183/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 183 / 2008 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 183/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο, Ηλία Γιαννακάκη, Χρήστο Αλεξόπουλο, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Ζήση Βασιλόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Δεκεμβρίου 2007, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Μαρία Κοκύρη-Χρηστίδη, με δήλωση του άρθρου 242 § 2 Κ.Πολ.Δ., η οποία δεν κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσίβλητου: Ψ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χαράλαμπο Κάπο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22/6/2004 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1950/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2771/2006 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 1/9/2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω και ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ηλίας Γιαννακάκης, ανέγνωσε την από 13/11/2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου ζήτησε την απόρριψή της και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 27 παρ. στ', 33 και 38 του Καταστατικού της Τράπεζας της Ελλάδος (κυρ. ν. 3234/1927) προκύπτει ότι οι προαγωγές και η υπηρεσιακή εξέλιξη των υπαλλήλων της ρυθμίζονται από τον εσωτερικό οργανισμό της ο οποίος καταρτίζεται, από το Γενικό Συμβούλιο της Τράπεζας και έχει ως εκ τούτου συμβατική ισχύ.

Οι προαγωγές των υπαλλήλων αυτών τελούν υπό αίρεση, η πλήρωση της οποίας συνίσταται στην απόφαση του Γενικού Συμβουλίου της Τράπεζας για την προαγωγή του υπαλλήλου σε ανώτερο βαθμό (ΑΚ 201). Αν κριθεί από τον εργοδότη ότι ο εργαζόμενος δεν συγκεντρώνει τις συμφωνημένες προϋποθέσεις για την προαγωγική ή μισθολογική του εξέλιξη και η κρίση του αυτή είναι καταφώρως άδικη, η πλήρωση της ανωτέρω αιρέσεως παρακωλύεται εναντίον της καλής πίστεως από μέρους του εργοδότη, οπότε η αίρεση θεωρείται ότι έχει πληρωθεί (ΑΚ 207 παρ. 1).

Καταφώρως δε άδικη είναι η κρίση του υπόχρεου εργοδότη, όταν υπερβαίνει τα ακραία λογικά όρια μέσα στα οποία μπορεί να κινηθεί ο τελευταίος κατά την εκτίμηση της υπηρεσιακής αποδόσεως και συμπεριφοράς του υπαλλήλου. Αν στη συγκεκριμένη περίπτωση διαπιστωθεί ότι η μη πλήρωση της αίρεσης είναι αντίθετη στην καλή πίστη υπό την ανωτέρω έννοια του όρου, η προαγωγή του υπαλλήλου, αναγνωρίζεται από το Δικαστήριο και σύμφωνα με το άρθρο 12 του ν.1082/1980 μετά την τελεσιδικία της αποφάσεως η προαγωγή θεωρείται ότι πραγματοποιήθηκε από τότε που έπρεπε να είχε συντελεσθεί.

Εξάλλου ο εναγόμενος εργοδότης δύναται, αμυνόμενος κατά της αγωγής, να προτείνει διακωλυτική ένσταση, η οποία θεμελιώνεται στον ισχυρισμό της απλής υπεροχής άλλου υπαλλήλου, που θα έπρεπε να προαχθεί αντί του ενάγοντος, αν δεν είχαν προαχθεί οι αναφερόμενοι στην αγωγή συνάδελφοί του. Η ένσταση αυτή, στην περίπτωση κανονισμού με ισχύ νόμου, θεμελιώνεται στο γεγονός ότι από την αδικοπρακτική συμπεριφορά του εργοδότη ζημιώθηκε τρίτος και όχι ο ενάγων, ενώ στην περίπτωση Κανονισμού με συμβατική ισχύ, στο γεγονός ότι η συμπεριφορά του εργοδότη δεν ήταν αντισυμβατική και αντίθετη προς την καλή πίστη έναντι του ενάγοντος, αλλά έναντι του υπερέχοντος, έστω και απλώς, τούτου και επίσης παραλειφθέντος συναδέλφου του, ως προς τον οποίο θα έπρεπε να θεωρηθεί πληρωθείσα η προαναφερόμενη αίρεση, κατά τη συγκεκριμένη προαγωγική κρίση, ενόψει και του περιορισμένου αριθμού των πληρούμενων με τις προαγωγές κενών θέσεων του ανώτερου βαθμού.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε τα εξής: Ο αναιρεσίβλητος προσλήφθηκε από την αναιρεσείουσα με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας στις 19-4-1969 και εντάχθηκε στο λογιστικό κλάδο αυτής. Τοποθετήθηκε στο υποκατάστημα της τελευταίας στα Ιωάννινα και, ακολουθώντας την προβλεπόμενη στον Οργανισμό εξέλιξη, προήχθη στο βαθμό του Τμηματάρχη από την 1-1-1987.

Είναι πτυχιούχος Παιδαγωγικής Ακαδημίας και γνωρίζει "καλά" την Αγγλική γλώσσα. Έχει παρακολουθήσει τρία σεμινάρια. Από την πρόσληψή του μέχρι την αποχώρησή του υπηρέτησε στο υποκατάστημα Ιωαννίνων. Άσκησε υπεύθυνα καθήκοντα από 30-10-1974, όταν ορίστηκε Αναπληρωτής Προϊστάμενος της Υπηρεσίας Εργασιών Εξωτερικού και υπεύθυνος των εργασιών ενεγγύων πιστώσεων και αξιών.

Με την ....... πράξη του Διοικητή εγκρίθηκε η μετάταξή του στη διαβάθμιση του ελεγκτή επιθεωρητή και η χορήγηση σ' αυτόν ειδικού μηνιαίου επιδόματος για την άσκηση συναλλαγματικών και πιστωτικών ελέγχων σε Τράπεζες. Βαθμολογήθηκε για το έτος 1999 με 7 "εξαίρετος"και 10 "πολύ καλός", για το έτος 2000 με 9 "εξαίρετος" και 8 "πολύ αλός", για το έτος 2001 με 13 "εξαίρετος" και 4 "πολύ καλός" και για το έτος 2002 με 17 "εξαίρετος".

Με τη ..... απόφαση του Γενικού Συμβουλίου της αναιρεσείουσας, που τροποποιήθηκε με την ......... εγκύκλιο η αναιρεσείουσα προήγαγε από το βαθμό του τμηματάρχη στο βαθμό του Εντεταλμένου Τμηματάρχη - Προϊσταμένου 75 συναδέλφους του αναιρεσιβλήτου, παραλείποντας τον αναιρεσίβλητο. Ανάμεσα στους προαχθέντες ήσαν και οι Γ1, Γ2, Γ3 και Γ4.

Ο Γ1 προσλήφθηκε στις 20-4-1972. Είναι απόφοιτος εξαταξίου Γυμνασίου και δεν γνωρίζει ξένη γλώσσα. Προήχθη στο βαθμό του τμηματάρχη την 1-10-1995. Έχει παρακολουθήσει δύο σεμινάρια. Υπεύθυνα καθήκοντα άσκησε από 1-12-1988 ως Αναπληρωτής Προϊστάμενος της υπηρεσίας διαλογής και καταμέτρησης. Βαθμολογήθηκε για τα έτη 2000 και 2001 με 15 "εξαίρετος" και 2 "πολύ καλός" και για το έτος 2002 με 16 "εξαίρετος" και 1 "πολύ καλός".

Ο Γ2 προσλήφθηκε στις 14-11-1979. Είναι απόφοιτος του τμήματος λογιστικής των Κ.Α.Τ.Ε.Ε., ισότιμο με πτυχίο ΤΕΙ του τμήματος λογιστικής, γνωρίζει "καλά" την Αγγλική γλώσσα και προήχθη στο βαθμό του Τμηματάρχη την 1-10-1999. Έχει παρακολουθήσει δύο σεμινάρια. Υπεύθυνα καθήκοντα άσκησε από 11-10-1989, ως Αναπληρωτής Προϊστάμενος του τμήματος διαχείρισης του ΙΕΤΑ.

Στις 12-5-1997 αποσπάσθηκε στο ΣΥΤΕ. Έκτοτε δεν βαθμολογήθηκε. Ο Γ3 προσλήφθηκε στις 7-11-1974. Είναι απόφοιτος εξαταξίου γυμνασίου και φοιτητής του οικονομικού τμήματος της Νομικής. Γνωρίζει "καλά" την Αγγλική γλώσσα και προήχθη στο βαθμό του Τμηματάρχη την 1-1-1995. Έχει παρακολουθήσει τρία σεμινάρια. Υπεύθυνα καθήκοντα άσκησε από το 2001 ως διευθυντής των διοικητικών υπηρεσιών του ταμείου αλληλοβοήθειας ΣΥΤΕ.

Βαθμολογήθηκε για το έτος 2000 με 15 "εξαίρετος" και 2 "πολύ καλός" και για τα έτη 2001 και 2002 με 17 "εξαίρετος". Ο Γ4 προσλήφθηκε στις 24-1-1974. Είναι απόφοιτος της σχολής λογιστών του Υπουργείου Παιδείας και γνωρίζει "καλά" την αγγλική γλώσσα, προήχθη δε στο βαθμό του Τμηματάρχη την 1-1-1993. Έχει παρακολουθήσει εννέα σεμινάρια.

Υπεύθυνα καθήκοντα άσκησε ως Προϊστάμενος από 12-2-1992. Τέλος, βαθμολογήθηκε για το έτος 1999 με 15 "εξαίρετος" και 2 "πολύ καλός" και για τα έτη 2000, 2001 και 2002 με 17 "εξαίρετος". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο έκρινε ότι, ο αναιρεσίβλητος υπερείχε καταφανώς όλων των πιο πάνω προαχθέντων συναδέλφων του και ότι επομένως, η παράλειψή του είναι παράνομη, κατ' άρθρο 207 ΑΚ και παρέχει σ' αυτόν το δικαίωμα να αξιώσει την προαγωγή του από 15-12-2003.

Με την παραπάνω κρίση του το Εφετείο δεν παραβίασε ευθέως ή εκ πλαγίου τη διάταξη του άρθρου 207 ΑΚ, αφού διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφαση επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, για ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο. Ειδικότερα, ως προς τους τέσσερις πιο πάνω προαχθέντες συναδέλφους του ο αναιρεσίβλητος υπερέχει καταφανώς, αφού εκτός από τους τίτλους σπουδών και τη γενική υπηρεσιακή αρχαιότητα υπερέχει κατά πολύ και ως προς τα κρίσιμα κριτήρια για προαγωγή της ειδικής αρχαιότητας και της άσκησης υπευθύνων καθηκόντων.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., με τους οποίους προβάλλεται ευθεία και εκ πλαγίου παραβίαση της διάταξης του άρθρου 207 ΑΚ, ως προς την πιο πάνω κρίση του Εφετείου, είναι αβάσιμος και απορριπτέος. Περαιτέρω, το Εφετείο δέχθηκε ότι, κατά τις ίδιες πιο πάνω προαγωγές παραλείφθηκαν τέσσερις συνάδελφοι του αναιρεσιβλήτου οι Γ5, Γ6, Γ7 και Γ8.

Ο πρώτος προσλήφθηκε στις 28-5-1973. Είναι πτυχιούχος της Γεωπονικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, γνωρίζει καλά την αγγλική γλώσσα, προήχθη δε στο βαθμό του Τμηματάρχη την 1-7-1990. Έχει παρακολουθήσει 14 σεμινάρια . Ασκεί υπεύθυνα καθήκοντα, ως Προϊστάμενος στο τμήμα εποπτείας Υποκαταστήματος Θεσσαλονίκης, από 9-10-1995 και η βαθμολογία του είναι για το έτος 1999 14 "εξαίρετος" και 3 "πολύ καλός", για το έτος 2000 16 "εξαίρετος" και 1 "πολύ καλός" και για τα έτη 2001 και 2002 17 "εξαίρετος".

Ο Γ6 προσλήφθηκε στις 14-4-1973. Είναι πτυχιούχος του τμήματος Οικονομικών Επιστημών της Νομικής, γνωρίζει "πολύ καλά" την αγγλική γλώσσα και προήχθη στο βαθμό του τμηματάρχη την 1-7-1990. Έχει παρακολουθήσει τέσσερα σεμινάρια. Ασκεί υπεύθυνα καθήκοντα, ως Προϊστάμενος της Υπηρεσίας χορήγησης Συναλλάγματος για οικονομικές ανάγκες από 28-8-1985 και βαθμολογήθηκε για τα έτη 1999 και 2000 με 13 "εξαίρετος" και 1 "πολύ καλός", για το έτος 2001 με 15 "εξαίρετος" και 2 "πολύ καλός" και για το έτος 2002 με 17 "εξαίρετος".

Ο Γ7 προσλήφθηκε στις 11-8-1972. Είναι πτυχιούχος ΠΑΣΠΕ, γνωρίζει μέτρια την αγγλική και τη γαλλική γλώσσα και προήχθη στο βαθμό του τμηματάρχη την 1-10-1988. Έχει παρακολουθήσει πέντε σεμινάρια. Ασκεί υπεύθυνα καθήκοντα, ως Προϊστάμενος Υπηρεσίας του τμήματος ελέγχου Εισαγωγών από 10-6-1986 και βαθμολογήθηκε για το έτος 1999 με 15 "εξαίρετος" και 2 "πολύ καλός", για το έτος 2000 με 16 "εξαίρετος" και 1 "πολύ καλός" και για τα έτη 2001 και 2002 με 17 "εξαίρετος".

Τέλος, ο Γ8 προσλήφθηκε στις 4-10-1971. Είναι πτυχιούχος Ανωτάτης Βιομηχανικής Σχολής, γνωρίζει πολύ καλά την αγγλική γλώσσα και μέτρια τη γαλλική και προήχθη στο βαθμό του τμηματάρχη την 1-1-1988. Έχει παρακολουθήσει 14 σεμινάρια. Ασκεί υπεύθυνα καθήκοντα, ως Προϊστάμενος του τμήματος λογιστηρίου και γραμματείας του υποκαταστήματος Θεσσαλονίκης από 24-8-1983 και βαθμολογήθηκε για το έτος 1999 με 14 "εξαίρετος" και 3 "πολύ καλός", για το έτος 2000 με 15 "εξαίρετος" και 2 "πολύ καλός", για το έτος 2001 με 16 "εξαίρετος" και 1 "πολύ καλός" και για το έτος 2002 με 17 "εξαίρετος".

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο έκρινε ότι, οι πιο πάνω τέσσερις συνάδελφοι του αναιρεσιβλήτου δεν υπερέχουν αυτού και έτσι, αφού απορρίφθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση η διακωλυτική ένσταση που είχε προτείνει η αναιρεσείουσα, λόγω της μη προαγωγής των τεσσάρων αυτών υπαλλήλων κατά τις παραπάνω προαγωγές της 15-12-2003, επικυρώθηκε η πρωτόδικη απόφαση, με την οποία είχε αναγνωρισθεί το δικαίωμα προαγωγής του αναιρεσιβλήτου κατά τις προαγωγές αυτές.

Με την παραπάνω κρίση του το Εφετείο παραβίασε ευθέως τη διάταξη του άρθρου 207 ΑΚ. Οι τέσσερις πιο πάνω μη προαχθέντες συνάδελφοι του αναιρεσιβλήτου, που είναι ισάριθμοι εκείνων που έχουν προαχθεί, υπερέχουν απλώς αυτού και επομένως έπρεπε να είχαν προαχθεί αυτοί κατά τις παραπάνω προαγωγές και όχι ο αναιρεσίβλητος.

Κατά συνέπεια έπρεπε με την προσβαλλόμενη απόφαση να γίνει δεκτή η διακωλυτική ένσταση της αναιρεσείουσας και να απορριφθεί η αγωγή, κατά το επικουρικό της αίτημα για προαγωγή του αναιρεσιβλήτου κατά τις παραπάνω προαγωγές. Ειδικότερα, οι υπάλληλοι αυτοί υπερέχουν του αναιρεσιβλήτου στους τίτλους σπουδών (ο αναιρεσίβλητος έχει πτυχίο Παιδαγωγικής Ακαδημίας ενώ οι άλλοι πτυχίου ΑΕΙ), στη βαθμολογία, στην παρακολούθηση σεμιναρίων και στην άσκηση υπευθύνων καθηκόντων.

Πιο συγκεκριμένα αυτοί έχουν ασκήσει καθήκοντα σε κεντρικά και ζωτικής σημασίας καταστήματα, ενώ ο αναιρεσίβλητος υπηρέτησε σε όλη τη διάρκεια της θητείας του σε επαρχιακό υποκατάστημα, στο οποίο άσκησε καθήκοντα αναπληρωτή προϊσταμένου υπηρεσίας, δηλαδή άσκησε καθήκοντα μικρότερης σημασίας και σπουδαιότητας σε σχέση με αυτά που άσκησαν οι πιο πάνω συνάδελφοί του.

Η υπεροχή αυτή των συναδέλφων του αναιρεσιβλήτου δεν αναιρείται από την μικρή υπεροχή του τελευταίου ως προς τη γενική και ειδική υπηρεσιακή αρχαιότητα. Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως, κατά το ένα σκέλος του, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο προβάλλεται ευθεία παραβίαση της διάταξης του άρθρου 207 ΑΚ, ως προς την πιο πάνω κρίση του Εφετείου, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ.3 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί τη 2771/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε χίλια (1000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Ιανουαρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Φεβρουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ