Supreme Court dismisses appeal against appeal court judgment for illegal absent trial due to procedural errors.

Απόφαση 1858 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1858/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Βασίλειο Πέππα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 31 Μαρτίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δήμου Θεσσαλονίκης, Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Στράνη.

Της αναιρεσιβλήτου: Ομόρρυθμης εταιρίας με την επωνυμία "Ζ. Μ. ΚΑΙ ΣΙΑ ΟΕ" που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ισίδωρο Σαρίδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-10-2007 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 23885/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 983/2012 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 21-9-2012 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Βασίλειος Πέππας, ανέγνωσε την από 30-12-2013 έκθεσή τoυ, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η 983/12 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία ερήμην του αναιρεσείοντος. Με την προσβαλλόμενη τελεσίδικη απόφασή του το Εφετείο απέρριψε την από 22/10/09 έφεση του ήδη αναιρεσείοντος κατά της 23885/09 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, κατά μερική παραδοχή της από 20/10/07 αγωγής της ήδη αναιρεσίβλητης, είχε υποχρεώσει τον αναιρεσείοντα Δήμο να καταβάλει στην αναιρεσίβλητη το συνολικό ποσό των 53.207,94 ευρώ.

Κατά το άρθρο 559 αρ. 6 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, αν παρά τον νόμο και ιδίως παρά τις σχετικές με την επίδοση διατάξεις ο διάδικος δικάσθηκε ερήμην. Από τη διάταξη αυτή συνάγεται ότι θεμελιώνεται λόγος αναιρέσεως για παράνομη ερημοδικία του διαδίκου, ανεξαρτήτως αν η ερημοδικία του είναι πραγματική ή πλασματική ή αν υφίσταται ή όχι δικονομική βλάβη οπό την άκυρη ερημοδικία του, αρκεί μόνον ότι οι σχετικοί κανόνες εφαρμόσθηκαν εσφαλμένα.

Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 270, 524 παρ. 1 και 2 και 528 ΚΠολΔ, όπως αυτά ισχύουν μετά την αντικατάστασή τους με τα άρθρα 12, 16 παρ. 3 και 16 παρ. 4 του ν. 2915/2001, αντιστοίχως, προκύπτει ότι είναι υποχρεωτική η προφορική συζήτηση ενώπιον όλων των πρωτοβάθμιων δικαστηρίων, ενώ ενώπιον των δευτεροβάθμιων δικαστηρίων η προφορική συζήτηση είναι υποχρεωτική μόνον στην περίπτωση κατά την οποία η έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης ασκήθηκε από τον διάδικο που δικάστηκε στον πρώτο βαθμό σαν να ήταν παρών, οπότε, με την τυπική παραδοχή της έφεσης, η οποία λειτουργεί ως υποκατάστατο της καταργηθείσας αναιτιολόγητης ανακοπής ερημοδικίας, εξαφανίζεται η πρωτόδικη απόφαση, μέσα στα όρια που καθορίζονται από την έφεση και τους πρόσθετους λόγους, χωρίς να απαιτείται να ευδοκιμήσει προηγουμένως κάποιος λόγος της έφεσης, και αναδικάζεται η υπόθεση από το εφετείο, η συζήτηση ενώπιον του οποίου γίνεται πλέον προφορικά.

Στην περίπτωση αυτή, που είναι υποχρεωτική η προφορική συζήτηση ενώπιον του Εφετείου, δεν έχει εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν είναι επιτρεπτή η παράσταση κατά τη συζήτηση με κοινή δήλωση των διαδίκων, που υπογράφεται από τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους ή με δήλωση του ενός ή ορισμένων μόνον πληρεξουσίων, ότι δεν θα παραστούν κατά την εκφώνηση.

Η κατά το άρθρο 528 ΚΠολΔ απαγόρευση της παράστασης με δήλωση πληρεξουσίου δικηγόρου ισχύει όχι μόνον για τον διάδικο, ο οποίος δικάστηκε στον πρώτο βαθμό σαν να ήταν παρών, αλλά και για τον αντίδικό του, ο οποίος είχε παραστεί κανονικά (γιατί διαφορετικά προφορική συζήτηση δε νοείται) ώστε να παρέχεται η δυνατότητα εκατέρωθεν ακροάσεως και κατ' αντιδικία συζητήσεως της υποθέσεως, για να εξασφαλίζεται η αρχή της δίκαιης δίκης, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 6 της ΕΣΔΑ (ΑΠ 93/13, 280/12).

Εάν ο μη προσηκόντως παριστάμενος και γι' αυτό ερήμην δικαζόμενος διάδικος είναι ο εκκαλών, τότε η έφεσή του απορρίπτεται σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 524 παρ. 3 ΚΠολΔ και η απόρριψη συντελείται κατ' ουσίαν, ανεξάρτητα από την υποβολή ή μη σχετικού αιτήματος του εφεσιβλήτου, διότι ο εκκαλών με την απουσία του ή τη μη προσήκουσα παράστασή του θεωρείται ότι παραιτείται από την έφεση και αποδέχεται την πρωτόδικη απόφαση (ΑΠ 625/2000).

Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της υπόθεσης προκύπτουν τα ακολούθα: Με την 23885/09 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, η οποία εκδόθηκε κατά την τακτική διαδικασία ερήμην του ήδη αναιρεσείοντος-εναγομένου, αλλά η διαδικασία προχώρησε σαν να ήταν και αυτός παρών, έγινε μερικώς δεκτή η από 20/10/07 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης-εναγομένης και υποχρεώθηκε αυτός να της καταβάλει το ποσό των 53.207,94 ευρώ.

Κατά της πρωτόδικης αυτής απόφασης ο αναιρεσείων άσκησε την από 22-10-09 έφεσή του, η συζήτηση της οποίας ενώπιον του Εφετείου Θεσσαλονίκης ορίστηκε για τη δικάσιμο της 19ης/3/12. Κατά την εκφώνηση της υπόθεσης η μεν εφεσίβλητη και ήδη αναιρεσίβλητη εκπροσωπήθηκε από τον παριστάμενο πληρεξούσιο δικηγόρο της, ο δε εκκαλών και τώρα αναιρεσείων εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του, ο οποίος παραστάθηκε με δήλωση κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, έκρινε μη κανονική την παράσταση του αναιρεσείοντος, που πρωτοδίκως είχε δικαστεί σαν να ήταν παρών, ενόψει του ότι η εκ μέρους αυτού άσκηση της εφέσεως θα επέφερε την εξαφάνιση της εκκαλουμένης άνευ άλλου τινός, με συνέπεια να είναι υποχρεωτική η προφορική συζήτηση της υπόθεσης ενώπιον του Δικαστηρίου, και με τη σκέψη αυτή, λόγω ερημοδικίας του αναιρεσείοντος, ως εκκαλούντος, απέρριψε την έφεση.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεν δίκασε παρά τον νόμο ερήμην τον αναιρεσείοντα, διότι ο τελευταίος, ενόψει της ερημοδικίας του στον πρώτο βαθμό δικαιοδοσίας, όφειλε, για να θεωρηθεί προσηκόντως παριστάμενος στο δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας, κατά τον οποίο ήταν υποχρεωτική η προφορική συζήτηση της υποθέσεως, να εκπροσωπηθεί από πληρεξούσιο δικηγόρο και όχι να παραστεί με δήλωση αυτού, κατά το άρθρο 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ.

Συνεπώς, δεν στοιχειοθετείται η πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 6 ΚΠολΔ που αποδίδεται στην αναιρεσιβαλλομένη με τον μοναδικό λόγο αναιρέσεως, ώστε ο λόγος αυτός κατά το σχετικό μέρος του (στοιχεία Α και Β)είναι αβάσιμος. Ένα μέλος του Δικαστηρίου, ο Αντιπρόεδρος Αθανάσιος Κουτρομάνος, έχει τη γνώμη ότι ο αναιρετικός αυτός λόγος έπρεπε να γίνει δεκτός με τις ακόλουθες σκέψεις:

Από το συνδυασμό και τη λογική ερμηνεία των προαναφερομένων δικονομικών διατάξεων και γενικών αρχών συνάγεται ότι, στην περίπτωση που ο δικασθείς ερήμην πρωτοβαθμίως εκκαλών καταθέτει στο εφετείο έγγραφες προτάσεις, υπεραμυνόμενος της εφέσεώς του και αιτούμενος την αποδοχή της, υποβάλλει δε και δήλωση κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν προσέρχεται στο ακροατήριο, η δήλωσή του έχει την έννοια ότι αυτός δεν επιθυμεί να αναπτύξει προφορικώς τις απόψεις του κατά την εκδίκαση της υποθέσεως, ούτε να αντιλέξει σε ενδεχόμενη αγόρευση του αντιδίκου του, όχι δε ότι παραιτείται της εφέσεως και αποδέχεται την πρωτόδικη απόφαση.

Η αντίθετη εκδοχή οδηγεί στο άτοπο: αφ' ενός μεν να αποδίδεται στη βούληση του νομοθέτη η θέσπιση αμάχητου τεκμηρίου περί του ότι η δήλωση του εκκαλούντος, ότι εμμένει στην βασιμότητα της έφεσής του και το αίτημά του για αποδοχή της, έχουν το ακριβώς αντίθετο από το δηλούμενο νόημα (ακόμα και αν η κατάθεση της δήλωσης του άρθρου 242 ΚΠολΔ προηγήθηκε των εγγράφων προτάσεων), αφ' ετέρου δε να εκλαμβάνεται το δικαίωμα του εκκαλούντος σε προφορική υποστήριξη των απόψεών του ως υποχρέωση αυτού, και μάλιστα ως τόσον θεμελιώδης υποχρέωση, ώστε σε περίπτωση παραβίασής της να θεωρείται ηττώμενος διάδικος, χωρίς ουσιαστική έρευνα της διαφοράς.

Περαιτέρω, με τον ως άνω λόγο, αποδίδεται στην αναιρεσιβαλλομένη η ίδια πλημμέλεια (από το άρθρο 559 αρ. 6 ΚΠολΔ), με την αιτίαση ότι η επίδοση πιστού αντιγράφου της παραπάνω εφέσεως με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο της 19ης/3/12, με επιμέλεια της εφεσίβλητης και ήδη αναιρεσίβλητης, για την οποία συντάχθηκε η 1303/29-7-11 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας Κιλκίς Α. Α., δεν ήταν νόμιμη, διότι δεν έγινε προς τον Δήμαρχο Θεσσαλονίκης, που είναι ο νόμιμος εκπρόσωπος του Δήμου Θεσσαλονίκης. Η εν λόγω αιτίαση, απαραδέκτως προβάλλεται, λόγω αοριστίας της, διότι δεν προσδιορίζεται προς ποίον έγινε η επίμαχη επίδοση και δεν εκτίθεται στην αίτηση αναιρέσεως το βεβαιούμενο από την δικαστική επιμελήτρια περιεχόμενο της εκθέσεως. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, από το επισκοπούμενο περιεχόμενο της πιο πάνω έκθεσης προκύπτει, ότι η επίδοση έγινε στην προϊσταμένη του νομικού τμήματος Γ. Μ., αρμόδια για την παραλαβή εγγράφων, υπάλληλο του νπδδ (Δήμου Θεσσαλονίκης), όπως βεβαιώνεται από την παραπάνω δικαστική επιμελήτρια και η οποία βεβαίωσή της δεν προσβάλλεται από το αναιρεσείον (άρθρα 438 και 44Ο ΚΠολΔ).

Συνεπώς, ο λόγος αυτός και κατά το παραπάνω σκέλος του είναι αβάσιμος.

Τέλος, σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 3 του ν. 2318/95 "Ο δικαστικός επιμελητής ασκεί τα καθήκοντά του μόνο στην περιφέρεια του πρωτοδικείου που είναι διορισμένος, με εξαίρεση τις περιπτώσεις του άρθρου 43 του παρόντος. Οι δικαστικοί επιμελητές όμως των περιφερειών των πρωτοδικείων: α) Αθήνας-Πειραιά, β) Θεσσαλονίκης -Κιλκίς, γ) Πάτρας-Αιγίου, δ) Έδεσσας-Γιαννιτσών, ε) Αλεξανδρουπόλεως -Ορεστιάδας και στ) Σύρου - Νάξου μπορούν να ασκούν τα καθήκοντά τους στις περιφέρειες και των δύο πρωτοδικείων αντίστοιχα".

Συνεπώς, ο μοναδικός λόγος της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως και κατά το υπόλοιπο μέρος του (στοιχείο Γ), με το οποίο επιχειρείται η στοιχειοθέτηση της πλημμέλειας από τον αρ. 6 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι η γενόμενη αμέσως παραπάνω επίδοση από τη δικαστική επιμελήτρια Α. Α. ήταν άκυρη, διότι δεν έγινε με δικαστικό επιμελητή διορισμένο στην περιφέρεια του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, αλλά εκείνου του Κιλκίς, είναι αβάσιμος.

Κατόπιν τούτων, η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως πρέπει ν' απορριφθεί στο σύνολό της. Τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης θα επιβληθούν σε βάρος του αναιρεσείοντος, λόγω της ήττας του (άρθρα 176 και 183 του ΚΠολΔ), όμως, μειωμένα, σύμφωνα με άρθρο 281 παρ. 2 του Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικα (ν. 3463/06), κατά τ' αναφερόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21/9/2012 αίτηση του Δήμου Θεσσαλονίκης για αναίρεση της 983/2012 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Επιβάλλει στον αναιρεσείοντα τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία προσδιορίζει στο ποσό των πεντακοσίων (500) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 23 Μαΐου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 23 Σεπτεμβρίου 2014.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ