Supreme Court dismisses appeal on grounds that factual assessment of labor contract changes exceeds appellate review scope.

Απόφαση 1830 / 2022 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1830/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Λουκά Μόρφη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δήμητρα Ζώη, Ιωάννα Μαργέλλου-Μπουλταδάκη, Ιωάννη Δουρουκλάκη και Δημητρία Στρούζα-Ξένου-Κοκολέτση, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 19 Οκτωβρίου 2021, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών:1) Σ. Σ. του Θ., 2) Α. Μ. του Δ., 3) Μ. Κ. του Κ. και 4) Σ. Κ. του Κ., κατοίκων ...,που παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Θωμά Νταλέτσου, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσίβλητης: αστικής εταιρείας μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με την επωνυμία "...", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στην ... και παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Γεώργιου Γαϊσίδη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την 9/6-2-2014 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο ...ς. Εκδόθηκαν η 138/2017 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 1873/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας, ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 11-12-2019 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγήτρια ορίσθηκε η Αρεοπαγίτης Δημητρία Στρούζα-Ξένου-Κοκολέτση.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Με την από 11.12.2019 και αριθ. κατάθ. 3656/400/11.12.2019 αίτηση προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά τη διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (άρθρα 614 επ. ΚΠολΔ) υπ' αριθ. 1873/2019 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Με την απόφαση αυτή το Εφετείο απέρριψε τις από 30.5.2018 και αριθ. κατάθ. 24/31.5.2018 και από 15.10.2018 και αριθ.

κατάθ. 55/16.10.2018 αντίθετες εφέσεις κατά της υπ' αριθ. 117/2018 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου ...ς. Η αίτηση αναίρεσης έχει ασκηθεί εμπρόθεσμα και νομότυπα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 & 3 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς παραδεκτό και βάσιμο των λόγων αυτής (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ). 2. Στα άρθρα 31 και 32 του ν. 4024/2011 (Α' 226 ), όπως ισχύει, ορίζονται τα εξής:

Άρθρο 31: "1. α) Στα νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου (Ν.Π.Ι.Δ.) που ανήκουν στο κράτος ή σε Ν.Π.Δ.Δ. ή σε Ο.Τ.Α., κατά την έννοια της επίτευξης κρατικού ή δημόσιου ή αυτοδιοικητικού σκοπού, εποπτείας, διορισμού και ελέγχου της πλειοψηφίας της Διοίκησής τους, συμπεριλαμβανομένων των Γενικών και Τοπικών Οργανισμών Εγγείων βελτιώσεων, ή επιχορηγούνται τακτικά, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, από πόρους των ως άνω φορέων κατά 50% τουλάχιστον του ετήσιου προϋπολογισμού τους, καθώς και των λοιπών δημόσιων επιχειρήσεων, οργανισμών και ανώνυμων εταιρειών, που υπάγονται στο Πεδίο εφαρμογής των διατάξεων του Κεφαλαίου Α` του ν. 3429/2005 (Α` 314), όπως έχουν τροποποιηθεί με τις διατάξεις της παρ. 1α του άρθρου 1 του ν. 3899/2010 (Α` 212), με εξαίρεση τα Ν.Π.Ι.Δ.

του ν. 3864/2010 (Α` 119) και άρθρου 1 του ν. 3986/2011 (Α` 152), εφαρμόζεται ανώτατο όριο μέσου κατά κεφαλή κόστους αμοιβών προσωπικού σύμφωνα με τα οριζόμενα στις επόμενες παραγράφους........... 9. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος Κεφαλαίου καταργείται κάθε γενική ή ειδική διάταξη ή ρήτρα ή όρος συλλογικής σύμβασης εργασίας, διαιτητικής απόφασης ή ατομικής σύμβασης εργασίας ή συμφωνίας, που καθορίζει αποδοχές και πρόσθετες αμοιβές ή απολαβές που υπερβαίνουν τα ανώτατα κατά περίπτωση όρια που ορίζονται στις προηγούμενες παραγράφους".

Άρθρο 32: "1. Από την Έναρξη ισχύος των διατάξεων του παρόντος Κεφαλαίου καταργείται κάθε γενική ή ειδική διάταξη κατά το μέρος που ρυθμίζει θέματα που διέπονται από τις διατάξεις του παρόντος Κεφαλαίου.............4. Η ισχύς των διατάξεων του παρόντος Κεφαλαίου αρχίζει την 1.11.2011". 3. Στην Υποπαράγραφο Γ1 της Παραγράφου Γ' του άρθρου πρώτου του ν.4093/2012 (Α' 222) ορίζονται τα εξής: "1......12.

Οι διατάξεις του Κεφαλαίου Δεύτερου του ν. 4024/2011 που αφορούν το βαθμολογικό και μισθολογικό καθεστώς των υπαλλήλων του άρθρου 4 του ίδιου νόμου, έχουν ανάλογη εφαρμογή, από 1.1.2013, και στο προσωπικό των νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου (Ν.Π.Ι.Δ.), που ανήκουν στο Κράτος ή σε Ν.Π.Δ.Δ. ή σε Ο.Τ.Α., κατά την έννοια της επίτευξης κρατικού ή δημόσιου ή αυτοδιοικητικού σκοπού, εποπτείας, διορισμού και ελέγχου της πλειοψηφίας της Διοίκησης τους, συμπεριλαμβανομένων των Γενικών και Τοπικών Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων, ή επιχορηγούνται τακτικά, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, από πόρους των ως άνω φορέων κατά 50% τουλάχιστον του ετήσιου προϋπολογισμού τους, καθώς και των λοιπών δημόσιων επιχειρήσεων, οργανισμών και ανωνύμων εταιρειών, που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων του Κεφαλαίου Α` του ν. 3429/2005 (Α` 314), όπως έχουν τροποποιηθεί με τις διατάξεις της παρ. 1α του άρθρου 1 του ν. 3899/2010 (Α` 212).

Με κοινές αποφάσεις των Υπουργών Οικονομικών και Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, οι οποίες μπορούν να ανατρέχουν στην έναρξη ισχύος των διατάξεων της παρούσας περίπτωσης, μπορούν να ρυθμίζονται λεπτομέρειες εφαρμογής των προηγούμενων εδαφίων. Από την έναρξη ισχύος των διατάξεων της παρούσας περίπτωσης, για τους ανωτέρω παύουν να ισχύουν οι διατάξεις του άρθρου 31 του ν. 4024/2011, εκτός από αυτές της παραγράφου 2". 4.

Στο κεφάλαιο Β' του ν. 4354/2015 (Α'176), υπό τον τίτλο "Μισθολογικές ρυθμίσεις των υπαλλήλων του Δημοσίου, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) πρώτου και δεύτερου βαθμού, των Νομικών Προσώπων Δημοσίου (Ν.Π.Δ.Δ.) και Ιδιωτικού Δικαίου (Ν.Π.Ι.Δ.), καθώς και των Δ.Ε.Κ.Ο. του Κεφαλαίου A του N. 3429/2005 (Α` 314) και άλλες μισθολογικές διατάξεις", και ειδικότερα στο άρθρο 7 αυτού, ορίζονται τα εξής : "1.

Στις διατάξεις του παρόντος υπάγονται οι μόνιμοι και δόκιμοι πολιτικοί δημόσιοι υπάλληλοι, καθώς και οι υπάλληλοι με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου και ορισμένου χρόνου: α)....β)...γ).....δ)....ε).....στ) των Νομικών Προσώπων Ιδιωτικού Δικαίου (Ν.Π.Ι.Δ.) που ανήκουν στο κράτος, ή σε Ν.Π.Δ.Δ. ή σε Ο.Τ.Α.- κατά την έννοια της επίτευξης κρατικού ή δημόσιου ή αυτοδιοικητικού σκοπού, εποπτείας, διορισμού και ελέγχου της πλειοψηφίας της Διοίκησής τους- ή επιχορηγούνται τακτικά, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, από κρατικούς πόρους κατά πενήντα τοις εκατό (50%) τουλάχιστον του ετήσιου προϋπολογισμού τους, συμπεριλαμβανομένων των Κέντρων Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας, ζ)......".

Από τις προαναφερόμενες διατάξεις, ερμηνευόμενες αυτοτελώς, αλλά και σε συνδυασμό μεταξύ τους, ενόψει και όλου του νομικού πλαισίου εντός του οποίου εντάσσονται και του σκοπού που εξυπηρετούν, συνάγεται ότι με τις διατάξεις της παραγράφου 1α του άρθρου 31 του ν. 4024/2011 επιβλήθηκε από την 1.1.2011, για λόγους δημοσιονομικής προσαρμογής και υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος, στα ν.π.ι.δ.

που ανήκουν στο κράτος ή σε ν.π.δ.δ. ή σε ο.τ.α., η υποχρέωση να εφαρμόζουν ανώτατο όριο μέσου κατά κεφαλή κόστους στις αμοιβές του προσωπικού τους, όπως αυτό (μέσο κατά κεφαλή κόστος) ορίζεται στις επόμενες παραγράφους του ιδίου άρθρου, διευρύνοντας μάλιστα τα όρια του δημόσιου τομέα, όπως αυτά είχαν οριοθετηθεί με τη διάταξη του άρθρου 51 παρ.1 του ν.1892/1990, που συμπληρώθηκε με την παράγραφο 6 του άρθρου 4 του ν.1943/1991.

Ειδικότερα, στους κανόνες και τους περιορισμούς της ως άνω παραγράφου υπήχθησαν, μεταξύ άλλων, τα μέλη της διοίκησης και το προσωπικό των ν.π.ι.δ. που ανήκουν στο κράτος ή σε ν.π.δ.δ. ή σε ο.τ.α., κατά την έννοια της επίτευξης κρατικού ή δημόσιου ή αυτοδιοικητικού σκοπού, εποπτείας, διορισμού και ελέγχου της πλειοψηφίας της διοίκησης ή της επιχορήγησης αυτών τακτικά, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, σε ποσοστό 50% τουλάχιστον του ετήσιου προϋπολογισμού τους.

Συνεπώς, τα νομικά αυτά πρόσωπα υπάγονται στις ρυθμίσεις του παραπάνω άρθρου εφόσον, διαζευκτικά και όχι σωρευτικά, είτε α) επιδιώκουν κρατικό ή δημόσιο ή αυτοδιοικητικό σκοπό, εποπτεύονται από το κράτος ή ν.π.δ.δ. ή ο.τ.α. και διορίζεται και ελέγχεται η πλειοψηφία της διοίκησής τους από κάποιο από αυτά, είτε β) επιχορηγούνται τακτικά από το κράτος ή ν.π.δ.δ.

ή ο.τ.α., σε ποσοστό τουλάχιστον 50% του ετήσιου προϋπολογισμού τους. Η ως άνω δε εποπτεία από το κράτος ή το ν.π.δ.δ. ή τον ο.τ.α., προκειμένου τα ν.π.ι.δ. να υπαχθούν στους ανωτέρω κανόνες και περιορισμούς, αφορά σε οποιοδήποτε, τιθέμενο από κείμενη διάταξη, περιορισμό της διοίκησής τους, με επέμβαση είτε στα όργανά τους (ορισμός και απομάκρυνση, επιβολή κυρώσεων κ.λπ.), είτε στις πράξεις τις οποίες αυτά εκδίδουν, όπως έγκριση ή ακύρωση πράξεων, παροχή οδηγιών σχετικά με την άσκηση αρμοδιοτήτων κ.λπ.

Περαιτέρω, με τις διατάξεις της περίπτωσης 12 της υποπαραγράφου Γ1 της παραγράφου Γ του ν. 4093/2012, επεκτάθηκε, από την 1.1.2013, μεταξύ άλλων, και στο προσωπικό των ν.π.ι.δ. που ανήκουν στο κράτος ή σε ν.π.δ.δ. ή σε ο.τ.α., κατά την προαναφερθείσα έννοια, η εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 4 του ν. 4024/2011, περί συνδεδεμένου συστήματος βαθμολογικών προαγωγών και μισθολογικής εξέλιξης (ενιαίο βαθμολόγιο- μισθολόγιο) για το προσωπικό που υπηρετεί στο Δημόσιο, ενώ έπαυσε ως προς αυτά η εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 31 του ν. 4024/2011.

Τέλος, με τη διάταξη της περίπτωσης στ' της παραγράφου 7 του ν. 4354/2015, η οποία άρχισε να ισχύει από 1.1.2016, εξακολούθησε η υπαγωγή του προσωπικού των ν.π.ι.δ. που ανήκουν στο κράτος ή σε ν.π.δ.δ. ή σε ο.τ.α., κατά την προαναφερθείσα έννοια, στο μισθολόγιο του προσωπικού που υπηρετεί στο Δημόσιο, με παράλληλη κατάργηση, δυνάμει των άρθρων 34 και 35 του ίδιου νόμου, της περίπτωσης 12 της υποπαραγράφου Γ1 της Παραγράφου Γ' του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012. 3.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 παρ.1 εδ. α' ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνο, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας ουσιαστικού δικαίου παραβιάζεται, εάν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του ή, αντίθετα, αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου (όταν προσδίδεται σε αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή) είτε ως κακή εφαρμογή (όταν γίνεται εσφαλμένη υπαγωγή των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης), με αποτέλεσμα την κατάληξη σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού (ΟλΑΠ 1/2016).

Με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής και των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την αξιοποίηση των ουσιαστικών παραδοχών, ήτοι αποκλειστικά των πραγματικών περιστατικών που δέχεται το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν ή ότι δεν αποδείχθηκαν, ενώ δεν επιτρέπεται να ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, υπό την επίκληση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο κατά το άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ (ΑΠ 944/2017, ΑΠ 849/2007).

Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή ή η ένσταση ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ` ουσία (ΟλΑΠ 4/2014, 7/2006). 4. Στην προκειμένη περίπτωση το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, με την προσβαλλομένη απόφασή του, δέχτηκε, κατά το μέρος που ενδιαφέρει τον αναιρετικό έλεγχο, ότι η εναγομένη και ήδη αναιρεσίβλητη, αποτελώντας αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία συσταθείσα κατά τις διατάξεις των άρθρων 784 ΑΚ και ν. 2646/1998, δυνάμει του από 15.7.2004 ιδιωτικού συμφωνητικού, όπως τροποποιήθηκε, δεν δύναται να θεωρηθεί δημοτική εταιρεία μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που λειτουργεί ως δημοτική επιχείρηση, εφαρμοζομένων αναλόγως των σχετικών διατάξεων (άρθρο 267 του ν. 3463/2006 και 111 του ν. 3852/2010), δεδομένου ότι ο Δήμος ...ς δεν συγκεντρώνει ποσοστό μεγαλύτερο του 50% του εταιρικού κεφαλαίου και επιπλέον η πλειοψηφία της διοίκησής της δεν εποπτεύεται, διορίζεται και ελέγχεται από τον Δήμο ...ς, ο οποίος δεν διαθέτει την πλειοψηφία εκπροσώπων στη γενική συνέλευση που ασκεί την εποπτεία των μελών του διοικητικού συμβουλίου της εναγομένης και ότι ακόμη και αν θεωρηθεί ότι ο έλεγχος της πλειοψηφίας της διοίκησης της εναγομένης πραγματώνεται με τη σύμπραξη του ως άνω Δήμου ...ς με την Περιφερειακή Ενότητα ... (μετέχουσα στο κεφάλαιο με ποσοστό 18,18%, στη γενική συνέλευση με δύο μέλη και στο διοικητικό συμβούλιο με ένα μέλος), δηλαδή με τη σύμπραξη ΟΤΑ α' και β' βαθμού και πάλι δεν πληρούνται οι ως άνω προϋποθέσεις του νόμου, προκειμένου να θεωρηθεί ότι η εναγομένη υπάγεται στα ΝΠΙΔ του ευρύτερου δημόσιου τομέα διότι :

α) και στην περίπτωση αυτή, οι εκπρόσωποι των ως άνω Ο.Τ.Α. στο διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας, που είναι αρμόδιο να αποφασίσει για κάθε υπόθεση, που αφορά στη διοίκηση της εταιρείας και στη διαχείριση της περιουσίας της, δεν αποτελούν την πλειοψηφία αυτού, β) δεν τίθεται από τις κείμενες διατάξεις οποιοσδήποτε περιορισμός της αυτοδιοίκησης της εναγομένης με επέμβαση είτε στα όργανά της, είτε στις πράξεις τις οποίες εκδίδει, γ) σε κάθε περίπτωση η εναγομένη, όπως προκύπτει από τις διατάξεις του καταστατικού της δεν επιτελεί αυτοδιοικητικό σκοπό.

Ότι δεν συντρέχει η πρώτη από τις διαζευκτικά οριζόμενες προϋποθέσεις για την εφαρμογή στην ένδικη περίπτωση της διάταξης του άρθρου 31 παρ. 1α του ν. 4024/2011 και μετά την κατάργησή του της διάταξης του άρθρου 7 περ. στ' ν. 4354/2015 και ότι ούτε συντρέχει και η δεύτερη από τις προϋποθέσεις της ίδιας διάταξης, ήτοι η τακτική επιχορήγηση της εναγομένης εταιρείας από πόρους του κράτους κατά ποσοστό 50% τουλάχιστον του ετήσιου προϋπολογισμού της και ότι εφόσον η εναγομένη δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της ως άνω άρθρου 31 παρ. 1α του ν. 4024/2011 και ακολούθως των διατάξεων του άρθρου πρώτου παράγραφος Γ υποπαράγραφος Γ1 περ. 12 ν. 4093/2012 και άρθρου 7 περ.

στ' ν. 4354/2015 η μονομερής μεταβολή των συμβάσεων εργασίας των εναγουσών και ήδη αναιρεσειουσών, που επιχειρήθηκε με την υπ' αριθ. 4/2017 απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της εναγομένης, με την οποίαν ανακλήθηκε η υπ' αριθ. 28/17.5.2013 διαπιστωτική πράξη του Προέδρου αυτού- Δημάρχου ...ς, δυνάμει της οποίας οι ενάγουσες κατατάχθηκαν από 1.1.2013 στους βαθμούς του ν. 4024/2011 και άρχισαν να αμείβονται με βάση τις διατάξεις για το ενιαίο μισθολόγιο, δεν υπήρξε παράνομη. 5.

Από την κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπηση της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το Εφετείο εδέχθη ότι με το από 15.7.2004 καταστατικό, για το οποίο τηρήθηκαν οι διατυπώσεις δημοσιότητας του άρθρου 784 ΑΚ, προκύπτει ότι συστήθηκε μεταξύ των : 1) Δήμου ...ς, 2) Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης ..., 3) Ιεράς Μητρόπολης ...ς, Πέλλης και Αλμωπίας και 4) του σωματείου με την επωνυμία "..." η μη κερδοσκοπική αστική εταιρεία με την επωνυμία "...", ήδη αναιρεσείουσα.

Ακολούθως με το από 1.8.2011 ιδιωτικό συμφωνητικό τροποποιήθηκε το ως άνω καταστατικό και εισήλθε στη θέση της τότε Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης ..., η Περιφερειακή Ενότητα ... της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, δυνάμει του οποίου ορίστηκε στα άρθρα 3, 7, 8, 9 και 10 : Άρθρο 3: "Σκοπός της εταιρείας είναι η χωρίς κερδοσκοπικό χαρακτήρα λειτουργία του Γηροκομείου ...ς ("Μονάδας Φροντίδας Ηλικιωμένων ...ς- Μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα"), που λειτουργεί στο ... ...ς στο κτίριο που έχει ανεγερθεί για τον σκοπό αυτόν, καθώς και η υλική, ηθική υποστήριξη των ηλικωμένων που περιθάλπονται στο ανωτέρω Γηροκομείο και γενικά όλων των ηλικιωμένων του Νομού ....

Προς επίτευξη του σκοπού της η Εταιρεία μπορεί να χρησιμοποιεί κάθε πρόσφορο μέσο όπως την έκδοση πάσης φύσεως σχετικών εντύπων, τη διοργάνωση συναντήσεων, ημερίδων, διαλέξεων, σεμιναρίων, χοροεσπερίδων, φιλικών συγκεντρώσεων, λαχειοφόρου αγοράς, εράνων και λοιπών παρεμφερών εκδηλώσεων μέσα στα πλαίσια πάντοτε της νομιμότητας, καθώς επίσης και τη συμμετοχή της Εταιρείας, μόνης ή σε συνεργασία με άλλους φορείς, ημεδαπά ή αλλοδαπά φυσικά και νομικά πρόσωπα, σε εθνικά και ευρωπαϊκά προγράμματα που στοχεύουν στη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών.".

Άρθρο 7. "Οι πόροι της εταιρείας είναι : α) τα ποσά που προέρχονται από ετήσιες συνδρομές ή έκτακτες εισφορές των μελών, β) οι κάθε είδους επιχορηγήσεις από διάφορους Οργανισμούς και φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς επίσης και από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή από κοινοτικά κονδύλια.

γ) δωρεές, κληροδοτήματα και κάθε είσπραξη προερχόμενη από νόμιμη αιτία......". Άρθρο 8 : "Το κεφάλαιο της Εταιρείας συνίσταται από τις εισφορές των Εταίρων, οι οποίες ανέρχονται στο συνολικό ποσό των 5.500 Ευρώ, ως εξής : 1. Δήμος ...ς 2.500 Ευρώ, 2. Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση ... 1.000 Ευρώ, 3. Ιερά Μητρόπολης ... 1.000 Ευρώ. 4. "... ("...")" 1.000 Ευρώ.

Τα παραπάνω καταβληθέντα ποσά αποτελούν και την αρχική εισφορά των Εταίρων, με βάση την οποίαν αποκτούν τα ανάλογα εταιρικά μερίδια ήτοι ο Δήμος ...ς πέντε (5) εταιρικά μερίδια, η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση ... δύο (2) εταιρικά μερίδια, η Ιερά Μητρόπολη ... δύο (2) εταιρικά μερίδια και ο Σύλλογος ... ...ς δύο (2) εταιρικά μερίδια. ......".

Άρθρο 9 : "Η Γενική Συνέλευση αποτελείται από τα τακτικά μέλη της Εταιρείας. Συγκροτείται από εκπροσώπους των εταίρων, ανάλογα με τα εταιρικά μερίδιά τους, ήτοι από 5 εκπροσώπους του Δήμου ...ς, από τους οποίους ο ένας (1) είναι υποχρεωτικά ο Δήμαρχος, και από δύο (2) εκπροσώπους των υπόλοιπων εταίρων. Σε περίπτωση συμμετοχής νέων εταίρων, ο καθένας θα εκπροσωπείται με έναν εκπρόσωπο.

Οι εκπρόσωποι των μελών ορίζονται με απόφαση των φορέων αυτών για όσο χρονικό διάστημα καθορίζονται αυτοί. ........Στη Γενική Συνέλευση προεδρεύει αυτός που εκλέγεται ως πρόεδρος με ψηφοφορία από τα παρόντα μέλη στην Γενική Συνέλευση. Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. λογοδοτεί για το Δ.Σ. για τα πεπραγμένα του προηγούμενου έτους, διαβάζεται ο απολογισμός της ταμιακής διαχείρισης.

Μετά η Γενική Συνέλευση αποφαίνεται για την έγκριση της διαχείρισης. Σ' αυτήν την Γενική Συνέλευση εγκρίνεται ο προϋπολογισμός των εσόδων και εξόδων του απερχόμενου έτους που τον καταρτίζει το Δ.Σ.... Η Γενική Συνέλευση των μελών αποτελεί το ανώτατο όργανο της Εταιρείας κι αποφασίζει για κάθε θέμα. .......".

Άρθρο 10 : "Η Εταιρεία διοικείται από 9μελές Διοικητικό Συμβούλιο (ΔΣ). Πρόεδρος αυτού είναι πάντα ο εκάστοτε Δήμαρχος ...ς ή οριζόμενος απ' αυτόν, τα δε λοιπά αξιώματα κατανέμονται μετά από μυστική ψηφοφορία μεταξύ των μελών του. Στο Διοικητικό Συμβούλιο, εκτός από τον Δήμαρχο ...ς, συμμετέχουν δύο εκπρόσωποι του Δήμου ...ς, δύο εκπρόσωποι του σωματείου με την επωνυμία "... ("..."), η Α.

χήρα Ε. Δ. ή ο απ' αυτήν οριζόμενος αντιπρόσωπός της, ο Π. Δ. του Κ., ιατρός, ή ο απ' αυτόν οριζόμενος αντιπρόσωπός του, ένας εκπρόσωπος της Ιεράς Μητρόπολης Εδέσσης και ένας εκπρόσωπος της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης .... Η σύνθεση αυτή εναρμονίζεται με την από 20.11.1997 "Σύμβαση σχετικά με την ανέγερση Γηροκομείου στην πόλη της ...ς" μεταξύ του Δήμου ...ς και των Ε.υ και Α.

Δ., η οποία σύμβαση κατατέθηκε στην συμβολαιογράφο ...ς Α. Γ. που συνέταξε προς τούτο την υπ' αριθμ. 2328/1997 πράξη κατάθεσης αυτής. Οι εκπρόσωποι του Δήμου ...ς, του Σωματείου της Ιεράς Μητρόπολης και της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης ... ορίζονται με απόφαση των φορέων αυτών και για όσο χρονικό διάστημα αυτοί καθορίζουν.....Το Δ.Σ.

είναι αρμόδιο να αποφασίσει για κάθε υπόθεση που αφορά την Διοίκηση της Εταιρείας και την διαχείριση της περιουσίας της. Το Δ.Σ. είναι υπεύθυνο για την πρόσληψη και απόλυση του υπαλληλικού, τεχνικού και επιστημονικού προσωπικού, ειδικότερα δε δύναται να ορίσει Διευθυντή της Εταιρείας, περιγράφοντας τις αρμοδιότητές του σχετικά με την διοίκηση και εκπροσώπηση της εταιρείας.

Το Δ.Σ. είναι αρμόδιο για την σύνταξη του Εσωτερικού Κανονισμού λειτουργίας της Εταιρείας, ο οποίος εγκρίνεται από τη Γενική Συνέλευση....". Με βάση τις διατάξεις του ως άνω Καταστατικού η αναιρεσείουσα δεν εμπίπτει στις ρυθμίσεις των προαναφερόμενων υπό στοιχείο 2 διατάξεων, καθόσον δεν αποτελεί ν.π.ι.δ.

που ανήκει στον Δήμο ...ς- δημοτική επιχείρηση μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που λειτουργεί με την μορφή δημοτικής επιχείρησης- κατά την έννοια των εν λόγω διατάξεων της παραγράφου 1α του άρθρου 31 του ν. 4024/2011, της περίπτωσης 12 της Υποπαραγράφου Γ1 της Παραγράφου Γ του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012 και της περίπτωσης στ' της παραγράφου 1 του άρθρου 7 του ν. 4354/2015, δεδομένου ότι συστάθηκε κατά τις διατάξεις των άρθρων 741 επ.

ΑΚ, με τον προαναφερθέντα σκοπό, o οποίος δεν είναι αυτοδιοικητικός και χωρίς να τελεί υπό την εποπτεία και τον έλεγχο του κράτους ή ΟΤΑ ή ΝΠΔΔ και χωρίς οποιοδήποτε περιορισμό από κείμενη διάταξη της αυτοδιοικήσεώς της, με επέμβαση είτε στα όργανά της (επιλογή και απομάκρυνση, επιβολή κυρώσεων) είτε στις πράξεις της, που εκδίδει, με υποχρεωτικό έλεγχο της νομιμότητάς τους, διοικούμενη από την Γενική Συνέλευση των μελών της και το Διοικητικό της Συμβούλιο, που είναι αρμόδιο να αποφασίσει για κάθε υπόθεση που αφορά την Διοίκηση της εταιρείας και την διαχείριση της περιουσίας της, είναι υπεύθυνο για την πρόσληψη και απόλυση του υπαλληλικού, τεχνικού και επιστημονικού προσωπικού, ειδικότερα δε δύναται να ορίσει Διευθυντή της Εταιρείας, περιγράφοντας και τις αρμοδιότητές του σχετικά με την διοίκηση και εκπροσώπηση της εταιρείας, καθώς και αρμόδιο για την σύνταξη του Εσωτερικού Κανονισμού λειτουργίας της, ο οποίος εγκρίνεται από τη Γενική Συνέλευση και τέλος αποφασίζει για την εισαγωγή των ηλικιωμένων και καθορίζει τους όρους της εισαγωγής τους, ενώ η πλειοψηφία αυτού (Διοικητικού Συμβουλίου) δεν διορίζεται από το κράτος ή ΝΠΔΔ, ο δε Δήμος ...ς μετέχει σαυτό με τρία (3) μέλη και η Περιφερειακή Ενότητα ...

με ένα (1) μέλος, ήτοι ο ΟΤΑ (α' και β' βαθμού) μετέχει συνολικά με τέσσερα (4) μέλη επί συνόλου εννέα (9) τακτικών μελών. Εξάλλου, δεν συντρέχει ούτε η δεύτερη από τις ως άνω προϋποθέσεις, ήτοι η τακτική επιχορήγηση της αναιρεσείουσας από πόρους τους κράτους ή ΝΠΔΔ ή ΟΤΑ κατά ποσοστό 50% τουλάχιστον του ετήσιου προϋπολογισμού της, λαμβανομένου υπόψη ότι κατά το άρθρο 12 του ως άνω καταστατικού προβλέφθηκε η χρηματοδότησή της με το ποσό των 60.000 ευρώ από τον Δήμο ...ς, με το ποσό των 5.000 ευρώ από την Περιφερειακή Ενότητα ...

και με το ποσό των 5.000 ευρώ από την Ιερά Μητρόπολη ..., ήτοι με ποσά τα οποία δεν προκύπτει ότι αποτελούν ποσοστό 50% τουλάχιστον του ετήσιου προϋπολογισμού της.

6. Επομένως, το Εφετείο δεν παραβίασε τις προαναφερθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις και δη της παρ. 1 του άρθρου 31 του Ν. 4024/2011 και ακολούθως των διατάξεων του άρθρου πρώτου παράγραφος Γ υποπαράγραφος Γ1 περιπτ. 12 του Ν. 4093/2012 και τέλος του άρθρου 7 του Ν. 4354/2015, τις οποίες ορθά δεν εφάρμοσε κρίνοντας, σύμφωνα και με όσα προεκτέθηκαν, ότι η αναιρεσίβλητη, η οποία δεν επιδιώκει αυτοδιοικητικό σκοπό, δεν υπόκειται, κατά τις κείμενες διατάξεις, σε κρατική εποπτεία, ούτε και σε εποπτεία των ΟΤΑ α' και β' βαθμού, διορισμό και έλεγχο της διοικήσεώς της από ΟΤΑ α' και β' βαθμού ή τακτικής επιχορηγήσεως του ετήσιου προϋπολογισμού της άνω του 50% από το κράτος ή ΝΠΔΔ ή ΟΤΑ, δεν υπάγεται στις ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις και κατά συνέπεια πρέπει ν` απορριφθεί ως αβάσιμος ο πρώτος λόγος της αίτησης από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ.

7. Περαιτέρω το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση ως προς τις επικουρικές βάσεις της αγωγής, τις ερειδόμενες στην καταχρηστικότητα της παραπάνω υπ' αριθ. 4/2017 απόφασης της εναγομένης με την οποίαν ανακλήθηκε η κατάταξη των εναγουσών στο ενιαίο μισθολόγιο και η σύμφωνα με αυτό αμοιβή τους, στη μονομερή βλαπτική μεταβολή των όρων εργασίας τους και στην ύπαρξη επιχειρησιακής συνήθειας ως προς το επιπλέον του μισθού καταβαλλόμενο ποσό, οι οποίες απορρίφθηκαν ως ουσιαστικά αβάσιμες, δέχτηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του ότι η παραπάνω απόφαση της εναγομένης δεν υπήρξε ούτε καταχρηστική, καθώς λήφθηκε στο πλαίσιο μια προσπάθειας οικονομικής εξυγίανσης της τελευταίας, ενόψει των οικονομικών προβλημάτων, που κατά τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζει.

Ότι ειδικότερα τα έσοδά της παρουσιάζονται τα τελευταία χρόνια μειωμένα σε σχέση με τα έξοδά της, καθώς, ενόψει της γενικευμένης οικονομικής κρίσης στη χώρα, αφενός περιορίστηκαν σημαντικά οι δωρεές τρίτων προσώπων, που αποτελούσαν σημαντικό οικονομικό πόρο της εναγομένης, αφετέρου μειώθηκαν δραστικά οι συντάξεις των τροφίμων του Γηροκομείου, με συνέπεια την αδυναμία κάλυψης εκ μέρους τους της μηνιαίας συνδρομής τους.

Ότι το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την αύξηση των λειτουργικών εξόδων του Γηροκομείου και τον περιορισμό στο ελάχιστο των επιχορηγήσεων από το Δήμο ...ς και την Περιφερειακή Ενότητα ..., οδήγησαν στην ανάγκη λήψης μέτρων περιστολής των δαπανών της εναγομένης και ότι στο πλαίσιο αυτό, τέθηκε θέμα αναθεώρησης του τρόπου υπολογισμού της μισθοδοσίας των εναγουσών και αποφασίστηκε η εφαρμογή στις εργασιακές τους συμβάσεις του μισθολογίου των ιδιωτικών υπαλλήλων.

Ότι συνεπώς, η ως άνω μεταβολή των όρων εργασίας των εναγουσών, που ήταν ανάλογη με την εν γένει οικονομική κατάσταση της εναγομένης, έλαβε χώρα για συγκεκριμένους οικονομοτεχνικούς λόγους και στα πλαίσια της άσκησης του διευθυντικού δικαιώματος της τελευταίας, λόγω των δυσμενών οικονομικών στοιχείων που παρουσίαζε και έθετε σε κίνδυνο τη βιωσιμότητά της.

Ότι ο ισχυρισμός των εναγουσών, ότι η εν λόγω μεταβολή είναι καταχρηστική, καθώς επιχειρήθηκε λόγω της άσκησης εκ μέρους τους της υπ' αριθ. έκθεσης κατάθεσης 18/2016 αγωγής τους ενώπιον του Ειρηνοδικείου ...ς, με την οποίαν διεκδικούσαν την καταβολή επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας, καθώς και επιδόματος παραμεθορίων περιοχών είναι αβάσιμος διότι, ανεξαρτήτως του αν η συζήτηση για την εν γένει δυσμενή οικονομική κατάσταση της εναγομένης και την ανάγκη λήψης μέτρων περιστολής των λειτουργικών δαπανών της πραγματοποιήθηκε με αφορμή την άσκηση της ως άνω αγωγής (στο πλαίσιο της οποίας συζήτησης, πάντως, κλήθηκαν οι ενάγουσες, ενημερώθηκαν για την οικονομική κατάσταση της εναγομένης και για τον κίνδυνο της ενδεχόμενης μελλοντικής αδυναμίας καταβολής ακόμη και της μισθοδοσίας τους, σε περίπτωση που οι αποδοχές τους παρέμεναν αυξημένες), το ως άνω διευθυντικό δικαίωμα της ενάγουσας δεν ασκήθηκε καταχρηστικά, ήτοι για λόγους εκδίκησης των εναγουσών, αλλά καλόπιστα, χωρίς υπέρβαση των ορίων τα οποία διαγράφουν οι κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματος και ότι για τους ίδιους λόγους, το ως άνω διευθυντικό δικαίωμα της εναγομένης να εντάξει τις ενάγουσες στο μισθολόγιο των ιδιωτικών υπαλλήλων, με περαιτέρω μείωση των μηνιαίων αποδοχών τους, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ασκείται παράνομα και καταχρηστικά, ακόμη και αν θεωρηθεί, ότι το επιπλέον των νόμιμων αποδοχών τους, που κατέβαλλε οικειοθελώς η εναγόμενη για τέσσερα περίπου χρόνια, χωρίς να έχει επιφυλάξει για τον εαυτό της το δικαίωμα μονομερούς ανάκλησης, κατέστη τμήμα των μηνιαίων αποδοχών τους, όπως αυτές διαμορφώθηκαν κατόπιν σιωπηράς συμφωνίας των διαδίκων.

Με τους δεύτερο και τρίτο λόγους της αίτησης, κατ' εκτίμηση του περιεχομένου τους, οι αναιρεσείουσες προσάπτουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την από τον αρ. 1 του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ πλημμέλεια για εσφαλμένη ερμηνεία των άρθρων 7 παρ. 1 του Ν. 2112/1920 και 648, 652 και 281 ΑΚ, καθότι το Εφετείο εσφαλμένα έκρινε σύννομη και μη καταχρηστική την ως άνω υπ' αριθ. 4/2017 απόφαση της αναιρεσίβλητης δεχθείσα ότι αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα και προβαίνει σε οικονομική εξυγίανση, επικαλούμενη το δημοσιευμένο ισολογισμό του 2016, χωρίς να λάβει υπόψη του προηγούμενους ισολογισμούς της προκειμένου να διαπιστώσει αν πράγματι επήλθε μείωση των εσόδων της, ενώ και τα τροφεία των υπερηλίκων και περιθαλπομένων στο γηροκομείο, όχι μόνο δεν μειώθηκαν, αλλά αυξήθηκαν, από τη σύγκριση δε των ανωτέρω στοιχείων είναι προφανές ότι η αναιρεσίβλητη κανένα οικονομικό πρόβλημα δεν αντιμετωπίζει και κατά συνέπεια η ανωτέρω απόφαση, που μετέβαλε το καθεστώς εργασίας τους και μείωσε δραματικά τις αποδοχές τους έγινε για εκδικητικούς λόγους και ενόψει της εκδικάσεως της αγωγής τους ενώπιον του Ειρηνοδικείου Αθηνών, καθώς επίσης εσφαλμένα έκρινε ότι η επί πενταετία καταβολή των αποδοχών των αναιρεσειουσών με βάση το ενιαίο μισθολόγιο δεν συνιστά επιχειρησιακή συνήθεια και δεν επιφέρει βλαπτική μεταβολή, αφού εντάσσεται και αυτή η συμπεριφορά στο διευθυντικό δικαίωμα της αναιρεσίβλητης προς αντιμετώπιση εκτάκτων οικονομικών αναγκών, οι οποίες δεν υπήρχαν ενώ τα τροφεία ουδόλως μειώθηκαν, κατά τα προεκτεθέντα.

Ωστόσο, οι παραπάνω λόγοι είναι απαράδεκτοι και πρέπει να απορριφθούν, καθότι υπό την επίκληση της ως άνω αναιρετικής πλημμέλειας πλήττουν την εκτίμηση πραγμάτων σε σχέση με το πόρισμα του δικαστηρίου της ουσίας ως προς το ζήτημα της μη ύπαρξης μονομερούς βλαπτικής μεταβολής των όρων εργασίας των αναιρεσειουσών και επιχειρησιακής συνήθειας, η οποία εκφεύγει του αναιρετικού ελέγχου κατ' άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ.

Κατ' ακολουθίαν όλων των ανωτέρω πρέπει ν' απορριφθεί η αναίρεση στο σύνολο της και να καταδικασθούν οι αναιρεσείουσες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, η οποία κατέθεσε προτάσεις, λόγω της ήττας τους, κατά το βάσιμο περί τούτου αίτημα των τελευταίων (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 11.12.2019 και αριθ. κατάθεσης 3656/400/11.12.2019 αίτηση για αναίρεση της υπ` αριθ. 1873/2019 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τις αναιρεσείουσες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 7 Ιουνίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 2 Νοεμβρίου 2022.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ