Supreme Court partially allows appeal against appellate court awarding liability to non-appealing co-defendant.

Απόφαση 1841 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1841/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Σεπτεμβρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γρηγόριο Τιμογένη και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ALLIANZ Ανώνυμη Εταιρεία Γενικών Ασφαλίσεων" που εδρεύει στην Αθήνα, νόμιμα εκπροσωπουμένης, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Εμμανουήλ Κοπακάκη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14/10/2002 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας και τις από 16/1/2003 και 9/3/2003 αγωγές προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην σημερινή υπόθεση, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3834/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5841/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 14/7/2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση, ανέγνωσε την από 9/9/2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά το άρθρο 537 ΚΠολΔ αν περισσότεροι νικήθηκαν με την ίδια απόφαση και για τους ίδιους λόγους και ένας μόνο άσκησε έφεση, η απόφαση που δέχεται την έφεση ισχύει και υπέρ των ομοδίκων που δεν άσκησαν έφεση εφόσον δεν αποδέχθηκαν την πρωτόδικη απόφαση. Για την εφαρμογή της ανωτέρω διάταξης απαιτείται να υπάρχει ταυτότητα αιτιολογικού και διατακτικού της πρωτόδικης απόφασης ως προς όλους τους ομοδίκους, πρόκειται δε περί επεκτάσεως των ορίων του δεδικασμένου και όχι περί πλασματικής αναγνώρισης της ιδιότητας του διαδίκου σ' αυτούς που δεν άσκησαν έφεση.

Αρνητική προϋπόθεση για την εφαρμογή της είναι η μη αποδοχή της πρωτόδικης απόφασης από τους ωφελούμενους μη εκκαλέσαντες διαδίκους (ΑΠ 187/2007). Εξάλλου, όταν συντρέχουν οι ανωτέρω προϋποθέσεις (άρθρου 537 ΚΠολΔ), η απόφαση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου ισχύει και υπέρ των ομοδίκων του εκκαλούντος, διότι η έκταση της ισχύος της στηρίζεται στο νόμο και δεν είναι αναγκαίο να μνημονεύεται στην απόφαση ότι αφορά και στους ομοδίκους που δεν άσκησαν έφεση.

Το εφετείο όμως, που δικάζει την έφεση του ομοδίκου και τη δέχεται, μπορεί να συμπεριλάβει διάταξη που επεκτείνει την ισχύ της απόφασης και υπέρ του ομοδίκου, ο οποίος δεν άσκησε έφεση, αν ο τελευταίος μετάσχει κατά οποιονδήποτε τρόπο στην εφετειακή δίκη και ζητήσει την εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 537 ΚΠολΔ (ΑΠ 213/1980 Νοβ 28.1485).

Περαιτέρω, κατά τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά δε τον αριθμό 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε ή επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν ή άφησε αίτηση αδίκαστη.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο δίκασε εφέσεις κατά της 3834/2004 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, το οποίο είχε δικάσει κατά τη διαδικασία των διαφορών για ζημιές από αυτοκίνητα αγωγή της αναιρεσείουσας κατά της Α και Β και των ασφαλιστικών εταιριών στις οποίες είχαν ασφαλίσει τα αυτοκίνητά τους (VICTORIA ΑΑΕΖ, και ALLIANZ ΑΕΓΑ), καθώς και αγωγή των Α κλπ κατά της Β και της ασφαλιστικής εταιρίας ALLIANZ ΑΕΓΑ.

Ειδικότερα, το Εφετείο δίκασε α) έφεση της Α κλπ κατά της Β και της ασφαλιστικής εταιρίας ALLIANZ AEΓΑ και β) έφεση της Β κατά της Α κλπ, της ομόδικης αυτών ασφαλιστικής εταιρίας VICTORIA ΑΑΕΖ και της αναιρεσείουσας Χ. Η εναγομένη δηλαδή στην αγωγή της αναιρεσείουσας ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία ALLIANZ ΑΕΓΑ δεν άσκησε έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης, αλλά αντέφεση αμυνόμενη κατά της στρεφόμενης εναντίον της έφεσης της Α κλπ.

Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε, όπως και το πρωτόδικο, ότι αποκλειστικά υπαίτια για την πρόκληση του ένδικου ατυχήματος ήταν η Β και απέρριψε την έφεσή της κατά το κεφάλαιο αυτό, τη δέχθηκε όμως κατά το κεφάλαιο που έπληττε την πρωτόδικη απόφαση ως προς το ύψος των απαιτήσεων, (περιορίζοντας αυτές) της ενάγουσας αναιρεσείουσας και εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, όχι μόνο ως προς αυτήν (εκκαλούσα), αλλά και ως προς την αναιρεσίβλητη-εναγόμενη ασφαλιστική εταιρία.

Κατά την επιδίκαση δε της αποζημίωσης το Εφετείο υποχρέωσε στην καταβολή της επιδικασθείσας (περιορισμένης) αποζημίωσης και την ασφαλιστική εταιρία ALLIANZ ΑΕΓΑ, ομόδικο της εναγομένης υπαίτιας για το ατύχημα οδηγού, χωρίς αυτή να έχει ασκήσει έφεση κατά της απόφασης και χωρίς να είναι διάδικος στη δίκη για το κεφάλαιο της έφεσης που είχε ασκήσει η εναγομένη οδηγός που είχε ασφαλίσει σ' αυτήν το αυτοκίνητό της.

Με την αναίρεση η ενάγουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση εκτός άλλης και την πλημμέλεια από τον αριθμό 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ότι το Εφετείο επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν, αφού με την παραδοχή της έφεσης, που άσκησε η εναγομένη οδηγός και κυρία του ζημιογόνου αυτοκινήτου εξαφάνισε και ως προς τη συνεναγομένη ασφαλιστική εταιρία την πρωτόδικη απόφαση, χωρίς η ίδια να ασκήσει έφεση.

Ο αναιρετικός αυτός λόγος είναι βάσιμος, διότι όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση και τα άλλα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης, το Εφετείο, δεν κάνει καμιά μνεία για επέκταση της ισχύος της απόφασής του και υπέρ της αναιρεσίβλητης εταιρίας ομόδικης της εκκαλούσας Βι, την οποία (επέκταση) μπορούσε και αυτεπάγγελτα να διατάξει εφόσον έκρινε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 537 ΚΠολΔ, αλλά εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση και ως προς την αναιρεσίβλητη εταιρία και ακολούθως δίκασε την αγωγή και ως προς αυτή και την υποχρέωσε να πληρώσει στην αναιρεσείουσα την αναφερόμενη μικρότερη αποζημίωση εις ολόκληρον με την ανωτέρω ομόδική της, με μόνη την παραδοχή της έφεσης αυτής, χωρίς η αναιρεσίβλητη να έχει ασκήσει ιδια έφεση.

κι' επομένως, το Εφετείο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε. Κατόπιν αυτού πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση εν μέρει και συγκεκριμένα μόνο κατά τη διάταξή της που εξαφανίζει την πρωτόδικη απόφαση ως προς την αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία και υποχρεώνει και αυτήν να καταβάλει τα επιδικασθέντα από το Εφετείο (περιορισμένα) ποσά, καθώς και ως προς τη συναφή διάταξη για τη δικαστική δαπάνη, και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς εκδίκαση, κατά το άνω αναιρούμενο μέρος, στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 5841/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών εν μέρει όπως στο σκεπτικό.

Παραπέμπει την υπόθεση για εκδίκαση, κατά το άνω αναιρούμενο μέρος, στο ίδιο Εφετείο Αθηνών, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους, που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 14 Οκτωβρίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Νοεμβρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ