Supreme Court partially allows appeal regarding lawyer fees calculation error in real estate transaction documents.

Απόφαση 1855 / 2008 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1855/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρήστο Αλεξόπουλο, Αντώνιο Αθηναίο, Γρηγόριο Κουτσόπουλο και Δημήτριο Μουστάκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 30 Σεπτεμβρίου 2008, με την παρουσία και της Γραμματέως Σουζάνας Κουφιάδου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ, η οποία παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου της Θεοφάνη Ηλιάδη,

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1 και 2) Ψ2, οι οποίοι δεν εμφανίσθηκαν ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 03.04.2003 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 287/2003 του ίδιου δικαστηρίου και 2416/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 10 Νοεμβρίου 2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Μουστάκας ανέγνωσε την από 22 Σεπτεμβρίου 2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την μερική αποδοχή της κρινόμενης αίτησης και την αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις προσκομιζόμενες με επίκληση υπ' αριθμ. ..... και .....|26Μαίου 2008 εκθέσεις επιδόσεως (με τις συνημμένες σ' αυτές αποδείξεις παραλαβής αντιγράφου θυροκολλημένου εγγράφου και βεβαιώσεις-αποδείξεις κατάθεσης σε συστημένη αποστολή) του δικαστικού επιμελητή Πρωτοδικείου Αθηνών ....., προκύπτει ότι, ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναιρέσεως, με πράξη καταθέσεως και ορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτηση, επιδόθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα στους αναιρεσίβλητους. Επομένως, αφού αυτοί δεν εμφανίσθηκαν κατά την άνω ορισθείσα δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε από το οικείο πινάκιο στη σειρά της, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση αυτή, παρά την απουσία τους (άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ.).

Επειδή κατά το άρθρο 160 του Ν.Δ. 3026|1954 "περί του Κώδικος των Δικηγόρων", όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 24 του Ν. 723|1977, "για την εξέλεγξη τίτλων ιδιοκτησίας ακινήτου και τη σύνταξη περί αυτής σχετικής εκθέσεως, αν επακολουθήσει η κατ' άρθρο 161 του αυτού Κώδικα σύνταξη από τον δικηγόρο εγγράφου ή σχεδίου, η οφειλόμενη σ' αυτόν αμοιβή ορίζεται σε ποσοστό 1, 5% επί του ποσού της αξίας του ακινήτου.

Στην αμοιβή αυτή περιλαμβάνεται και εκείνη που προβλέπεται από το άρθρο 161 του ίδιου Κώδικα. Αν δεν επακολουθήσει σύνταξη εγγράφου ή σχεδίου, η οφειλόμενη αμοιβή στον δικηγόρο ορίζεται σε ποσοστό 1|3 εκείνης, που ορίζεται, κατά τα ανωτέρω. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 161 του εν λόγω Κώδικα, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 25 του Ν. 723|1977 και το άρθρο 37 παρ. 2 του Ν. 2915|2001, για τη σύνταξη ιδιωτικών εγγράφων ή σχεδίων δημοσίων εγγράφων, για κάθε φύσεως δικαιοπραξία, το ελάχιστο όριο της αμοιβής του δικηγόρου, ορίζεται με βάση την αξία του αντικειμένου αυτής, στα αναφερόμενα σ' αυτό ποσοστά.

Από τον συνδυασμό των ως άνω διατάξεων προκύπτει ότι η εκ του άρθρου 160 του Κώδικα περί Δικηγόρων προβλεπόμενη ως άνω, αμοιβή σε ποσοστό επί της αξίας του αντικειμένου της δικαιοπραξίας οφείλεται μόνο όταν ανατέθηκε στον δικηγόρο η εντολή να ελέγξει τους τίτλους του ακινήτου και να παράσχει, μετά από τον γενόμενο έλεγχο, υπεύθυνη γνώμη περί του δικαιώματος ιδιοκτησίας επ' αυτού, προς τον σκοπό να προβεί ο εντολέας στην κατάρτιση δικαιοπραξίας, η οποία να έχει ως αντικείμενο τη διάθεση του ακινητου και συγκεκριμένα, όταν η δικαιοπραξία, στην οποία απέβλεπαν οι ενδιαφερόμενοι καταρτίσθηκε είτε με το ίδιο ιδιωτικό έγγραφο, είτε με δημόσιο έγγραφο, του οποίου το σχέδιο συντάχθηκε από αυτόν.

Στην προκειμένη περίπτωση, το εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε (μεταξύ άλλων) τα εξής: Ότι οι ήδη αναιρεσίβλητοι "δυνάμει διαδοχικών, προφορικών συμβάσεων εντολής, που καταρτίσθηκαν στην Αθήνα, κατά το χρονικό διάστημα από τον Σεπτέμβριο του 2002 μέχρι τον Μάρτιο του 2003, ανέθεσαν στην ήδη αναιρεσείουσα δικηγόρο Αθηνών, την διενέργεια εξωδίκων ενεργειών, οι οποίες αφορούσαν την αγορά από τους εναγομένους ακινήτων, προκειμένου να ανεγείρουν επ' αυτών πολυόροφες οικοδομές .

Ότι η ενάγουσα προέβη στη σύνταξη της από Σεπτέμβριο 2002 έκθεσης εξέλεγξης τίτλων ιδιοκτησίας ακινήτου, ευρισκομένου στη ....., πλην όμως, για την εργασία της αυτή δεν δικαιούται αμοιβής, κατά τα άρθρα 160 και 161 του Κώδικα περί Δικηγόρων, διότι α) δεν καταρτίσθηκε η σύμβαση αγοραπωλησίας του ως άνω ακινήτου και β) η ενάγουσα δεν μετέβη η ίδια ή άλλος δικηγόρος, κατ' εντολή της, στη ....., στο οικείο Υποθηκοφυλακείο, προς σχετική έρευνα και έλεγχο των τίτλων ιδιοκτησίας του εν λόγω ακινήτου, αλλά αυτή προέβη στη σύνταξη της παραπάνω εκθέσεως, με βάση το περιεχόμενο του .....

συμβολαίου του συμ|φου Ερμούπολης Μάρκου Προβελέγγιου και, κατά συνέπεια, ότι δικαιούται αυτή, για τη σύνταξη της άνω εκθέσεως αμοιβή, σύμφωνα με το άρθρο 156 του Κώδικα περί Δικηγόρων. Ότι τον Νοέμβριο του 2002, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, για την αγορά ενός ακινήτου στη Μύκονο, προέβη (ενάγουσα) στη σύνταξη:α) της από Νοεμβρίου 2002 εκθέσεως εξέλεγξης τίτλων ιδιοκτησίας του ως άνω ακινήτου, β) του σχεδίου αγοραπωλησίας του ιδίου ακινήτου και γ) του σχεδίου ιδιωτικού συμφωνητικού, περί των όρων εξοφλήσεως του τιμήματος του ίδιου ακινήτου και περί των όρων συμβάσεως χρησιδανείου τμήματος αυτού (ακινήτου).

Για τη σύνταξη των παραπάνω εγγράφων, δεν δικαιούται η ενάγουσα αμοιβής σύμφωνα με τα άρθρα 160 και 161 Κώδικα περί Δικηγόρων, αλλά αμοιβής, σύμφωνα με το άρθρο 156 του ίδιου Κώδικα και τούτο διότι α) δεν καταρτίσθηκαν οι συμβάσεις αγοραπωλησίας και χρησιδανείου και β) η ενάγουσα δεν μετέβη η ίδια ή έτερος δικηγόρος, κατ' εντολή της, στη ....., στο οικείο Υποθηκοφυλακείο, προς σχετική έρευνα και έλεγχο των τίτλων ιδιοκτησίας του εν λόγω ακινήτου, αλλά προέβη στη σύνταξη της παραπάνω εκθέσεως με βάση το περιεχόμενο του υπ' αριθμ. .....

συμβολαίου της συμβολαιογράφου Μυκόνου Ευριδίκης Τσάση. Έτσι κρίνοντας το δικαστήριο, δεν παρεβίασε τις ως άνω διατάξεις του Κώδικα περί Δικηγόρων, αφού δέχθηκε ότι η ενάγουσα δεν προέβη στον έλεγχο τίτλων, όπως της ανατέθηκε ούτε ανέθεσε σε άλλον δικηγόρο την διενέργεια του ελέγχου, γεγονός το οποίο αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση, για την καταβολή αμοιβής, κατ' άρθρο 160 του ως άνω Κώδικα, προς δε έγινε δεκτό ότι δεν επακολούθησε η κατάρτιση των συμβάσεων, που επρόκειτο να λάβουν χώρα και για τις οποίες είχε ανατεθεί στην ενάγουσα το έργο της εξέλεγξης των τίτλων ιδιοκτησίας των ως άνω ακινήτων.

Συνεπώς, απορριπτέος είναι, σχετικός λόγος της ένδικης αιτήσεως, στηριζόμενος στο άρθρο 559 περ.1 Κ.Πολ.Δικ..Επίσης, το δικαστήριο, δεν παρέβη τη διάταξη του άρθρου 559 περ. 8 του Κ.Πολ.Δικ., όπως αβάσιμα ισχυρίζεται η αναιρεσείουσα, η οποία διατείνεται ότι το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη του πράγματα, που προτάθηκαν από αυτή και ειδικότερα ότι δεν έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό της ότι αυτή πράγματι προέβη στον έλεγχο των τίτλων ιδιοκτησίας των ως άνω ακινήτων, ώστε να δικαιωθεί της σχετικής από το νόμο προβλεπόμενης αμοιβής, αφού από την επισκόπηση του περιεχομένου της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το δικαστήριο έλαβε υπόψη και ερεύνησε τον ισχυρισμό αυτόν της ήδη αναιρεσείουσας και τον απέρριψε, ως ουσιαστικά αβάσιμο.

Επειδή "παραμόρφωση εγγράφου" κατά το άρθρο 559 περ.20 συντρέχει, όταν το δικαστήριο δέχθηκε ότι το έγγραφο έχει περιεχόμενο ολοφάνερα διάφορο από το αληθινό και κατέληξε έτσι σε πόρισμα επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα, όταν δηλαδή υπήρξε "διαγνωστικό σφάλμα, ήτοι λάθος περί την ανάγνωση του εγγράφου. Δεν ιδρύεται, επομένως, ο λόγος, όταν αναφέρεται στην εκτίμηση του περιεχομένου του εγγράφου, για τη συναγωγή αποδεικτικού συμπεράσματος, διαφόρου από εκείνο, που θεωρεί ορθό ο αναιρεσείων. Επομένως, ο εκ του άρθρου 559 περ. 20 λόγος της ένδικης αιτήσεως, ότι το εφετείο παραμόρφωσε το περιεχόμενο των ως άνω εκθέσεών της, σχετικών με την εξέλεγξη των τίτλων των ως άνω ακινήτων, καθόσον δέχθηκε, ως αποδειχθέντα πραγματικά γεγονότα, διαφορετικά από εκείνα που αναφέρονται στις ως άνω εκθέσεις εξέλεγξης τίτλων ιδιοκτησίας, είναι απορριπτέος, ως απαράδεκτος, δοθέντος ότι, υπό τα εκτιθέμενα, δεν πρόκειται για αλλοίωση του περιεχομένου των εγγράφων αυτών εκ μέρους του δικαστηρίου, αλλά για εκτίμηση του περιεχομένου τους, προς συναγωγή του παραπάνω αποδεικτικού συμπεράσματός του.

Επειδή με το άρθρο 161 παρ. 1 του Κώδικα περί Δικηγόρων (ΝΔ 3026|1954), όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 2 του άρθρου 37 Ν. 2915|2001, "για τη σύνταξη ιδιωτικών εγγράφων ή σχεδίων δημοσίων εγγράφων, για κάθε είδους δικαιοπραξίες, το ελάχιστο όριο της αμοιβής του δικηγόρου κάθε μέρους, ορίζεται βάσει της αξίας του αντικειμένου της:

α) για το ποσό μέχρι 15.000.000 δραχ. ή 44.020, 5429 ευρώ, σε ποσοστό 1%, β) για το ποσό από δέκα πέντε εκατομμύρια και μία (15.000.001) δραχ. ή 44.020, 5458 ευρώ και μέχρι πεντακόσια εκατομμύρια (500.000.000) δραχ. ή 1.467.351, 4306 ευρώ, σε ποσοστό 0, 5%...γ)...". Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε περαιτέρω ότι τον μήνα Δεκέμβριο του 2002, κατά τη διάρκεια διαπραγματεύσεων, για την αγορά ενός ακινήτου (τετραόροφης οικοδομής μετά του οικοπέδου), κειμένου στην Αθήνα (.....) προέβη, κατ'εντολή των εναγομένων, στη σύνταξη :α) έκθεσης εξέλεγξης τίτλων ιδιοκτησίας και β) συμφωνητικού περί των όρων πωλήσεως του εν λόγω ακινήτου (χωρίς να επακολουθήσει οριστική δικαιοπραξία).

Επίσης τον μήνα Δεκέμβριο 2002, κατ'εντολή των εναγομενων, προέβη στη σύνταξη έκθεσης εξέλεγξης τίτλων και στη σύνταξη σχεδίων αγοραπωλησίας δύο συνεχομένων ακινήτων, κειμένων στην Αθήνα και επί της οδού ....., με βάση τα οποία καταρτίσθηκαν οριστικά συμβόλαια . Η αξία των ως άνω ακινήτων, σύμφωνα με την προσβαλλόμενη απόφαση, ανερχόταν στα ποσά των 213.000 και και 123.260 ευρώ, αντίστοιχα.

Για την αμοιβή της ενάγουσας, καθόσον αφορά ειδικότερα τη σύνταξη των ως άνω ιδιωτικών συμφωνητικών, το εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή έλαβε μεν υπόψη του το άρθρο 161 του Κώδικα περί Δικηγόρων, πλην εσφαλμένα εφήρμοσε αυτό, καθόσον δεν υπολόγισε, με ποσοστό 1% τα πρώτα, για κάθε περίπτωση, 44.020, 5429 ευρώ, αλλά τα πρώτα 14.673, 51 ευρώ (και το υπόλοιπο ποσό, με ποσοστό 0, 5%), επιδικάζοντας έτσι μικρότερο του νομίμου χρηματικό ποσό στην ενάγουσα.

Συνεπώς και όπως βάσιμα υποστηρίζει η αναιρεσείουσα με τον δεύτερο λόγο της αίτησης της, η απόφαση είναι αναιρετέα κατά τούτο, κατ'εφαρμογή του άρθρου 559 περ. 1 Κ.Πολ.Δικ.

Επειδή το Εφετείο, σχετικά με τα ως άνω ακίνητα της οδού ....., δέχθηκε περαιτέρω ότι η ενάγουσα προέβη στη σύνταξη του από 11-12-2002 ιδιωτικού συμφωνητικού μεταξύ των πωλητών των ανωτέρω ακινήτων και της πρώτης εναγομένης, με το οποίο συμφωνήθηκε η κατάρτιση του ως άνω προσυμφώνου και των ως άνω (οριστικών) συμβολαίων αγοραπωλησίας των ιδίων ακινήτων και καταβλήθηκε το ποσόν των 3.000 ευρώ, έναντι του συμφωνηθέντος τιμήματος των 123.260 ευρώ, πλην "δεν οφείλεται ιδιαίτερη αμοιβή, για τη σύνταξη του ιδιωτικού αυτού εγγράφου, καθόσον αυτή περιλαμβάνεται στην, κατά τα άνω, δικαιούμενη από αυτή (ενάγουσα) αμοιβή, για τη σύνταξη των σχεδίων του προσυμφώνου και των συμβολαίων αγοραπωλησίας, κατά τα άρθρα 160 και 161 του Κώδικα περί Δικηγόρων". Με την κρίση του αυτή, το δικαστήριο ορθά εφήρμοσε τις ως άνω διατάξεις του Κώδικα περί Δικηγόρων, όπως αυτές στην πρώτη σκέψη της παρούσας παρατέθηκαν και, συνεπώς, ο εκ του άρθρου 559, 3ος λόγος της ένδικης αναίρεσης, με τον οποίο η αναιρεσείουσα τα αντίθετα υποστηρίζει., είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος.

Μετά από αυτά, θα πρέπει να γίνει δεκτή (κατά ένα μέρος) ή ένδικη αίτηση αναίρεσης και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά τα ειδικότερα, ως άνω, αναφερόμενα, να παραπεμφθεί δε η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους, από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δικ.). Τέλος, θα πρέπει να επιδικασθεί η μερική δικαστική δαπάνη στην αναιρεσείουσα, σε βάρος των αναιρεσιβλήτων, λόγω της μερικής νίκης και ήττας (άρθρα 176 και 178 Κ.Πολ.Δικ.), κατά το διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί, κατά τα ειδικότερα στο σκεπτικό αναφερόμενα, την υπ' αριθμ. 2416|2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη μερική δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, εξ επτακοσίων (700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Οκτωβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Δεκεμβρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ