Supreme Court quashes appeal court verdict for insufficient reasoning on traffic accident liability under Article 559(19) of CPC.

Απόφαση 1839 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1839/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Ρήγα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Μαΐου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Άννα Πλεύρη και δεν κατέθεσε προτάσεις, 2) ..., 3) .., οι οποίοι παραστάθηκαν μετά της πληρεξουσίου δικηγόρου τους Άννας Πλεύρη και δεν κατέθεσαν προτάσεις, 4) ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Άννα Πλεύρη και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) ..., 2) ..., 3) ..., υπό την ιδιότητά τους ως εξ αδιαθέτου κληρονόμων του αποβιώσαντος συζύγου της πρώτης και πατέρα των δευτέρας και τρίτου τούτων, 4) ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Λάζαρο Χατζηθέμελη και κατέθεσε προτάσεις, 5) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΥΔΡΟΓΕΙΟΣ", που εδρεύει στην Καλλιθέα Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Λάζαρο Χατζηθέμελη, ο οποίος ανακάλεσε την από 21/5/2009 δήλωση για παράσταση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, παραστάθηκε αυτοπροσώπως και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14/4/2004 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1864/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 4369/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 20/1/2008 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελευθέριος Μάλλιος, ανέγνωσε την από 12/5/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των πρώτου, δευτέρου και τετάρτου λόγων αναιρέσεως και την απόρριψη του τρίτου. Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση κι' έτσι ιδρύεται ο προβλεπόμενος από τη διάταξη αυτή αναιρετικός λόγος και όταν στις αιτιολογίες της, που αποτελούν την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικό περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης κι' έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου, που δεν εφαρμόστηκε.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανελέγκτως τα εξής: " Στις 2-7-2003 και περί ώρα 23:00 στο 10,4 χιλιομετρικό σημείο της επαρχιακής οδού ..., όπου αυτή είναι ασφαλτοστρωμένη, έχει πλάτος οδοστρώματος 8,00 μ. και ερείσματος 6,00 μ., είναι διπλής κατευθύνσεως, με δύο ρεύματα κυκλοφορίας, ευθεία, δεν φωτιζόταν από τεχνικό φωτισμό, κατά τον ως άνω χρόνο, εμφάνιζε αραιή κυκλοφορία οχημάτων και το οδόστρωμα ήταν ξηρό, το υπ' αριθμ.

κυκλοφορίας ... ΙΧΦ αυτοκίνητο, που οδηγούσε ο αρχικά εναγόμενος, ήδη αποβιώσας και εξ αδιαθέτου κληρονομηθείς υπό των εκκαλούντων της υπό κρίση 5486/06 εφέσεως, ..., ιδιοκτησίας της δεύτερης εναγομένης, το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην τρίτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία "ΥΔΡΟΓΕΙΟΣ Α.Ε.", ενώ εκινείτο εντός του ρεύματος πορείας του, με κατεύθυνση προς ..., και με επιτρεπόμενη ταχύτητα 81 χιλιομέτρων ωριαίως, (του ορίου όντος στο σημείο αυτό κατά τον χρόνο του ατυχήματος, 90 χ/ω, όπως προκύπτει από την συνταχθείσα από 2-7-2003 έκθεση αυτοψίας της Υπ/σης Τροχαίας Θεσσαλονίκης), παρέσυρε τον ηλικίας 77 ετών πεζό ..., σύζυγο της πρώτης των εναγόντων, πατέρα του δεύτερου και της τρίτης και αδελφό της τέταρτης, ο οποίος επιχείρησε να διασχίσει καθέτως από αριστερά, σε σχέση με την πορεία του αυτοκινήτου, προς τα δεξιά το οδόστρωμα της ανωτέρω οδού.

Το ατύχημα αυτό έγινε στο ρεύμα πορείας του αυτοκινήτου, ενώ ο πεζός, έχοντας ήδη διανύσει το προς ... ρεύμα κυκλοφορίας της ανωτέρω οδού, επιχειρούσε τρέχοντας να διανύσει και το προς ... ρεύμα πορείας, στο οποίο εκινείτο το ανωτέρω αυτοκίνητο και παρά το γεγονός ότι ο οδηγός αυτού ενήργησε πέδηση σε μήκος 38,5 μ., αμέσως μόλις αντελήφθη την προπεριγραφόμενη κίνηση του ανωτέρω πεζού.

Το αυτοκίνητο επέπεσε με μικρή ταχύτητα επί του πεζού, ..., πλην όμως ικανή ώστε να προκληθούν σ' αυτόν βαρείες κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, εκ των οποίων, ως μόνης ενεργού αιτίας, προκλήθηκε ο θάνατός του. Στο αίμα του θανόντος πεζού ανιχνεύθηκε οινόπνευμα σε ποσοστό 0,07 gr. Πρέπει να σημειωθεί, αναφορικά με το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας- κατά τον ανωτέρω τόπο και χρόνο του ατυχήματος- ότι οι ενάγοντες-εκκαλούντες δεν ανταπέδειξαν τον προβαλλόμενο ισχυρισμό τους ότι το όριο ταχύτητας δεν ήταν το αναγραφόμενο στην ανωτέρω έκθεση αυτοψίας, (η οποία αποτελεί, όπως προαναφέρθηκε, δημόσιο έγγραφο, που παρέχει πλήρη απόδειξη, επιτρεπομένης όμως ανταπόδειξης), των 90 χ/ω, αλλά ότι ήταν αυτό των 50 χ/ω.

Ουδέν εκ των προσκομιζομένων υπ' αυτών εγγράφων και λοιπών αποδεικτικών στοιχείων αναφέρει ότι κατά τον κρίσιμο χρόνο του ατυχήματος (2-7-2003), που ενδιαφέρει εν προκειμένω, το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας, στον ανωτέρω τόπο, ήταν 50 χ/ω. Βάσει των ανωτέρω, το τροχαίο αυτό ατύχημα και ο συνεπεία τούτου θάνατος του προαναφερομένου πεζού, οφείλονται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του τελευταίου και όχι του αρχικά εναγομένου οδηγού ....

Συνίσταται σε αυτή στο ότι αμελώς και ασυνέτως συμπεριφερόμενος επιχείρησε αιφνιδιαστικά να διασχίσει καθέτως το οδόστρωμα, πεζός, σε σημείο όπου δεν υφίσταντο διαβάσεις πεζών ή άλλες ενδεικτικές της κινήσεως ή διελεύσεως πεζών πινακίδες, χωρίς προηγουμένως αυτός να ελέγξει, όπως μπορούσε και όφειλε να κάνει πριν ενεργήσει την ως άνω κίνησή του, δεδομένου ότι τίποτα δεν τον εμπόδιζε προς τούτο, κατά πόσον μπορούσε να πράξει τούτο ακινδύνως για τον ίδιο.

Εάν πραγματοποιούσε τον έλεγχο αυτό οπωσδήποτε θα αντιλαμβανόταν κινούμενο το ανωτέρω αυτοκίνητο, αφού τούτο είχε αναμμένα τα μεσαία φώτα (διασταυρώσεως), ενόψει του ότι η οδός ήταν διπλής κατευθύνσεως και αντιθέτως εκινούντο και άλλα οχήματα, και θα ανέμενε τη διέλευσή του, πριν ο ίδιος διασχίσει το ως άνω ρεύμα κυκλοφορίας της οδού.

Αντίθετα, το δικαιοπάροχο των ήδη εκκαλούντων-εφεσιβλήτων και αρχικά εναγόμενο οδηγό του ΙΧΦ αυτοκινήτου ... δεν βαρύνει οποιαδήποτε υπαιτιότητα στην πρόκληση του θανάτου του ανωτέρω. Τούτο δε διότι αυτός εκινείτο με επιτρεπτή ταχύτητα (81 χ/ω), εντός του ρεύματος πορείας του, είχε αναμμένα τα μεσαία φώτα του αυτοκινήτου του, γιατί αν είχε τα μεγάλα θα προκαλούσε θάμβωση στους αντιθέτως κινούμενους, δεν μπορούσε δε ως μέσος κοινός οδηγός τέτοιου αυτοκινήτου να προβλέψει ότι σε οδό, όπως η ανωτέρω και σε σημείο χωρίς διαβάσεις πεζών και με περιορισμένη, λόγω σκότους και ανυπαρξίας τεχνικού φωτισμού ορατότητα, ο ανωτέρω θανών θα επιχειρούσε, κατά τον προεκτεθέντα αμελή τρόπο, να διασχίσει το οδόστρωμα.

Επιπροσθέτως δε αυτός πέδησε εγκαίρως, αμέσως μόλις αντιλήφθηκε την κίνηση του παθόντος, αλλά δεν μπορούσε να εκτελέσει αποφευκτικό ελιγμό, καθόσον η κίνηση του πεζού ήταν αιφνίδια, εάν δε έστρεφε προς τα αριστερά θα εισερχόταν στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, με κίνδυνο σύγκρουσης με αντιθέτως κινούμενα οχήματα.

Σημειωτέον ότι για το θάνατο του ανωτέρω πεζού κατά το ένδικο τροχαίο ατύχημα ασκήθηκε εις βάρος του ως άνω οδηγού ... ποινική δίωξη για ανθρωποκτονία εξ αμελείας (ΠΚ 302 παρ. 1). Για την πράξη δε αυτή το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών Χαλκιδικής, με το υπ' αριθμ. 253/2004 βούλευμά του, αποφάνθηκε να μη γίνει κατηγορία εις βάρος αυτού.

Συνεπώς, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, το οποίο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε ότι το ατύχημα οφείλεται στην συντρέχουσα υπαιτιότητα τόσο του πεζού, όσο και του οδηγού του αυτοκινήτου, κατά ποσοστό 30% και 70%, αντίστοιχα, και ακολούθως έκανε εν μέρει δεκτή κατ' ουσία την ένδικη αγωγή, εσφαλμένα εφήρμοσε το νόμο και πλημμελώς εκτίμησε τις αποδείξεις, όπως βάσιμα παραπονούνται οι εκκαλούντες- εναγόμενοι με τους σχετικούς λόγους της 5486/06 έφεσής των και είναι απορριπτέα ως κατ' ουσία αβάσιμα, όσα περί του αντιθέτου ισχυρίζονται οι ενάγοντες - εκκαλούντες με τους σχετικούς λόγους της αντίθετης 6929/06 έφεσής των, όπως και η έφεσή τους αυτή στο σύνολο της ως κατ' ουσία αβάσιμη".

Με αυτά που δέχτηκε το Εφετείο διέλαβε ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς τις παραβάσεις του ΚΟΚ και του ουσιαστικού δικαίου, που διαλαμβάνονται στην αγωγή και την έλλειψη υπαιτιότητας ή συντρέχουσας υπαιτιότητας των εκατέρωθεν εμπλακέντων προσώπων. Ειδικότερα, ενώ δέχεται ότι κατά το χρόνο του ατυχήματος, λόγω σκότους και ανυπαρξίας τεχνικού φωτισμού η ορατότητα του οδηγού του ΙΧΦ αυτοκινήτου ...ήταν περιορισμένη, δεν την προσδιορίζει, όπως δεν προσδιορίζει από ποία απόσταση αυτός αντιλήφθηκε τον πεζό ...

να έχει διανύσει το προς ... ρεύμα κυκλοφορίας της οδού ..., η οποία έχει πλάτος οδοστρώματος 8 μέτρων και να επιχειρεί τρέχοντας να διανύσει και το προς ... ρεύμα πορείας, για να κριθεί, κατά διδάγματα της κοινής πείρας, αν η ταχύτητα, ενόψει των ως άνω περιστάσεων ήταν η ενδεδειγμένη ή έπρεπε να ελαττωθεί, ώστε να δυνηθεί από ικανή απόσταση να αντιληφθεί την κίνηση του πεζού επί της οδού και με πέδηση την αποφυγή προσκρούσεως του αυτοκινήτου επ' αυτού.

Ενώ οι αναιρεσείοντες ισχυρίζονται στην αγωγή τους ότι η περιοχή του ατυχήματος ήταν κατοικημένη, με αυξημένη κυκλοφορία, λόγω του ότι είναι τουριστική και έχει ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας 50 χλμ/ω, δεν αιτιολογεί εάν είναι κατοικημένη περιοχή και σε καταφατική περίπτωση εάν είναι οριοθετημένος οικισμός και από πότε.

Δεν προσδιορίζει εάν υφίσταται προ του σημείου της συγκρούσεως ενδεικτική πινακίδα Ρ-32, ποιο το περιεχόμενό της και εάν υπάρχει ή μη παραβίαση αυτής από το .... Δεν προσδιορίζει σε ποιο σημείο του προς ... ρεύματος κυκλοφορίας βρισκόταν ο πεζός ..., όταν παρασύρθηκε από το εν λόγο αυτοκίνητο, πόσο απείχε το σημείο αυτό από τη διαχωριστική των δύο ρευμάτων κυκλοφορίας και από την άκρη του ασφαλτοστρωμένου οδοστρώματος.

Επομένως, ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως, από το άρθρο 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ είναι βάσιμος.

II. Κατόπιν αυτού και αφού παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων αναιρέσεως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, στη συνέχεια δε να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο, που την εξέδωσε, διότι είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Οι αναιρεσίβλητοι, λόγω της ήττας των, πρέπει να καταδικασθούν στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 4369/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο Αθηνών, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, που ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 19 Ιουνίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 15 Ιουλίου 2009.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ