1810/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1810 / 2012 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1810/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 23 Νοεμβρίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ν. Τ. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Γιάννη Κοτζαμανίδη, βάσει δηλώσεως κατ'άρθρο 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΕΞ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" ("ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ"), που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Βασιλείου Κούρτη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις 1865/Ειδ.Μ./195/2005 και 124/2005 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, την κύρια παρέμβαση προσώπου που δεν είναι διάδικο στην παρούσα δίκη, την παρεμπίπτουσα αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Κιλκίς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 56/2007 εν μέρει οριστική και 269/2008 οριστική απόφαση του ιδίου Δικαστηρίου και 1380/2010 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί o αναιρεσείων με την από 28-11-2011 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ιωάννα Πετροπούλου ανέγνωσε την από 14-11-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 10 του Ν. ΓΠΝ/1911, 297, 298, 299, 330 εδ.β', 914 και 932 του ΑΚ προκύπτει, ότι σε περίπτωση συγκρούσεως μεταξύ δύο ή περισσοτέρων αυτοκινήτων η ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια, επέλευση ζημίας και ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του οδηγού και της ζημίας.

Μορφή υπαιτιότητας είναι και η αμέλεια, η οποία υπάρχει, όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια, που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή που, αν είχε καταβληθεί, με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς οδηγού αυτοκινήτου, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή της συγκρούσεως. Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει, όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του οδηγού ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Η παράβαση των διατάξεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) δεν θεμελιώνει αυτή καθ' αυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παραβάσεως και του ζημιογόνου αποτελέσματος.

Εξάλλου, οι ανωτέρω έννοιες της υπαιτιότητας και του αιτιώδους συνδέσμου είναι νομικές κι επομένως η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς τη συνδρομή ή όχι υπαιτιότητας του εμπλακέντος σε σύγκρουση οχημάτων οδηγού και του αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του και του ζημιογόνου αποτελέσματος υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά τις διατάξεις του άρθρου 559 αρ.1 εδ.α και 19 του ΚΠολΔ για ευθεία και εκ πλαγίου παράβαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου.

Εξ άλλου, έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως, ήτοι εκ πλαγίου παραβίαση ουσιαστικού κανόνα, κατά την έννοια της διατάξεως του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, υπάρχει, όταν στις αιτιολογίες της αποφάσεως, που αποτελούν την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης κι έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε, όχι όμως όταν οι ελλείψεις ή οι αντιφάσεις ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση και αξιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, εφόσον τούτο εκτίθεται σαφώς στην απόφαση. Τέλος, ο λόγος αναίρεσης από το εδάφιο 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ μπορεί να εξεταστεί και ως λόγος από το εδάφιο 19 του ίδιου άρθρου και κώδικα γιατί περιέχει σιωπηρά και παράπονο για έλλειψη νόμιμης βάσης.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ανελέγκτως όσον αφορά την υπαιτιότητα των οδηγών των εμπλακέντων στο ένδικο ατύχημα οχημάτων, τ' ακόλουθα πραγματικά περιστατικά. Στις 27-9-2004 και ώρα 20.45 περίπου ο Β. Π. υιός των δύο πρώτων εναγόντων και αδελφός της τρίτης ενάγουσας της πρώτης αγωγής, οδηγούσε το με αριθμό κυκλοφορίας ...

Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο,το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη από την κυκλοφορία του στην ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "Εθνική Α.Ε.Γ.Α." (δεύτερη εναγομένη της δεύτερης αγωγής) και κινούνταν στη Ν.Ε.Ο. Θεσσαλονίκης -Κιλκίς, με κατεύθυνση προς Κιλκίς, πλησιάζοντας στο 34° χιλιόμετρο αυτής.

Η παραπάνω εθνική οδός είναι διπλής κατευθύνσεως, με μία λωρίδα κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, έχει συνολικό πλάτος οδοστρώματος 7,60 μ., στο παραπάνω χιλιομετρικό σημείο υπάρχει, οριζόντια σήμανση και συγκεκριμένα μονή διακεκομμένη διαχωριστική γραμμή, κατά το χρόνο του ατυχήματος επικρατούσε σκοτάδι (νύκτα χωρίς τεχνητό φωτισμό), η κυκλοφορία ήταν αραιή, οι καιρικές συνθήκες ήταν καλές και η ορατότητα δεν περιοριζόταν.

Κατά τον ίδιο παραπάνω χρόνο στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας της παραπάνω οδού κινούνταν με κατεύθυνση προς Θεσσαλονίκη ένα φορτηγό αυτοκίνητο (νταλίκα) αγνώστων στοιχείων, όπισθεν αυτού ένα Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο αγνώστων στοιχείων και ένα δεύτερο Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο, εργοστασίου κατασκευής LADΑ, χρώματος κόκκινου, αγνώστων επίσης λοιπών στοιχείων, τα οποία ακολουθούσε επίσης, σε απόσταση 40 μέτρων περίπου, το με αριθμό κυκλοφορίας ...

Ι.Χ.Φ. αυτοκίνητο, ιδιοκτησίας της εταιρίας με την επωνυμία "Ιnterattika Α.Ε.", που οδηγούσε ο Ν. Τ., ενάγων της δεύτερης αγωγής. Οταν το Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο LADΑ έφθασε στο ύψος του 34ου χιλιομέτρου της παραπάνω οδού, ο οδηγός του επιχείρησε υπέρβαση των προπορευόμενων αυτού επιβατικού αυτοκινήτου και φορτηγού, κινούμενος από τα αριστερά αυτών και αφού ολοκλήρωσε επιτυχώς την υπέρβαση, επανήλθε στο ρεύμα πορείας του και συνέχισε την πορεία του προς Θεσσαλονίκη.

Ο Β. Π., αντιλαμβανόμενος το αυτοκίνητο LADΑ να πραγματοποιεί την υπέρβαση, προκειμένου να το διευκολύνει να διέλθει με ασφάλεια μεταξύ του δικού του οχήματος και των δύο οχημάτων που προσπερνούσε, επιχείρησε απότομο ελιγμό προς τα δεξιά και στη συνέχεια προς τα αριστερά, στην προσπάθεια του να επαναφέρει το όχημά του στο μέσον του ρεύματος πορείας του, προκειμένου να αποφύγει την εκτροπή του προς τα δεξιά, πλην όμως κατά την κίνησή του αυτή απώλεσε τον έλεγχο του αυτοκινήτου του, το οποίο εκτράπηκε προς τα αριστερά και διαγράφοντας διαγώνια πορεία, αφού εισήλθε κατά 1,60 μ.

στο αντίθετο ρεύμα πορείας, όπου κινούνταν κανονικά ο Ν. Τ., συγκρούστηκε με το αριστερό εμπρόσθιο τμήμα του αυτοκινήτου του στο πλάγιο αριστερό τμήμα του αυτοκινήτου που οδηγούσε ο Ν. Τ., παρόλο που ο τελευταίος τροχοπέδησε και επιχείρησε αποφευκτικό ελιγμό προς τα δεξιά, ενέργειες όμως που δεν ήταν ικανές να αποτρέψουν τη σύγκρουση, λόγω της μικρής απόστασης που μεσολαβούσε μεταξύ των δύο οχημάτων και της αιφνιδιαστικής εισόδου του Β.

Π. στο αντίθετο ρεύμα πορείας. Στη συνέχεια το αυτοκίνητο του Ν. Τ., λόγω της ισχυρής ώθησης που δέχθηκε κατά τη σύγκρουση στην αριστερή του πλευρά, εκτράπηκε δεξιά εκτός του οδοστρώματος και αφού διέσχισε το πλάτους 1,50 μέτρων ανισόπεδο χωμάτινο έρεισμα, ακινητοποιήθηκε σε παρακείμενο χάνδακα, σε απόσταση 5,60 μέτρων από το σημείο της σύγκρουσης, ενώ το αυτοκίνητο του Β.

Π. εκτράπηκε προς τα δεξιά και ακινητοποιήθηκε στο ρεύμα πορείας του (προς Κιλκίς) σε απόσταση 3,70 μέτρων από το σημείο της σύγκρουσης. Από τη σφοδρή σύγκρουση τραυματίστηκε θανάσιμα ο Β. Π. και σοβαρά ο Ν. Τ., όπως στη συνέχεια θα εκτεθεί. Σύμφωνα με τα παραπάνω αποδειχθέντα η σύγκρουση των δύο οχημάτων οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του Β.

Π., η οποία συνίσταται στο ότι αυτός δεν οδηγούσε, με την επιμέλεια του μέσου συνετού και ευσυνείδητου οδηγού και δεν ασκούσε τον έλεγχο και την εποπτεία του οχήματός του, ώστε να μπορεί να εκτελεί ανά πάσα στιγμή τους απαιτούμενους χειρισμούς, με συνέπεια, λόγω των παραλείψεων του αυτών, αλλά και του γεγονότος ότι κινούνταν με υπερβολική για τις περιστάσεις ταχύτητα (νύχτα, στενότητα δρόμου), να απώλεσει τον έλεγχο αυτού, να εκτραπεί προς τα αριστερά και να εισέλθει στο αντίθετο ρεύμα πορείας (άρθρα 16 παρ. 5 και 19 παρ. 1 του Κ.Ο.Κ.), όπου συγκρούστηκε με το αυτοκίνητο του Ν.Τ., κατά τα προεκτεθέντα.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η ταχύτητα με την οποία κινούνταν ο Β. Π. δεν προέκυψε επακριβώς, πλην όμως το ότι ήταν υπερβολική για τις περιστάσεις προκύπτει με βεβαιότητα από το γεγονός ότι απώλεσε τον έλεγχο του αυτοκινήτου του όταν επιχείρησε δεξιό και στη συνέχεια αριστερό ελιγμό κατά τα προεκτεθέντα καθώς και από τη σφοδρότητα της σύγκρουσης.

Υπαιτιότητα του άγνωστου οδηγού του αυτοκινήτου LADA στην προαναφερθείσα σύγκρουση δεν προέκυψε, καθόσον αυτός ολοκλήρωσε επιτυχώς την υπέρβαση που επιχείρησε, χωρίς να συγκρουσθεί με κάποιο όχημα, όπως προαναφέρθηκε. Έτσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες περί του ουσιώδους ζητήματος της υπαιτιότητας ή συνυπαιτιότητας των οδηγών των εμπλακέντων στο ένδικο ατύχημα οχημάτων και του επελθόντος συνεπεία αυτού θανατηφόρου τραυματισμού του οδηγού του υπ' αρ. ...

ΙΧΕ αυτοκινήτου και τον τραυματισμό του οδηγού του υπ' αρ. ... ΙΧΦ αυτοκινήτου. Ειδικότερα η αναιρεσιβαλλόμενη δεν προσδιορίζει α)τη θέση εντός του οδοστρώματος του ρεύματος πορείας της Ν.Ε.Ο. Θεσ/νίκης-Κιλκίς με κατεύθυνση προς Θεσ/νίκη του φορτηγού αυτοκινήτου αγνώστων στοιχείων, του όπισθεν αυτού κινούμενου ΙΧΕ αγνώστων στοιχείων καθώς και του διενεργήσαντος την προσπέραση αυτών ΙΧΕ αυτοκινήτου μάρκας LADA, αγνώστων λοιπών στοιχείων και την απόσταση που απείχαν κινούμενα από τη μονή διακεκομμένη διαχωριστική γραμμή των δύο ρευμάτων πορείας της παραπάνω Ν.Ε.Ο.

Θεσ/νίκης-Κιλκίς, β)αν το εργοστασίου κατασκευής LADA ΙΧΕ αυτοκίνητο αγνώστων λοιπών στοιχείων, διενήργησε την προσπέραση των πιο πάνω οχημάτων κινούμενο εντός του με κατεύθυνση προς Θεσ/νίκη ρεύματος πορείας της Ν.Ε.Ο. Θεσ/νίκης-Κιλκίς ή εντός του με κατεύθυνση προς Κιλκίς ρεύματος πορείας αυτής και στην τελευταία αυτή περίπτωση πόσο τμήμα του ρεύματος αυτού καταλάμβανε, καθώς και αν για τη διενέργεια της προσπέρασης τήρησε τα οριζόμενα στη διάταξη του άρθρου 17 παρ.1 και 3 εδαφ.γ' του ΚΟΚ.

γ)την απόσταση που απείχε κινούμενο εντός του με κατεύθυνση προς Κιλκίς ρεύματος πορείας της ΝΕΟ Θεσ/νίκης-Κιλκίς από τη μονή διακεκομμένη διαχωριστική γραμμη των δύο ρευμάτων πορείας της οδού αυτής το υπ' αρ. ... ΙΧΕ αυτοκίνητο με οδηγό το θανατηφόρα τραυματισμένο, δ)από πόση απόσταση ο οδηγός του τελευταίου αυτού οχήματος αντιλήφθηκε, άλλως όφειλε να αντιληφθεί, κινούμενο εντός του ρεύματος πορείας του (για την περίπτωση που η υπέρβαση διενεργήθηκε εντός αυτού), το εργοστασίου κατασκευής LADA αγνώστων λοιπών στοιχείων ΙΧΕ αυτοκίνητο και ε) αν η διενεργηθείσα υπέρβαση από τον οδηγό του εργοστασίου κατασκευής LADA αγνώστων λοιπών στοιχείων ΙΧΕ αυτοκινήτου των προπορευόμενων αυτού οχημάτων πραγματοποιήθηκε επιτυχώς λόγω του διενεργηθέντος ή μη προς τα δεξιά ελιγμού από τον οδηγό του υπ....

ΙΧΕ αυτοκινήτου και θανατηφόρα τραυματισθέντα Β. Π..

Ενόψει των ανωτέρω ελλείψεων της προσβαλλόμενης αποφάσεως καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής των αναφερομένων στη μείζονα σκέψη κανόνων ουσιαστικού δικαίου ήτοι ως προς τη σωστή ή μη εξειδίκευση των αόριστων νομικών εννοιών της υπαιτιότητας και του αιτιώδους συνδέσμου. Επομένως, είναι βάσιμος ο λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ.19 του ΚΠολΔ και πρέπει να γίνει δεκτός.

Επειδή, με βάση τα προεκτεθέντα πρέπει να γίνει δεκτή η από 28.11.2011 αίτηση αναιρέσεως για αναίρεση της υπ' αρ. 1380/2010 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συντιθέμενο από άλλους δικαστές κατά διορθωτική, με συμπλήρωση, ερμηνεία του άρθρου 580 παρ.3 ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 παρ.4 ν. 4055/2012 και να καταδικασθεί το αναιρεσίβλητο, λόγω της ήττας του, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος (αρθρ.176, 183 ΚΠολΔ) όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αρ. 1380/2010 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, που ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 14 Δεκεμβρίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Δεκεμβρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ