1839/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1839 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1839/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αχιλλέα Νταφούλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Πλαστήρα Αναστασάκη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη και Δημήτριο Πατινίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Μαϊου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος:....................., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Ψωμιάδη.

Των αναιρεσίβλητων: 1. Ν.Π.Ι.Δ., με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ευανθία Κουλούκη, η οποία ανακάλεσε την από 2-5-2007 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ. και 2. ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία ΑΕΕΓΑ "Η ΕΘΝΙΚΗ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ Α.Ε.", λόγω συγχώνευσης αυτής με απορρόφηση, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Φλώρα Τριανταφύλλου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 18 Μαϊου 1989 και 4 Ιουλίου 1989 αγωγές, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1637/1990 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1742/2005 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 2 Σεπτεμβρίου 2005 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται παραπάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Πατινίδης, ανέγνωσε την από 6 Δεκεμβρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια του 1ου αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 553 παρ. 1, 531 παρ. 1 και 272 παρ. 1 και 2 ΚΠολΔ προκύπτει ότι η απόρριψη της εφέσεως λόγω ερημοδικίας του εκκαλούντος γίνεται κατ' ουσίαν και όχι κατά τύπους. Διότι μολονότι οι λόγοι της εφέσεως δεν εξετάζονται ως προς το παραδεκτό και τη βασιμότητά τους, θεωρείται κατά πλάσμα του νόμου ότι είναι αβάσιμοι και για την αιτία αυτή πάντοτε απορριπτέοι, αφού δεν δίνεται στο δικαστήριο η δυνατότητα εκδόσεως αντίθετης αποφάσεως περί παραδοχής τους.

Επομένως, αν η ασκηθείσα έφεση κατά της πρωτόδικης αποφάσεως απορριφθεί λόγω ερημοδικίας του εκκαλούντος, προσβλητή με το ένδικο μέσο της αναιρέσεως είναι μόνο η (μη υποκειμένη πλέον σε ανακοπή ερημοδικίας ) απόφαση του εφετείου, στην οποία ενσωματώνεται η πρωτόδικη. Έτσι δε τα τυχόν σφάλματα της αποφάσεως του πρώτου βαθμού, αφού επικυρώνονται από το εφετείο, μπορούν να προταθούν με την αίτηση αναιρέσεως ως σφάλματα της δευτεροβάθμιας αποφάσεως, εφόσον συνιστούν και αναιρετικούς λόγους που προβάλλονται παραδεκτώς (ολΑΠ 16/1990).

Στην προκειμένη περίπτωση με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως προσβάλλονται 1) η υπ' αριθμ. 1637/1990 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και κατά το μέρος της που δέχθηκε, αντιμωλία των διαδίκων, την κατά του αναιρεσείοντος από 21-8-1989 παρεμπίπτουσα αγωγή του αναιρεσίβλητου Επικουρικού Κεφαλαίου και υποχρέωσε τον αναιρεσείοντα να καταβάλλει στο ενάγον Επικουρικό Κεφάλαιο, κάθε χρηματικό ποσό που το τελευταίο θα υποχρεωθεί να καταβάλλει στους ενάγοντες (παθόντες) της κυρίας εξ αποζημιώσεως λόγω αυτοκινητικού ατυχήματος αγωγής αυτών.

Με την ίδια απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών απορρίφθηκε ως ουσιαστικά αβάσιμη η παρεμπίπτουσα αγωγή του αναιρεσείοντος κατά της ασφαλιστικής εταιρείας με τη επωνυμία "Πανελλήνιος Ασφαλιστική Α.Ε." με την οποία ζητούσε να του καταβάλλει η τελευταία κάθε ποσό που θα υποχρεωθεί αυτός να καταβάλλει στους άνω παθόντες και 2) η υπ' αριθμ. 1742/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών με την οποία απορρίφθηκε ως ανυποστήρικτη, συνέπεια της απουσίας του εκκαλούντος (ήδη αναιρεσείοντος), η κατά της ως άνω αποφάσεως του πρωτοδικείου ασκηθείσα έφεση αυτού.

Ήδη με την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως ο αναιρεσείων δηλώνει ότι παραιτείται του δικαιώματος προς άσκηση ανακοπής ερημοδικίας κατά της ως άνω ερήμην αυτού εκδοθείσας αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Σύμφωνα με αυτά είναι παραδεκτή η αίτηση μόνο καθόσον στρέφεται κατά της εφετειακής ως άνω απόφασης. Αντίθετα, καθόσον στρέφεται κατά της πρωτόδικης (που έχει ενσωματωθεί στην εφετειακή) η αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη. ll.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 118 αρ.4, 566 παρ.3 και 577 παρ.3 ΚΠολΔ προκύπτει ότι στο έγγραφο της αναίρεσης πρέπει να αναφέρεται κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στο δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ώστε να είναι δυνατό να διαπιστωθεί αν και ποίο λόγο αναίρεσης από τους περιοριστικώς αναφερόμενους στο άρθρο 559 ΚΠολΠ θεμελιώνει η προσβαλλόμενη απόφαση.

Διαφορετικά ο λόγος αναίρεσης απορρίπτεται αυτεπαγγέλτως ως αόριστος, χωρίς να είναι επιτρεπτή η συμπλήρωση των στοιχείων που λείπουν με παραπομπή σε άλλα διαδικαστικά έγγραφα. Ειδικότερα ως προς τον προβλεπόμενο από το άρθρο 559 αρ. 1ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης πρέπει να προσδιορίζεται η ουσιαστικού δικαίου διάταξη που φέρεται ότι παραβιάσθηκε, το αποδιδόμενο στο δικαστήριο της ουσίας νομικό σφάλμα περί της ερμηνεία και εφαρμογή της διάταξης αυτής, εάν δε το δικαστήριο έκρινε επί της ουσίας της υπόθεσης πρέπει να αναφέρεται η ελάσσων πρόταση του νομικού συλλογισμού, δηλαδή τα πραγματικά γεγονότα που δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας, υπό τα οποία φέρεται ότι συντελέστηκε η προβαλλόμενη παραβίαση του ουσιαστικού κανόνα δικαίου.

Διότι, μόνο ενόψει των ουσιαστικών αυτών παραδοχών μπορεί να ελεγχθεί, αν η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση οδήγησε σε εσφαλμένο διατακτικό από το οποίο εξαρτάται η ευδοκίμηση της αίτησης αναίρεσης (ολομ. 27/1998). Εξάλλου ο λόγος αναιρέσεως είναι δυνατό να φέρεται ότι πλήσσει την προσβαλλόμενη απόφαση διότι παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου (άρθρ. 559 αρ. 1 ΚΠολΔ) αλλά στην πραγματικότητα να πλήσσει την προσβαλλόμενη απόφαση κατά την εκτίμηση των αποδείξεων υπό το πρόσχημα ότι αυτή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου.

Στην προκείμενη περίπτωση με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, κατά το πρώτο μέρος του, προβάλλεται η αιτίαση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση, αν και έπρεπε, δεν εφάρμοσε τις επικαλούμενες διατάξεις των άρθρων, 6 και 9 της Κ4/585/1978 ΑΥΕ, 33 § + εδ. β του ν.δ. 400/1970 και 11 § 2 του Πιδ/τος 237/1986, έτσι εσφαλμένα δέχθηκε, ότι το αυτοκίνητο του αναιρεσείοντα δεν ήταν ασφαλισμένο, κατά το χρόνο του ατυχήματος, ούτε στην ασφαλιστική εταιρεία "Πανελλήνιος Ασφαλιστική" (καθολικός διάδοχος της οποίας είναι, λόγω συγχωνεύσεως με απορρόφηση, η δεύτερη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία "Η Εθνική ΑΕΕΓΑ", ούτε σε άλλη ασφαλιστική εταιρεία.

Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί προεχόντως απαράδεκτος αφενός λόγω της αοριστίας του, διότι δεν εκτίθενται περιστατικά (παραδοχές) ότι συνέτρεξαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής των ως άνω διατάξεων και αφετέρου σε κάθε περίπτωση, διότι ο αναιρεσείων υπό το πρόσχημα παραβιάσεως διατάξεως ουσιαστικού νόμου, πλήσσει την ανέλεγκτη από τον Άρειο Πάγο εκτίμηση των αποδείξεων.

Επίσης με την ίδια πιο πάνω κύρια αιτιολογία είναι απορριπτέος ως αόριστος και εντεύθεν απαράδεκτος ο ίδιος πρώτος λόγος αναιρέσεως, κατά το δεύτερο μέρος του, κατά το οποίο η προσβαλλόμενη απόφαση υπέπεσε στην πλημμέλεια από το εδάφιο 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ, διότι δεν έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος ότι το ζημιογόνο αυτοκίνητο ήταν ασφαλισμένο στην ασφαλιστική εταιρεία "Πανελλήνιος Ασφαλιστική Α.Ε.", σε κάθε δε περίπτωση, ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος διότι προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση ότι το εφετείο δέχθηκε ότι το αυτοκίνητο δεν ήταν ασφαλισμένο σ' αυτή και επομένως ο ισχυρισμός της αυτός έχει ληφθεί υπόψη.

lll. Κατά το άρθρο 19 παρ. 4 του ν. 489/1976 "το επικουρικό κεφάλαιο με την καταβολή της αποζημίωσης, υποκαθίσταται σε όλα τα εξαιτίας του ατυχήματος δικαιώματα του προσώπου που ζημιώθηκε, έναντι του υπόχρεου προς αποζημίωση ή του ασφαλιστή αυτού.....".Υποκατάσταση εδώ σημαίνει ex lege μεταβίβαση της απαίτησης αποζημίωσης στο Επικουρικό Κεφάλαιο.

Η μεταβίβαση αυτή (σχ και ΑΚ 455,470) συνοδεύεται με όλα τα, κατά το χρόνο της μεταβίβασης πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της απαίτησης που μεταβιβάζεται. Ο υπόχρεος προς αποζημίωση δικαιούται να αντιτάξει κατά του Επικουρικού Κεφαλαίου τις ενστάσεις που θα μπορούσε να προβάλει αν εναγόταν από τον παθόντα και όχι από το Επικουρικό Κεφάλαιο.

Έτσι με το μηχανισμό της υποκατάστασης αυτής μεταβάλλεται το πρόσωπο του δικαιούχου της αποζημίωσης. Η αξίωση αποζημίωσης διατηρεί τον συνήθως αδικοπρακτικό χαρακτήρα. Επομένως το Επικουρικό Κεφάλαιο μπορεί να επιδιώξει την είσπραξή της από τον υπόχρεο και με προσωπική κράτηση κατά την ΚΠολΔικ 1047§1.Σύμφωνα με αυτά το δικαστήριο που στην προκειμένη περίπτωση διέταξε την προσωπική κράτηση του αναιρεσείοντος "ως μέσον αναγκαστικής εκτέλεσης της απόφασης λόγω της αδικοπραξίας που έχει τελέσει και ενόψει του βαθμού υπαιτιότητας του, της περιουσιακής κυρίως κατάστασής του και των εν γένει συνθηκών" δεν υπέπεσε στην αποδιδόμενη πλημμέλεια από το εδάφιο 1 του άρθρου 559 ΚΠολ.Δικ, διότι δεν παραβίασε, αλλά ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε, τις επικαλούμενες διατάξεις των άρθρων 914, 926, 927 ΑΚ και 1047 ΚΠολΔικ.

Συνεπώς ο δεύτερος λόγος αναίρεσης που υποστηρίζει τα αντίθετα πρέπει να απορριφθεί σε κάθε περίπτωση ως αβάσιμος.

ΙV. Με τον τρίτο και τελευταίο λόγο αναίρεσης ο αναιρεσείων επικαλείται το εδάφιο 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ και προβάλλει την αιτίαση ότι η αναιρεσιβαλλόμενη υπέπεσε στην από τη διάταξη αυτή πλημμέλεια, γιατί δεν εξέτασε το θέμα της πενταετούς παραγραφής και δεν εφάρμοσε όπως έπρεπε τα άρθρα 937 και 488 ΑΚ ,έτσι εσφαλμένα απέρριψε την από 16-10-1989 προσεπίκλησή του, κατά της ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "Πανελλήνια ασφαλιστική Α.Ε.", με τη σωρευόμενη εκεί αγωγή αποζημίωσης κατά της ίδιας εταιρίας.

Με τέτοιο περιεχόμενο ο λόγος αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως αόριστος και απαράδεκτος, διότι στο αναιρετήριο, κατά παράβαση των άρθρων 118 αρ.4, 566 παρ 1 και 577 ΚΠολΔικ, δεν αναφέρονται όλα τα αναγκαία για το ορισμένο του στοιχεία και ιδίως οι πραγματικές διαπιστώσεις της προσβαλλόμενης, η έννομη συνέπεια που με βάση αυτές διαγνώστηκε, ο κανόνας του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάστηκε με βάση τις παραδοχές και που συγκεκριμένα βρίσκεται η παραβίαση (ολ ΑΠ 28/1998, 32/1996), σε κάθε δε περίπτωση ως αβάσιμος, διότι προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη, ότι η προσεπίκληση και σωρευόμενη αυτή αγωγή απορρίφθηκε κατ' ουσίαν ως αβάσιμη με σαφείς και επαρκείς αιτιολογίες κατά τις οποίες "το ζημιογόνο όχημα του αναιρεσείοντος (ενάγοντος) κυκλοφορούσε κατά το χρόνο του ατυχήματος χωρίς ασφαλιστική κάλυψη, ειδικότερα ο ιδιοκτήτης του δεν είχε συνάψει σύμβαση ασφάλισης με καμία ασφαλιστική εταιρία, ούτε και με την εναγόμενη εδώ ασφαλιστική εταιρία "Πανελλήνιος ασφαλιστική ΑΕ".

Τέλος είναι ανάγκη να σημειωθεί, ότι στην αναιρετική δίκη, όπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 224§1περ. α, 269, 300, 553, 565, και 577 ΚΠολΔικ, είναι απαράδεκτη η ένσταση παραγραφής διότι η προβολή της προϋποθέτει εκκρεμοδικία της αγωγής, η οποία περατώνεται με την έκδοση οριστικής απόφασης, ενώ η άσκηση αναίρεσης και η δίκη σ' αυτήν δεν αναβιώνει την εκκρεμοδικία, αφού με το ένδικο μέσο δεν ανοίγεται νέος βαθμός δικαιοδοσίας.

Υπό την αντίθετη εκδοχή το Ακυρωτικό θα μεταβαλλόταν σε δικαστήριο τρίτου βαθμού δικαιοδοσίας (ολΑΠ 44/1996).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2-9-2005 αίτηση του ...................., για αναίρεση της 1742/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει για καθένα σε ευρώ χίλια εκατόν εβδομήντα (1170).

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Iουλίου 2007.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 26 Ιουλίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ