1832/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1832 / 2012 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Δικονομία Πολιτική ΑΝαίρεση. Ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρθο 559 αρ. 19 του Κ.Πολ.Δ για έλλειψη νόμιμης της απόφασης εξαιτίας ανεπαρκών ή και αντιφατικών αιτιολογιών δημιουργείται όταν τα πραγματικά περισταιτκά που εκτίθενται στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού της απόφασης δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής ατιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους ( αντιφατική αιτιολογία), με αποτέλεσμα να καθίσταται, ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαμρογής του κανόνα δικαίου (Αναιρεί την Εφ. Πειρ. 602/2009)

Αριθμός 1832/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Αργύριο Σταυράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 14 Μαΐου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δ. Β. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Παπαδημητρόπουλο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Σ.-Τ. θυγ. Ν. Π., κατοίκου ... και 2. Ι. Π. του Ε., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παναγιώτη Γραμματικόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-6-2005 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 825/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 602/2009 οριστική (που διορθώθηκε με την 54/2010) του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας οριστικής απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 6-10-2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αργύριος Σταυράκης ανέγνωσε την από 22-4-2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αίτησης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική του δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ο κατά το άρθρο 559 αρ. 19 του ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης εξαιτίας ανεπαρκών ή (και) αντιφατικών αιτιολογιών ιδρύεται όταν τα πραγματικά περιστατικά που εκτίθενται στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού της απόφασης δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία τα οποία απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν, μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία), με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής του κανόνα δικαίου.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο που την εξέδωσε δέχθηκε τα ακόλουθα: Κατά το έτος 2000 ο αναιρεσείων - ενάγων, που δραστηριοποιείται επιχειρηματικά στη Γαλλία, ήλθε μέσω του γνωστού του δεύτερου αναιρεσιβλήτου - εναγομένου σε επαφή με την πρώτη αναιρεσίβλητη - εναγομένη, υπό την ιδιότητά της ως προέδρου του διοικητικού συμβουλίου και διευθυνούσης συμβούλου της εδρεύουσας στον Πειραιά ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Protasis Financial Group-Σύμβουλοι Επενδύσεων Α.Ε." και με τον διακριτικό τίτλο "Protasis A.E.-Financial Group", και κατόπιν διαπραγματεύσεων προέβησαν σε προφορική κατ' αρχήν συμφωνία με την οποία ο αναιρεσείων ανέθεσε στην ανωτέρω εταιρεία τη σύνταξη οικονομικοτεχνικής μελέτης ώστε η υπό σύσταση δική του εταιρεία περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "PROGREC SARL" και με έδρα τη Γαλλία να ενταχθεί στο επενδυτικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης "Growth 2000" για επιδοτούμενη επένδυση (ύψους 8.000.000.000 δρχ) που αφορούσε την επεξεργασία πατάτας στην πόλη Lille της Γαλλίας και την παραγωγή βιομάζας με τελικό προϊόν την ενέργεια από τα απόβλητα.

Η πρώτη αναιρεσίβλητη προέβη μετά ταύτα σε προκαταρκτικές ενέργειες για την προπαρασκευή του ανατεθέντος έργου, που περιελάμβαναν εξυπηρετικά του σκοπού αυτού ταξίδια του δεύτερου αναιρεσιβλήτου στο Παρίσι, το Άμστερνταμ και τις Βρυξέλλες, ακολούθως δε, την 30-1-2001, καταρτίστηκε και υπογράφτηκε μεταξύ του αναιρεσείοντος και της πρώτης αναιρεσίβλητης το υπό την ίδια ημερομηνία ιδιωτικό έγγραφο συμφωνητικό, το οποίο, ως συμφωνία-πλαίσιο, περιείχε τους βασικούς όρους της μεταξύ τους συμβάσεως, έχει δε ως εξής: "ΣΥΜΒΑΣΗ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΕΡΓΟΥ.

Σήμερα, 30/1/2001, μεταξύ των εταιριών α') υπό σύσταση εταιρίας με την επωνυμία "PROGREC SARL" η οποία νομίμως εκπροσωπείται από τον Δ. Β. και στο εξής θα καλείται επενδυτής και β') εταιρίας με την επωνυμία "Protasis S.Α." νομίμως εκπροσωπούμενης από την Σ. Π. και στο εξής θα καλείται μελετητής, συμφωνούν και συναποδέχονται τα παρακάτω:

Ο πρώτος των συμβαλλομένων αναθέτει στη δεύτερη των συμβαλλομένων να συντάξει οικονομικοτεχνική μελέτη της επένδυσης της υπό σύσταση εταιρίας του, προκειμένου να ενταχθεί στον επενδυτικό νόμο της Ε.Ε. Growth 2000, περί βιομηχανίας τροφίμων. Έως σήμερα 30/1/2001 ο μελετητής βεβαιώνει τον επενδυτή ότι έχει καταθέσει πρόταση στο εν λόγω πρόγραμμα και έχει καταβάλει το κόστος κατάθεσης ανερχόμενο σε 18.200.000 δρχ.

και ο επενδυτής υποχρεούται άμεσα να καταβάλει το ανωτέρω ποσό στον μελετητή. Ο μελετητής αναλαμβάνει την υποχρέωση, εάν για οποιονδήποτε λόγο η οριστική μελέτη δεν κατατεθεί έως 30/3/2001, όπου καταπίπτει η τελική ημερομηνία υποβολής της μελέτης στον αρμόδιο φορέα, να παραδώσει τα πλήρη στοιχεία της κατάθεσης στον επενδυτή, προκειμένου ως μοναδικός δικαιούχος να παραλάβει τα χρήματα όπου θα έχει καταβάλει.

Οι όροι, οι οποίοι θα καθορίζουν τις επί μέρους υποχρεώσεις των συμβαλλομένων μερών, θα αναλυθούν στην οριστική σύμβαση των μερών με παραγράφους όπως α') εάν για οποιονδήποτε λόγο η πρόταση αξιολογηθεί και απορριφθεί, ο επενδυτής θα λαμβάνει τα έξοδά του από τον μελετητή, β') το ποσοστό, που θα δικαιούται ο μελετητής θα ανέρχεται στο 4% επί της επιδοτήσεως της επένδυσης, γ') ο επενδυτής θα καταβάλει στον μελετητή το κόστος για τη σύνταξη της οικονομικοτεχνικής μελέτης, όταν αυτή του παραδοθεί.

Οι συμβαλλόμενοι".- Η οικονομικοτεχνική μελέτη, περί της οποίας γίνεται εδώ λόγος, περιλάμβανε, κυρίως και μεταξύ άλλων, τον τεχνικό σχεδιασμό της κτιριακής υποδομής, τα αρχιτεκτονικά σχέδια και το κόστος των κτιρίων, τη μελέτη για την εξεύρεση της πρώτης ύλης, τη μελέτη καλύψεως των αναγκών εργατικού δυναμικού, τη μελέτη για τα μεταφορικά μέσα και την εξασφάλιση της αναγκαίας τεχνογνωσίας, για την οποία η μελετήτρια εταιρία απευθύνθηκε στην Ολλανδική εταιρία "Hortagro International b.ν." με τη σύμφωνη γνώμη του ενάγοντος, ο οποίος ανέλαβε να καταβάλει σ' αυτή το σχετικό κόστος.

Σε εκτέλεση της παραπάνω συμφωνίας η μεν πρώτη εναγόμενη, υπό την προαναφερθείσα ιδιότητά της και με την επικουρία του δεύτερου εναγομένου, προέβη σε προπαρασκευαστικές ενέργειες προς υλοποίηση του έργου (μεταβάσεις στο εξωτερικό και επαφές με διάφορους αρμόδιους φορείς κλπ),ο δε ενάγων κατέβαλε διαδοχικά, ως συμμετοχή του στο σχετικό κόστος συνολικό ποσό 74.795,00€.

Ο ενάγων, συνεχίζει το Εφετείο, υποστηρίζει προς θεμελίωση της ένδικης αξιώσεώς του εξ αδικοπραξίας κυρίως ότι οι εναγόμενοι τον διαβεβαίωσαν, ψευδώς και εν γνώσει της αναλήθειας, ότι το ποσό των 18.200.000 δρχ. (53.411,00 €) αποτελούσε το κόστος του δικαιώματος συμμετοχής στο πρόγραμμα της Ε.Ε. "Growth 2000", το οποίο ήδη είχε εξασφαλίσει η εταιρία "Ρrotasis Financial Group - Σύμβουλοι επενδύσεων Α.Ε." και θα του μεταβίβαζε ευθύς ως διεκπεραιώνονταν οι απαραίτητες τυπικές διατυπώσεις.

Κάτι τέτοιο, εν τούτοις, δεν αποδείχθηκε, με τον επιβαλλόμενο εν προκειμένω δικονομικό βαθμό πλήρους βεβαιότητας. Αντίθετα, αποδεικνύεται ότι οι σχέσεις του ενάγοντος και της πρώτης εναγόμενης αναφορικά με την εξέλιξη της υλοποιήσεως της προαναφερθείσας συμβάσεως, εισήλθαν σύντομα σε φάση έντονης αμφισβητήσεως εκ μέρους του ενάγοντος της αξιοπιστίας της πρώτης εναγόμενης και της εκπροσωπούμενης παρ' αυτής εταιρίας, γεγονός που του ενίσχυσε τον σκεπτικισμό και τη διστακτικότητα εν όψει των αξιώσεων, που πρόβαλε η τελευταία, για κάλυψη του κόστους με περαιτέρω καταβολές χρηματικών ποσών.

Από την άλλη πλευρά, η εκδηλωθείσα δυσπιστία του ενάγοντος προκάλεσε την ενόχληση της πρώτης εναγόμενης, η οποία, ενώ μέχρι τότε, βάσει των θετικών συστάσεων, στις οποίες είχε προβεί ο δεύτερος εναγόμενος, στηριζόταν κυρίως στις άτυπες συμφωνίες της μετ' αυτού, αφού και το προαναφερθέν ιδιωτικό συμφωνητικό μόνο τις γενικές αρχές της συμφωνίας τους περιλάμβανε, απαίτησε την υπογραφή έγγραφης οριστικής και λεπτομερειακής συμβάσεως, χωρίς εν τέλει να εξομαλυνθεί η κατάσταση, ώστε η υλοποίηση της συμβάσεως ματαιώθηκε.

Από την ματαίωση αυτή γεννώνται ενδεχομένως αστικές αξιώσεις του ενάγοντος (αναιρεσείοντος), δεν αποδείχθηκε όμως η περιγραφόμενη στην ένδικη αγωγή αδικοπραξία των εναγομένων (αναιρεσιβλήτων) εις βάρος του, θεωρούμενη αυτοτελώς και ανεξάρτητα από τον μεταξύ τους συμβατικό δεσμό, που αποτελεί την απαραίτητη προϋπόθεση για τη θεμελίωση της αξιώσεως προς αποζημίωση κατά το άρθρο 914 του ΑΚ και περαιτέρω προς χρηματική ικανοποίηση κατά το άρθρο 932 του ίδιου ΑΚ λόγω ηθικής βλάβης.

Και βάσει των παραδοχών αυτών το Εφετείο απέρριψε την αγωγή του αναιρεσείοντος με την οποία ο τελευταίος ζητούσε να υποχρεωθούν οι αναιρεσίβλητοι να καταβάλουν σ' αυτόν το ποσό των 74.796 ευρώ ως αποζημίωση για ισόποση ζημία την οποία του είχαν προκαλέσει με την ένδικη αδικοπραξία (απάτη), καθώς και το ποσό των 60.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, και η οποία (αγωγή) είχε γίνει δεκτή πρωτοδίκως για το ανωτέρω ποσό της αποζημίωσης και εν μέρει, για το ποσό των 6.000 ευρώ, για τη χρηματική ικανοποίηση.

Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες στο ουσιώδες εν προκειμένω ζήτημα της συνδρομής των όρων της επικαλούμενης από τον αναιρεσείοντα - ενάγοντα αδικοπραξίας (απάτης) εκ μέρους των αναιρεσιβλήτων, την οποία (αδικοπραξία) δεν δέχθηκε το Εφετείο, κατά τα προεκτεθέντα, που καθιστούν αδύνατο τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής του προσήκοντος κανόνα δικαίου (άρθρ. 914, 932 ΑΚ), και στέρησε έτσι την απόφασή του από νόμιμη βάση.

Και τούτο κυρίως διότι ενώ δέχεται το Εφετείο ότι στο ειρημένο από 30-1-2001 έγγραφο ιδιωτικό συμφωνητικό αναφέρεται ρητώς ότι "έως σήμερα 30-1-2001 ο μελετητής (δηλ. η πρώτη αναιρεσίβλητη) βεβαιώνει τον επενδυτή (δηλ. τον αναιρεσείοντα) ότι έχει καταθέσει πρόταση στο εν λόγω (δηλ. στο υπό ένταξη του αναιρεσείοντος) πρόγραμμα και έχει καταβάλει το κόστος κατάθεσης, ανερχόμενο σε 18.200.000 δρχ.

και ο επενδυτής υποχρεούται άμεσα να καταβάλει το ανωτέρω ποσό στον μελετητή" εν συνεχεία δέχεται το Εφετείο ότι δεν αποδείχθηκε "με τον επιβαλλόμενο εν προκειμένω δικονομικό βαθμό πλήρους βεβαιότητος" ο ισχυρισμός του αναιρεσείοντος-ενάγοντος ότι οι αναιρεσίβλητοι-εναγόμενοι τον διαβεβαίωσαν ψευδώς και εν γνώσει της αναληθείας ότι το ποσό των 18.200.000 δρχ. (53.411€) αποτελούσε το κόστος του δικαιώματος συμμετοχής στο πρόγραμμα της Ε.Ε. "Growth 2000" το οποίο είχε ήδη εξασφαλίσει η εταιρεία "Protasis Financial Group-Σύμβουλοι Επενδύσεων Α.Ε." και θα του μεταβίβαζε ευθύς ως διεκπεραιώνονταν οι απαραίτητες τυπικές διατυπώσεις, αιτιολογία που είναι ανεπαρκής και αντιφατική, κατά τα προεκτεθέντα, ως προς την απορριπτική κρίση του δικαστηρίου για την συνδρομή των όρων της αδικοπραξίας (εξαπάτησης με το προρρηθέν περιεχόμενο της έγγραφης συμφωνίας) εκ μέρους των αναιρεσιβλήτων, στην οποία και στήριξε τις ένδικες αξιώσεις του ο αναιρεσείων.

Έτσι το Εφετείο υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 19 του ΚΠολΔ, όπως βάσιμα υποστηρίζει ο αναιρεσείων με τους πρώτον και δεύτερο, όπως εκτιμώνται από την διάταξη αυτή λόγους του αναιρετηρίου. Και πρέπει, κατά παραδοχήν αυτών των λόγων, μετά την οποία και παρέλκει η έρευνα των λοιπών, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρούμενη αυτή απόφαση και του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλους δικαστές (άρθρο 58053 εδ.

α' του ΚΠολΔ, όπως αντικ. με άρθρ. 12§4 του ν. 4055/2012), και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στην αναφερόμενη στο διατακτικό δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, κατά το νόμιμο αίτημα του τελευταίου (άρθρο 176 και 183 του ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 602/2009 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 11 Ιουλίου 2012.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 31 Δεκεμβρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ