Supreme Court partially allows appeal for moral damages due to negligence in car repair, remanding case for further trial.

Απόφαση 1873 / 2013 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1873 /2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Γεράσιμο Φουρλάνο, Στυλιανή Γιαννούκου και Εμμανουήλ Κλαδογένη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 8 Απριλίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Α. Δ. και 2) Δ. Δ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αναστάσιο Κουμουτσάρη.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΒΙΑΜΑΡ ΑΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ & ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ορέστη Δασκαλάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-12-2006 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 30/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 872/2010 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 2-6-2011 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Εμμανουήλ Κλαδογένης ανέγνωσε την από 4-1-2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ "Αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης". Ο λόγος αυτός ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό τα περιστατικά που είναι αναγκαία για την κρίση του δικαστηρίου στη συγκεκριμένη περίπτωση περί της συνδρομής των νομίμων όρων και προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόσθηκε η περί της μη συνδρομής τούτων, που αποκλείει την εφαρμογή τους, καθώς και όταν η απόφαση έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης [Α.Π. 193/2010].

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 330, 914, 932 ΑΚ συνάγεται, ότι προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση ή για καταβολή χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης είναι η υπαιτιότητα του υπόχρεου, η οποία υπάρχει και στην περίπτωση της αμέλειας, δηλαδή όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια η οποία απαιτείται στις συναλλαγές, ή παράνομη συμπεριφορά του υπόχρεου σε αποζημίωση έναντι του ζημιωθέντος και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας.

Όσον αφορά την υπαιτιότητα , ο ενάγων πρέπει να επικαλεσθεί υπαίτια συμπεριφορά με τον χαρακτηρισμό είτε του δόλου είτε της αμέλειας, το δε δικαστήριο προβαίνει στον ειδικότερο προσδιορισμό της υπαιτιότητας στην συγκεκριμένη περίπτωση από την εκτίμηση των αποδείξεων, χωρίς να επέρχεται μεταβολή της βάσεως της αγωγής.

Η παράνομη συμπεριφορά ως όρος της αδικοπραξίας μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη, αλλά και σε παράλειψη, εφόσον στην τελευταία αυτή περίπτωση αυτός ο οποίος υπέπεσε στην παράλειψη ήταν υποχρεωμένος σε πράξη από τον νόμο ή από την δικαιοπραξία, είτε από την καλή πίστη, κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη.

Αιτιώδης δε συνάφεια υπάρχει, όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνομένου προσώπου ήταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ικανή και μπορούσε αντικειμενικώς να επιφέρει κατά την συνήθη και κανονική πορεία των πραγμάτων και υπέφερε πράγματι στην συγκεκριμένη περίπτωση το επιζήμιο αποτέλεσμα (ΑΠ 1563/2012, Α,.Π 2182/2009, ΑΠ 1013/2005).

Στην προκειμένη περίπτωση, οι ενάγοντες εξέθεταν στην αγωγή τους, ότι ο πρώτος εξ' αυτών την 18-2-2004 αγόρασε από την εναγομένη εταιρία καινουργές Ι.ΧΕ αυτοκίνητο, μάρκας SKODA, αντί καταβληθέντος τιμήματος 13.430 ευρώ. Μετά από λίγες ημέρας από την παραλαβή του, ήτοι από την 17.3.2004, κατά την διάρκεια της οδηγήσεως, το τιμόνι του αυτοκινήτου "έκανε σκαμπανεβάσματα", δηλαδή από μαλακό γινόταν βαρύ και σκληρό, με κίνδυνο εκτροπής του αυτοκινήτου από το οδόστρωμα, καθόσον εχάνετο ο έλεγχός του.

Για τον λόγο αυτόν, ο πρώτος ενάγων έφερε το αυτοκίνητο στο εξουσιοδοτημένο συνεργείο επισκευών της εναγομένης κατ' επανάληψη και ειδικότερα κατά τις 17.3.2004, 26.7.2004, 28.7.2004, 11.12.2004 και 19.4.2005, όπου οι προστηθέντες από αυτήν υπεύθυνοι του συνεργείου, κάθε φορά άλλαζαν κάποιο εξάρτημα (αισθητήρα τιμονιού, υδραυλική τρόμπα του τιμονιού, μπαταρία κ.λ.π) και ακολούθως παρέδιδαν το αυτοκίνητο στον πρώτο ενάγοντα, "...

αφού η εναγομένη παράνομα και υπαιτίως, δηλαδή δολίως και με απατηλό τρόπο, διαβεβαίωνε δια των νομίμων εκπροσώπων της επανειλημμένως τον πρώτο από εμάς ότι το αυτοκίνητο είναι ασφαλές στην οδήγηση και ότι όποιο κατασκευαστικό λάθος είχε εμφανισθεί εξαλείφθηκε ...". Ύστερα από την τελευταία κατά τα ανωτέρω επισκευή του αυτοκινήτου και ειδικότερα κατά την 22.4.2005, καθ' όν χρόνον ο δεύτερος ενάγων οδηγούσε το αυτοκίνητο, εμφανίσθηκε και πάλι το ίδιο πρόβλημα στο τιμόνι του αυτοκινήτου, με συνέπεια ο οδηγός να χάσει τον έλεγχό του και το αυτοκίνητο να εκτραπεί της οδού και να προσκρούσει σε στύλο της ΔΕΗ.

Αποτέλεσμα της προσκρούσεως αυτής ήτο, αφενός μεν να τραυματισθεί ο δεύτερος ενάγων οδηγός του αυτοκινήτου, αφ' ετέρου δε αυτό να καταστραφεί. Ενόψει όλων αυτών, 1) ο πρώτος ενάγων, με δήλωσή του περιεχόμενη στην αγωγή, υπανεχώρησε από την σύμβαση της πωλήσεως και εζήτησε α) το τίμημα του αυτοκινήτου (13.430 ευρώ) και β) χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, ύψους 30.000 ευρώ και 2) ο δεύτερος ενάγων εζήτησε με την ίδια αγωγή α ) αποζημίωση από 520 ευρώ για τις ζημίες τις οποίες υπέστη και β) χρηματική ικανοποίηση από 5.000 ευρώ.

Το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλομένη απόφασή του, μεταξύ των άλλων και τα ακόλουθα: "Δυνάμει της από 18-2-3004 συμβάσεως πωλήσεως, καταρτισθείσης μεταξύ του πρώτου των εναγόντων και της εναγομένης ανωνύμου εταιρείας, πωλήθηκε και παραδόθηκε σε αυτόν την 1-3-2004 ένα αυτοκίνητο, καινουργές, εργοστασίου κατασκευής SKODA, ...

Όπως διαπιστώθηκε λίγο μετά την παραλαβή του αυτοκινήτου από τον πρώτο ενάγοντα αγοραστή του και ειδικότερα για πρώτη φορά στις 17-3-2004, το αυτοκίνητο αυτό παρουσίαζε κατασκευαστικό ελάττωμα στο σύστημα διευθύνσεως του και συγκεκριμένα το τιμόνι έκανε ασυνήθιστα "σκαμπανεβάσματα" και γινόταν άλλοτε "μαλακό" και άλλοτε "βαρύ" και σκληρό, με αποτέλεσμα ο οδηγός να δυσκολεύεται να το ελέγξει.

Γι' αυτό ο πρώτος των εναγόντων επανειλημμένα (στις 17-3-2004, 26-7-2004, 28-7-2004, 11-12-2004 και 19-4-2005) το μετέφερε για επισκευή στο εξουσιοδοτημένο συνεργείο της εναγομένης, όπου οι υπεύθυνοι του συνεργείου Α. και Ι. Ο. κατέβαλαν προσπάθειες προς εύρεση και εν συνεχεία λύση του προβλήματος, αντικαθιστώντας κάθε φορά διάφορα εξαρτήματα του αυτοκινήτου, όπως τον αισθητήρα του ηλεκτροϋδραυλικού τιμονιού [17-3-2004], την ηλεκτροϋδραυλική τρόμπα [26-7-2004], τη μπαταρία [28-7-2004], το δυναμό [11-12-2004] και τέλος προέβησαν σε καθαρισμό της ασφαλειοθήκης και γειώσεις [19-4-2005], χωρίς όμως αποτέλεσμα.

Στις 22-4-2005, το ανωτέρω αυτοκίνητο με οδηγό το δεύτερο των εναγόντων, συνεπεία του προαναφερθέντος ελαττώματος, το οποίο υπήρχε όταν ο κίνδυνος μετέβη στον αγοραστή (βλ. σχετικά άρθρο 537 § 2 ΑΚ), εξετράπη της πορείας του και επέπεσε σε στύλο της ΔΕΗ, υπέστη δε αυτός [δεύτερος των εναγόντων] κάκωση αριστερού γόνατος, στο οποίο τοποθετήθηκε νάρθηκας, το δε αυτοκίνητο δέχθηκε δυνάμεις κρούσεως στο μεσαίο δεξιό τμήμα του, με αποτέλεσμα να χαθεί η γεωμετρία του αμαξώματος του μεσαίου τμήματος αυτού και να θεωρείται ολικώς κατεστραμμένο ...

Από τα ίδια, ως άνω, αποδεικτικά στοιχεία, δεν αποδεικνύεται ότι οι υπεύθυνοι του εξουσιοδοτημένου συνεργείου της εναγομένης δολίως και με απατηλό τρόπο διαβεβαίωναν [εξηπάτησαν] τον πρώτο των εναγόντων ότι το αυτοκίνητο είναι ασφαλές στην οδήγηση και ότι αποκαταστάθηκε το πρόβλημα στο σύστημα διευθύνσεως ...

Επομένως, εφόσον αποδείχθηκε ότι υφίστατο μεν πραγματικό ελάττωμα στο σύστημα διεύθυνσης του επιδίκου αυτοκινήτου, όχι όμως αδικοπραξία των προστηθέντων της εναγομένης, δεν μπορεί να γίνει λόγος περί ηθικής βλάβης, απορριπτόμενου του αιτήματος χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης ως προς τον πρώτο των εναγόντων και της αγωγής εν τω συνόλω της ως προς το δεύτερο των εναγόντων ...".

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 19 ΚΠολ.Δ., καθόσον παραβίασε εκ πλαγίου τις αναφερθείσες στην αρχή διατάξεις. Ειδικότερα, το Εφετείο απέρριψε 1) το κεφάλαιο της αγωγής του πρώτου ενάγοντος, με το οποίο ζητεί χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και 2) ολόκληρη την αγωγή ως προς τον δεύτερο ενάγοντα, με την οποία ζητεί αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης από την αδικοπραξία η οποία αποδίδεται στο πρόσωπο των προστηθέντων από την εναγομένη, υπευθύνων του συνεργείου επισκευής των αυτοκινήτων, υπευθύνων του συνεργείου επισκευής των αυτοκινήτων, αφού ερεύνησε μόνο την περίπτωση της υπάρξεως δόλου στο πρόσωπό των, δεν ερεύνησε δε καθόλου, ούτε και διέλαβε στην απόφασή του οποιαδήποτε αιτιολογία για την περίπτωση της τελέσεως από εκείνους αδικοπραξίας σε βάρος των εναγόντων από αμέλεια, σύμφωνα με τις εκτεθείσες στην αρχή διατάξεις και σκέψη.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος. Ακολούθως παρελκούσης της ερεύνης των λοιπών λόγων αναιρέσεως, πρέπει κατά παραδοχήν ως βασίμου του σχετικού πρώτου λόγου αναιρέσεως να αναιρεθεί μερικώς η προσβαλλομένη υπ' αριθμ. 827/2010 απόφαση του Εφετείου Αθηνών και ειδικότερα όσον αφορά τα ως άνω κεφάλαια, τα οποία απερρίφθησαν κατ' ουσίαν με αυτήν ήτοι α) το κεφάλαιο της χρηματικής ικανοποιήσεως του πρώτου ενάγοντος και β) αμφότερα τα κεφάλαια της αγωγής του δευτέρου ενάγοντος περί αποζημιώσεως και χρηματικής ικανοποιήσεως.

Επί πλέον , πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, στο ίδιο Εφετείο, το οποίο εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, η σύνθεση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί μερικώς, κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό, την υπ' αριθμ. 872/2010 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε τρείς χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Μαΐου 2013

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 8 Οκτωβρίου 2013

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ