Supreme Court dismisses appeal due to respondent's absence and lack of contradictory reasoning in lower court decision.

Απόφαση 1826 / 2025 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1826/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρία Κουφούδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παναγιώτη Βενιζελέα, Γεώργιο Σχοινοχωρίτη, Κορνηλία Πανούτσου και Ευαγγελία Γίτση - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Ιανουαρίου 2025, με την παρουσία και του γραμματέα Ι. Π., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Π. Ν. (P. D.) του Γ. (J.), κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Αναγνωστόπουλο, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: ετερόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία "Ι. Σ. & ΣΙΑ Ε.Ε." και τον διακριτικό τίτλο "TELLUSTRAVELRENTACAR" που εδρεύει στα Χανιά Κρήτης και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία δεν εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18-11-2014 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Χανίων.

Εκδόθηκε η απόφαση 38/2016 του ίδιου Δικαστηρίου. Την αναίρεση αυτής της απόφασης ζητάει ο αναιρεσείων με την από 23-11-2018 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Από τις διατάξεις του άρθρου 576 παρ. 1 και 2 ΚΠολΔ προκύπτει ότι αν κάποιος από τους διαδίκους δεν εμφανιστεί κατά τη συζήτηση της υπόθεσης ή εμφανισθεί και δεν λάβει μέρος, με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο απολιπόμενος διάδικος η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι, αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικος του, τότε ερευνάται αν ο απολιπόμενος ή ο μη παριστάμενος, με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, διάδικος, κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση, παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί, ενώ σε αποφατική περίπτωση κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση (ΟλΑΠ 14/2015, ΑΠ 548/2020).

Στην προκειμένη περίπτωση όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά, η αναιρεσίβλητη δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου στην αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο και δεν έλαβε μέρος στη συζήτηση.

Περαιτέρω, όπως προκύπτει από την με αριθμό ....2023 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας της περιφέρειας του Εφετείου Κρήτης, με έδρα το Πρωτοδικείο Χανίων, Ι. Β. - Σ., την οποία ο αναιρεσείων προσκομίζει μετ' επικλήσεως, ο τελευταίος επέδωσε στην αναιρεσίβλητη νόμιμα (άρθρ. 143 παρ.1 ΚΠολΔ) και εμπρόθεσμα, ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας [20.1.2025], η οποία ορίστηκε αυτεπαγγέλτως με πράξη του Προέδρου του Α2 πολιτικού τμήματος του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με το άρθρο 260 παρ. 4 του ΚΠολΔ, λόγω της μη εισαγωγής της εν λόγω υπόθεσης προς συζήτηση συνεπεία λόγων ανωτέρας βίας στην αρχική δικάσιμο της 9.10.2023 Κατά την ανωτέρω δικάσιμο της 20.1.2025 η αναιρεσίβλητη δεν παρέστη και δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Επομένως, σύμφωνα με την προηγηθείσα νομική σκέψη, το δικαστήριο θα προχωρήσει στη συζήτηση της υπόθεσης σαν να ήταν παρούσα η αναιρεσίβλητη" 2. Κατ' επιτρεπτή κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος τα ακόλουθα: "Δυνάμει του με αριθμό ....2013 ιδιωτικού συμφωνητικού που καταρτίσθηκε μεταξύ του ενάγοντος- ήδη αναίρεσείοντος και της εναγόμενης ήδη αναιρεσίβλητης εταιρείας, ο πρώτος μίσθωσε για χρονικό διάστημα από 24.2.2013 και ώρα 12.00 μέχρι 25.2.2013 και ώρα 12.00 από τη δευτέρα το ιδιοκτησίας της με αριθμό κυκλοφορίας ...

ΙΧΕ αυτοκίνητο, εργοστασίου κατασκευής Chevrolet Aveo 1150 κ. εκ, το οποίο ήταν ασφαλισμένο για τις έναντι τρίτων ζημίες στην ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία EVIMA EIG, η οποία είχε πτωχεύσει. Κατά την οδήγηση του εν λόγω οχήματος, στις 24.2.2013 και περί ώρα 18.30, ο ενάγων, τελώντας υπό την επήρεια μέθης, προκάλεσε, στο 45ο χιλιόμετρο της Εθνικής Οδού Χανίων -Σητείας, από υπαιτιότητά του αυτοκινητικό ατύχημα, προσκρούντας στο με αριθμό κυκλοφοράς ...

ΙΧΕ αυτοκίνητο ιδιοκτησίας της Α. Μ., το οποίο οδηγούσε ο Π. Χ., το οποίο υπέστη υλικές ζημίες, ενώ το ανωτέρω μισθωμένο όχημα της εναγόμενης υπέστη ολική καταστροφή εφόσον το ποσό που απαιτούνταν για την αποκατάσταση των ζημιών του υπερέβαινε την αγοραία αξία του στον ανωτέρω χρόνο. Ακολούθως ο ενάγων με την από 25.2.2013 απευθυντέα στην εναγόμενη δήλωσή του αναγνώρισε την υπαιτιότητά του στην πρόκληση του ως άνω ατυχήματος και δήλωσε ότι θα αποκαταστήσει τη ζημία που της προκάλεσε, δίδοντας προς αυτήν εντολή να χρεώσει την πιστωτική του κάρτα μέχρι του ποσού των 3000 ευρώ, επισημαίνοντας ότι σε περίπτωση που το ποσό που απαιτείται για την αποκατάσταση της ζημίας της υπερβεί το ποσό των 3000 ευρώ θα κατέβαλε και το επιπλέον ποσό, εφόσον βέβαια προηγηθεί σχετική ενημέρωσή του από την εναγόμενη.

Η εκ του ανωτέρω ατυχήματος προκληθείσα στην εναγόμενη ζημία ανήλθε στο συνολικό ποσό των 6.850 ευρώ και ειδικότερα ποσό 100 ευρώ για την καταβολή από αυτήν του προστίμου που είχε επιβληθεί στον ενάγοντα για παράβαση του άρθρου 42 του ΚΟΚ, 4.500 ευρώ που αντιστοιχεί στο ισόποσο της προσδιορισθείσας από την εναγόμενη αξίας του οχήματος της που κατεστράφη ολοσχερώς, όπως αυτό βεβαιώνεται από την αντιπροσωπεία της Chevrolet στα Χανιά, κατόπιν αυτοψίας που διενήργησε ο υπεύθυνος μηχανικός της ως άνω εταιρείας και ποσό 2.250 ευρώ που δυνάμει του από 29.8.2016 ιδιωτικού συμφωνητικού που αυτή [εναγόμενη] κατάρτισε με το Επικουρικό Κεφάλαιο, και το οποίο αυτό όφειλε αρχικά μεν να καταβάλει στην ιδιοκτήτρια του ζημιωθέντος με αριθμό ...

ΙΧΕ αυτοκινήτου, ως έχον υπεισέλθει στα δικαιώματα και στις υποχρεώσεις της πτωχευσάσης ασφαλιστικής εταιρείας του ζημιογόνου οχήματος και ακολούθως εδικαιούτο να λάβει από την εναγόμενη, στρεφόμενη κατ' αυτής αναγωγικά λόγω της εξαίρεσής του από την κάλυψη της αστικής ευθύνης εξαιτίας της μέθης του ενάγοντος κατά την οδήγηση του ζημιογόνου οχήματος.

Τελικά, κατά παράβαση της ως άνω συμφωνίας τους και της ανωτέρω δοθείσας από τον ενάγοντα στην εναγόμενη εντολής [...], η τελευταία προέβη στην χρέωση της πιστωτικής κάρτας Postbank Visa Catd του ενάγοντος με το συνολικό ποσό των 6.000 ευρώ, ήτοι υπέρτερο του συμφωνηθέντος των 3000 ευρώ. Ως προς δε το αγωγικό αίτημα, με το οποίο ο ενάγων αιτείται την απόδοση σ' αυτόν του ποσού των 2200 ευρώ, όπως αυτό προκύπτει από τον υπολογισμό της αγοραίας αξίας του αυτοκινήτου κατά ποσό 800 ευρώ επιπλέον, και από την είσπραξη του ποσού των 1400 ευρώ έναντι ενδεχόμενης αξίωσης του Επικουρικού Κεφαλαίου κατά της εναγόμενης, υπάρχει υπέρβαση και παρέκκλιση από τα όρια της εντολής, με αποτέλεσμα η εναγόμενη να έχει εισπράξει χωρίς νόμιμη αιτία και δη αχρεωστήτως το επιπλέον αυτό ποσό.

Πλην, όμως, η αξίωση του αδικαιολογήτου πλουτισμού γεννιέται εφόσον συντρέξουν σωρευτικά τρεις προϋποθέσεις α] πλουτισμός του οφειλέτη, β] η απόκτηση του πλουτισμού από την περιουσία ή με ζημία άλλου [δανειστή] και γ] η απόκτηση του πλουτισμού χωρίς νόμιμη αιτία. Πλουτισμός δε είναι κάθε βελτίωση της περιουσιακής κατάστασης ενός προσώπου, δηλαδή κάθε θετική ή αποθετική αύξηση της περιουσίας του, και διαπιστώνεται με τη σύγκριση της περιουσίας του προσώπου πριν και μετά την περιουσιακή μετακίνηση .

Στην προκειμένη περίπτωση ναι μεν η εναγόμενη εισέπραξε χωρίς νόμιμη αιτία το ποσό των 2200 ευρώ, πλην, όμως δεν υπάρχει περιουσιακή της βελτίωση καθότι, καταβάλλοντος για τη ζημία που προκάλεσε ο ενάγων, διατηρεί ισόποση αξίωση κατά του τελευταίου, που συνυπολογίζεται στην περιουσία της, την οποία αξίωση ,έστω και κατά παράβαση της συμφωνίας τους, ικανοποιεί με την κατά το επιπλέον ποσό χρέωση της πιστωτικής του κάρτας.

Επομένως η περιουσία της εναγόμενης παραμένει στο ίδιο επίπεδο και δεν υπάρχει αδικαιολόγητος πλουτισμός της. Με βάση τις ανωτέρω παραδοχές το Ειρηνοδικείο Χανίων, απέρριψε την από 18.11.2014 αγωγή του ενάγοντος με την οποία ζητούσε να υποχρεωθεί η εναγόμενη να του καταβάλει κατά τις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού διατάξεις το ποσό των 2.200 ευρώ το οποίο καθ' υπέρβαση της δοθείσας εντολής έλαβε χωρίς νόμιμη αιτία".

3. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ 5 του Κ.Πολ.Δ., [που ταυτίζεται εννοιολογικά με τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ] αναίρεση επιτρέπεται και εάν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή που προτάθηκαν απαραδέκτως, ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής ως "πράγματα", των οποίων η λήψη υπόψη, καίτοι μη προταθέντων ή αντίθετα η μη λήψη υπόψη, καίτοι προταθέντων, ιδρύει τον ως άνω αναιρετικό λόγο, νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί και παραδεκτά προβαλλόμενοι ισχυρισμοί που συγκροτούν την ιστορική βάση και, επομένως, στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως ουσιαστικού ή δικονομικού δικαίου (Ολ.Α.Π. 22/2005, Ολ.Α.Π.25/2003). Δεν αποτελούν "πράγματα" τα επικαλούμενα από τους διαδίκους αποδεικτικά μέσα και, πολύ περισσότερο, η αξιολόγηση από το δικαστήριο του περιεχομένου των εγγράφων και των λοιπών αποδεικτικών μέσων (ΑΠ 1594/2022), όπως και η άρνηση της παθητικής νομιμοποίησης του εναγόμενου.

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο αναίρεσης ο αναιρεσείων προσάπτει στην προσβαλόμενη την από τον αριθμό 5 του άρθρου 560 του ΚΠολΔ πλημμέλεια, που συνίσταται στην εσφαλμένη ερμηνεία του αποδεικτικού υλικού ως προς τα προταθέντα από αυτόν και έχοντα ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης πράγματα, αναφορικά με το ύψος της ζημίας που η εναγόμενη υπέστη και δη ως προς α] την εσφαλμένη εκτίμηση ότι με το 29.8.2016 ιδιωτικό συμφωνητικό, η εναγόμενη εταιρεία ανέλαβε έναντι του Επικουρικού Κεφαλαίου να του αποδώσει το ποσό των 2.250 ευρώ, ενώ την εν λόγω υποχρέωση ανέλαβε ατομικά ο Ι.

Σ., σύμφωνα με το από 29.8.2016 ιδιωτικό συμφωνητικό β] την εσφαλμένη από το Δικαστήριο της ουσίας εκτίμηση της αξίας του ζημιογόνου οχήματος κατά το χρόνο του ατυχήματος στο ποσό των 4.500 ευρώ, με τη λήψη ως μόνου αποδεικτικού μέσου της επιστολής -βεβαίωσης της εταιρείας Εμπορίας Αυτοκινήτων Γ. Φ. ΑΕΒΕ. Ο ανωτέρω λόγος είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, καθόσον οι ανωτέρω αιτιάσεις, εκ των οποίων ο πρώτος κατ' ουσίαν συνιστά άρνηση της παθητικής νομιμοποίησης της εναγόμενης και ο δεύτερος αναφέρεται στην αξιολόγηση από το δικαστήριο των αποδεικτικών μέσων δεν αποτελούν "πράγματα" 4.

Ο εκ του άρθρου 560 αριθμός 6 του ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, [που ταυτίζεται εννοιολογικώς με τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ] ιδρύεται "αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και, ιδίως, αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης".

Αντιφατικές αιτιολογίες που έχουν ως συνέπεια την αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης για έλλειψη νόμιμης βάσης, έχει η απόφαση όταν τα διαλαμβανόμενα στο αιτιολογικό της πραγματικά περιστατικά -που στηρίζουν το αποδεικτικό της πόρισμα για ζήτημα αναφορικά με ισχυρισμό των διαδίκων, που τείνει στη θεμελίωση ή στην κατάλυση του επίδικου δικαιώματος- αναφέρονται αντιφατικώς, δηλαδή συγκρούονται μεταξύ τους και αλληλοαναιρούνται, αποδυναμώνοντας έτσι την κρίση της απόφασης για την υπαγωγή ή μη της ατομικής περίπτωσης στο πραγματικό συγκεκριμένου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που συνιστά και το νομικό χαρακτηρισμό της ατομικής περίπτωσης (ΑΠ 49/2019 ΤΝΠ Νόμος).

Στην προκειμένη περίπτωση με το δεύτερο λόγο αναίρεσης ο αναιρεσείων προσάπτει στην προσβαλλόμενη την από τον αριθμό 6 του άρθρου 560 του ΚΠολΔ πλημμέλεια, που συνίσταται στην εκ πλαγίου παραβίαση της ουσιαστικής δικαίου διάταξης του άρθρου 904 του ΑΚ .Ειδικότερα με τον ανωτέρω λόγο αναίρεσης εκτίθεται ότι η προσβαλλόμενη έχει αντιφατικές αιτιολογίες, εφόσον το Δικαστήριο της ουσίας έκρινε ότι η εναγόμενη εισέπραξε χωρίς νόμιμη αιτία το ποσό των 2.200 ευρώ ,πλην, όμως, δεν υπάρχει περιουσιακή της βελτίωση καθότι διατηρούσε ισόποση αξίωση κατά της εναγόμενης, παραβλέποντας το γεγονός ότι η εναγόμενη δεν διατηρούσε κατ' αυτού [ενάγοντος] καμία αξίωση, διότι ουδόλως η ιδία, αλλά μόνο ατομικά ο I.

Σ., είχε αναλάβει με το από 29.8.2016 ιδιωτικό συμφωνητικό την υποχρέωση να καταβάλει στο Επικουρικό Κεφάλαιο το ανωτέρω ποσό. Ο ανωτέρω λόγος είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, καθότι αυτός ιδρύεται μόνο όταν τα πραγματικά περιστατικά που υπάρχουν στην αιτιολογία της προσβαλλόμενης, συγκρούονται μεταξύ τους και αλληλοαναιρούνται, αποδυναμώνοντας έτσι την κρίση της απόφασης για την υπαγωγή ή μη της ατομικής περίπτωσης στο πραγματικό συγκεκριμένου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ενώ στην προκειμένη περίπτωση ο αναιρεσείων για την ίδρυση αυτού [λόγου] επικαλείται αντιφάσεις που δεν υπάρχουν στην αιτιολογία, αλλά αντιφάσεις μεταξύ των ανέλεγκτων παραδοχών της προσβαλλόμενης και του προαναφερόμενου προταθέντος από αυτόν ισχυρισμού.

Ελλείποντος άλλου λόγου αναίρεσης, η υπό κρίση αίτηση πρέπει να απορριφθεί, και να διαταχθεί η απόδοση του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο [άρθρο 495 παρ. 3 β ΚΠολΔ], ενώ δεν θα οριστεί διάταξη περί δικαστικών εξόδων σε βάρος του ηττηθέντος αναιρεσείοντος ελλείψει σχετικού αιτήματος από την αναιρεσίβλητη που δεν παρέστη κατά τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 23.11.2018 αίτηση για αναίρεση της με αριθμό 38/2016 απόφασης του Ειρηνοδικείου Χανίων.

Διατάσσει την απόδοση στο Δημόσιο Ταμείου του παραβόλου που κατατέθηκε για την άσκηση της ανωτέρω αίτησης αναίρεσης.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 28 Απριλίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ και ταύτης αποχωρήσασας ο αρχαιότερος της σύνθεσης Αρεοπαγίτης

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 29 Οκτωβρίου 2025.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ