Supreme Court dismisses appeal against second-instance judgment for lack of legal interest regarding co-plaintiff.

Απόφαση 1815 / 2024 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1815/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρουλιώ Δαβίου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Αθανάσιο Θεοφάνη-Εισηγητή, Αγαθή Δερέ, Μερόπη Τζουγκαράκη, Ιφιγένεια Ματσούκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 6 Μαρτίου 2024, με την παρουσία και του γραμματέα Π. Μ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Ουρανία Μενδρινού, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Α. Δ. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Γεωργίου Παναγιωτόπουλου, και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11-5-2010 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, την από 4-7-2011 αγωγή της Μ. Δ. του Κ., και την από 13-10-2011 αυτοτελή παρέμβαση του Υπουργού Οικονομικών, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών, και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 12/2013 μη οριστική, 973/2014 διορθωτική της προηγουμένης, 1403/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1639/2020 του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί το αναιρεσείον με την από 8-9-2021 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 69, 574 και 576 του Κ.Πολ.Δ. συνάγεται ότι η αίτηση αναιρέσεως απευθύνεται κατά του νικητή αντιδίκου του αναιρεσείοντος, όχι δε και κατά του ομοδίκου του αναιρεσείοντος, ως προς τον οποίο είναι απαράδεκτη για έλλειψη εννόμου συμφέροντος, εφόσον η απόφαση δεν περιέλαβε διάταξη υπέρ αυτού που βλάπτει τον αναιρεσείοντα (Ολ.Α.Π. 15/1996). Με την κρινόμενη από 08.09.2021 αίτηση αναιρέσεως, προσβάλλεται η, αντιμωλία των διαδίκων και κατά την τακτική διαδικασία, εκδοθείσα, υπ' αριθμ. 1639/06.03.2020 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, το οποίο απέρριψε την από 09.10.2017 έφεση του αναιρεσείοντος κατά της υπ' αριθμ. 1403/09.05.2017 οριστικής αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, το οποίο, μετά από συνεκδίκαση, δέχθηκε την από 11.05.2010 αγωγή του αναιρεσιβλήτου κατά τρίτων μη διαδίκων, απέρριψε την από 04.07.2011 αγωγή τρίτου μη διαδίκου κατά του αναιρεσιβλήτου όπως και την από 13.10.2011 αυτοτελή παρέμβαση του αναιρεσείοντος υπέρ του δευτέρου εναγομένου με την από 11.05.2010 αγωγή. Η αίτηση αυτή αναιρέσεως ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553§1 στοιχ. β', 556§1, 558 εδάφ. α', 564§3, 566§1 του Κ.Πολ.Δ.). Επομένως, είναι παραδεκτή (άρθρο 577§1 του Κ.Πολ.Δ.) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς τον μοναδικό λόγο της (άρθρο 577§2 του Κ.Πολ.Δ.).

Επειδή η προσβαλλόμενη απόφαση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή (άρθρο 561§2 του Κ.Πολ.Δ.) επισκόπηση, για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου, επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης, υπήρξε κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής: Ο αναιρεσίβλητος (Α. Δ. του Κ. και της Α.) ήγειρε, ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, την από 11.05.2011 αγωγή, την οποία έστρεψε κατά των μη διαδίκων στην παρούσα δίκη (Μ.

Δ. του Κ. και της Α., Σωματείο ειδικώς αναγνωρισμένο ως φιλανθρωπικό, με την επωνυμία "ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΩΡΙΑ SOS ΕΛΛΑΔΟΣ", νομίμως εκπροσωπούμενο), με την οποία ζήτησε να αναγνωριστεί η ακυρότητα της από 05.01.2009 ιδιόγραφης διαθήκης της Α. Δ., το γένος Γ. Κ. Περαιτέρω, η μη διάδικος στην παρούσα δίκη (Μ. Δ. του Κ. και της Α.) ήγειρε, ενώπιον του αυτού, ως άνω, Δικαστηρίου, την από 04.07.2011 αγωγή, την οποία έστρεψε κατά του αναιρεσιβλήτου, με την οποία ζήτησε να αναγνωρισθεί η ακυρότητα της από 23.10.2008 ιδιόγραφη διαθήκη της Α.

Δ., το γένος Γ. Κ. Το αναιρεσείον (Ελληνικό Δημόσιο νομίμως εκπροσωπούμενο), επικαλούμενο την ιδιότητα του εποπτεύοντος τις καταλειπόμενες υπέρ ιδρυμάτων και για κοινωφελείς σκοπούς, άσκησε αυτοτελή παρέμβαση υπέρ του δευτέρου εναγομένου (Σωματείο ειδικώς αναγνωρισμένο ως φιλανθρωπικό, με την επωνυμία "ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΩΡΙΑ SOS ΕΛΛΑΔΟΣ", νομίμως εκπροσωπούμενο), με την από 11.05.2011 αγωγή, με την οποία ζήτησε την απόρριψη της αγωγής αυτής.

Το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών, αφού διέταξε την ένωση και συνεκδίκαση των ως άνω αιτήσεων δικαστικής προστασίας, συζήτησε αυτές κατά την τακτική διαδικασία και κατ' αντιμωλίαν των διαδίκων, εξέδωσε την υπ' αριθμ. 12/04.01.2013 μη οριστική απόφασή του, η οποία διορθώθηκε με την υπ' αριθμ. 973/05.03.2014 απόφαση του αυτού Δικαστηρίου, με την οποία, εκτός των άλλων, τη διενέργεια γραφολογικής πραγματογνωμοσύνης.

Διενεργηθείσης της διαταχθείσης γραφολογικής πραγματογνωμοσύνης, οι ως άνω αιτήσεις δικαστικής προστασίας επανήλθαν προς συζήτηση ενώπιον του αυτού Δικαστηρίου (Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών), με την από 09.07.2014 κλήση του αναιρεσιβλήτου. Ακολούθως, οι ως άνω αιτήσεις δικαστικής προστασίας συζητήθηκαν κατά την τακτική διαδικασία και κατ' αντιμωλίαν των διαδίκων και το επιληφθέν αυτών Δικαστήριο εξέδωσε την υπ' αριθμ. 1403/09.05.2017 οριστική απόφασή του, με την οποία δέθηκε την πρώτη από τις ανωτέρω αγωγές και απέρριψε τη δεύτερη αυτών, όπως και την αυτοτελή παρέμβαση του αναιρεσείοντος.

Μετά ταύτα, το αναιρεσείον προσέβαλε την ανωτέρω οριστική απόφαση, με την από 09.10.2017 έφεσή του, ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, την οποία έστρεψε κατά του αναιρειβλήτου και ζήτησε την εξαφάνιση της προσβαλλομένης αποφάσεως. Η έφεση συζητήθηκε ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών κατά την τακτική διαδικασία και κατ' αντιμωλίαν των διαδίκων, με τη συμμετοχή, ως κυρίου διαδίκου και τρίτου, μη διαδίκου στην παρούσα δίκη, προσώπου (Σωματείο ειδικώς αναγνωρισμένο ως φιλανθρωπικό, με την επωνυμία "ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΩΡΙΑ SOS ΕΛΛΑΔΟΣ", νομίμως εκπροσωπούμενο) και το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο εξέδωσε την υπ' αριθμ. 1639/06.03.2020 οριστική (τελεσίδικη) απόφασή του, με την οποία απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση.

Την απόφαση αυτή προσέβαλε το αναιρεσείον, με την από 08.09.2021 αίτησή του, που απευθύνεται στο Δικαστήριο τούτο και στρέφεται κατά του αναιρεσιβλήτου, ζητώντας την αναίρεσή της για τον περιεχόμενο στην αίτηση μοναδικό λόγο αναιρέσεως.

Επειδή ο λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 11γ' του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ., κατά τον οποίο επιτρέπεται αναίρεση αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, ελέγχεται ουσιαστικά αβάσιμος, αν αποδεικνύεται από την προσβαλλόμενη απόφαση ότι το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι προς απόδειξη των ισχυρισμών τους.

Προς τούτο αρκεί η γενική αναφορά του είδους του αποδεικτικού μέσου (μάρτυρες, έγγραφα κτλ), που έλαβε υπόψη του το δικαστήριο, χωρίς την ανάγκη ειδικής μνείας και αξιολογήσεως εκάστου ή της διακρίσεως από ποιά αποδεικτικά μέσα προκύπτει άμεση και από ποιά έμμεση απόδειξη. Για την ίδρυση του λόγου αυτού αναιρέσεως αρκεί μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για το αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, τα οποία ήταν υποχρεωμένο να λάβει υπόψη, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 338 έως 340 του Κ.Πολ.Δ., υπό την προϋπόθεση ότι το πραγματικό γεγονός, που επικαλείται ο διάδικος προς απόδειξη με το αποδεικτικό μέσο, ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, δηλαδή επιδρά στο διατακτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως (Ολ.Α.Π. 2/2008, Α.Π. 25/2023).

Εξάλλου, δεν επιβάλλεται από κάποια διάταξη νόμου η ειδική μνεία και η χωριστή αξιολόγηση καθενός από τα αποδεικτικά μέσα, που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, αλλά αρκεί η γενική μνεία των κατ' είδος αποδεικτικών μέσων, που λήφθηκαν υπόψη. Μόνο αν από τη γενική αυτή αναφορά, σε συνδυασμό με το περιεχόμενο της αποφάσεως, δεν προκύπτει, κατά τρόπο αναμφίβολο, ότι λήφθηκε υπόψη κάποιο συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο, στοιχειοθετείται ο αναιρετικός αυτός λόγος.

Περαιτέρω, δεν συνάγεται ότι δεν έχει ληφθεί υπόψη έγγραφο από μόνο το γεγονός ότι μνημονεύονται στην πληττόμενη απόφαση όλα τα έγγραφα, εκτός από εκείνο στο οποίο αναφέρεται η αναιρετική αιτίαση (Ολ.Α.Π. 8/2016, Ολ.Α.Π. 2/2008, Α.Π. 25/2023, Α.Π. 136/2022, Α.Π. 83/2021, Α.Π. 50/2020).

Έτι περαιτέρω, ο λόγος αυτός αναιρέσεως δεν ιδρύεται όταν το δικαστήριο δεν προσέδωσε στο αποδεικτικό μέσο την αποδεικτική βαρύτητα που υποστηρίζει ο αναιρεσείων ότι αυτό έχει, διότι με την αιτίαση αυτή πλήττεται η αναιρετικώς ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων που προβλέπεται από τη διάταξη του άρθρου 561§1 του Κ.Πολ.Δ. (Α.Π. 889/2020, Α.Π. 498/2018, Α.Π. 208/2018).

Για τον έλεγχο της ουσιαστικής βασιμότητας του αναιρετικού αυτού λόγου είναι αναγκαία η προσκομιδή των αποδεικτικών μέσων, τα οποία αφορά η εν λόγω αναιρετική αιτίαση, προκειμένου να διακριβωθεί το επικαλούμενο περιεχόμενο αυτών, με βάση το οποίο θα ελεγχθεί η λήψη ή η μη λήψη τους από το δικαστήριο της ουσίας (Α.Π. 1252/2022, Α.Π. 681/2022, Α.Π. 342/2020, Α.Π. 388/2018, ΑΠ 12/2015), ενώ ο λόγος αυτός (από το άρθρο 559 αριθμ. 11γ' του Κ.Πολ.Δ.) πλήττει την προσβαλλόμενη απόφαση για σφάλματα, τα οποία έχουν γίνει κατά την έρευνα της αλήθειας ή όχι των πραγματικών περιστατικών, δηλαδή τα σφάλματα αυτά αναφέρονται στα αποδεικτικά στοιχεία με βάση τα οποία καταστρώνεται η ελάσσων πρόταση του νομικού συλλογισμού.

Επομένως, ο λόγος αυτός αναιρέσεως δεν μπορεί να ιδρυθεί όταν το δικαστήριο της ουσίας απορρίπτει την αγωγή ή την ένσταση ως αόριστη ή νόμω αβάσιμη ή δεν εισέρχεται στην αποδεικτική διαδικασία, αφού, στις περιπτώσεις αυτές, το δικαστήριο της ουσίας δεν προβαίνει σε έρευνα των πραγματικών περιστατικών (Α.Π. 1409/2018, Α.Π. 663/2017, Α.Π. 481/1991).

Με τον μοναδικό λόγο αναιρέσεως ψέγεται το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο διότι, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμό 11γ του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. και τούτο διότι δεν έλαβε υπόψη του γνωμοδότηση προσώπου με ειδικές γνώσεις επιστήμης που επικαλέστηκε ενώπιον του δευτεροβαθμίου Δικαστηρίου και προσκόμισε το αναιρεσείον Ειδικότερα, διατείνεται ότι το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, καίτοι ο βασικός ισχυρισμός αυτού (αναιρεσείοντος) ήταν η εγκυρότητα της από 05.01.2009 ιδιόγραφης διαθήκης, αγνόησε και δεν έλαβε υπόψη του την από 16.05.2011 "γραφολογική πραγματογνωμοσύνη" ώστε να αξιοποιήσει αποδεικτικά την ως άνω ιδιόγραφη διαθήκη.

Ο λόγος αυτός αναιρέσεως παραδεκτώς προβάλλεται, αλλ' είναι αβάσιμος. Συγκεκριμένα, το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο διαβεβαιώνει ότι για τον σχηματισμό της δικανικής του κρίσεως έλαβε υπόψη όλα τα αναφερόμενα κατ' είδος αποδεικτικά μέσα χωρίς να αγνοήσει κάποιο από αυτά. Μάλιστα αναφέρεται ρητά στην ως άνω "γραφολογική πραγματογνωμοσύνη" καίτοι πρόκειται περί εκθέσεως από πρόσωπο που έχει ιδιαίτερες γνώσεις και προσλήφθηκε από το αναιρεσείον προς τον σκοπό αποδεικτικής ενισχύσεως των ισχυρισμών του, κατ' άρθρο 390 του Κ.Πολ.Δ.

Δεν υπάρχει λοιπόν αμφιβολία περί του ότι το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο εξετίμησε όλα τα αποδεικτικά μέσα, έστω και αν δεν προσέδωσε σε καθένα από αυτά την αποδεικτική αξία που αποδίδει κάθε διάδικο μέρος. Κατόπιν αυτών, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως. Τέλος, πρέπει να καταδικασθεί, λόγω της ήττας του, κατά παραδοχή σχετικού αιτήματος του αναιρεσιβλήτου, το αναιρεσείον, στα δικαστικά έξοδα αυτού (αναιρεσιβλήτου), τα οποία θα καταλογιστούν μειωμένα (άρθρα 176, 183, 191§2 Κ.Πολ.Δ., 22§§1, 3 του ν. 3693/1957, που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αριθμός 18 του Εισ.Ν.Κ.Πολ.Δ., όπως τούτο ισχύει μετά την έκδοση της Κ.Υ.Α. 134423ΟΙΚ./08.12.1992 των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης (Φ.Ε.Κ.

Β' 11/20.01.1993) που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 5§12 του ν. 1738/1987).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 08.09.2021 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1639/06.03.2020 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

Και Καταδικάζει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων ευρώ (300,00€).

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 20 Νοεμβρίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 2 Δεκεμβρίου 2024.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ