Supreme Court dismisses appeal regarding joint liability of usufructuary and owner for third-party damage.

Απόφαση 1824 / 2008 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1824/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 29 Σεπτεμβρίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Επαμεινώνδα Σωτηρόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ψ1 και 2. Ομορρύθμου Εταιρείας με την επωνυμία "..... και Σία ΟΕ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Τρίμη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8-9-1995 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2718/1996 προδικαστική 5393/2002 του ίδιου Δικαστηρίου και 4052/2004 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 16-4-2007 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Ζώης ανέγνωσε την από 17-9-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 914, 297, 298, 1142, 1171, 1172, 1179 και 1180 ΑΚ προκύπτει, ότι στην περίπτωση καταστροφής ξένου πράγματος με υπαίτια και παράνομη πράξη τρίτου, επί του οποίου άλλος έχει δικαίωμα επικαρπίας, η επικαρπία δεν αποσβήνεται αλλά εκτείνεται στο ποσό της οφειλόμενης από τον υπαίτιο αποζημίωσης για την αξία του καταστραφέντος πράγματος, μετατρεπομένης έτσι, της επικαρπίας πράγματος σε επικαρπία χρηματικής απαίτησης, δημιουργούμενης από το νόμο (άρθρο 1189 ΑΚ) κοινής ενεργητικής ενοχής, υποχρεουμένου του δανειστή (ψιλού κυρίου) και του επικαρπωτή να συμπράξουν από κοινού για την είσπραξη του κεφαλαίου της απαίτησης εις βάρος του υπαιτίου, με την άσκηση κατ' αυτού από κοινού σχετικής περί αποζημιώσεως αγωγής, τελούντες μεταξύ τους σε σχέση αναγκαστικής ομοδικίας, υπό την έννοια του άρθρου 76 παρ.1 ΚΠολΔ, και μη εφαρμοζομένης στην περίπτωση αυτή της εφαρμοζόμενης επί αδιαιρέτου παροχής διάταξης του άρθρου 495 ΑΚ, κατά την οποία εκάτερος εξ αυτών νομιμοποιείται μόνος του στην άσκηση της περί αποζημιώσεως αγωγής, ζητώντας την καταβολή της παροχής προς όλους, εκτός αν μεταξύ του ψιλού κυρίου και του επικαρπωτή έχει συμφωνηθεί διαφορετικά και δή ότι το δικαίωμα της είσπραξης της αποζημίωσης ανήκει σε έναν εξ αυτών, ισχυρισμό τον οποίο πρέπει να επικαλείται αυτός με την αγωγή του εναντίον του υπαιτίου με την οποία ζητείται η καταβολή της αποζημίωσης.

Περαιτέρω με τη διάταξη του άρθρου 1172 ΑΚ, το οποίο ρυθμίζει τις μεταξύ του ψιλού κυρίου και επικαρπωτή σχέσεις, μετά την καταστροφή του βαρυνομένου με επικαρπία πράγματος, οπότε όπως προαναφέρθηκε, το δικαίωμα της επικαρπίας, εκτείνεται στην υποκαθιστώσα το καταστραφέν πράγμα οφειλόμενη από τον υπαίτιο αποζημίωση, ορίζεται ότι ο επικαρπωτής ή ο ψιλός κύριος που εισέπραξε το ποσό της αποζημίωσης δικαιούται να απαιτήσει από τον άλλο να δαπανηθεί το ποσό αυτό για την αποκατάσταση ή την αντικατάσταση του πράγματος, επί του οποίου υφίστατο πριν την καταστροφή του δικαίωμα επικαρπίας, εφόσον μια τέτοια πράξη ανταποκρίνεται στους κανόνες της τακτικής εκμετέλλευσης.

Όπως σαφώς προκύπτει από την τελευταία αυτή διάταξη, η ρυθμιστική της εμβέλεια αναφέρεται στις μεταξύ του ψιλού κυρίου και του επικαρπωτή σχέσεις, μετά την καταστροφή του πράγματος και όχι σε εκείνες μεταξύ ενός εκάστου εξ αυτών και του οφειλέτη της αποζημίωσης. Στην προκειμένη περίπτωση,'από την επισκόπηση της αγωγής του ήδη αναιρεσείοντος κατά των αναιρεσιβλήτων προκύπτει, ότι ο ενάγων εκθέτει σ' αυτή τα εξής:

Ότι έχει την πλήρη κυριότητα ποσοστού εξ αδιαιρέτου 47,92/100 και την ψιλή κυριότητα ποσοστού εξ αδιαιρέτου 52,08/100, του περιγραφομένου στην αγωγή ακινήτου (οικοπέδου με οικία), ενώ την ισόβια επικαρπία του εν λόγω ακινήτου, κατά το άνω ποσοστό της ανήκουσας σ'αυτόν ψιλής κυριότητας, έχει η μητέρα του Α. Ότι κατά την εκσκαφή από την εναγομένη εταιρία, της οποίας ομόρρυθμο μέλος είναι ο πρώτος εναγόμενος, ομόρου οικοπέδου για την ανέγερση οικοδομής, από αμέλεια των προστηθέντων από αυτή εργατοτεχνητών, οι οποίοι δεν έλαβαν τα αναγκαία μέτρα αντιστήριξης της οικοδομής του ενάγοντος, κατέρρευσε η οικοδομή αυτή, της οποίας επικαρπώτρια κατά το άνω εξ αδιαιρέτου ποσοστό είναι η μητέρα του ενάγοντος.

Με βάση τα πραγματικά αυτά περιστατικά, και χωρίς ο ενάγων να επικαλείται συμφωνία μεταξύ αυτού και της επικαρπώτριας μητέρας του, δυνάμει της οποίας την οφειλόμενη από τους εναγομένους αποζημίωση, δικαιούται να εισπράξει μόνο αυτός, ζήτησε να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να του καταβάλλουν εις ολόκληρον ο καθένας και νομιμοτόκως το ποσό των 12.695.000 δρχ., που απαιτείτο για την επανακατασκευή της καταστραφείσας οικοδομής.

Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δικάζοντας αντίθετες εφέσεις των διαδίκων μερών, κατά της οριστικής απόφασης του πρωτοβαθμίου Πολυμελούς Πρωτοδικείου, δέχτηκε την έφεση των ήδη αναιρεσιβλήτων και απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος, δικάζοντας δε την αγωγή απέρριψε αυτή ως απαράδεκτη κατά το αναλογούν στο επί του ποσοστού της επικαρπίας ποσό αποζημίωσης, με την επάλληλη αιτιολογία, κυρίως μεν διότι ως προς το ποσό αυτό της αποζημίωσης υφίσταται αναγκαστική ομοδικία μεταξύ του ενάγοντος ψιλού κυρίου και της επικαρπώτριας μητέρας του, οι οποίοι μόνο από κοινού μπορούν να ενάγουν τους υπαιτίους για την καταβολή της αποζημίωσης, επικουρικώς δε, διότι, και αν ήθελε γίνει δεκτό ότι δικαιούται μόνο ο ενάγων ψιλός κύριος να ενάγει τους υπαιτίους προς είσπραξη της αποζημίωσης, δεν ζητείται με την αγωγή η καταβολή του αναλογούντος στο ποσοστό της επικαρπίας ποσού αποζημίωσης στον ψιλό κύριο και την επικαρπώτρια.

Με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης, από το άρθρο 559 αρ.1 ΚΠολΔ, ο αναιρεσείων προσάπτει στο Εφετείο την αιτίαση, ότι παρά το νόμο δεν εφάρμοσε την εφαρμοστέα στην προκειμένη περίπτωση ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 1172 ΑΚ και έτσι απέρριψε ως απαράδεκτη την αγωγή του κατά το αναλογούν στο ποσοστό της επικαρπίας ποσό αποζημίωσης.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι η μη εφαρμοσθείσα από το Εφετείο ως άνω διάταξη δεν ήταν πράγματι εφαρμοστέα στην προκειμένη περίπτωση, αφού , κατά τα προεκτεθέντα, με τη διάταξη αυτή ρυθμίζονται οι μεταξύ του ψιλού κυρίου και επικαρπωτή σχέσεις ως προς τη διάθεση του ποσού αποζημίωσης για την αποκατάσταση ή την αντικατάσταση του πράγματος, ενώ με την αγωγή του εναντίον των υπαιτίων ο ήδη αναιρεσείων ζήτησε αποζημίωση για την καταστροφή το πράγματος.

Με τον δεύτερο λόγο ο αναιρεσείων προσάπτει, κατ' εκτίμηση, στο Εφετείο την αιτίαση, ότι με το να απορρίψει την αγωγή του κατά το ζητούμενο ποσό αποζημίωσης που αναλογούσε στο επί της καταστραφείσας οικοδομής ποσοστό της επικαρπίας της μητέρας του, μολονότι με άτυπη συμφωνία μεταξύ αυτού και της επικαρπώτριας μητέρας του, συμφωνήθηκε μεταξύ τους ότι ο ενάγων ψιλός κύριος δικαιούται να απαιτήσει από τους οφειλέτες εναγομένους ολόκληρο το ποσό της οφειλόμενης αποζημίωσης, παραβίασε μη εφαρμόζοντας την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 1180 ΑΚ. Ο λόγος αυτός, υπαγόμενος στη ρύθμιση του αριθμού 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ , είναι αβάσιμος διότι από την επισκόπηση του δικογράφου της αγωγής του ήδη αναιρεσείοντος κατά των αναιρεσιβλήτων, προκύπτει, ότι τον ασκούντα ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης πραγματικό ισχυρισμό, ότι μεταξύ αυτού και της επικαρπώτριας μητέρας του είχε συμφωνηθεί ότι δικαιούχος να απαιτήσει την είσπραξη και του αναλογούντος στο ποσοστό της επικαρπίας ποσού αποζημίωσης, είναι ο ίδιος, δεν προέβαλε αυτός στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο με την αγωγή του. Πρέπει, συνεπώς να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την 16.04.2007 αίτηση του Χ για αναίρεση της υπ' αριθμ.4.052/2004 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων από ευρώ 1.800.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 30 Οκτωβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 21 Νοεμβρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ