Supreme Court quashes lower court's dismissal of civil claim due to excessive exercise of jurisdiction.

Απόφαση 1822 / 2019 (Ζ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1822/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Z' Ποινικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αγγελική Αλειφεροπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημήτριο Γεώργα, Ερωτόκριτο Ερωτοκρίτου, Μαρία Κουβίδου και Ελισάβετ Τσιρακίδου-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 6 Νοεμβρίου 2019, με την παρουσία του Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Χαράλαμπου Βουρλιώτη (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και της Γραμματέως, Ευθυμίας Καλογεροπούλου, για να δικάσει την αίτηση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, περί αναιρέσεως της 2983/2018 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Θεσσαλονίκης. Με κατηγορούμενη την A. S. του K., η οποία δεν παραστάθηκε και με πολιτικώς ενάγοντα τον Ν. Γ. του Θ., κάτοικο ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά της πληρεξουσίου δικηγόρου του, Ανδριάννας Τουρλεντέ, η οποία διορίστηκε με την υπ'αριθμ. 246/2019 πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου.

Το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Θεσσαλονίκης, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου ζητεί τώρα την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην με αριθμό και ημερομηνία 34/31-7-2019 έκθεση αναιρέσεως, η οποία συντάχθηκε ενώπιον της Γραμματέως του Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου Δέσποινας Χρονοπούλου και καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 1076/2019.

Αφού άκουσε Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή η έκθεση αναίρεσης και την διορισθείσα με πράξη πληρεξούσια δικηγόρο της κατηγορουμένης, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με το ν.4620/2019 (ΦΕΚ Α'96/11-6-2019) κυρώθηκε ο νέος Κώδικας Ποινικής Δικονομίας (άρθρο πρώτο αυτού), ο οποίος άρχισε να ισχύει από 1-7-2019 (άρθρο δεύτερο του ανωτέρω νόμου και άρθρο 585 του νέου Κ.Π.Δ.). Κατά το άρθρο 589 παρ.3 του νέου Κ.Π.Δ, "αποφάσεις και βουλεύματα που εκδόθηκαν μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος κώδικα υπόκεινται στα ένδικα μέσα και τις διατυπώσεις άσκησής τους που προέβλεπε ο καταργούμενος κώδικας ποινικής δικονομίας και εκδικάζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος κώδικα".

Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 505 παρ. 2, 473 παρ. 3, 479, 483 παρ. 3 του Κ.Π.Δ., όπως ίσχυαν πριν την τροποποίησή τους με τον ν. 4620/2019 και εφαρμόζονται στην προκείμενη περίπτωση ,κατά το άρθρο 589 παρ.3 του νέου Κ.Π.Δ, ως ορίζουσες το επιτρεπτό του ένδικου μέσου της αίτησης αναίρεσης από τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου και τις διατυπώσεις άσκησής του, αφού η προσβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε στις 12.12.2018 (πριν την 1.7.2019, οπότε άρχισε να ισχύει ο ν. 4620/2019), προκύπτει ότι ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου δικαιούται, προς το σκοπό επανόρθωσης τυχόν σφαλμάτων της απόφασης, να ασκήσει αναίρεση κατά οποιασδήποτε αθωωτικής ή καταδικαστικής απόφασης, που εκδίδεται από οποιοδήποτε Δικαστήριο, με σχετική δήλωση στον γραμματέα του Αρείου Πάγου, μέσα σε προθεσμία ενός μηνός από την καταχώριση της καθαρογραμμένης απόφασης στο ειδικό βιβλίο.

Στην προκειμένη περίπτωση, η κρινόμενη από 31.7.2019 και με αριθμό έκθεσης 34/31-7-2019 αίτηση αναίρεσης, που άσκησε ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, με δήλωση στο γραμματέα του Δικαστηρίου τούτου, στρέφεται κατά της με αριθμό 2983/2018 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Θεσσαλονίκης, που δίκασε σε δεύτερο βαθμό, με την οποία η κατηγορούμενη, Α.

S. του Κ., κηρύχθηκε αθώα για τι αξιόποινες πράξεις: α) της ενδοοικογενειακής παράνομης βίας τετελεσμένης και σε απόπειρα κατ' εξακολούθηση και κατά συρροή, β) της ενδοοικογενειακής απλής σωματικής βλάβης σε βάρος μελών οικογενείας ανίκανων να αντισταθούν, τετελεσμένης και σε απόπειρα και γ) της ενδοοικογενειακής επικίνδυνης σωματικής βλάβης κατά συρροή σε βάρος μελών οικογενείας ανίκανων να αντισταθούν.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, δηλαδή εντός ενός μηνός από την καταχώρηση της προσβαλλόμενης απόφασης στο ειδικό βιβλίο, η οποία έλαβε χώρα στις 15.7.2019. Επομένως, πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο του μοναδικού λόγου της, που αφορά την υπέρβαση εξουσίας (άρθρο 510 παρ.1 στοιχείο Η' και ήδη Θ' του Κ.Π.Δ.), σαν να ήταν παρούσα και η απολειπόμενη κατηγορούμενη, η οποία δεν εμφανίστηκε ούτε και εκπροσωπήθηκε από συνήγορο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από το οικείο έκθεμα, παρότι κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, με επίδοση στην ίδια προσωπικά της με αριθμό 1076/2019 κλήσης της Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, προς εμφάνισή της στο ακροατήριο του Αρείου Πάγου στη σημερινή δικάσιμο, όπως τούτο προκύπτει από το με ημερομηνία 29.8.2019 αποδεικτικό επίδοσης της αρμόδιας επιμελήτριας της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Γιαννιτσών Κ.

Κ., που υπάρχει στη δικογραφία.

Με τις διατάξεις του άρθρου 64 του ισχύοντος κατά το χρόνο εκδίκασης της υπόθεσης από το Δικαστήριο της ουσίας παλαιού Κ.Ποιν.Δ., οριζόταν ότι: "1. Η πολιτική αγωγή ασκείται εναντίον του κατηγορουμένου και, αν υπάρχει περίπτωση, εναντίον και του αστικώς υπεύθυνου ή εναντίον των νόμιμων αντιπροσώπων τους. 2.

Με την επιφύλαξη της διατάξεως του άρθρου 89 παρ. Ι, όταν από διάταξη νόμου η υποχρέωση για την αποκατάσταση της ζημίας ή την ικανοποίηση της ηθικής βλάβης ή της ψυχικής οδύνης, περιορίζεται αποκλειστικά σε τρίτο αστικώς υπεύθυνο, ο, κατά το άρθρο 63, νομιμοποιούμενος σε άσκηση πολιτικής αγωγής μπορεί να παραστεί ως πολιτικώς ενάγων κατά του κατηγορουμένου προς υποστήριξη της κατηγορίας και μόνο.

Η σχετική δήλωση μπορεί να γίνει τόσο κατά την προδικασία όσο και στο ακροατήριο, σύμφωνα με το άρθρο 84". Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 502 παρ. 2, 505 παρ.2 και 486 παρ.1 περ. γ' του παλαιού Κ.Ποιν.Δ., προκύπτει ότι, σε περίπτωση αθωώσεως του κατηγορουμένου και ασκήσεως εφέσεως από τον Εισαγγελέα, αυτός που νομίμως παρέστη ως πολιτικώς ενάγων πρωτοδίκως, δικαιούται να παρασταθεί με την αυτή ιδιότητα και στην κατ' έφεση δίκη, αλλά μόνο προς υποστήριξη της κατηγορίας και της ενοχής του κατηγορουμένου, από την οποία απορρέουν οι πολιτικές απαιτήσεις του, την επιδίκαση των οποίων, όμως, δεν μπορεί να επιδιώξει στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο.

Τούτο δε, διότι η έφεση του Εισαγγελέα, εκτός της περιπτώσεως του άρθρου 70 του ίδιου Κώδικα, προσβάλλει το ποινικό μέρος της υποθέσεως, ως προς το οποίο μόνο μεταβιβάζεται η υπόθεση στο Εφετείο. Εάν δε ο πολιτικώς ενάγων, στην κατ' έφεση δίκη, νομίμως δηλώσει ότι παρίσταται μόνο προς υποστήριξη της κατηγορίας και της ενοχής του κατηγορουμένου και, παρά ταύτα, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο προβεί στην αποβολή του, υπερβαίνει την εξουσία του και η απόφασή του καθίσταται αναιρετέα, σύμφωνα με το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ.

Η' και ήδη Θ' του Κ.Ποιν.Δ.

Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση, για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου των πρακτικών της υπ' αριθμόν 66/2017 (πρωτοβάθμιας) αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Γιαννιτσών, με την οποία η κατηγορούμενη Α. S. κηρύχθηκε αθώα των αξιοποίνων πράξεων: α) της ενδοοικογενειακής παράνομης βίας τετελεσμένης και σε απόπειρα κατ' εξακολούθηση και κατά συρροή, β) της ενδοοικογενειακής απλής σωματικής βλάβης σε βάρος μελών της οικογένειας ανίκανων να αντισταθούν, τετελεσμένης και σε απόπειρα κατ' εξακολούθηση και κατά συρροή και γ) της ενδοοικογενειακής επικίνδυνης σωματικής βλάβης κατά συρροή σε βάρος μελών της οικογένειας ανίκανων να αντισταθούν, προκύπτει, ότι ο Ν.

Γ., εν διαστάσει σύζυγος της κατηγορουμένης, παρέστη ως πολιτικώς ενάγων, αφενός μεν ατομικώς και αφετέρου για λογαριασμό των τριών ανηλίκων τέκνων τους, Θ., Γ. και Ε., ζητώντας την καταβολή του ποσού των 50 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που υπέστη καθένας από τις αξιόποινες πράξεις της.

Το Δικαστήριο εκείνο έκανε δεκτή την παράσταση πολιτικής αγωγής για λογαριασμό των ανήλικων τέκνων, που φέρονταν ως άμεσα παθόντες και απέβαλε τον Ν. Γ. ατομικά, διότι δεν εφέρετο ως άμεσα παθών από τις αποδιδόμενες στην κατηγορούμενη ως άνω αξιόποινες πράξεις. Κατόπιν ασκήσεως εφέσεως από τον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Γιαννιτσών κατά της άνω αθωωτικής αποφάσεως του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, η υπόθεση ήχθη ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Θεσσαλονίκης, το οποίο, με την υπ' αριθμόν 2983/2018 (προσβαλλόμενη) απόφασή του, δικάζοντας σε δεύτερο βαθμό την ένδικη υπόθεση, κήρυξε την κατηγορούμενη και πάλι αθώα.

Από την παραδεκτή, επίσης, επισκόπηση των πρακτικών της εν λόγω αποφάσεως, προκύπτει ότι κατά την εκδίκαση της υποθέσεως εμφανίσθηκε ο δικηγόρος Θεσσαλονίκης Γεώργιος Γκουλιόβας, ο οποίος δήλωσε ότι παρίσταται ως πληρεξούσιος δικηγόρος του πολιτικώς ενάγοντος Ν. Γ., εκπροσωπώντας τον ίδιο ατομικά, καθώς και τα τρία ανήλικα τέκνα του, των οποίων ο τελευταίος ασκεί προσωρινά την επιμέλεια, ζήτησε δε να καταβληθεί στα εν λόγω εκπροσωπούμενα από αυτόν (πληρεξούσιο δικηγόρο) πρόσωπα χρηματική ικανοποίηση, λόγω της ηθικής βλάβης, που υπέστησαν από τις εις βάρος τους αξιόποινες πράξεις της κατηγορούμενης, εν διαστάσει συζύγου του πρώτου και μητέρας των τριών ως άνω ανηλίκων τέκνων τους, το ποσόν των 50 ευρώ στον καθένα.

Μετά την πρόταση δε της Εισαγγελέως για αποβολή της παράστασης πολιτικής αγωγής, καθόσον, λόγω της εφέσεως του Εισαγγελέως κατά της αθωωτικής αποφάσεως, δικαιούνταν να παρασταθούν μόνο για την υποστήριξη της κατηγορίας, ο άνω πληρεξούσιος δικηγόρος των πολιτικώς εναγόντων, στον οποίο δόθηκε στη συνέχεια ο λόγος από την Πρόεδρο του Δικαστηρίου, δήλωσε ότι περιορίζει την παράσταση της πολιτικής αγωγής μόνο ως προς την υποστήριξη της κατηγορίας.

Ακολούθως, το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, διέταξε την αποβολή της πολιτικής αγωγής, ως μη νόμιμης στο σύνολό της. Με βάση, όμως, τα εκτεθέντα στην αρχική νομική σκέψη, το Εφετείο, αποβάλλοντας ως μη νόμιμη την παράσταση της πολιτικής αγωγής κατά το μέρος που ασκήθηκε για λογαριασμό των φερόμενων ως παθόντων παραπάνω τριών ανηλίκων τέκνων (ως προς το σκέλος που αποβλήθηκε ατομικά ως πολιτικώς ενάγων ο Ν.

Γ. δεν πλήττεται η παραπάνω απόφαση με την αίτηση αναίρεσης), δηλωθείσα τελικά ως προς την υποστήριξη μόνο της κατηγορίας και της ενοχής της κατηγορουμένης, υπερέβη την εξουσία του (θετικά), αφού, η παράσταση αυτή νομίμως είχε δηλωθεί, λόγω της ασκήσεως εφέσεως από τον Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών κατά της αθωωτικής αποφάσεως του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, και έπρεπε να γίνει κατά τούτο δεκτή. 'Ετσι, κατέστησε αναιρετέα την προσβαλλόμενη απόφασή του, σύμφωνα με τον προβλεπόμενο από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ.

Θ' του Κ.Ποιν.Δ. λόγο αναιρέσεως της υπερβάσεως εξουσίας, κατά παραδοχή του μοναδικού σχετικού λόγου της αναιρέσεως του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου.

Συνεπώς, πρέπει ν' αναιρεθεί η προσβαλλόμενη υπ' αριθμόν 2983/2018 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Θεσσαλονίκης στο σύνολο της και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο Δικαστήριο που την εξέδωσε, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 519 του Κ.Ποιν.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ' αριθμόν 2983/2018 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Θεσσαλονίκης στο σύνολο της.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο που την εξέδωσε, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Νοεμβρίου 2019. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 21 Νοεμβρίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ