186/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 186 / 2008 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 186/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μάριο - Φώτιο Χατζηπανταζή, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Αρείου Πάγου Αναστασίου - Φιλητά Περίδη, ως αρχαιότερο μέλος της συνθέσεως), Ειρήνη Αθανασίου, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Αλέξανδρο Νικάκη και Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Δεκεμβρίου 2007, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Αλλοδαπής ναυτιλιακής εταιρείας με την επωνυμία "LAGOA SHIPPING CORPORATION", που εδρεύει στη Λιβερία και διατηρεί γραφείο στην Ελλάδα, στη Βούλα Αττικής, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Απόστολο - Κων/νο Κωνσταντινίδη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. Δεν κατέθεσε προτάσεις. Του αναιρεσιβλήτου: Ψ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αγησίλαο Σουμέλα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-6-2004 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2348/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 991/2006 του Εφετείου Πειραιώς, όπως αυτή διορθώθηκε με την υπ' αριθ. 13/2007 απόφαση του ιδίου ως άνω Δικαστηρίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 5-2-2007 αίτησή της και τους από 30-10-2007 πρόσθετους λόγους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αλέξανδρος Νικάκης, διάβασε την από 19-11-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου, δεύτερου του κυρίου δικογράφου, του δεύτερου των προσθέτων λόγων της αναιρέσεως και την απόρριψη των υπολοίπων. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και των προσθέτων λόγων και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 10 ΑΚ, η ικανότητα του νομικού προσώπου ρυθμίζεται από το δίκαιο της έδρας του. Τα επί μέρους ζητήματα που ρυθμίζονται από το δίκαιο της έδρας του νομικού προσώπου είναι, μεταξύ άλλων, η ίδρυση του νομικού προσώπου, η έναρξη και η έκταση της ικανότητας δικαίου, η λύση του, η επωνυμία, η διαχείριση, η αντιπροσωπευτική εξουσία και η ευθύνη των οργάνων του.

Ως "έδρα" νοείται στη διάταξη αυτή η πραγματική και όχι η καταστατική, δηλαδή ο τόπος, όπου είναι εγκαταστημένα τα όργανα που κινητοποιούν τον οργανισμό του νομικού προσώπου, δηλαδή ο τόπος, στον οποίο συντελούνται οι σπουδαιότερες εκδηλώσεις της υποστάσεώς του, στον οποίο ασκείται πραγματικά η διοίκηση και λαμβάνονται οι βασικές για τη λειτουργία του αποφάσεις.

Απόκλιση από τον θεσπιζόμενο με το άρθρο 10 ΑΚ κανόνα της πραγματικής έδρας του νομικού προσώπου εισάγεται με το άρθρο 1 του Ν.791/1978, σύμφωνα με το οποίο ναυτιλιακές εταιρίες, των οποίων η σύσταση έγινε κατά τους νόμους αλλοδαπής πολιτείας, εφόσον είναι ή ήσαν πλοιοκτήτριες ή διαχειρίστριες πλοίων υπό Ελληνική σημαία ή είναι εγκατεστημένες ή ήθελαν εγκατασταθεί στην Ελλάδα δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 25 του Ν.27/1975 ή του ΑΝ 89/1967 και 378/1968, διέπονται ως προς τη σύσταση και ικανότητα δικαίου από το δίκαιο της χώρας, στην οποία βρίσκεται κατά το Καταστατικό τους η έδρα τους, ανεξαρτήτως του τόπου από τον οποίο διευθύνονται ή διευθύνονταν εξ ολοκλήρου ή εν μέρει οι υποθέσεις τους.

Η εφαρμογή των διατάξεων τούτων του άρθρου 1 του Ν.791/1978 επεκτάθηκε και στις αλλοδαπές εταιρίες πλοιοκτήτριες με ξένη σημαία, εφόσον τα πλοία του, διαχειρίζονταν γραφεία ή υποκαταστήματα εταιρειών του άρθρου 25 του Ν. 27/1975 (που έχει αντικατασταθεί με το άρθρο 28 του Ν.814/1978, τροποποιηθεί με το άρθρο 75 παρ. 5 του Ν.1892/1990 και αντικατασταθεί εκ νέου με το άρθρο 4 του Ν.2234/1994) (Ολ.ΑΠ 2/2003, ΑΠ 2/1999).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε τα εξής: Η αναιρεσείουσα - εναγομένη εταιρεία με την επωνυμία "LAGOA SHIPPING CORPORATION" είναι ναυτιλιακή εταιρεία συμφερόντων του Γ1, η οποία έχει και εκμεταλλεύεται τριάντα τρία (33) πλοία. Η εταιρεία αυτή τυπικά εδρεύει στη Λιβερία, πλην όμως η διοίκησή της ασκείται στην πραγματικότητα στον Πειραιά, όπου από το έτος 1989 έχει εγκαταστήσει γραφεία επί της Ακτής Μιαούλη 89 και Μαυροκορδάτου 4.

Ο αναιρεσίβλητος - ενάγων είναι πλοίαρχος του Εμπορικού Ναυτικού και από το έτος 1987, που συνταξιοδοτήθηκε, μέχρι και το έτος 1993 εργάζονταν σε πλοία της αγγλικής ναυτιλιακής εταιρείας με την επωνυμία "LOMAR SHIPPING LIMITED", που έχει την έδρα της στο Λονδίνο και αποτελεί και αυτή επιχείρηση των συμφερόντων του Γ1.

Μετά από προφορική συμφωνία, η οποία καταρτίστηκε στα γραφεία της εταιρείας "LAGOA" στον Πειραιά το Σεπτέμβριο του έτους 1998, μεταξύ του ενάγοντος και του Γ1, ο οποίος ενεργούσε εν τοις πράγμασι ως εκπρόσωπος της ανωτέρω εταιρείας, ιδιότητα την οποία αυτός απέκτησε και τυπικά από τις 8.11.2002, ο ενάγων μετέβη στην Κούβα, ως αντιπρόσωπος της εταιρείας "LAGOA" για να προσφέρει τις υπηρεσίες ως Αρχιπλοίαρχος α) στην ιδρυθείσα από την εταιρεία "LOMAR" και την Κυβέρνηση της Κούβας αγγλική ναυτιλιακή εταιρεία με την επωνυμία "MILLENIUM" και β) την εταιρεία "BUENA VISTA", θυγατρική της πρώτης, και προσέφερε τις υπηρεσίες του ως αντιπρόσωπος της εταιρείας αυτής μέχρι τον Ιούλιο του έτους 2003.

Τον Ιούνιο του έτους 2003 ο Γ1 γνωστοποίησε στον ενάγοντα το κλείσιμο των εταιρειών "BUENA VISTA" και "MILLENIUM" και του πρότεινε να παραμείνει εργαζόμενος στην Αβάνα της Κούβας μέχρι και την 31.10.2003 με μισθό 2.000 δολλάρια, ο οποίος θα του καταβάλλονταν από το μήνα Αύγουστο του 2003. Ο ενάγων αποδέχθηκε σιωπηρώς την πρόταση αυτή και εξακολούθησε να προσφέρει τις υπηρεσίες του στην εταιρεία "LAGOA" αντί μηνιαίου μισθού 2.000 δολλαρίων μέχρι και στις 27.3.2004, που περατώθηκε η εκκαθάριση της "BUENA VISTA" και επετράπη σ'αυτόν η αναχώρησή του από την Κούβα.

Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο δέχθηκε, ότι μεταξύ της αναιρεσείουσας και του αναιρεσιβλήτου καταρτίστηκε έγκυρη σύμβαση εργασίας και αφού εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, η οποία απέρριψε την αγωγή του αναιρεσιβλήτου, υποχρέωσε την αναιρεσείουσα εταιρεία να καταβάλει στον τελευταίο για δεδουλευμένες αποδοχές, Δώρα Χριστουγέννων και Πάσχα, αποδοχές αδείας, επιδόματα αδείας και αποζημίωση απόλυσης το ισάξιο σε ευρώ κατά την ημέρα της εξόφλησης ποσό των 60.178 δολλαρίων ΗΠΑ.

Με την κρίση του αυτή το εφετείο παραβίασε εκ πλαγίου την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 1 του Ν.791/1978, διότι η προσβαλλομένη απόφαση διέλαβε ανεπαρκείς αιτιολογίες, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο, ως προς το ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, αν ο Γ1με τον οποίο ο αναιρεσίβλητος κατήρτισε την επίδικη σύμβαση εργασίας, ήταν σύμφωνα με το καταστατικό, νόμιμος εκπρόσωπος της αναιρεσείουσας εταιρείας.

Ειδικότερα, ενώ η προσβαλλομένη απόφαση δέχεται ότι η αναιρεσείουσα είναι αλλοδαπή ναυτιλιακή εταιρεία, που έχει την έδρα της στη Λιβερία και έχει εγκαταστήσει γραφεία στον Πειραιά με το ειδικό καθεστώς των ναυτιλιακών εταιρειών, όμως δεν διευκρινίζεται αν αυτή στερείται νομικής προσωπικότητας, οπότε θεωρείται "εν τοις πράγμασι" εταιρεία, ή αν έχει συσταθεί κατά τους νόμους της Λιβερίας, οπότε ως προς τη σύσταση και την ικανότητα δικαίου, αλλά και την αντιπροσωπευτική εξουσία των οργάνων της διέπεται από το δίκαιο της χώρας αυτής.

Επομένως οι από το άρθρο 559 αριθμ 1 και 19 ΚΠολΔ πρώτος και δεύτερος του δικογράφου των προσθέτων λόγοι της αναιρέσεως είναι βάσιμοι και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο με άλλη σύνθεση (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 991/2006 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο με άλλη σύνθεση. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία καθορίζει σε χίλια (1.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 9 Ιανουαρίου 2008.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 5 Φεβρουαρίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ