1871/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1871 / 2007 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1871/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, (κωλυομένου του Αντιπροέδρου και του αρχαιότερού του Αρεοπαγίτη), Ρένα Ασημακοπούλου, Χαράλαμπο Ζώη, Αθανάσιο Κουτρομάνο και Ιωάννη Παπουτσή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Απριλίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας:Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "Κ.ΜΟΥΣΤΑΚΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΕΙΔΩΝ ΕΝΔΥΣΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΔΥΣΗΣ" και με διακριτικό τίτλο "WEEK END" που εδρεύει στην Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Οδυσσέα Μαρή, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ..

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης Εταιρίας Γενικών Ασφαλίσεων με την επωνυμία "ALLIANZ AΕΓΑ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Χρύσα Πετρουλέα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-6-1995 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 13952/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 2388/2005 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 28-11-2005 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 12-4-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της προσβαλλομένης αποφάσεως κατ' αποδοχή των πρώτου και δευτέρου λόγων (εκτιμωμένου ότι της αποδίδεται με αμφοτέρους η εκ του άρθρου 559 αριθμ. 19 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια). Η πληρεξούσια της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία, που έχει ως συνέπεια την αναίρεση για έλλειψη νομίμου βάσεως, υπάρχει όταν από το αιτιολογικό της αποφάσεως δεν προκύπτουν, κατά τρόπο σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία σύμφωνα, με το νόμο είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του κανόνα δικαίου που εφαρμόσθηκε σε συγκεκριμένη περίπτωση.

Περαιτέρω, από το άρθρο 207 παρ. 2 του Εμπ. Ν. - με βάση τον οποίο κρίνονται οι ασφαλιστικές περιπτώσεις που είχαν επέλθει πριν από την ουσιαστική έναρξη ισχύος του Ν. 2496/1997 - προκύπτει ότι ο ασφαλιστής δεν ευθύνεται για απώλειες ή ζημίες που οφείλονται σε πταίσμα του ασφαλισμένου ή του προσώπου που αυτός προέστησε στην υπηρεσία φυλάξεως του αντικειμένου της ασφαλίσεως, ενώ κατά το άρθρο 330 εδ.

β΄ ΑΚ αμέλεια υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται στις συναλλαγές η απαιτούμενη επιμέλεια. Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε τα ακόλουθα: Την 4-8-1993, η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα εταιρία είχε ασφαλίσει, στην εναγομένη και ήδη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία, εμπόρευμα παραγωγής της, και δη ανδρικά και γυναικεία υποδήματα (έναντι ποσού 33.067.188 δραχμών) το οποίο επρόκειτο να μεταφέρει οδικώς, με δικό της φορτηγό αυτοκίνητο, από το ..............

στη γερμανική πόλη ........., για να το παραδώσει στους εκεί αγοραστές του. Προσέθετε δε, περαιτέρω, το Εφετείο, κατά λέξιν, τα ακόλουθα: "Μετά την κατάρτιση της ως άνω συμβάσεως ασφαλίσεως η ενάγουσα φόρτωσε στις 4-8-1993 στη ........ στο... αυτοκίνητό της τα προαναφερόμενα πράγματα... Το φορτηγό αυτό οδηγούμενο από τον εκπρόσωπο της ενάγουσας Ζ1, ο οποίος είχε προστηθεί από την ενάγουσα στην οδήγηση του αυτού, με τη συνοδεία της συζύγου του, πρώτης μάρτυρος αποδείξεως, αναχώρησε αυθημερόν (4-8-1993) από τη ..........

έμφορτο για το ....... της Γερμανίας. Στις 6-8-1993, περί 00.30 ο άνω οδηγός (και εκπρόσωπος της ενάγουσας) οδηγώντας το φορτηγό έφθασε έξω από την πόλη ......... της Ιταλίας όπου προσεβλήθη από κωλικό του νεφρού. Μετά από αυτό εισήλθε στο ....... αναζητώντας νοσοκομείο. Του υπεδείχθη το, ευρισκόμενο στην πλατεία .......... του ........, νοσοκομείο.

Περί ώρα 01.00 στάθμευσε το αυτοκίνητο σε ανοικτό και αφύλακτο χώρο σταθμεύσεως αυτοκινήτων, που βρισκόταν κοντά στο νοσοκομείο. Στη συνέχεια, αφού κλείδωσε τις πόρτες του φορτηγού, χωρίς να λάβει άλλα προληπτικά μέτρα κατά του κινδύνου κλοπής, πήγε, συνοδευόμενος από τη σύζυγό του, στο νοσοκομείο, για παροχή ιατρικής βοήθειας, μη έχοντας άμεση και συνεχή εποπτεία επί του σταθμευμένου φορτηγού.

Στο νοσοκομείο διαπιστώθηκε ότι έπασχε από κωλικό νεφρού, του παρασχέθηκε φαρμακευτική αγωγή και μετά από δύο ώρες περίπου εξήλθε με βελτίωση. Κατά τη διάρκεια της απουσίας του οδηγού στο νοσοκομείο, ήτοι μεταξύ της 01.00 και της 03.00 της 6-8-1993, άγνωστοι έκλεψαν το φορτηγό μαζί με τα εμπορεύματα. Επήλθε έτσι η ασφαλιστική περίπτωση και η περάτωση της συμβάσεως ασφαλίσεως.

Η επέλευση της ασφαλιστικής περιπτώσεως οφειλόταν στην προεκτιθέμενη συμπεριφορά του Ζ1, η οποία ήταν αμελής, αφού αυτός, από έλλειψη της επιμέλειας που απαιτείτο στις συναλλαγές, δεν έλαβε τα κατάλληλα μέτρα προς φύλαξη του φορτηγού με το φορτίο του έναντι του κινδύνου κλοπής, ώστε να επιτευχθεί η παράδοση του φορτίου στους παραλήπτες.

Ειδικότερα, ενόψει και της σχετικά μεγάλης αξίας των μεταφερομένων πραγμάτων, αυτός όφειλε α) να σταθμεύσει το φορτηγό όχι εκεί που το άφησε αλλά σε κλειστό και φυλασσόμενο χώρο σταθμεύσεως οχημάτων, από εκείνους που διέθετε η άνω ιταλική πόλη, β) διαφορετικά, να αφήσει τη σύζυγό του ή άλλο πρόσωπο στο φορτηγό ή σε χώρο, από τον οποίο θα είχε άμεση και συνεχή εποπτεία και να φυλάσσει το φορτηγό και το φορτίο του, γ) να μεριμνήσει για την πρόσληψη συνοδηγού, ώστε να εναλάσσεται στην οδήγηση ανά διανυόμενη απόσταση 450 χιλιομέτρων (άρθρο 10 γ' ν.δ. 202/1973), ο οποίος θα τον αντικαθιστούσε στην οδήγηση και δεν θα παρίστατο ανάγκη να σταθμεύσει σε αφύλακτο χώρο, αλλά θα προσέφευγε σε φυλλασσόμενο χώρο και δ) να είχε εφοδιάσει το φορτηγό με σύστημα συναγερμού ή άλλο σύστημα ασφαλείας που θα απέτρεπε την πραγματοποίηση της κλοπής.

Στην περίπτωση δε που λαμβάνονταν από αυτόν τα προεκτιθέμενα μέτρα, τα οποία συνήθιζαν να λαμβάνουν σε όμοιες περιπτώσεις οι οδηγοί των φορτηγών αυτοκινήτων που εκτελούσαν διεθνείς μεταφορές, θα αποτρεπόταν η κλοπή. Η αμελής αυτή συμπεριφορά του οδηγού του φορτηγού έχει ως συνέπεια, κατ' άρθρο 207 παρ. 2 ΕμπΝ, την απαλλαγή της εκκαλούσας ασφαλιστικής εταιρίας από την υποχρέωσή της να καταβάλει το ασφάλισμα, επειδή η επέλευση της ασφαλιστικής περιπτώσεως οφείλεται σε πταίσμα του προστηθέντος από την ενάγουσα οδηγού.

Συνακόλουθα, επομένως, με τα παραπάνω περιστατικά, που αποδείχθηκαν, η από το παραπάνω άρθρο 207 § 2 ΕμπΝ σχετική ένσταση της εκκαλούσας ήταν βάσιμη κατ' ουσία, η δε εναντίον της αγωγή της εφεσίβλητης έπρεπε να απορριφθεί, ως κατ' ουσία αβάσιμη.

Συνεπώς το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που με την εκκαλούμενη απόφασή του απέρριψε την πάνω ένσταση της εκκαλούσας και στη συνέχεια δέχθηκε την κατά της τελευταίας αγωγή της εφεσίβλητης για καταβολή του ασφαλίσματος για ποσό 97.042 ευρώ, έκρινε εσφαλμένα και δεν εκτίμησε σωστά τις παραπάνω αποδείξεις". Με τις παραδοχές όμως αυτές, το ουσιαστικό δικαστήριο διέλαβε στην απόφασή του ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες για την θεμελίωση της κρίσης του ότι η απώλεια του ένδικου φορτίου (ασφαλισμένου εμπορεύματος) οφείλεται σε υπαιτιότητα (αμέλεια) του προστηθέντος από την αναιρεσείουσα οδηγού, και έτσι παραβίασεν εκ πλαγίου τα άρθρα 207 § 2 Εμπ.

Ν. και 330 εδ. β΄ ΑΚ. Τούτο δε, διότι, ενώ δέχεται το Εφετείο ότι ο μεταφέρων το εμπόρευμα οδηγός ασθένησε αιφνιδίως και προσέφυγε συνοδευόμενος από την επιβαίνουσα στο ίδιο όχημα σύζυγό του, σε νοσοκομείο - αφήνοντας το όχημά του κλειδωμένο "σε ανοικτό και αφύλακτο χώρο σταθμεύσεως αυτοκινήτων που βρισκόταν κοντά στο νοσοκομείο" για δύο περίπου ώρες και ότι "αυτός όφειλε α)να σταθμεύσει το φορτηγό όχι εκεί που το άφησε αλλά σε κλειστό και φυλασσόμενο χώρο σταθμεύσεως οχημάτων, από εκείνους που διέθετε η άνω ιταλική πόλη και β)διαφορετικά, να αφήσει τη σύζυγό του ή άλλο πρόσωπο στο φορτηγό ή σε χώρο, από τον οποίο θα είχε άμεση και συνεχή εποπτεία και να φυλάσσει το φορτηγό και το φορτίο του" δεν διευκρινίζει αφ΄ ενός μεν πόσο μακρυά απείχε ο φυλασσόμενος χώρος από το νοσοκομείο και αφετέρου την τυχόν επίδραση που άσκησε στην όλη ως άνω συμπεριφορά του οδηγού η αιφνίδια ασθένειά του και ειδικότερα αν αυτός είχε υποκειμενικώς την δυνατότητα να οδηγήσει το όχημα μέχρι τον κλειστό και φυλασσόμενο χώρο στάθμευσης οχημάτων.

Επίσης, το εφετείο δεν διευκρινίζει αν ο οδηγός είχε ανάγκη συνοδού προκειμένου να τον βοηθήσει να μεταβεί στο νοσοκομείο αλλά και να παραστεί κατά την εκεί νοσηλεία του ή ηδύνατο να μεταβεί στο νοσοκομείο μόνος και σε κατάφαση της πρώτης περίπτωσης αν δεν τον συνόδευε η σύζυγός του ποιος μπορεί να ήταν (ο συνοδός) και ποιο είναι το "άλλο πρόσωπο" που τέτοια ώρα θα μπορούσε να βρει, ασθενών, για να φυλάξει το όχημα τούτο, ως και ποιος ήταν "ο χώρος" από τον οποίον τον "τρίτο πρόσωπο" θα είχε άμεση και συνεχή εποπτεία στη φύλαξη του φορτηγού και του φορτίου του.

Και αν ακόμη δε το άνω φορτηγό είχε συνοδηγό, το Εφετείο δεν αναφέρει γιατί δεν υπήρξε ανάγκη να τον συνοδεύσει (ο συνοδηγός τον οδηγό) στο νοσοκομείο (όπως έπραξε η σύζυγος του οδηγού). Δηλαδή, το Εφετείο όπως προλέχθηκε, δεν απαντά στο γεννώμενο από τις εν λόγω παραδοχές του εύλογο ερώτημα, που αφορά την ύπαρξη την ύπαρξη εν προκειμένω αιτιώδους συνάφειας, δηλαδή περί του αν μπορούσε, παρόλο τους πόνους της ασθένειας, να μεταβεί ο οδηγός μόνος στο νοσοκομείο και μόνος να παραμείνει εκεί για νοσηλεία και επίσης μόνος να επιστρέψει μετά τη νοσηλεία στο φορτηγό, με έχοντας ανάγκη υποστηρικτικής (έστω και για λόγους ψυχολογικούς) συνοδείας από δικό του άνθρωπο που, εν προκειμένω θα μπορούσε να ήταν και ο συνοδηγός.

Τέλος, το Εφετείο δεν μνημονεύει κανένα περιστατικό, το οποίο, αληθές υποτιθέμενο, θα στοιχειοθετούσε την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της παράλειψης εφοδιασμού του φορτηγού με σύστημα συναγερμού ή "άλλο σύστημα ασφαλείας" με την επελθούσα κλοπή, δηλαδή κάτω από ποίες συνθήκες πραγματοποιήθηκε η κλοπή και πως στη συγκεκριμένη περίπτωση θα την απέτρεπε με βεβαιότητα ένα σύστημα συναγερμού ή άλλο συγκεκριμένο σύστημα προστασίας του φορτηγού και του φορτίου του από την κλοπή.

Κατά συνέπεια, είναι βάσιμοι ο πρώτος και ο δεύτερος λόγοι αναιρέσεως, με τους οποίους - κατά την εκτίμηση του περιεχομένου τους - αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η εκ του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ πλημμέλεια και πρέπει να γίνουν δεκτοί, παρελκούσης εντεύθεν της εξέτασης του τρίτου λόγου αναιρέσεως από τον αριθ. 11 της Κ.Πολ.Δ 559.

Κατόπιν αυτών, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή (άρθρο 580 § 3 Κ.Πολ.Δ).

ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ

Αναιρεί την 2388/2005 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Επιβάλλει στην αναιρεσίβλητη η δικαστική δαπάνη της αναιρεσειούσης, την οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Ιουλίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 17 Οκτωβρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ