχο τον αναιρεσείοντα A. B. του L., για τις αξιόποινες πράξεις: α)αρπαγής με σκοπό τον εξαναγκασμό τρίτου σε πράξη από κοινού, β) εκβίασης με απειλές ενωμένες με επικείμενο κίνδυνο ζωής, από κοινού, γ) παράνομης οπλοφορίας, δ)συγκρότηση συμμορίας, και αφού αναγνώρισε ότι στο πρόσωπο του συνέτρεχε η ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2α ΠΚ, τον καταδίκασε σε συνολική ποινή κάθειρξης δέκα τριών (13) ετών και οκτώ (8) μηνών, και διέταξε ως μέτρο ασφαλείας κατά τη διάταξη του άρθρου 74 ΠΚ, " την απέλαση του από τη χώρα, αμέσως μετά την έκτιση της ποινής του ή την απόλυση του από τις φυλακές και την απαγόρευση επανεισόδου του στη χώρα επ' αόριστον" Κατά της αποφάσεως αυτής ο καταδικασθείς άσκησε νομοτύπως και εμπροθέσμως την υπ' αριθ. 7/2015 αίτηση αναιρέσεως, στον γραμματέα του Εφετείου Ιωαννίνων την 8-6-2015, (η προσβαλλόμενη απόφαση καταχωρήθηκε καθαρογραμμένη την 29-5-2015 στο ειδικό βιβλίο καταχώρησης),που είναι παραδεκτή, καθόσον πλήττει αυτήν με μοναδικό λόγο αναίρεσης, τον ερειδόμενο στο άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ'ΚΠΔ, έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, κατά τη διάταξη της περί απελάσεως από τη χώρα επ' αόριστον.

Κατά τη διάταξη του άρθρου74 παρ. 1ΠΚ , όπως αυτή αντ. με την παρ. 2 αρθρ. 1 του ν. 2408/1996, συμπληρώθηκε με την παρ.1 άρθρου 6 του ν. 3090/2002, και αντ. με την παρ. 1 του άρθρου 23 του ν. 4055/2012, με ισχύ από 2-4-2012, που ίσχυε κατά τον χρόνο έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης,(11-12-2014) ορίζεται ότι "Με την επιφύλαξη των σχετικών διατάξεων που περιλαμβάνονται σε διεθνείς συμβάσεις που έχουν κυρωθεί από τη χώρα, το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την απέλαση αλλοδαπού που καταδικάσθηκε σε κάθειρξη, εάν κρίνει ότι η παραμονή του αλλοδαπού στη χώρα δεν συμβιβάζεται προς τους όρους της κοινωνικής συμβίωσης, λαμβάνοντας υπόψη ιδίως το είδος του εγκλήματος για το οποίο καταδικάστηκε, το βαθμό της υπαιτιότητας του αλλοδαπού, τις ειδικές συνθήκες τέλεσης της πράξης, τις συνέπειες αυτής, το χρόνο παραμονής του αλλοδαπού στο ελληνικό έδαφος, τη νομιμότητα ή μη της παραμονής του, την εν γένει συμπεριφορά, τον επαγγελματικό προσανατολισμό, την ύπαρξη οικογένειας και γενικότερα το βαθμό ένταξης αυτού στην ελληνική κοινωνία....Κατά την παρ. 3 αυτού ,"το δικαστήριο που αποφασίζει την απέλαση του αλλοδαπού δράστη, επιβάλλει σ' αυτόν απαγόρευση επανεισόδου στη χώρα , για χρονικό διάστημα δέκα (10) ετών ή επ' αόριστον.

Το συμβούλιο πλημμελειοδικών του τόπου του δικαστηρίου που επέβαλε την απέλαση μετά από γνώμη της αρμόδιας αστυνομικής αρχής, μπορεί να επιτρέψει την επιστροφή του αλλοδαπού στη χώρα ύστερα από αίτηση του, αφού περάσει μία τριετία από την εκτέλεση της απέλασης , με την επιφύλαξη των διατάξεων του δικαίου της ευρωπαϊκής ένωσης.

Ο χρονικός περιορισμός του προηγούμενου εδαφίου δεν ισχύει σε περίπτωση αλλοδαπού ο οποίος έχει τελέσει γάμο με έλληνα υπήκοο..." Η απέλαση εκτελείται αμέσως μετά την έκτιση της ποινής ή την απόλυση από τις φυλακές...."Το ανωτέρω άρθρο, αντικαταστάθηκε μετέπειτα από το άρθρο 4 του ν. 4322/2015, η ισχύς του οποίου άρχισε από την 27-4-2015,που καταλαμβάνει τον χρόνο εκδόσεως της αποφάσεως επί της κρινόμενης αιτήσεως αναίρεσης, χωρίς όμως αλλοίωση του περιεχομένου της παρ. 1,2 και 3 αυτού, που παρέμεινε ως είχε αντικατασταθεί με το άρθρο 23 του ν.4055/2012 ώστε να τίθεται θέμα εφαρμογής εν προκειμένω, επιεικέστερου ποινικού νόμου κατ' άρθρο 2 ΠΚ σε συνδ.

με το άρθρο 511 ΚΠΔ., αφού από τη σύγκριση τους δεν προκύπτει μεταβολή .

Η καταδικαστική απόφαση, έχει την απαιτούμενη από τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του Κ.Π.Δ. ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει λόγο αναιρέσεως της, από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ! του Κ.Π.Δ., όταν αναφέρονται σ' αυτή, με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία, (στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος), οι αποδείξεις που τα θεμελιώνουν και οι νομικές σκέψεις υπαγωγής των περιστατικών αυτών στην εφαρμοσθείσα ουσιαστική ποινική διάταξη.

Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό της αποφάσεως, τα οποία αποτελούν ενιαίο σύνολο, δεν υπάρχει δε έλλειψη αιτιολογίας και στην περίπτωση που αυτή εξαντλείται σε επανάληψη του διατακτικού της αποφάσεως, το οποίο, όμως, εκτός από τα τυπικά στοιχεία του κατηγορητηρίου, περιέχει και πραγματικά περιστατικά τόσο αναλυτικά και με τόση πληρότητα, ώστε να καθίσταται περιττή η διαφοροποίηση της διατυπώσεως του σκεπτικού της.

Ως προς τα αποδεικτικά μέσα, που ελήφθησαν υπόψη από το δικαστήριο για την καταδικαστική του κρίση, για την πληρότητα της αιτιολογίας αρκεί ο κατ' είδος προσδιορισμός τους, χωρίς να απαιτείται και αναλυτική παράθεση τους και μνεία του τι προκύπτει από το καθένα χωριστά, πρέπει όμως να προκύπτει, ότι το δικαστήριο τα έλαβε υπόψη και τα συνεκτίμησε όλα και όχι μόνο μερικά από αυτά.

Ακόμη, δεν είναι απαραίτητη η αξιολογική συσχέτιση και σύγκριση των διαφόρων αποδεικτικών μέσων και των μαρτυρικών καταθέσεων μεταξύ τους ή να προσδιορίζεται ποιο βάρυνε περισσότερο για το σχηματισμό της δικανικής κρίσεως. Όταν δε εξαίρονται ορισμένα από τα αποδεικτικά μέσα, δεν σημαίνει ότι δεν ελήφθησαν υπόψη τα άλλα, ούτε ανακύπτει ανάγκη αιτιολογήσεως γιατί δεν εξαίρονται αυτά.

Δεν αποτελεί, όμως, λόγο αναιρέσεως η εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα η εσφαλμένη εκτίμηση των μαρτυρικών καταθέσεων, η παράλειψη αξιολογήσεως και αναφοράς κάθε αποδεικτικού μέσου χωριστά και η παράλειψη συσχετίσεως των αποδεικτικών μέσων, καθόσον στις περιπτώσεις αυτές, με την επίφαση της ελλείψεως αιτιολογίας, πλήττεται η αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας.

Στην προκειμένη περίπτωση, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο της ουσίας, με την προσβαλλόμενη απόφαση του, ως προκύπτει από την επισκόπηση του σκεπτικού και του διατακτικού της που αλληλοσυμπληρώνονται και αποτελούν ενιαίο σύνολο, μετά την απαγγελία των ποινών για κάθε αξιόποινη πράξη και για κάθε κατηγορούμενο, έλαβαν τον λόγο οι συνήγοροι των κατηγορουμένων και ζήτησαν να επιβληθεί η ελάχιστη συνολική ποινή κάθειρξης, να αφαιρεθεί για κάθε κατηγορούμενο ο χρόνος της προσωρινής κράτησης του, και η συνήγορος του αναιρεσείοντος-κατηγορουμένου ζήτησε επιπλέον να μην απελαθεί αυτός από τη χώρα.

Το δικαστήριο στο σκεπτικό του, για τα αιτήματα αυτά που ερευνώνται και αυτεπάγγελτα, αποφάνθηκε σε σχέση με την απέλαση ή μη του αναιρεσείοντος ότι: "Επειδή, σύμφωνα με το άρθρο 74 παρ.Ι ΠΚ, πρέπει να διαταχθεί η απέλαση του τρίτου κατηγορουμένου (τρίτος κατηγορούμενος ήταν ο αναιρεσείων), που καταδικάσθηκε σε ποινή κάθειρξης από τη χώρα, αμέσως μετά την έκτιση της ποινής του ή την απόλυση του από τις φυλακές και η απαγόρευση της επανεισόδου του στη χώρα επ' αόριστον".

Με το διατακτικό δε " Διατάσσει την απέλαση του τρίτου κατηγορουμένου από τη χωρά μετά την έκτιση της ποινής του ή την απόλυση του από τις φυλακές. Επιβάλλει στον παραπάνω κατηγορούμενο απαγόρευση επανεισόδου του στη χώρα επ' αόριστον". Με αυτά όμως που δέχθηκε, καθόσον αφορά τη διάταξη περί απέλασης, που επιβλήθηκε στον αναιρεσείοντα, η προσβαλλόμενη απόφαση έχει ελλιπή αιτιολογία, αφού, κατά την εφαρμογή του ανωτέρω άρθρου 74 παρ. 1 ΠΚ και κατά την άσκηση της διακριτικής του εξουσίας για την απέλαση ή μη του αναιρεσείοντος, (διαλαμβανομένης στη διάταξη αυτή της φράσεως μπορεί),το δίκασαν Δικαστήριο δεν αναφέρει κανένα περιστατικό, που να δικαιολογεί την κρίση του για το αναγκαίο αυτής (απέλασης), και δη από εκείνα που ανάγονται στο είδος του εγκλήματος για το οποίο αυτός καταδικάστηκε σε κάθειρξη, στο βαθμό της υπαιτιότητας του, στις ειδικές συνθήκες τέλεσης της πράξης, στις συνέπειες αυτής, στο χρόνο παραμονής του στο Ελληνικό έδαφος, στη νομιμότητα ή μη της παραμονής του, στην εν γένει συμπεριφορά αυτού, στο επάγγελμα του, στην ύπαρξη ή μη οικογένειας αυτού στην Ελλάδα και γενικότερα στο βαθμό ένταξης αυτού στην Ελληνική κοινωνία.

Επομένως, ο, από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' ΚΠΔ, μοναδικός λόγος αναίρεσης, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλομένη απόφαση, κατά την ως άνω διάταξη της, για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός. Μετά ταύτα, πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει αυτή, και δη μόνο κατά την διάταξη της περί απελάσεως του αναιρεσείοντος από τη χώρα και την απαγόρευση επανεισόδου σ' αυτήν επ' αόριστον χρόνο, και να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 519 του ΚΠΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ.

Αναιρεί εν μέρει την υπ' αριθ.222/2014 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Ιωαννίνων, μόνο κατά την διάταξη της, περί απελάσεως του αναιρεσείοντος από τη χώρα και την απαγόρευση επανεισόδου του σ' αυτήν επ' αόριστον.

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, μόνο κατά την ανωτέρω διάταξη της ,το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους, που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 11 Νοεμβρίου 2016.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Δεκεμβρίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ