Supreme Court dismisses appeal on contract law grounds due to missing essential fee agreement elements.

Απόφαση 1811 / 2022 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1811/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αλτάνα Κοκκοβού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρήστο Τζανερρίκο, Γεώργιο Χριστοδούλου, Βασίλειο Μαχαίρα - Εισηγητή και Ευδοξία Κιουπτσίδου - Στρατουδάκη, Αρεοπαγίτες. ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 2 Νοεμβρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Δ. Ζ. Ζ. του Θ., 2) Γ. Ζ. Ζ. του Θ., κατοίκων Τρικάλων Ημαθίας, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Χαρίκλεια Απαλαγάκη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ετερόρρυθμης Εταιρείας με την επωνυμία ... και το διακριτικό τίτλο ... που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Σ. Κ. του Θ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιχαήλ Ζαχαριάδη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις, 3) Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία ... και το διακριτικό τίτλο ...", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 4) Εταιρείας με την επωνυμία ... που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους Ελένη Σκούφαρη και Ευάγγελο Κιτσάκη και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 23/12/2013 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Γιαννιτσών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5/2016 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1592/2018 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 19/9/2018 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Οι πληρεξούσιοι των παραστασών στο ακροατήριο αναιρεσιβλήτων ζήτησαν την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η με αριθμό 1592/2018 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, που εκδόθηκε κατά την τακτική διαδικασία, αντιμωλία των διαδίκων. Με την απόφαση αυτή απορρίφθηκε στην ουσία της η από 6-5-2016 και με αριθμό κατάθεσης 3/2016 έφεση των αναιρεσειόντων, κατά της με αριθμό 5/2016 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Γιαννιτσών, η οποία είχε απορρίψει ως νομικά αβάσιμη την από 23-12-2013 και με αριθμό κατάθεσης 941/2013 αγωγή τους, με την οποία ζητούσαν να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι και ήδη αναιρεσίβλητοι, ευθυνόμενοι εις ολόκληρον κατά τις διατάξεις περί αδικοπραξιών, να καταβάλουν σε κάθε ενάγοντα το ποσό των 727.842,81 ευρώ, για αποζημίωσή τους, καθώς και το ποσό των 35.000 ευρώ, για χρηματική τους ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής. Επικουρικά ζητούσαν να υποχρεωθούν η τρίτη και η τέταρτη εναγόμενες και ήδη αναιρεσίβλητες να καταβάλουν, εις ολόκληρον, το ποσό των 727.802,81 ευρώ σε κάθε ενάγοντα ως αποζημίωσή του, επίσης νομιμοτόκως, ευθυνόμενες ως εργολάβοι από σύμβαση έργου, ένεκα ελαττωματικής κατασκευής και εγκατάστασης ενός θερμοκηπίου των εναγόντων. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 Κ.Πολ.Δ). Είναι, συνεπώς, παραδεκτή (άρθρο 577 παρ.1 Κ.Πολ.Δ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς τους λόγους της (άρθρο 577 παρ.3 Κ.Πολ.Δ).

ΙΙ. Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298 και 914 ΑΚ συνάγεται ότι προϋποθέσεις της αδικοπρακτικής ευθύνης είναι: α) η υπαιτιότητα του υπόχρεου, η οποία υπάρχει στην περίπτωση του δόλου και της αμέλειας, β) η παράνομη συμπεριφορά του υπόχρεου σε αποζημίωση έναντι εκείνου που ζημιώθηκε, γ) η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας (συνδέσμου) μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας και δ) η ύπαρξη ζημίας.

Αιτιώδης δε σύνδεσμος, ως όρος της αδικοπραξίας, υπάρχει όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου ήταν, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων και χωρίς τη μεσολάβηση άλλου περιστατικού, το συγκεκριμένο επιζήμιο αποτέλεσμα.

Το ζήτημα τούτο κρίνεται εκ των προτέρων και ποτέ εκ των υστέρων. Δεν εξετάζονται οι ατομικές δυνατότητες και γνώσεις του συγκεκριμένου βλάψαντος, αλλά η δυνατότητα πρόγνωσης του μέσου συνετού ανθρώπου. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά, που δέχτηκε κυριαρχικώς, ως αποδειχθεντα, επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή η μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας, η παράβαση των οποίων ιδρύει τον αναιρετικό λόγο του άρθρου 559 αριθ.1 Κ.Πολ.Δ.

Αντιθέτως, η κρίση ότι η πράξη ή η παράλειψη υπήρξε ή δεν υπήρξε ένας από τους αναγκαίους όρους του αποτελέσματος, αφορά τα πράγματα και δεν ελέγχεται αναιρετικά (Ολ. ΑΠ 2/2019, Ολ. ΑΠ 18/2004, ΑΠ 813/2019, ΑΠ 2/2019, ΑΠ 949/2015). Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 690 ΑΚ, "ο εργοδότης έχει δικαίωμα, αντί για υπαναχώρηση ή μείωση, να απαιτήσει αποζημίωση για μη εκτέλεση της σύμβασης, αν οι ελλείψεις του έργου οφείλονται σε υπαιτιότητα του εργολάβου".

Η ζημία του εργοδότη στην περίπτωση αυτή συνίσταται στην περιουσιακή διαφορά η οποία ανακύπτει από την κατάσταση η οποία δημιουργήθηκε από αυτήν την πλημμελή εκτέλεση και από εκείνη που θα είχε δημιουργηθεί από την, καθ' υπόθεση, απαλλαγμένη από το ελάττωμα εκτέλεσης της σύμβασης (ΑΠ 1587/2013, ΑΠ 1950/2013). Μόνη δε η αθέτηση προϋφιστάμενης ενοχής είναι μεν πράξη παράνομη, δεν συνιστά όμως και αδικοπραξία κατά την έννοια των άρθρων 914 επ.

ΑΚ. Είναι δυνατό, ωστόσο, μια ζημιογόνα ενέργεια, πράξη ή παράλειψη με την οποία παραβιάζεται η σύμβαση, να θεμελιώνει συγχρόνως και ευθύνη από αδικοπραξία. Αυτό συμβαίνει όταν η ενέργεια αυτή καθ' εαυτή και χωρίς την προϋπάρχουσα συμβατική σχέση θα ήταν παράνομη, ως αντίθετη στο γενικό καθήκον, που επιβάλλει η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ, να μην προκαλεί καθένας υπαίτια ζημία σε άλλον (Ολ.

ΑΠ 967/1973, ΑΠ 116/2014, ΑΠ 590/2014, ΑΠ 1500/2014, ΑΠ 1381/2013). Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 Κ.Πολ.Δ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Με τον λόγο αυτό ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμου βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κλπ, ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν εμφανή την παράβαση.

Τούτο συμβαίνει, όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά ζεν υπάγονται (Ολ.

ΑΠ 2/2019, Ολ. ΑΠ 6/2019, Ολ. ΑΠ 7/2006). Επίσης, κατ' αρθρ. 559 αριθ.1 εδ.β' του Κ.Πολ.Δ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης, όταν το δικαστήριο εσφαλμένα χρησιμοποίησε ή παρέλειψε να χρησιμοποιήσει τα διδάγματα της κοινής πείρας για την ανεύρεση με βάση αυτά, της αληθινής έννοιας κανόνα δικαίου ή την υπαγωγή στον κανόνα αυτό των πραγματικών περιστατικών που αποτέλεσαν τις παραδοχές του και όχι όταν χρησιμεύουν προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων ή προς εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων (ΑΠ 660/2019, ΑΠ 855/2019, ΑΠ 602/2018).

Περαιτέρω, αναιρετικός λόγος από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ καθιδρύεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. "Πράγματα" δε, θεωρούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων, που συγκροτούν την ιστορική βάση και εποιμένως θεμελιώνουν το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος καθώς και οι κύριοι ή πρόσθετοι λόγοι έφεσης, που αφορούν αυτοτελείς πραγματικούς ισχυρισμούς και όχι οι ισχυρισμοί που αποτελούν άρνηση της αγωγής ή μη έχοντα αυτοτέλεια επιχειρήματα νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από το νόμο ή την εκτίμηση των αποδείξεων (Ολ. ΑΠ 3/1997, ΑΠ 1/2019, ΑΠ 933/2018). Ο λόγος αυτός ιδρύεται και όταν από εσφαλμένη εκτίμηση του δικογράφου της αγωγής, το οποίο παραδεκτά ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο (αρθρ. 561 παρ.2 Κ.Πολ.Δ), το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη τα στηρίζοντα το δικαίωμα και εκτιθέμενα στην αγωγή περιστατικά (ΑΠ 1734/2019, ΑΠ 866/2017, ΑΠ 38/2016).

Στην προκειμένη περίπτωση, οι αναιρεσείοντες εξέθεσαν στην από 23-12-2013 αγωγή τους, το δικόγραφο της οποίας παραδεκτά επισκοπείται από τον Άρειο Πάγο για την έρευνα των αναιρετικών λόγων (άρθρο 561 παρ.2 Κ.Πολ.Δ), τα ακόλουθα ουσιώδη πραγματικά περιστατικά: Ότι ασκούν το επάγγελμα του αγρότη και στα πλαίσια της επαγγελματικής τους δραστηριότητας, κατήρτισαν, με την πρώτη εναγόμενη ετερόρρυθμη εταιρία, όπως αυτή εκπροσωπήθηκε από τον δεύτερο εναγόμενο, ομόρρυθμο μέλος της, την από 29-5-2007 σύμβαση κατασκευής έργου, δυνάμει της οποίας η πρώτη εναγομένη ανέλαβε την πρόμηθεια, κατασκευή και εγκατάσταση επί ενός συνιδιοκτήτου ακινήτου τους, που βρίσκεται στα ..., ενός θερμοκηπίου έκτασης 7.104 τ.μ., από πολυαιθυλένιο, σε γοτθικό στυλ, με αερισμό οροφής στις δύο πλευρές, ύψος υδρορροής 4,00 γ.μ., συνολικό ύψος κορυφής 6.00 γ.μ., μήκος ανοίγματος μετώπης 9,6 γ.μ., με τόξα οροφής από γαλβανισμένο χάλυβα ανά τέσσερα μέτρα, με κυκλοφορητές αέρα και έλεγχο των κλιματικών συνθηκών με ηλεκτρονικό υπολογιστή, εξωτερικό μετεωρολογικό σταθμό και ηλεκτρολογικό πίνακα.

Ότι κατά συμβατικό όρο, όλα τα υλικά κατασκευής του θερμοκηπίου θα ήταν σύμφωνα με τους όρους των Διεθνών Προτύπων και τις απαιτήσεις ποιότητας των Εθνικών Προτύπων του ... και του Ευρωπαϊκού Κώδικα ΕΝ 13031, το δε θερμοκήπιο θα ήταν κατάλληλο για τη χρήση που προορίζεται. Ότι η κατασκευή έχει σχεδιασθεί για φορτίο ανέμου μέχρι 150 χιλ/ώρα ταχύτητα ανέμου και για κάθετο φορτίο μέχρι 3 κιλά/τ.μ., σύμφωνα με τις εγγυήσεις του κατασκευαστή.

Ότι η πρώτη εναγομένη χορήγησε στους ενάγοντες όλα τα υλικά κατασκευής του θερμοκηπίου, αρχική δε κατασκευάστριά του και των επιμέρους υλικών, είναι η τέταρτη εναγομένη εταιρία που εδρεύει στο ..., και θυγατρική της εταιρία, είναι η τρίτη εναγομένη, που εδρεύει στην Αθήνα, από την οποία η πρώτη εναγομένη προμηθεύτηκε όλα τα απαραίτητα για την κατασκευή του συγκεκριμένου έργου, υλικά.

Ότι, η τρίτη και τέταρτη εναγομένη, πέραν της προμήθειας των πέραν της προμήθειας των υλικών κατασκευής στην πρώτη εναγομένη-εργολάβο, από κοινού με την τελευταία, ανέλαβαν εν τοις πράγμασι τον σχεδιασμό, κατασκευή και εγκατάσταση του εν λόγω θερμοκηπίου και εγγυήθηκαν όλοι οι εναγόμενοι για την πιστότητα των υλικών, και την ορθή εγκατάστασή τους, ειδικότερα, εγγυήθηκαν την αντοχή του, σε φορτίο ανέμου ανώτερο των οκτώ μποφόρ και σε κάθετο φορτίο έως 35 kg/τ.μ..

Ότι η τρίτη εναγομένη τους χορήγησε βεβαίωση τύπου θερμοκηπίου για την κάλυψη των προδιαγραφών των τεχνικών χαρακτηριστικών του και βεβαίωση εγγυήσεων για τα υλικά του έργου. Ότι οι εγγυήσεις αυτές δόθηκαν, προκειμένου να λάβουν, όπως και έλαβαν για την κατασκευή του, οικονομική ενίσχυση ποσού 87.782,62 ευρώ ο πρώτος και 83.810,40 ευρώ ο δεύτερος, από το τρίτο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, ήτοι σύνολο 171.593,02 ευρώ.

Ότι η συνολική αξία του έργου (υλικά και εργασίες) ανήλθε στα 235.000 ευρώ, ποσό το οποίο κατέβαλαν στην πρώτη εναγομένη, το δε έργο, μετά από καθυστερήσεις στην εκτέλεσή του, παραδόθηκε από τον δεύτερο εναγόμενο (εκπρόσωπο της πρώτης εναγομένης, ενεργώντας όμως ατομικά κατά την παράδοση του έργου) την 30-5-2011.

Ότι, την 7-2-12, λόγω ισχυρών ανέμων, που επικρατούσαν στην περιοχή με βροχή και χιονόνερο, κατέρρευσε το θερμοκήπιο, επειδή έσπασαν και λύγισαν όλα τα στατικά του στηρίγματα και οι κολώνες συγκράτησης των τόξων, με αποτέλεσμα την ολική του καταστροφή, όπως και ποσοστό 80% των καλλιεργειών εντός αυτού. Ότι, η προκληθείσα στους ενάγοντες ζημία, προκλήθηκε επειδή:

α) Οι εναγόμενοι τους παρέστησαν ψευδώς ότι για την κατασκευή του θερμοκηπίου και την λήψη από αυτούς της προαναφερόμενης οικονομικής ενίσχυσης, που έλαβαν, δεν απαιτούνταν η εκπόνηση γενικής μελέτης, η οποία ωστόσο αποτελούσε προαπαιτούμενο για την χορήγηση έγκρισης τύπου του θερμοκηπίου, β) Ότι ψευδώς τους διαβεβαίωσαν πριν την κατάρτιση της σύμβασης, πως για την λήψη της οικονομικής ενίσχυσης από το Γ' Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, δεν απαιτούνταν η εκπόνηση στατικής μελέτης, η οποία όμως αποτελούσε απαραίτητη προϋπόθεση για την χορήγηση έγκρισης τύπου θερμοκηπίου, γ) Ότι τους διαβεβαίωσαν ψευδώς πως το θερμοκήπιο θα είχε μικρότερες διαστάσεις, από αυτό που τελικά κατασκεύασαν, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί αυξημένη επιφάνεια ανεμοφόρτωσης και να καταστεί ευάλωτο στην πίεση του αέρα, χωρίς ανάλογη ενίσχυση του σκελετού του, και δ) ότι παραβίασαν τα ελάχιστα όρια ασφαλούς κατασκευής του θερμοκηπίου, τους παρέστησαν δε ψευδώς ότι θα κατασκεύαζαν ένα μόνιμο και ασφαλές θερμοκήπιο και ότι θα τηρούσαν τα κατώτατα όρια αντοχής της κατασκευής του σε σχέση με το φορτίο χιονιού, το φορτίο αναρτημένης καλλιέργειας και το φορτίο των ανεμοπιέσεων, με σκοπό να τους πείσουν να προμηθευτούν από την πρώτη εναγομένη το επίδικο θερμοκήπιο, το οποίο ανέλαβαν να κατασκευάσουν όλοι οι εναγόμενοι από κοινού.

Στην συνέχεια, αφού εξέθεταν ότι μεταξύ των εναγόντων και της πρώτης εναγομένης εταιρίας συμφωνήθηκε εγγράφως, ρήτρα υπαγωγής κάθε διαφοράς τους που θα προέκυπτε από τη σύμβαση, στη διαιτησία, καθώς και ότι για την απόκτηση ενός νέου θερμοκηπίου (προμήθεια υλικών κατασκευής και εργασίες κατασκευής) απαιτείται να καταβάλουν καθένας από τους δύο ενάγοντες από 581.710,73 ευρώ, ενώ η ζημία που υπέστησαν από την καταστροφή της φυτικής τους παραγωγής ανέρχεται σε 15.984 ευρώ για τον καθένα, ζήτησαν κατά την κύρια βάση της αγωγής τους από την αδικοπραξία, να υποχρεωθούν όλοι οι εναγόμενοι ευθυνόμενοι εις ολόκληρον έκαστος, να καταβάλουν σε καθένα από αυτούς από 727.802,81 ευρώ, στο οποίο περιλαμβάνεται η θετική τους ζημία (καταστροφή θερμοκηπίου και φυτικής παραγωγής) και ποσό 111.092,08 ευρώ, ως αποθετική ζημία [από την απώλεια κερδών, που θα αποκόμιζαν από την καλλιέργεια και πώληση αγροτικών προϊόντων, με πιθανότητα], αν δεν είχε καταρρεύσει το θερμοκήπιο, όπως το τελευταίο αυτό ποσό περιόρισαν πρωτοδίκως παραδεκτά, καθώς και το ποσό των 35.000 ευρώ στον καθένα ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που υπέστη από το, σε βάρος του, αδίκημα.

Επικουρικά, οι ενάγοντες αφού ισχυρίστηκαν ότι, αν και αρχικά η σύμβαση έργου καταρτίστηκε εγγράφως, με την πρώτη των εναγόμενων, στη συνέχεια όμως, η κατασκευή και εγκατάσταση του θερμοκηπίου, με νεότερη προφορική συμφωνία, πραγματοποιήθηκε και από την τρίτη και τέταρτη των εναγομένων, ζήτησαν να υποχρεωθούν αυτές, δεδομένου ότι κατά των δύο πρώτων εναγομένων δεν μπορούν να στραφούν με βάση τη σύμβαση, λόγω της ρήτρας διαιτησίας, να τους καταβάλουν τα προαναφερόμενα ποσά αποζημίωσης, με το νόμιμο τόκο από την άσκηση της αγωγής.

Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση, αφού εκτίμησε το περιεχόμενο του δικογράφου της αγωγής, την απέρριψε ως μη νόμιμη στο σύνολό της. Ειδικότερα, ως προς την κύρια αγωγή βάση της αδικοπραξίας, το Εφετείο έκρινε ότι το κονδύλιο της θετικής ζημίας των 1.163.421,66 ευρώ, που αθροιστικά ζητούν οι ενάγοντες - εκκαλούντες, το οποίο αντιστοιχεί στη δαπάνη για την αγορά και κατασκευή ενός νέου θερμοκηπίου, είναι μη νόμιμο, διότι οδηγεί σε αδικαιολόγητο πλουτισμό των εναγόντων, αφού δεν ζητούν την αξία του πράγματος που είχε πριν την καταστροφή.

Κυρίως, όμως, έκρινε το Εφετείο πως οι εκτιθέμενες στην αγωγή ψευδείς παραστάσεις των εναγομένων, ότι δεν απαιτούνταν η εκπόνηση γενικής μελέτης, καθώς και στατικής μελέτης, προκειμένου οι ενάγοντες να λάβουν οικονομική ενίσχυση από το Γ' Κοινοτικό πλαίσιο στήριξης, δεν εξηγείται πως συνδέονται αιτιωδώς με την πτώση του θερμοκηπίου και τη ζημία, αλλά, κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή συνδέεται με τη διοικητική διαδικασία λήψης της κοινοτικής επιδότησης.

Περαιτέρω, αναφορικά με τα υπόλοιπα δικοπρακτικά περιστατικά του δικογράφου της αγωγής και συγκεκριμένα ότι οι εναγόμενοι υποσχέθηκαν ότι, για την κατασκευή του θερμοκηπίου, θα τηρούσαν τις ελάχιστες προδιαγραφές του Ευρωπαϊκού προτύπου ΕΝ 13031, καθώς και εκείνες που τέθηκαν από το αρμόδιο Υπουργείο, ότι αθέτησαν την υπόσχεσή τους να κατασκευάσουν ασφαλές και μόνιμο θερμοκήπιο, ότι το κατασκεύασαν σε διαστάσεις μεγαλύτερες απ' ό,τι υποσχέθηκαν και, τέλος, ότι η συμβατικώς ορισθείσα αντοχή υπολειπόταν κατά 5kg/τ.μ.

από τις νόμιμες τεχνικές προδιαγραφές, το Εφετείο έκρινε ότι ταυτίζονταν ως προς το πραγματικό τους περιεχόμενο με την παραβίαση της σύμβασης και ειδικότερα με την αθέτηση της υποχρέωσης των εναγομένων για προσήκουσα εκτέλεση του έργου, χωρίς ελαττώματα και δεν συνιστούν αδικοπραξία. Ως προς δε την επικουρική βάση της αγωγής, που αφορά τις τρίτη και τέταρτη εναγόμενες και ήδη αναιρεσίβλητες, το Εφετείο έκρινε ότι, πέραν της νομικής αβασιμότητας του ως άνω κονδυλίου της θετικής ζημίας, για την αγορά και εγκατάσταση ενός καινούργιου θερμοκηπίου πολλαπλάσιας αξίας του επιδίκου, δεν υπάρχει συμβατικός δεσμός μεταξύ των εναγόντων και των αμέσως παραπάνω εναγομένων, ώστε οι τελευταίες να ευθύνονται κατά τη διάταξη του άρθρου 690 ΑΚ.

Τούτο δε διότι, όπως εκθέτουν οι ενάγοντες, η σύμβαση έργου και προμήθειας υλικών καταρτίστηκε με τον δεύτερο των εναγομένων, νόμιμο εκπρόσωπο της πρώτης εναγομένης, στην οποία καταβλήθηκε η συμφωνημένη αμοιβή των 235.000 ευρώ, ενώ δεν αναφέρεται στην αγωγή ότι συμφωνήθηκε η κατασκευή του έργου και το ποσό της αμοιβής με τις τρίτη και τέταρτη εναγόμενες, ούτε ότι παραδόθηκε το έργο από αυτές, μόνη δε η προμήθεια των υλικών του θερμοκηπίου δεν καθιστά αυτές εργολάβους, ούτε θεωρείται ότι η "εν τοις πράγμασι" ανάληψη εκτέλεσης του έργου, μέχρις ενός σταδίου κατασκευής του, με την παρακολούθηση των εργασιών κατασκευής του, όπως εκτίθεται στην αγωγή, καθιστά τις εναγόμενες αυτές αντισυμβαλλόμενες των εναγόντων.

Με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης, κατά το πρώτο σκέλος του από τον αριθ.1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ, οι αναιρεσείοντες αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την παραβίαση των ουσιαστικών διατάξεων των άρθρων 281, 288, 914 και 919 ΑΚ, δια της εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής τους, ένεκα της οποίας η απόφαση αυτή απέρριψε την κύρια βάση της αγωγής τους ως μη νόμιμη.

Επίσης με το δεύτερο λόγο της αίτησης αναίρεσης, κατά το πρώτο σκέλος του από τον αριθ.8 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ, συναφές με τον πρώτο αναιρετικό λόγο, οι αναιρεσείοντες διατείνονται ότι το Εφετείο απέρριψε την κύρια αγωγική βάση, της ευθύνης από αδικοπραξία, ως μη νόμιμη, χωρίς όμως να λάβει υπόψη ουσιώδη πραγματικά περιστατικά που εκτίθενται στο δικόγραφο της αγωγής και θεμελιώνουν την κύρια βάση της.

Ειδικότερα, επικαλούνται ότι δεν έλαβε υπόψη και τα πραγματικά περιστατικά: 1) ότι οι εναγόμενες ανέλαβαν τη συμβατική υποχρέωση να τους παραδώσουν έτοιμο προς λειτουργία το θερμοκήπιο, παρέχοντας την εγγύηση (άρα διαβεβαίωση) ότι όλα τα υλικά κατασκευής του ήταν σύμφωνα με τους όρους των Διεθνών προτύπων και τις απαιτήσεις ποιότητας των εθνικών προτύπων του ...

και του Ευρωπαϊκού Κώδικα ΕΝ 13031, καθώς και ότι το θερμοκήπιο ήταν κατάλληλο για τη χρήση που προορίζεται. 2) Ότι η πρώτη εναγομένη (ενεργώντας και για λογαριασμό της 3ης και 4ης) θα τους παρέδιδε εγγύηση ότι μεταξύ των άλλων η κατασκευή είχε σχεδιαστεί για φορτίο ανέμου μέχρι 150 χιλ/ώρα ταχύτητα και για κάθετο φορτίο μέχρι 35 κιλά/τ.μ., σύμφωνα με τις εγγυήσεις του κατασκευαστή. 3) Ότι οι δύο πρώτοι εναγόμενοι εγγυήθηκαν προσωπικά για την πιστότητα των υλικών και για την ορθή εγκατάσταση του θερμοκηπίου. 4) Ότι ο εμπορικός διευθυντής της τρίτης εναγομένης στις 15-10-2007 τους χορήγησε βεβαίωση τύπου θερμοκηπίου, που συντάχθηκε σε επιστολόχαρτο της τέταρτης εναγομένης και τους διαβεβαίωσε ότι αυτό κάλυπτε το πρότυπο ΕΝ 13031, τους καταλόγους της Αγροτικής Τράπεζας και του Υπουργείου Ανάπτυξης, καθώς και τα κριτήρια του ..., ενώ επιπλέον βεβαίωσε τα τεχνικά χαρακτηριστικά του θερμοκηπίου και τους χορήγησε βεβαίωση χρονικών εγγυήσεων τούτου. 5) Ότι εξέθεσαν όλα τα προβλήματα και τις καθυστερήσεις που παρατηρήθηκαν στο στάδιο της κατασκευής. 6) Ότι η κατάρρευση του θερμοκηπίου οφειλόταν στο γεγονός πως τα υλικά και η κατασκευή του ήταν εξ αρχής ελαττωματικά και 7) ότι οι εναγόμενοι τους εξαπάτησαν και τους έδωσαν λάθος διαβεβαιώσεις, σχετικά με τις τεχνικές προδιαγραφές του θερμοκηπίου, που είχαν υποσχεθεί και εγγυηθεί και ιδίως το πρότυπο ΕΝ 13031, ούτε πληρούσε τους όρους στατικής μελέτης και δεν είχε τις κατάλληλες διαστάσεις.

Με όλα τα πραγματικά περιστατικά που εκτίθενται στο δικόγραφο της αγωγής, που κατά τα ως άνω επισκοπήθηκε για την έρευνα του αναιρετικού λόγου, πέρα του ότι το κονδύλιο της θετικής ζημίας των 1.163.421,66 ευρώ, που αθροιστικά ζητούσαν οι ενάγοντες, για την αγορά και κατασκευή ενός νέου θερμοκηπίου, το οποίο είναι μη νόμιμο διότι δεν ζήτησαν την αξία που είχε αυτό πριν την καταστροφή του, τα περιστατικά αυτά, σχετικά με την ελαττωματικότητα των υλικών και της κατασκευής του θερμοκηπίου και των απατηλών διαβεβαιώσεων των εναγομένων για τις τεχνικές του προδιαγραφές, τους όρους της στατικής του μελέτης και της ασφαλούς κατασκευής του, αφορούν αθέτηση συμβατικών υποχρεώσεων των εναγομένων και δεν μπορούν συγχρόνως να θεμελιώσουν και ευθύνη από αδικοπραξία, αφού η συμπεριφορά αυτών δεν θα ήταν παράνομη και χωρίς την προϋπάρχουσα συμβατική σχέση, σύμφωνα και με τις νομικές σκέψεις της παρούσας απόφασης, που προεκτέθησαν.

Επομένως, το Εφετείο, που απέρριψε ως μη νόμιμη την κύρια βάση της αγωγής, της αδικοπρακτικής ευθύνης, έλαβε υπόψη όλο το περιεχόμενο του δικογράφου της αγωγής, το οποίο ορθά εκτίμησε και δεν παραβίασε τις προπαρατεθείσες ουσιαστικές διατάξεις δια της εσφαλμένης ερμηνείας τους και της μη ορθής υπαγωγής σε αυτές της ιστορικής βάσης της αγωγής.

Άρα ο πρώτος λόγος αναίρεσης, καθώς και ο δεύτερος λόγος αυτής, κατά τα πρώτα σκέλη τους, είναι αβάσιμοι. Περαιτέρω, ο πρώτος λόγος της ένδικης αίτησης, κατά το δεύτερο σκέλος του, επίσης από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ, με το οποίο οι αναιρεσείοντες αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση παραβίαση των ουσιαστικών διατάξεων των άρθρων 298 εδ.β' και 914 ΑΚ, δια της εσφαλμένης ερμηνείας της αόριστης νομικής έννοιας της αιτιώδους συνάφειας, επικαλούμενοι ότι η απόφαση αυτή ερμήνευσε αντίθετα προς τα διδάγματα της κοινής πείρας τις προϋποθέσεις συνδρομής της συγκεκριμένης αόριστης νομικής έννοιας, αποβαίνει αλυσιτελής και πρέπει να απορριφθεί, πρωτίστως διότι με τα εκτιθέμενα στο δικόγραφο της αγωγής πραγματικά περιστατικά δεν στοιχειοθετείται ευθύνη από αδικοπραξία σε βάρος των εναγομένων - αναιρεσίβλητων, αφού ελλείπει η προϋπόθεση της παράνομης αδικοπρακτικής συμπεριφοράς, ανεξάρτητης της υπάρχουσας συμβατικής σχέσης.

Τέλος, με το δεύτερο λόγο της αίτησης αναίρεσης, κατά το δεύτερο σκέλος του, από τον αριθ.8 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ, οι αναιρεσείοντες μέμφονται την προσβαλλόμενη απόφαση, διότι απέρριψε την επικουρική βάση της αγωγής, της ενδοσυμβατικής ευθύνης της τρίτης και της τέταρτης των εναγομένων - αναιρεσίβλητων, χωρίς να λάβει υπόψη όλους τους αγωγικούς ισχυρισμούς που θεμελίωναν την επικουρική αυτή βάση και ιδιαίτερα ότι η κατασκευή και εγκατάσταση του θερμοκηπίου έγινε από την πρώτη, τρίτη και τέταρτη των εναγομένων, κατόπιν σχετικής συμφωνίας και ότι η τρίτη και η τέταρτη εναγόμενες όχι μόνο προμήθευσαν τα υλικά, αλλά είχαν και την εποπτεία κατασκευής του, ότι η τρίτη τους χορήγησε βεβαίωση με τα τεχνικά χαρακτηριστικά του θερμοκηπίου, καθώς και βεβαίωση για την εγγυημένη κατασκευή και λειτουργία του, ότι η τέταρτη εναγομένη τους πρότεινε την κατασκευή του θερμοκηπίου και τους παρείχε βεβαιώσεις εγγυήσεων, ότι ο εμπορικός διευθυντής της τρίτης εναγομένης τους χορήγησε βεβαίωση τύπου θερμοκηπίου και των τεχνικών χαρακτηριστικών του.

Επί του σκέλους του αναιρετικού αυτού λόγου πρέπει να λεχθούν τα εξής: Σύμφωνα με το άρθρο 681 του ΑΚ "Με τη σύμβαση έργου ο εργολάβος έχει υποχρέωση να εκτελέσει το έργο και ο εργοδότης να καταβάλει τη συμφωνημένη αμοιβή". Ουσιώδες στοιχείο, δηλαδή, της σύμβασης μίσθωσης έργου αποτελεί η υποχρέωση του εργοδότη παροχής αμοιβής στον εργολάβο.

Αν δεν υπάρχει η προς τούτο υποχρέωση, τότε δεν πρόκειται για μίσθωση έργου, αλλά για άλλη σύμβαση, όπως δωρεά, εντολή κλπ. (ΑΠ 977/2003, ΑΠ 1344/2000, ΑΠ 99/1992). Στην προκειμένη περίπτωση, στο δικόγραφο της αγωγής, που επισκοπήθηκε, δεν γίνεται οποιαδήποτε αναφορά για συμφωνημένη αμοιβή μεταξύ των αναιρεσειόντων και των τρίτης και τέταρτης των εναγομένων - αναιρεσίβλητων.

Έτσι, ελλείπει ουσιώδες συστατικό στοιχείο της κατάρτισης σύμβασης μίσθωσης έργου, ώστε να μπορεί να θεμελιωθεί υποχρέωση αποζημίωσης για ελλείψεις του έργου, οφειλόμενες σε υπαιτιότητα του εργολάβου, κατά τη διάταξη του άρθρου 690 ΑΚ. Επομένως, η προσβαλλόμενη απόφαση που απέρριψε ως μη νόμιμη την επικουρική βάση της αγωγής, με την αιτιολογία ότι δεν υπάρχει συμβατικός δεσμός μεταξύ των εναγόντων και των τρίτης και τέταρτης των εναγομένων, διότι στο δικόγραφο της αγωγής δεν εκτίθεται συμφωνία καταβολής αμοιβής και σε αυτές, πλην της πρώτης εναγομένης, στην οποία καταβλήθηκε η συμφωνημένη με αυτήν αμοιβή των 235.000 ευρώ, έλαβε υπόψη της όλους τους ουσιώδεις αγωγικούς ισχυρισμούς, σχετικά με την επικαλούμενη ενδοσυμβατική ευθύνη των τρίτης και τέταρτης των εναγομένων και ο δεύτερος λόγος της αίτησης αναίρεσης, κατά το δεύτερο σκέλος του, είναι αβάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν, αφού δεν υπάρχει άλλος αναιρετικός λόγος για έρευνα, πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση. Επίσης πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου που κατατέθηκε για την άσκησή της (άρθρο 495 παρ.3 Κ.Πολ.Δ) και οι αναιρεσείοντες να καταδικαστούν στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, που κατέθεσαν προτάσεις και παραστάθηκαν με χωριστούς πληρεξουσίους Δικηγόρους, κατά παραδοχή των σχετικών αιτημάτων τους (άρθρα 176, 183, 191 παρ.2 Κ.Πολ.Δ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 19-9-2018 αίτηση των Δ. Ζ. και Γ. Ζ., για αναίρεσή της, με αριθμό 1592/2018 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Διατάσσει να εισαχθεί στο δημόσιο ταμείο το παράβολο που καταβλήθηκε για την άσκηση της αναίρεσης.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων, επτακοσίων (2.700) ευρώ, ομού για τους δύο πρώτους αναιρεσίβλητους και επίσης στο ποσό των δύο χιλιάδων, επτακοσίων (2.700) ευρώ, ομού για την τρίτη και για την τέταρτη των αναιρεσίβλητων.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 14 Ιουνίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ και ταύτης αποχωρησάσης από την Υπηρεσία, ο αρχαιότερος της συνθέσεως Αρεοπαγίτης και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 1η Νοεμβρίου 2022.

H ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ