Supreme Court orders retrial due to unproven service of appeal judgment on an absent heir.

Απόφαση 1867 / 2013 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1867/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου, Γεράσιμο Φουρλάνο και Χαραλαμπία Σίμου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 28 Ιανουαρίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των καλούντων: 1. S. D. R. και C. Ν. G., κατοίκων ..., για τον εαυτό τους ατομικά και ως κληρονόμοι της αποβιωσάσης αναιρεσείουσας Α. θυγ. Α. Δ., οι οποίοι συνεχίζουν την βιαίως διακοπείσα δίκη και εκπροσωπούνται από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Νικολόπουλο, ο οποίος δήλωσε ότι οι καλούντες παραιτούνται από την από 22-10-2012 κλήση τους που στρεφόταν κατά του κληρονόμου της αποβιωσάσης 18ης αναιρεσίβλητης.

Των καθών η κλήση- αναιρεσιβλήτων: Α.1.Μ. θυγ. Ι. Ι.Β., συζ. Α. Ζ. Ρ., ως κληρονόμου των Ι. και Α. Β., 2. Μ. χήρας Σ. Β., κατοίκου ..., 3. Σ. Β. του Σ., κατοίκου ..., 4. Γ. Β. του Σ., κατοίκου ..., 5. Β. Β. του Γ., κατοίκου ..., 6. Α. θυγ. Γ. Β., χήρα Η. Μ., κατοίκου ..., 7. Α. χήρας Δ. Κ., 8. Ι. Κ. του Δ., κατοίκου ..., 9. Α. Κ. του Δ., κατοίκου ..., 10α. Α. Φ. και 10β.

Γ. Φ., κατοίκων ... ως κληρονόμων της αποβιωσάσης μητέρας τους Β. Φ., Β.11. Β. Β. του Γ., κατοίκου ... ατομικά και ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου της θανούσης μητέρας του Ε. συζ. Γ. Β. και Γ.12α.1, β) Π. Α. Κ., σαν κληρονόμων του αποβιώσαντος πατέρα Α. Κ., 13. Β. Κ. του Γ., κατοίκου ..., 14. Γενικού Κρατικού Νοσοκομείου Λάρισας που εδρεύει στη Λάρισα και εκπροσωπείται νόμιμα, 15.

Ι. θυγ. Π. Β., κατοίκου ... ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου α) του πατρός της Π. Β., β) της θανούσης θείας της Α. Β. και γ) θανούσης μητέρας της Φ. Π. Β., 16. Ε. Β. του Γ., κατοίκου ... ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου της θανούσης μητρός του Ε. συζ. Γ. Β. θυγ. Γ. Β., 17. Σ. Β. του Γ., κατοίκου ..., 18. καθού η από 22-10-2012 κλήση: A. T. του A., που συνεχίζει την βιαίως διακοπείσα δίκη ως κληρονόμος της A.

K., που απεβίωσε την 31-12-2012, 19. Ε. Δ. θυγ. Γ., κατοίκου ... ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου της Γ. θυγ. Κ. Κ. και 20α. κ. Υπουργού των Οικονομικών με την ιδιότητα του ασκούντος την εποπτεία και τον έλεγχο των περιουσιών που καταλείπονται για κοινωφελείς σκοπούς και ιδρύματα, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, β. Μ. Χ. και γ.

Ζ. Μ., δικηγόρων Λάρισας ως εκτελεστές της διαθήκης της Θ. Δ., καθώς και 21. Του προσθέτως παρεμβάντος: Α. Ν. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Αποστολόπουλο. Οι μεν 1η, 2η, 3η, 4ος, 8ος, εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Ηλία Αθανασόπουλο, ο δε 9ος παραστάθηκε με τον ίδιο πληρεξούσιο δικηγόρο, ο οποίος για την 7η δήλωσε ότι απεβίωσε και κληρονομήθηκε από τους 8ο και 9ο καθώς συνεχίζουν την βιαίως διακοπείσα δίκη και εκπροσωπούνται από αυτόν τον ίδιο.

Ο υπό στοιχείο Β.11 εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευθύμιο Μαλακάση. Το υπό στοιχείο 20 α εκπροσωπήθηκε από τον Κωνσταντίνο Γεωργιάδη, πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. Οι δε 5ος, 6η, 10α, 10β, 12 α, 12β, 13ος, 14ο, 15η, 16ος, 17η, 18ος, 19η, 20β, και 20γ δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-11-1999 παρεμπίπτουσα αγωγή της Α. Δ., αρχικής διαδίκου και του Α. Ν., που κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών, το οποίο με την 7531/2000 απόφαση του παρέπεμψε την υπόθεση στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Στο δικαστήριο εκείνο εισήχθησαν η από 30-3-2001 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων και η από 4-9-2001 πρόσθετη παρέμβαση δια των προτάσεων του Υπουργού Οικονομικών, που συνεκδικάσθηκαν με την παραπάνω παρεμπίπτουσα αγωγή. Εκδόθηκαν οι 2838/2002 μη οριστική, 5564/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 7088/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε η αναιρεσείουσα με την από 26-2-2008 αίτησή της. Εκδόθηκε η 1487/2011 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση. Την υπόθεση επαναφέρουν προς συζήτηση οι καλούντες με την από 1-2-2012 κλήση τους και με τους από ημερομηνία κατάθεσης 28-5-2012 και 25-10-2012 πρόσθετους λόγους. Ο προσθέτως παρεμβαίνων με τις από α) 2-10-2012 και β) 25-2-2012 πρόσθετες παρεμβάσεις του, υπέρ των καλούντων και κατά των καθών η κλήση, ζήτησε όσα αναφέρονται σε αυτές.

Κατά τη συζήτηση των αιτήσεων αυτών, που εκφωνήθηκαν από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Χαραλαμπία Σίμου ανέγνωσε την από 15-10-2009 έκθεση του αποχωρήσαντος από την υπηρεσία Αρεοπαγίτη Χαράλαμπου Ζώη, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί ως απαράδεκτη η κρινόμενη αίτηση για τους αναφερόμενους στο σκεπτικό λόγους και την από 21-1-2013 συμπληρωματική εισήγηση της που εισηγήθηκε την απόρριψη των προσθέτων λόγων.

Οι πληρεξούσιοι των καλούντων και του προσθέτως παρεμβαίνοντος ζήτησαν την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων, ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψη τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Με την από 1-2-2012 κλήση, φέρεται προς συζήτηση η από 26-2-2008 αίτηση, μετά την έκδοση της 1487/2011 απόφασης του παρόντος δικαστηρίου, με την οποία κηρύχθηκε απαράδεκτη η συζήτησή της, κατά τη δικάσιμο της 9-5-2011.

2. Όπως προκύπτει από τις προσκομιζόμενες από τους καλούντες υπ' αριθ. 13878, 13873/19-10-2012 εκθέσεις της δικαστικής επιμελήτριας Θεσσαλονίκης ..., 11170Γ/23-10-2012 έκθεση του δικαστικού επιμελητή Αθηνών ..., 3528Β'Β, 3524Β'Β/18-10-2012 εκθέσεις του δικαστικού επιμελητή Βόλου ..., 11155Γ/23-10-2012 έκθεση του δικαστικού επιμελητή Αθηνών ..., 5240Γ/18-10-2012 έκθεση του δικαστικού επιμελητή Λάρισας ..., 11140Γ/22-10-2012 έκθεση του δικαστικού επιμελητή Αθηνών ..., 8946Δ/25-6-2012 έκθεση του δικαστικού επιμελητή Αθηνών ..., 11150/23-10-2012 έκθεση του δικαστικού επιμελητή Αθηνών ..., 5268Γ/23-10-2012 έκθεση του δικαστικού επιμελητή Λάρισας ..., 11163Γ/23-10-2012 έκθεση του δικαστικού επιμελητή Αθηνών ..., 5245Γ/18-10-2012, 5286Γ/25-10-2012 εκθέσεις του δικαστικού επιμελητή Λάρισας ..., ακριβές αντίγραφο της από 1-2-2012 κλήσης των επισπευδόντων της συζήτησης της υπόθεσης, (κληρονόμων της αναιρεσείουσας) με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού ως δικασίμου της ανωτέρω αναφερομένης (28-1-2013) και κλήση προς συζήτηση της από 26-2-2008 αίτησης αναιρέσεως, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στους απολειπόμενους, 5ο, 6η, 10α, 10β, 12α, 12β, 13ο, 14ο, 15η, 16ο, 17η, 18ο, 19η, 20β, και 20γ, με τη σειρά που αναφέρονται στην κλήση και στα πρακτικά, αναιρεσίβλητους, αντίστοιχα. Επομένως, παρά την απουσία τους, η συζήτηση της υπόθεσης πρέπει να προχωρήσει (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

3. Επειδή, κατά τη διάταξη του άρθρου 553 παρ. 1 εδ. β' του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται µόνον κατά οριστικών αποφάσεων που δεν µπορούν να προσβληθούν µε ανακοπή ερηµοδικίας και έφεση, οι οποίες περατώνουν όλη τη δίκη ή µόνο τη δίκη για την αγωγή ή την ανταγωγή. Ο χαρακτήρας της απόφασης ως τελεσίδικης ή µη, κατά την έννοια της διάταξης αυτής, κρίνεται κατά το χρόνο της άσκησης της αίτησης αναίρεσης, δηλαδή κατά το χρόνο της κατάθεσής της στον αρµόδιο γραµµατέα, διαφορετικά η αίτηση είναι απαράδεκτη.

Περαιτέρω, όπως προκύπτει από το συνδυασµό της πρώτης από τις διατάξεις αυτές προς εκείνες των άρθρων 74, 75 παρ. 1 και 2 και 76 παρ. 1 του ΚΠολΔ, σε περίπτωση απλής οµοδικίας η οριστική απόφαση που εκδίδεται καθίσταται τελεσίδικη αυτοτελώς έναντι εκάστου οµοδίκου και συνεπώς υπόκειται σε αναίρεση κατά το µέρος µόνο που είναι τελεσίδικη, προτού δηλαδή να γίνει τελεσίδικη και ως προς τους υπόλοιπους οµοδίκους.

Αντίθετα, σε περίπτωση αναγκαστικής οµοδικίας, η οποία υπάρχει και όταν ασκήθηκε αγωγή µε την οποία ζητείται να αναγνωρισθεί άκυρος ο γάµος, η οποία σύµφωνα µε το άρθρο 608 παρ.2 ΚΠολΔ, όταν ασκείται από κάποιον που έχει έννοµο συµφέρον, µετά τον θάνατο των συζύγων του ακύρου γάµου, απευθύνεται µε ποινή απαραδέκτου, κατά των κληρονόµων αυτών (Ολ.ΑΠ 1043/76), η οριστική απόφαση προσβάλλεται παραδεκτώς με αναίρεση µόνο όταν καταστεί τελεσίδικη για όλους τους οµοδίκους.

Εξάλλου, όπως προκύπτει από το συνδυασµό των διατάξεων των άρθρων 76 παρ.1 και 501 του ΚΠολΔ (όπως το τελευταίο τροποποιήθηκε µε το άρθρο 9 παρ.1 του ν.2145/1993), σε περίπτωση αναγκαστικής οµοδικίας, δικαίωµα ν' ασκήσει αιτιολογηµένη ανακοπή ερηµοδικίας, κατά της απόφασης, που εκδόθηκε παρά την απουσία του, έχει ο αναγκαίος οµόδικος που ήταν απών κατά τη δίκη, έστω και αν αυτός, σύµφωνα µε την πρώτη από τις διατάξεις, θεωρείται ότι αντιπροσωπεύθηκε στη δίκη από τους παρόντες αναγκαίους οµοδίκους του, δεν µπορεί δε εκ των προτέρων ν' αποκλεισθεί το έννοµο συµφέρον του απόντος αναγκαίου οµοδίκου ν' ασκήσει κατά της απόφασης που εκδόθηκε ερήµην του ανακοπή ερηµοδικίας, τις προϋποθέσεις του παραδεκτού της οποίας, όπως είναι και η ύπαρξη έννοµου συµφέροντος προς άσκησή της, κρίνει µόνο το δικαστήριο που δικάζει την ανακοπή ερηµοδικίας, το οποίο κρίνει και τη βασιµότητα των λόγων της ανακοπής, και δεν µπορεί να τις κρίνει παρεµπιπτόντως ο Άρειος Πάγος, όταν εξετάζει εάν η αναιρεσιβαλλόµενη απόφαση έχει τελεσιδικήσει (Ολ.ΑΠ 15/2001).

Εάν, συνεπώς στη δίκη επί αγωγής για ακύρωση του γάµου δικάστηκε ερήµην στο Εφετείο ένας από τους αναγκαίους οµοδίκους, πρέπει να έχει γίνει και ως προς αυτόν τελεσίδικη η απόφαση για να υπόκειται σε αναίρεση, είτε µε την πάροδο της προθεσµίας άσκησης από αυτόν ανακοπής ερηµοδικίας, η οποία αποδεικνύεται µε την σχετική έκθεση επιδόσεως προς αυτόν της τελεσίδικης απόφασης ή µε την επισηµείωση του δικαστικού επιµελητή στο αντίγραφο της απόφασης που του επιδόθηκε, είτε µε την οριστική απόρριψη της ανακοπής ερηµοδικίας που αυτός άσκησε κατά της απόφασης που εκδόθηκε ερήµην του, είτε κατ'άλλο νόμιμο τρόπο (Ολ.ΑΠ 11/1998, 15/2001).

Τέλος, κατά το άρθρο 254 παρ. 1 εδ. α' του ΚΠολΔ, όπως ισχύει μετά το άρθρο 9 του Νόμου 2915/2001 και εφαρμόζεται και στη δίκη για την αναίρεση (άρθρο 573 παρ. 1 ΚΠολΔ): "Το Δικαστήριο μπορεί να διατάξει την επανάληψη της συζήτησης στο ακροατήριο η οποία έχει κηρυχτεί περατωμένη, όταν κατά την μελέτη της υπόθεσης ή τη διάσκεψη παρουσιάζονται κενά ή αμφίβολά σημεία που χρειάζονται συμπλήρωση ή επεξήγηση.

Η απόφαση μνημονεύει απαραιτήτως τα ιδικά θέματα που αποτελούν αντικείμενο της επαναλαμβανόμενης συζήτησης".

Στην προκειµένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση του προσκοµιζόµενου αντιγράφου της προσβαλλόµενης απόφασης, µε αυτήν το Εφετείο, συνεκδίκασε ερήµην των 6ου, 7ου, 13α, 13β, 14ου, 15ου, 17ου, 18ου, 19ου, 20ου, και 21ου, των εφεσιβλήτων και την έφεση της ήδη αναιρεσείουσας κατά της οριστικής απόφασης του πρωτοβαθμίου Πολυµελούς Πρωτοδικείου και, αφού εξαφάνισε εν µέρει την εκκαλουµένη απέρριψε την έφεση κατά τα λοιπά δεχόµενο, όπως και το πρωτοβάθµιο δικαστήριο την αγωγή των εφεσιβλήτων ηδη αναιρεσιβλήτων, µε την οποία αυτοί ζήτησαν, εκτός των άλλων, να αναγνωρισθεί άκυρος ο τελεσθείς την 9.6.1955 γάµος µεταξύ του Α.

Μ. Δ. και της Θ. θυγ. Ν. Κ., λόγω προϋφισταµένου και µη λυθέντος νοµίµου γάµου του πρώτου εξ αυτών. Με την ίδια απόφασή του το Εφετείο όρισε και παράβολο για την περίπτωση άσκησης ανακοπής ερηµοδικίας από τους ερηµοδικασθέντες ως άνω εφεσιβλήτους. Από το επικαλούμενο και προσκομιζόμενο από τους καλούντες, υπ' αριθμ. 105/30-1-2013 πιστοποιητικό του Γραμματέως του Εφετείου Αθηνών, προκύπτει ότι κατά της προσβαλλόμενης απόφασης δεν ασκήθηκε ανακοπή ερημοδικίας από τους άνω, ερήμην δικασθέντες, εφεσίβλητους.

Περαιτέρω επίδοση της προσβαλλόμενης απόφασης προς τον 19ο εξ' αυτών, Ε. Β. (16ο αναιρεσίβλητο), που φέρεται ως κάτοικος εξωτερικού, ήτοι ... (...) δεν αποδεικνύεται. Προς απόδειξη της επίδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης στον τελευταίο προσκομίζεται η 448/29-11-2007 έκθεση της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Αθηνών ...

προς τον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Αθηνών (άρθρο 134 ΚΠολΔ). Πλην, όμως, πέραν του ότι ο άνω Εισαγγελέας δεν ήταν ο αρμόδιος, δεδομένου ότι πρόκειται περί αποφάσεως Εφετείου, δεν προσκομίζεται, όπως απαιτείται σύμφωνα με το άρθρο 15 της Διεθνούς Σύμβασης της Χάγης, η οποία κυρώθηκε με το νόμο 1334/1983 και ισχύει ως προς την Ελλάδα από 18-9-1988, έχει δε υπογραφεί η σύμβαση αυτή και από την Μεγάλη Βρετανία, χρονολογημένο και δεόντως επικυρωμένο αποδεικτικό παραλαβής της προσβαλλόμενης απόφασης από τον εν λόγω διάδικο, αλλά ούτε πιστοποιητικό της αρχής του κράτους προς το οποίο η αίτηση που να εμφαίνει το γεγονός, τον τόπο και την χρονολογία της επιδόσεως, έτσι που να βεβαιώνεται ότι αυτός προς τον οποίον γίνεται η επίδοση ή η κοινοποίηση έλαβε γνώση του προς επίδοση εγγράφου.

Συνακόλουθα, κατά τη μελέτη και διάσκεψη της υπόθεσης παρουσιάστηκε το εν λόγω κενό και αμφίβολο σημείο, αναφορικά με τη συνδρομή, ή όχι της απαιτούμενης κατά νόμο τελεσιδικίας της προσβαλλόμενης αποφάσεως, ως προς τον 16ο εφεσίβλητο, εξεταζομένου τούτου και αυτεπαγγέλτως, το οποίο χρειάζεται συμπλήρωση και διευκρίνιση.

Επομένως πρέπει να διαταχθεί η επανάληψη της συζητήσεως στο ακροατήριο, προκειμένου να προσκομιστούν, με επιμέλεια των καλούντων, στοιχεία από τα οποία να προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είχε καταστεί τελεσίδικη ως προς τον 16ο εφεσίβλητο Ε. Β..

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Διατάσει την επανάληψη της συζητήσεως στο ακροατήριο, της από 26-2-2008 αιτήσεως της Α. Δ. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 7088/2007 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, με σκοπό να προσκομισθούν τα αναφερόμενα στο σκεπτικό, με επιμέλεια των καλούντων.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, στις 24 Σεπτεμβρίου 2013.

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 8 Οκτωβρίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ