1831/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1831 / 2011 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Άρθρο 68 Κ.Πολ.Δικ. Η νομιμοποίηση της αγωγής προϋποθέτει ότι είναι φορέας του ασκούμενου ουσιαστικού δικαιώματος με βάση τον προσήκοντα κανόνα δικαίου ο ενάγων. Δεν νομιμοποιείται ομόρρυθμος εταίρος για ζημίες της ομόρρυθμης εταιρίας.

Αριθμός 1831/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασίλειο Φούκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Εμμανουήλ Καλούδη και του αρχαιοτέρου της συνθέσεως Αρεοπαγίτη Γεωργίου Γιαννούλη), Νικόλαο Λεοντή, Γεώργιο Γεωργέλλη, Δημήτριο Τίγγα και Δημήτριο Κράνη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 21 Νοεμβρίου 2011, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Μ. Τ. του Α., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξουσία δικηγόρο του Αλεξάνδρα Μαρσέλλου.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και τον διακριτικό τίτλο "ALPHA BANK Α.Ε", με έδρα την Αθήνα, νομίμως εκπροσωπούμενης, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Στυλιανό Χαρμπαλή, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25 Φεβρουαρίου 2002 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5975/2005 οριστική του ιδίου δικαστηρίου και 5239/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείων με την από 21.07.2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Τίγγας ανέγνωσε την από 9 Νοεμβρίου 2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη της αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Παράνομη συμπεριφορά, που κατά το άρθρο 914 ΑΚ δημιουργεί υποχρέωση του υπαιτίου σε αποζημίωση, συνιστά προεχόντως κάθε ενέργεια αντικείμενη σε απαγορευτικό ή επιτακτικό κανόνα δικαίου, όπως είναι και ο περιεχόμενος στο άρθρο 281 ΑΚ, αφού απαγορεύει την άσκηση του δικαιώματος όταν γίνεται κατά προφανή υπέρβαση των ορίων που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος (Ολ.ΑΠ 13/2004). Εξ άλλου, κατά τη διάταξη του Κ.Πολ.Δικ. η νομιμοποίηση της αγωγής, που αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση παροχής δικαστικής προστασίας, συντελείται όταν κατά τον εφαρμοστέο, με τα προβαλλόμενα στην αγωγή πραγματικά περιστατικά, κανόνα ουσιαστικού δικαίου είναι φορέας του ασκούμενου δικαιώματος ο ενάγων, η δε εσφαλμένη κρίση του δικαστηρίου ότι συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις νομιμοποιήσεως της αγωγής ιδρύει τον αναιρετικό λόγο του αριθμού 1 του άρθρου 559 (Α.Π. 536/82) και όχι εκείνον του αριθμού 14, ο οποίος ανακύπτει μόνον όταν στο δικόγραφο της αγωγής δεν εκτίθενται τα στοιχεία που θεμελιώνουν τη νομιμοποίηση και δικαιολογούν το έννομο συμφέρον για την άσκησή της (Α.Π. 182/1992).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση της ένδικης από 25-2-2002 αγωγής του αναιρεσείοντος, την οποία άσκησε ως μέλος (με τη θυγατέρα του Π. Τ.) της επίσης συνενάγουσας ομόρρυθμης εταιρίας "Μ. Τ. και Συνεργάτες Ο.Ε." (ήδη μη διαδίκων) εκτίθενται στην αγωγή αυτή, σύμφωνα και με τις παραδοχές του Εφετείου, τα ακόλουθα:

Κατά τις αρχές του έτους 2000 η πρώτη ενάγουσα ομόρρυθμη εταιρία, στα πλαίσια του εταιρικού σκοπού της για επένδυση στην αγορά νέας τεχνολογίας ηλεκτρονικών υπολογιστών προς χρήση των συνεργατών της, απευθύνθηκε για χρηματοδότησή της από την αναιρεσίβλητη-εναγόμενη τράπεζα με ποσό 30.000.000 δραχμών, με προσφερόμενη εμπράγματη ασφάλεια το 1/2 εξ αδιαιρέτου των αναφερόμενων οριζόντιων ιδιοκτησιών του αναιρεσείοντος, τις οποίες ο τελευταίος είχε επίσης δώσει τη συγκατάθεσή του να εγγραφεί επ' αυτών προσημείωση υποθήκης υπέρ της αναιρεσίβλητης με τις 17439/1990, 19241/1991 και 8.155/1995 αποφάσεις του Μον.

Πρωτ. Αθηνών για δάνεια, ποσών 30.000.000, 15.000.000 και 85.000.000 δραχμών αντιστοίχως, που είχε αυτή χορηγήσει στην ανώνυμη εταιρία ΞΗΡΟΦΡΟΥΤ ΑΕ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΚΑΡΠΩΝ, και τα οποία είχαν εξοφληθεί κατά τις αρχές του έτους 2000, ο δε αναιρεσείων (με τη συγκύρια των ακινήτων του σύζυγό του) ζητούσαν από την αναιρεσίβλητη να εξαλείψει τις προσημειώσεις υποθηκών προκειμένου να προσφέρουν τα ακίνητα προς ασφάλεια του νέου προς την ομόρρυθμη εταιρία δανείου των 30.000.000 δραχμών.

Η αναιρεσίβλητη, στις 25-1-2000 συνήψε με την ομόρρυθμη εταιρία την 2586/25-1-2000 σύμβαση πίστωσης με ανοικτό λογαριασμό, για αρχικό κεφάλαιο 5.000.000 δραχμών, υποσχόμενη ταχεία εξάλειψη των προσημειώσεων, ώστε να αυξηθεί το ποσό του δανείου στο απαιτούμενο για την πραγματοποίηση της επένδυσης ύψος (30.000.000 δρχ.), αλλά στη συνέχεια εξάρτησε την εξάλειψη των προσημειώσεων από την προηγούμενη εξόφληση και του νέου δανείου των 5.000.000 δραχμών, το οποίο δεν ήταν σε θέση να εξοφλήσει αμέσως η οφειλέτιδα εταιρία (με τα ομόρρυθμα μέλη της), η δε αναιρεσίβλητη δεν συνήνεσε στην πρότασή τους να το εξοφλήσουν εντός τριμήνου με χρηματοδότησή τους από άλλη τράπεζα, αλλά ζήτησε την εντός 10ημέρου εξόφληση του νέου δανείου και παρά την προσωρινή υπαναχώρησή της, ενόψει συζητούμενης τότε αιτήσεως του αναιρεσείοντος για ανάκληση των αποφάσεων εγγραφής προσημειώσεων υποθήκης στα ακίνητά του, για την οποία αίτηση με αίτημα της αναιρεσίβλητης δόθηκε αναβολή, πριν από τη νέα δικάσιμο με δόλο προέβη σε καταγγελία της δανειακής σύμβασης και με αίτησή της εκδόθηκε για το ποσό του δανείου (5.198.176 δρχ.) η 1379/8-3-2001 διαταγή πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με σύγχρονη διατήρηση των προσημειώσεων στα ακίνητα του αναιρεσείοντος και συνακόλουθη αδυναμία εκμετάλλευσης τούτων για την άντληση κεφαλαίων προς ικανοποίηση της αξίωσης της αναιρεσίβλητης, ενόψει και της καταγραφής του αναιρεσείοντος στο σύστημα αναξιόχρεων οφειλετών ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ.

Με βάση τη διαταγή πληρωμής και με επιμέλεια πάντοτε του τότε Δ/ντή του 347 κατ/τος της αναιρεσίβλητης (Γ.) επιβλήθηκε αναγκαστική κατάσχεση και ακολούθως διενεργήθηκε πλειστηριασμός της ακίνητης περιουσίας του αναιρεσείοντος, κατακυρώθηκαν δε αυτά υπέρ του πλειοδότη Γ. Γ. αντί του ποσού των 11.017.000 δραχμών, με αποτέλεσμα να υποστεί ο αναιρεσείων, με την ιδιότητά του ως ομόρρυθμο μέλος της οφειλέτιδας (του δανείου) εταιρίας, λόγω της παράνομης και υπαίτιας (αδικοπρακτικής) συμπεριφοράς της αναιρεσίβλητης, για ζημίες οφειλόμενες στην καθυστέρηση υλοποίησης της προγραμματισμένης επένδυσης, ποσού 265.566 ευρώ και για μείωση της επαγγελματικής τους πίστης ποσού 733.676 ευρώ, το ίδιο δε ποσό και για χρηματική ικανοποίηση της ηθικής του βλάβης (φερόμενα ως εις ολόκληρον οφειλόμενα τα ποσά αυτά και στις δύο λοιπές συνενάγουσες), λόγω δε απώλειας της συγκυριότητάς του στα πλειστηριασθέντα ακίνητα ισόποση με την αγοραία αξία τους ζημία (102.715 ευρώ).

Υπό τα εκτιθέμενα πραγματικά περιστατικά της αγωγής και ως προς τα προσβαλλόμενα από τον αναιρεσείοντα κεφάλαια της (αιτήματα), που συνδέονται με τη ματαίωση της δανειοδότησης από την αναιρεσίβλητη της ομόρρυθμης εταιρίας, της οποίας ήταν μέλος ο αναιρεσείων, φορέας του δικαιώματος αποζημίωσης και χρηματικής ικανοποίησης της ηθικής βλάβης μπορούσε να είναι μόνον η φερόμενη ως αμέσως ζημιωθείσα ομόρρυθμη εταιρία, ενώ ο αναιρεσείων, ως ομόρρυθμο μέλος αυτής, εφέρετο μόνον ως εμμέσως ζημιωθείς, μη νομιμοποιούμενος ενεργητικά, (άρθρο 68 ΚΠολΔ), όπως ορθώς έκρινε το Εφετείο.

Όσον αφορά δε το αγωγικό αίτημα αποζημίωσης του αναιρεσείοντος ατομικώς, λόγω καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος διενέργειας πλειστηριασμού στα ακίνητά του, υπό τα εκτιθέμενα στην αγωγή πραγματικά περιστατικά δεν παρίσταται ως καταχρηστική η άσκηση του δικαιώματος καταγγελίας της δανειακής σύμβασης, ποσού 5.000.000 δραχμών, από την αναιρεσίβλητη πιστοδότρια τράπεζα προς την πιστούχο ομόρρυθμη εταιρία του αναιρεσείοντος, διότι δεν αναφέρεται, αν για το ανωτέρω ποσό προσφέρθηκε ο αναιρεσείων να χορηγήσει εμπράγματη ασφάλεια στα ακίνητά του για να αποτρέψει την καταγγελία της νέας δανειακής σύμβασης από την αναιρεσίβλητη και ποιο ήταν το έννομο συμφέρον του, που εξαρτούσε από τη διατήρηση της συγκεκριμένης αυτής σύμβασης μέχρι την απόσβεση της από αυτή οφειλής με καταβολή του ποσού κατόπιν σύναψης νέου δανείου από άλλη τράπεζα, εφόσον η αναιρεσίβλητη φέρεται ότι δεν συναινούσε στο προσδιοριζόμενο από τον αναιρεσείοντα ύψος του αλληλόχρεου λογαριασμού (μέχρι 30.000.000 δραχμών).

Επομένως το Εφετείο, το οποίο απέρριψε και αυτό το αγωγικό αίτημα με παρεμφερή αιτιολογία, η οποία, όπως συμπληρώνεται ανωτέρω, δεν ασκεί επιρροή στο διατακτικό της αποφάσεως (άρθρο 578 ΚΠολΔ), ορθώς έκρινε και δεν παραβίασε με την ανωτέρω κρίση του τις ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων 22 του ΕΝ 281, 914, 297-298, 346 ΑΚ, ο δε αντίθετος από το άρθρο 559 αρ.1 του ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος, όπως επίσης αβάσιμος είναι, υπό τα ανωτέρω περιστατικά, και ο εκ του άρθρου 559 αρ.8 του ΚΠολΔ προβαλλόμενος λόγος αναιρέσεως, αφού το Εφετείο έλαβε υπόψη όλους τους αγωγικούς ισχυρισμούς του αναιρεσείοντος και τους έκρινε απορριπτέους.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης (άρθρα 176 και 183 του ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21-7-2010 αίτηση του Μ. Α. Τ. για αναίρεση της 5239/2007 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 5 Δεκεμβρίου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Δεκεμβρίου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ