Supreme Court allows appeal against theft conviction, halting prosecution due to statute of limitations and favorable law change.

Απόφαση 1835 / 2019 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1835/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

E' Ποινικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Διονυσία Μπιτζούνη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, (σύμφωνα με την υπ' αριθ. 194/2019 πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου), Γεώργιο Παπαηλιάδη, Ναυσικά Φράγκου, Βασιλική Ηλιοπούλου και Ζωή Κωστόγιαννη - Καλούση - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημα του στις 4 Οκτωβρίου 2019, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασίλειου Παπαδά, (κωλυομένου του Εισαγγελέως) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Ν. Α. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Διακονή, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 135/2017 αποφάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου.

Το Πενταμελές Εφετείο Δωδεκανήσου, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος, ζητάει την αναίρεση της αποφάσεως αυτής για τους λόγους που αναφέρονται στην από 24.11.2017 αίτησή του, που καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με αριθμό 363/2019.

Αφού άκουσε Τον Εισαγγελέα ο οποίος πρότεινε να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παύσει οριστικά η ποινική δίωξη λόγω παραγραφής και τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η από 24.11.2017 αίτηση του Ν. Α. του Ι. για αναίρεση της 135/14.11.2017 απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου, με την οποία καταδικάστηκε για την αξιόποινη πράξη της υπεξαίρεσης κατ' εξακολούθηση από εντολοδόχο αντικειμένου ιδιαίτερα μεγάλης αξίας σε ποινή κάθειρξης έξι (6) ετών, ασκήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, περιέχει δε λόγους αναίρεσης από τo άρθρo 510 παρ. 1 στοιχ. Α' και Ε' του Κ.Π.Δ., ήτοι έλλειψη ακρόασης και εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης. Επομένως, είναι παραδεκτή.

Από τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 1 του κυρωθέντος με το Ν. 4619/2019 και ισχύοντος από 1.7.2019 Π.Κ. (άρθρα 460, 461 του ιδίου Κώδικα), με την οποίαν ορίζεται ότι "αν από την τέλεση της πράξης έως την αμετάκλητη εκδίκασή της ίσχυσαν περισσότερες διατάξεις νόμων, εφαρμόζεται αυτή που στη συγκεκριμένη περίπτωση οδηγεί στην ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου", προκύπτει ότι καθιερώνεται με αυτήν η αρχή της αναδρομικότητας του επιεικέστερου νόμου που ίσχυσε από την τέλεση της πράξης μέχρι του χρόνου της αμετάκλητης εκδίκασης της υπόθεσης, είναι δε επιεικέστερος ο νόμος που στη συγκεκριμένη κάθε φορά περίπτωση και όχι αφηρημένα οδηγεί στην ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου.

Εξ άλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 514 και 511 εδ. τελευταίο του κυρωθέντος με το Ν. 4620/2019 και ισχύοντος από 1.7.2019 Κ.Π.Δ. (άρθρα 585, 586 και 589 παρ. 3 του ιδίου Κώδικα) προκύπτει ότι στην περίπτωση που μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης μεταβλήθηκε το νομοθετικό καθεστώς, όσον αφορά τα στοιχεία της αξιόποινης πράξης ή και την προβλεπόμενη ποινή, κύρια ή παρεπόμενη, ο Άρειος Πάγος εφαρμόζει και αυτεπάγγελτα, κατά το άρθρο 2 του Π.Κ.

το νόμο που ίσχυε από την τέλεση της πράξης έως την αμετάκλητη εκδίκασή της και περιέχει τις ευμενέστερες για τον κατηγορούμενο διατάξεις, εφόσον η αίτηση αναίρεσης είναι παραδεκτή, ανεξάρτητα από την εμφάνιση ή μη του κατηγορουμένου κατά τη συζήτηση της τελευταίας, ενώ, σύμφωνα με το προαναφερθέν άρθρο 511 του ιδίου Κώδικα, "Αν εμφανιστεί ο αναιρεσείων και κριθεί παραδεκτή η αίτηση αναίρεσης, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν και δεν προτάθηκαν, όλους τους λόγους της αναίρεσης που αναφέρονται στην παρ. 1 το άρθρου 510, εκτός από το προβλεπόμενο στο στοιχείο Β'.

Δεν επιτρέπεται, όμως, να χειροτερεύσει η θέση του κατηγορουμένου. Υπό τις ίδιες προϋποθέσεις ο Άρειος Πάγος αυτεπαγγέλτως λαμβάνει υπόψη το δεδικασμένο και την παραγραφή που επήλθαν μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης". Περαιτέρω, κατά τις διατάξεις των παρ. 1 και 2 εδ. α' του άρθρου 375 του Π.Κ., όπως ίσχυε κατά τον χρόνο τέλεσης της πράξης, "Όποιος ιδιοποιείται παρανόμως ξένο (ολικά ή εν μέρει) κινητό πράγμα που περιήλθε στην κατοχή του με οποιονδήποτε τρόπο τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών και, αν το αντικείμενο της υπεξαίρεσης είναι ιδιαίτερα μεγάλης αξίας, με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους.

Αν η συνολική αξία υπερβαίνει το ποσό των εκατό είκοσι χιλιάδων (120.000) ευρώ, ο υπαίτιος τιμωρείται με κάθειρξη μέχρι δέκα ετών. Αν πρόκειται για αντικείμενο ιδιαίτερα μεγάλης αξίας που το έχουν εμπιστευθεί στον υπαίτιο λόγω ανάγκης ή λόγω της ιδιότητάς του ως εντολοδόχου, επιτρόπου ή κηδεμόνα του παθόντος ή μεσεγγυούχου ή διαχειριστή ξένης περιουσίας, ο υπαίτιος τιμωρείται με κάθειρξη μέχρι δέκα ετών", ενώ με το άρθρο 375 παρ. 1 και 2 του ισχύοντος από 1.7.2019 Π.Κ. "Όποιος ιδιοποιείται παράνομα ξένο (ολικά ή εν μέρει) κινητό πράγμα που περιήλθε στην κατοχή του με οποιοδήποτε τρόπο τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή και αν το αντικείμενο είναι ιδιαίτερα μεγάλης αξίας, με φυλάκιση και χρηματική ποινή.

Αν πρόκειται για αντικείμενο που το έχουν εμπιστευθεί στον υπαίτιο λόγω ανάγκης ή λόγω της ιδιότητάς του ως εντολοδόχου, επιτρόπου ή κηδεμόνα του παθόντος ή ως μεσεγγυούχου ή διαχειριστή ξένης περιουσίας, ο υπαίτιος τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή και αν η αξία του αντικειμένου στην παράγραφο 1 υπερβαίνει συνολικά το ποσό των 120.000 ευρώ ο υπαίτιος τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή".

Συνεπώς, η τελευταία αυτή διάταξη είναι ευμενέστερη της προγενέστερης, καθόσον με αυτήν η υπεξαίρεση από εντολοδόχο, που ενδιαφέρει εν προκειμένω, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή, τιμωρείται, δηλαδή, σε βαθμό πλημμελήματος και μόνο αν η αξία του αντικειμένου υπερβαίνει συνολικά το ποσό των 120.000 ευρώ τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή, ήτοι σε βαθμό κακουργήματος. Τέλος, κατά τα άρθρα 111, 112 και 113 του Π.Κ, το αξιόποινο των εγκλημάτων εξαλείφεται με την παραγραφή, η οποία, προκειμένου για πλημμελήματα, είναι πέντε έτη, αρχόμενη από την ημέρα που τελέστηκε η αξιόποινη πράξη. Η προθεσμία αναστέλλεται για όσο χρόνο διαρκεί η κύρια διαδικασία και ώσπου να γίνει αμετάκλητη η καταδικαστική απόφαση, όχι όμως πέραν από τα τρία έτη για τα πλημμελήματα. Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 310 παρ.1β', 368 περ. β' και 511 του Κ.Π.Δ., προκύπτει ότι η παραγραφή, ως θεσμός δημόσιας τάξης, εξετάζεται και αυτεπαγγέλτως από τα δικαστήρια σε κάθε στάση της ποινικής διαδικασίας, ειδικότερα δε ο Άρειος Πάγος, διαπιστώνοντας τη συμπλήρωσή της, αν εμφανισθεί ο αναιρεσείων και κριθεί παραδεκτή η αίτηση αναίρεσης, οφείλει, αυτεπαγγέλτως, να αναιρέσει την προσβαλλόμενη καταδικαστική απόφαση και να παύσει οριστικά την ποινική δίωξη, κατ' ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 368 περ. β' του ισχύοντος Κ.Π.Δ..

Στην προκείμενη περίπτωση το Πενταμελές Εφετείο Δωδεκανήσου, με την προσβαλλομένη απόφασή του, καταδίκασε τον αναιρεσείοντα για την πράξη της υπεξαίρεσης κατ' εξακολούθηση, από εντολοδόχο η αξία του αντικειμένου της οποίας ανέρχεται στο συνολικό ποσό των 29.549,67 ευρώ, σε ποινή κάθειρξης έξι (6) ετών, ήτοι για παράβαση του άρθρου 375 παρ. 2 εδ.

α' του ισχύσαντος κατά τον χρόνο τέλεσης της πράξης Π.Κ, σε βαθμό κακουργήματος. Εφόσον όμως, με τις προαναφερόμενες διατάξεις του άρθρου το άρθρο 375 παρ. 1 και 2 του ισχύοντος από 1.7.2019 Π.Κ., που εφαρμόζεται εν προκειμένω, κατ' άρθρο 2 παρ. 1 του ιδίου Κώδικα και 511 του Κ.Π.Δ., διότι οδηγούν στην ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου και ήδη αναιρεσείοντος, η υπεξαίρεση από εντολοδόχο αντικειμένου 29.549,67 ευρώ ήτοι αντικειμένου που δεν υπερβαίνει το ποσό των 120.000 ευρώ, τιμωρείται σε βαθμό πλημμελήματος, και από το χρόνο τέλεσης (2004 έως 2008) μέχρι τη συζήτηση της υπόθεσης (4.10.2019) παρήλθε χρόνος μεγαλύτερος της οκταετίας, δηλαδή αυτός των πέντε ετών, που είναι ο χρόνος παραγραφής των πλημμελημάτων και τα τρία έτη που είναι ο χρόνος της αναστολής τους και το αξιόποινο της ως άνω πλημμεληματικής πράξης της υπεξαίρεσης, έχει εξαλειφθεί λόγω παραγραφής, πρέπει, αφού γίνει δεκτή η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αυτής, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παύσει οριστικώς η εναντίον του αναιρεσείοντος ποινική δίωξη, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ` αριθμ. 135/2017 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου.

Παύει οριστικά την ποινική δίωξη εναντίον του αναιρεσείοντος Ν. Α. του Ι. και Κ., κατοίκου ..., για την πράξη της υπεξαίρεσης κατ' εξακολούθηση από εντολοδόχο αντικειμένου ιδιαίτερα μεγάλης αξίας και πιο συγκεκριμένα του ότι: "στον παρακάτω τόπο και χρόνο με πρόθεση, με περισσότερες πράξεις που συνιστούν εξακολούθηση του ιδίου εγκλήματος, ιδιοποιήθηκε παράνομα ξένο κινητό πράγμα, το οποίο του είχαν εμπιστευθεί λόγω της ιδιότητάς του ως εντολοδόχου και ήταν ιδιαίτερα μεγάλης αξίας. Ειδικότερα, στη ..., κατά το χρονικό διάστημα των ετών 2004 έως και 2008, με την ιδιότητά του ως λογιστής της εταιρείας με την επωνυμία "..." που εδρεύει στην ... της ..., οδός ..., ιδιοποιήθηκε παράνομα χρηματικά ποσά που καταβλήθηκαν από τον νόμιμο εκπρόσωπο της εταιρείας Δ. Μ., πιο συγκεκριμένα του καταβλήθηκαν:

1) την 28.09.2004 το ποσό των 3.189,96 ευρώ,

2) την 29.9.2005 το ποσό των 339,26 ευρώ,

3) την 02.10.2005 το ποσό των 716,09 ευρώ,

4) την 29.11.2005 το ποσό των 539,79 ευρώ,

5) την 31.5.2006 το ποσό των 220 ευρώ,

6) την 9.6.2006 το ποσό των 547 ευρώ,

7) την 30.6.2006 το ποσό των 434,18 ευρώ,

8) την 31.7.2006 το ποσό των 1244 ευρώ,

9) την 31.8.2006 το ποσό των 1156,87 ευρώ,

10) την 27.9.2006 το ποσό των 1787,80 ευρώ,

11) την 31.10.2006 το ποσό των 1122,87 ευρώ,

12) την 30.11.2006 το ποσό των 1324,99 ευρώ,

13) την 31.1.2007 το ποσό των 374,29 ευρώ,

14) την 27.4.2007 το ποσό των 256 ευρώ,

15) την 09.05.2007 το ποσό των 499,19 ευρώ,

16) την 29.6.2007 το ποσό των 498,26 ευρώ,

17) την 31.7.2007 το ποσό των 1167,81 ευρώ,

18) την 30.8.2007 το ποσό των 1659,95 ευρώ,

19) την 27.9.2007 το ποσό των 1995,33 ευρώ,

20) την 29.10.2007 το ποσό των 2145,31 ευρώ,

21) την 30.11.2007 το ποσό των 708,48 ευρώ,

22) την 24.12.2007 το ποσό των 1084,28 ευρώ,

23) την 26.5.2008 το ποσό των 256 ευρώ,

24) την 10.6.2008 το ποσό των 544 ευρώ,

25) την 30.6.2008 το ποσό των 768,92 ευρώ,

26) την 17.7.2008 το ποσό των 310 ευρώ,

27) την 31.7.2008 το ποσό των 1202,85 ευρώ

28) την 26.9.2008 το ποσό των 231,49 ευρώ,

29) την 30.9.2008 το ποσό των 802 ευρώ,

30) την 31.10.2008 το ποσό των 1237 ευρώ,

31) την 27.11.2008 το ποσό των 1186 ευρώ, δηλαδή συνολικά το χρηματικό ποσό των 29.549,67 ευρώ, προκειμένου να τα καταθέσει στο Ι.Κ.Α., στην Δ.Ο.Υ. ..., στο Εμπορικό Επιμελητήριο Δωδεκανήσου και στον Δήμο ... προς εξόφληση υποχρεώσεων και οφειλών της εταιρείας, πλην όμως αυτός ουδέποτε απέδωσε τα ως άνω ποσά στις αρμόδιες υπηρεσίες, ως είχε υποχρέωση ως λογιστής της επιχείρησης, αλλά ιδιοποιήθηκε αυτά, η δε αξία του αντικειμένου της υπεξαίρεσης ανέρχεται στο συνολικό ποσό των 29.549,67 ευρώ, το οποίο είναι ιδιαίτερα μεγάλης αξίας και του το είχε εμπιστευθεί αυτό, λόγω της προαναφερόμενης ιδιότητάς του, με την οποία και ενεργούσε, δηλαδή ως εντολοδόχος.".

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 24 Οκτωβρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 25 Νοεμβρίου 2019.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ