1829/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1829 / 2012 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1829/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Στυλιανή Γιαννούκου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 23 Απριλίου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΨΥΚΤΟΘΕΡΜΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΕΣΤΙΑΣΗΣ", που εδρεύει στην ..., και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Ιωάννη Δρυλλεράκη και Εμμανουήλ Δρυλλεράκη.

Του αναιρεσιβλήτου: Μ. Γ. του Η., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γρηγόριο Μέντη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9-10-2007 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 761/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 387/2010 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 14-7-2010 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης, Στυλιανή Γιαννούκου, ανέγνωσε την από 13-4-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη όλων των λόγων της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Οι πληρεξούσιοι της αναιρεσείουσας ζήτησαν την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίον περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών των άρθρων 173 και 200 ΑΚ. Παραβιάζονται δε οι ερμηνευτικοί κανόνες όταν το δικαστήριο της ουσίας, παρά τη διαπίστωση, ρητά ή έμμεσα, κενού ή αμφιβολίας σχετικά με την έννοια της δηλώσεως βουλήσεως, παραλείπει να προσφύγει σε αυτούς, για τη διαπίστωση της αληθινής εννοίας των δηλώσεων, καθώς και όταν το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε κενό ή ασάφεια της ερμηνευόμενης δικαιοπραξίας, και προσέφυγε στους κανόνες της καλής πίστεως και των συναλλακτικών ηθών, αλλά με την ερμηνεία που έδωσε παραβίασε τους κανόνες αυτούς (ΑΠ 10/2011, 841/2011). Για το ορισμένο του λόγου αυτού αναίρεσης, αν ο αναιρεσείων ισχυρίζεται ότι παραβιάσθηκαν οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών (ΑΚ 173 και 200), πρέπει να αναφέρει στο αναιρετήριο, ότι το δικαστήριο της ουσίας, αφού διαπίστωσε την ύπαρξη κενών ή είχε αμφιβολία ως προς την έννοια μιας δικαιοπραξίας, δεν εφάρμοσε τους ερμηνευτικούς κανόνες, το οποίο, ακολούθως, για τη βασιμότητα του λόγου αυτού, πρέπει να προκύπτει. Ο έλεγχος της παραβιάσεως γίνεται με βάση τις παραδοχές της απόφασης (ΑΠ 1072/92, 10/2011).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο του αναιρετηρίου, πλήττεται η προσβαλλόμενη 387/2010 απόφαση του Εφετείου Πατρών, με την οποία έγινε δεκτή κατ' ουσίαν η από 9-2-2009 έφεση του ήδη αναιρεσίβλητου, κατά της 761/2008 απόφασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου και αφού εξαφανίσθηκε αυτή, κατά το μέρος που απέρριψε το υπό στοιχ.

β' κύριο αίτημα της από 9-10-2007 αγωγής του, ως μετόχου της αναιρεσείουσας, με το οποίο ζητούσε ν' αναγνωρισθεί ότι είναι άκυρη η απόφαση της γενικής συνέλευσης των μετόχων της ήδη αναιρεσείουσας εταιρείας, της 11-7-2007, κατά το μέρος της που ενέκρινε την προέγκριση μηνιαίων μισθών ύψους 20.000 ευρώ των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της Γ.

Μ. και Α. Π., για παρεχόμενες υπηρεσίες βάσει ειδικής σχέσεως μισθώσεως εργασίας ή εντολής για το έτος 2007, δέχθηκε την αγωγή, κατά το ως άνω μέρος της, ως και κατ' ουσία βάσιμη. Ειδικότερα, με το λόγο αυτό αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια της παραβιάσεως του άρθρου 559 αρ. 1 εδάφ. α' ΚΠολΔ, ότι το Εφετείο, κατά παράβαση των άρθρων 173 και 200 ΑΚ "αγνόησε τελείως το γράμμα της προσβαλλόμενης με την αγωγή αποφάσεως και κατέληξε σε συμπεράσματα με αναφορά σε προγενέστερες αποφάσεις Γενικών Συνελεύσεων, χωρίς ν' ασχοληθεί με την ανατροπή του εκφράζοντος τη συλλογική βούληση οργάνου του νομικού προσώπου κειμένου της αποφάσεως του...

ενώ διεπίστωσε εμμέσως κενό ή αμφιβολία για την αληθή έννοια της επίμαχης απόφασης της Γενικής Συνελεύσεως, προέβη εν συνεχεία σε εσφαλμένη ερμηνεία του περιεχομένου της". Από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι το Εφετείο, στήριξε την κατ' ουσία κρίση του, στις ακόλουθες ουσιαστικές παραδοχές - που αναιρετικώς ανέλεγκτα έκρινε αποδεδειγμένες: "...

Την 2-12-2005 ... πραγματοποιήθηκε στα γραφεία της εφεσίβλητης εταιρείας (σημ: εδώ αναιρεσείουσας) ... έκτακτη γενική συνέλευση των μετόχων της με θέμα ημερησίας διατάξεως "προέγκριση μισθών μελών Δ.Σ για τις παρεχόμενες απ' αυτούς υπηρεσίες βάσει ειδικής σχέσης μίσθωσης εργασίας ή εντολής". Στη συνέλευση αυτή, κατά την οποία απουσίαζε ο εκκαλών (σημ:

εδώ αναιρεσίβλητος) παρέστησαν οι μέτοχοι Γ... Μ... και Α... Π... οι οποίοι, κατείχαν μετοχές που αντιπροσωπεύουν το 68% του μετοχικού κεφαλαίου. Κατά την συνέλευση αυτή εγκρίθηκε με την προαναφερθείσα πλειοψηφία των ... 68% του μετοχικού κεφαλαίου η σύναψη συμβάσεως παροχής υπηρεσιών γενικού διευθυντή του εργοστασίου της εταιρείας και υπευθύνου προωθήσεως προϊόντων με τον μέτοχο και μέλος του διοικητικού της συμβουλίου Γ...

Μ... καθώς επίσης και η σύναψη συμβάσεως παροχής υπηρεσιών τεχνικού διευθυντή του εργοστασίου και υπευθύνου πωλήσεων και οικονομικών με τον μέτοχο και μέλος του διοικητικού της συμβουλίου Α... Π... Οι μηνιαίες αποδοχές καθορίσθηκαν για κάθε έναν απ' αυτούς: α) για το χρονικό διάστημα από 1.1.2005 έως 31.12.2005 στο ποσόν των 30.000 ευρώ και β) για το χρονικό διάστημα από 1.1.2006 και εφεξής στο ποσόν των 20.000 ευρώ.

Επιπλέον καθορίσθηκε ότι κατ' έτος θα καταβάλλονται 14 μισθού στον καθένα. Μετά την λήψη της ανωτέρω αποφάσεως καταρτίσθηκε με το από 2.12.2005 ιδιωτικό συμφωνητικό η σχετική σύμβαση μεταξύ της εταιρείας και των ως άνω μελών του διοικητικού της συμβουλίου. Οι επίδικες συμβάσεις παροχής υπηρεσιών εξέρχονται των ορίων των τρεχουσών συναλλαγών της εταιρείας με τρίτους ...

και συνεπώς ήταν αναγκαία, κατά την παράγραφο 2 του άρθρου 23 α.ν. 2190/1920, η προηγούμενη ειδική άδεια της γενικής συνελεύσεως των μετόχων της εταιρείας. Την αναγνώριση όμως της ακυρότητας της προεκτεθείσας αποφάσεως της έκτακτης γενικής συνελεύσεως της 2ας Δεκεμβρίου 2005 ... ζήτησε ο εκκαλών με την από 6.9.2006 αγωγή του κατά της εφεσίβλητης ...

εκδόθηκε η 567/2007 οριστική απόφαση του ... Δικαστηρίου που την δέχθηκε κατ' ουσίαν και αναγνώρισε την ακυρότητα της ως άνω αποφάσεως της έκτακτης γενικής συνελεύσεως των μετόχων της εταιρείας. Η πιο πάνω απόφαση ... έχει ήδη καταστεί αμετάκλητη ... Στις 27 Ιουνίου 2007 συγκλήθηκε τακτική γενική συνέλευση των μετόχων της εταιρείας με θέματα ημερησίας διατάξεως: 1) ..., 2) ...

και 3) Προέγκριση μισθών μελών Δ.Σ. για παρεχόμενες υπηρεσίες βάσει ειδικής σχέσης μίσθωσης εργασίας ή εντολής. Κατόπιν αιτήματος του εκκαλούντος η τακτική γενική συνέλευση αναβλήθηκε για την 11η Ιουλίου 2007, κατά την οποία προεγκρίθηκε με πλειοψηφία 68% του εκπροσωπούμενου στην συνέλευση μετοχικού κεφαλαίου η καταβολή μισθών στα προαναφερόμενα μέλη του διοικητικού συμβουλίου Γ...

Μ... και Α... Π... που παρείχαν τις υπηρεσίες τους σ' αυτήν (εταιρεία), πέραν της ιδιότητάς τους ως μελών του ΔΣ, σύμφωνα με την ληφθείσα στις 2.12.2005 απόφαση της έκτακτης γενικής συνελεύσεως. Ειδικότερα προεγκρίθηκε η καταβολή μηνιαίου μισθού 20.000 ευρώ σε κάθε έναν από αυτούς για την χρονική περίοδο από 1.1.2007 έως 31.12.2007 και η συνολική καταβολή 14 μισθών στον καθένα για την ανωτέρω χρονική περίοδο.

Ο παρασταθείς όμως στην ανωτέρω συνέλευση εκκαλών, ο οποίος κατείχε μετοχές που αντιπροσώπευαν το 32% του εκπροσωπουμένου στην συνέλευση μετοχικού κεφαλαίου, αντιτάχθηκε στην προέγκριση των μισθών των ως άνω μελών του ΔΣ και καταψήφισε την σχετική απόφαση. Όπως προαναφέρθηκε, η απόφαση της έκτακτης γενικής συνελεύσεως των μετόχων της εταιρείας της 2ας Δεκεμβρίου, κρίθηκε αμετακλήτως άκυρη...

Συνεπώς κατά την επίδικη τακτική γενική συνέλευση που προενέκρινε την χορήγηση αμοιβών στα ανωτέρω μέλη του ΔΣ της εταιρείας βάσει ειδικής σχέσεως μισθώσεως εργασίας ή εντολής για την περίοδο 1.1 έως 31.12.2007, δεν υπήρχε ειδική προηγούμενη άδεια χορηγηθείσα υπό της γενικής συνελεύσεως των μετόχων για την σύναψη των υπό κρίση συμβάσεων παροχής υπηρεσιών, που είχαν καταρτισθεί στις 2 Δεκεμβρίου 2005 μεταξύ της εταιρείας και των μελών του ΔΣ αυτής, και ως εκ τούτου ήταν άκυρη τόσο η σύναψη των παραπάνω συμβάσεων, σύμφωνα με την διάταξη της παραγράφου 2 του άρθρου 23α του ν. 2190/1920 όπως ίσχυε πριν την τροποποίηση του με το άρθρο 33 του ν. 3604/2007, όσο και η ένδικη απόφαση της τακτικής γενικής συνελεύσεως που προενέκρινε την καταβολή αμοιβής στα μέλη του ΔΣ Γ...

Μ... και Α... Π... για τις παρασχεθείσες προαναφερόμενες υπηρεσίες τους κατά την χρονική περίοδο από 1.1.2007 έως 31.12.2007. Η εφεσίβλητη ισχυρίσθηκε για πρώτη φορά με τις προτάσεις της παρούσας συζητήσεως ότι, και αν ακόμη ήθελε κριθεί ότι η από 2.12.2005 σύμβαση μεταξύ αυτής και των ανωτέρω μελών του διοικητικού της συμβουλίου ήταν άκυρη λόγω μη παροχής προηγουμένως ειδικής εγκρίσεως της έκτακτης γενικής συνελεύσεως των μετόχων της 2ας Δεκεμβρίου 2005, το γεγονός ότι με την επίδικη απόφαση της 11ης Ιουλίου 2007 εγκρίθηκε η καταβολή αμοιβής για την παροχή των συγκεκριμένων υπηρεσιών έχει ως έννομη συνέπεια να ισχύει η απόφαση της 11ης Ιουλίου 2007 ως νέα κατάρτιση της από 2.12.2005 συμβάσεως.

Ο ισχυρισμός της όμως αυτός δεν είναι βάσιμος διότι, όπως προκύπτει από το κείμενο της προσβαλλομένης αποφάσεως, η προέγκριση της καταβολής μισθών στα παραπάνω μέλη του διοικητικού συμβουλίου της εταιρείας στηρίζεται ρητώς στην απόφαση της έκτακτης γενικής συνελεύσεως των μετόχων της εταιρείας που ελήφθη στις 2.12.2005 (και κρίθηκε αμετακλήτως ως άκυρη) και δεν μπορεί να θεωρηθεί ως προηγούμενη ειδική έγκριση (άδεια) για την σύναψη συμβάσεως, η οποία σε κάθε περίπτωση θα μπορούσε να ισχύει μόνο για το μέλλον (μετά την 11η Ιουλίου 2007) ...

Ενόψει των ανωτέρω η εκκαλούμενη απόφαση, η οποία δέχθηκε ότι η επίδικη σύμβαση παροχής υπηρεσιών μεταξύ της εταιρείας και των παραπάνω μελών του διοικητικού της συμβουλίου είναι έγκυρη καθόσον προηγήθηκε της καταρτίσεώς της η παροχή ειδικής εγκρίσεως της γενικής συνελεύσεως των μετόχων στις 2.12.2005, όπως οριζόταν στην παρ.2 του άρθρου 23α του ν. 2190/1920 και ως εκ τούτου κατά την τακτική γενική συνέλευση της 11ης Ιουλίου 2007 εγκύρως εγκρίθηκε η καταβολή αποδοχών στα πιο πάνω μέλη του διοικητικού συμβουλίου της εταιρείας για την παροχή των υπηρεσιών τους κατά την χρονική περίοδο από 1.1.2007 έως 31.12.2007 και με τις ανωτέρω παραδοχές απέρριψε κατ' ουσία το αίτημα της αγωγής για αναγνώριση της ακυρότητας της αποφάσεως της τακτικής γενικής συνελεύσεως της 11ης Ιουλίου 2007, για την προέγκριση μισθών των πιο πάνω μελών, από 1-1 έως 31-12-2007 εσφαλμένως εφάρμοσε το νόμο και πλημμελώς εκτίμησε τις αποδείξεις κατά παραδοχή ως βάσιμων των σχετικών λόγων εφέσεως".

Υπό τις εκτεθείσες παραδοχές, το Εφετείο, ορθώς δεν προσέφυγε στους γενικούς ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, αφού, όπως σαφώς προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δεν διαπίστωσε, έστω και έμμεσα, κενό ή αμφιβολία σχετικά με το περιεχόμενο της από 2-12-2005 απόφασης της έκτακτης γενικής συνέλευσης των μετόχων της αναιρεσείουσας εταιρείας ως και της από 11-7-2007 απόφασης της τακτικής γενικής συνέλευσης αυτής, σχετικά με την έννοια των δηλώσεων βουλήσεως των δικαιοπρακτούντων μετόχων της, ώστε να χρειασθεί να προσφύγει στους εν λόγω ερμηνευτικούς κανόνες, για να διαπιστώσει την αληθή βούληση αυτών. Κατ' ακολουθίαν, τα αντίθετα υποστηριζόμενα με τον πρώτο λόγο του αναιρετηρίου, εκ του άρθρου 559 αρ. 1 εδ.α' Κ.Πολ.Δ., είναι αβάσιμα.

Περαιτέρω, υπό τα προεκτεθέντα, το Εφετείο, δεν στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης, αφού από το αιτιολογικό της, προκύπτουν σαφώς όλα τα περιστατικά, τα οποία είναι αναγκαία για την κρίση του στη συγκεκριμένη περίπτωση, περί συνδρομής των νομίμων όρων και προϋποθέσεων των διατάξεων που εφαρμόσθηκαν, ενώ διέλαβε στην απόφασή του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και ειδικότερα ως προς τη βασιμότητα του αγωγικού αιτήματος περί αναγνωρίσεως της ακυρότητας της από 11-7-2007 αποφάσεως της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων της αναιρεσείουσας, κατά το μέρος που αφορούσε την προέγκριση των άνω μισθών των μελών του ΔΣ αυτής, αφού, κατά τούτο, εστηρίζετο ρητώς στην κριθείσα αμετακλήτως άκυρη, προηγούμενη απόφαση της έκτακτης ΓΣ της 2-12-2005 και στην καταρτισθείσα, εντεύθεν, χωρίς την απαιτούμενη κατ' άρθρο 23 α παρ. 2 Ν. 2190/1920, προηγούμενη ειδική έγκριση της ΓΣ ταυτόχρονη (από 2-12-2005) σύμβαση παροχής υπηρεσιών. Έτσι, είναι εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος για την ορθή ή μη εφαρμογή εκ μέρους του Εφετείου των διατάξεων που προαναφέρθηκαν, τις οποίες δεν παρεβίασε εκ πλαγίου, τα αντίθετα δε υποστηριζόμενα από την αναιρεσείουσα με το δεύτερο λόγο του αναιρετηρίου, εκ του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ., είναι αβάσιμα.

Ο τρίτος λόγος του αναιρετηρίου, επίσης εκ του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ., που "ασκείται όλως επικουρικώς" και με τον οποίον αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η ρηθείσα αναιρετική πλημμέλεια με την αιτίαση ότι το Εφετείο παρεβίασε ευθέως τη διάταξη του άρθρου 23α Ν. 2190/1920, διότι: "Υπό άλλη εκδοχή η έννοια της φράσεως "... Στηρίζεται ρητώς στην απόφαση της έκτακτης γενικής συνελεύσεως των μετόχων της εταιρείας στις 2-12-2005" δεν είναι η αποδιδόμενη.. αλλά ότι, εφόσον δεν χορηγηθεί προηγούμενη έγκριση ή ακυρωθεί η χορηγηθείσα, δεν επιτρέπεται μεταγενέστερη έγκριση της συμβάσεως αυτής προκειμένου να ισχύσει για το μετά την έγκριση χρονικό διάστημα... ερμηνεία... αντίθετη με το άρθρο 23α του Ν. 2190/1920 κατά το οποίο, ανά πάσα στιγμή δύναται να χορηγείται εκ νέου προηγούμενη άδεια σύναψης συμβάσεων, ανεξαρτήτως τυχόν όμοιας χορηγηθείσας ή ακυρωθείσας ...", είναι αβάσιμος, ως θεμελιούμενος επί εσφαλμένης προϋποθέσεως. Και τούτο διότι το Εφετείο, δεν δέχθηκε την αποδιδόμενη με το λόγο αυτό "ερμηνεία", ούτε άλλωστε με τις ως άνω παραδοχές του παρεβίασε ευθέως τη διάταξη του άρθρου 23α του ν. 2190/1920, κατά τα εκτεθέντα. Κατά συνέπεια, πρέπει, η κρινόμενη αίτηση, στο σύνολό της, να απορριφθεί και να επιβληθούν στην αναιρεσείουσα, λόγω της ήττας της, τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 14-7-2010 αίτηση της Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΨΥΚΤΟΘΕΡΜΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΕΣΤΙΑΣΗΣ" για αναίρεση της 387/2010 απόφασης του Εφετείου Πατρών.

Επιβάλλει στην αναιρεσείουσα τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Ιουλίου 2012.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 31 Δεκεμβρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ