180/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 180 / 2010 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 180/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Παναγιώτη Κομνηνάκη και Νικόλαο Πάσσο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, την 1η Δεκεμβρίου 2009, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αγάθη Πανούση με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: ..., η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Λάμπρο Μακρυγιάννη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-2-2005 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1064/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5300/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 1-2-2008 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Πάσσος διάβασε την από 17-11-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά την διάταξη του άρθ. 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται, εάν αυτός εφαρμοσθεί, αν και κατά τις σχετικές παραδοχές της απόφασης του δικαστηρίου της ουσίας δεν υπάρχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αντίθετα, όταν δεν εφαρμοσθεί, μολονότι κατά τις παραδοχές αυτές, συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλ.

με εσφαλμένη υπαγωγή. Περαιτέρω, κατά την διάταξη του άρθ. 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και εάν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως εάν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την ως άνω διάταξη προκύπτει, ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτήν λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται με βάση το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνηση της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) όταν δηλ.

δεν προκύπτει από την απόφαση ποια πραγματικά περιστατικά δέχθηκε αυτή, ώστε σε συνδυασμό με το διατακτικό της να κριθεί περαιτέρω, αν στην συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν τα στοιχεία για την εφαρμογή της διάταξης που εφαρμόσθηκε. Το κατά νόμον αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα του ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό πόρισμα της και να μην καταλείπονται αμφιβολίες.

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθ. 648 και 652 ΑΚ προκύπτει, ότι στην σύμβαση εργασίας η ρύθμιση κάθε θέματος που ανάγεται στην οργάνωση και λειτουργία της επιχείρησης για την επίτευξη των σκοπών της ανήκει στον εργοδότη και αποτελεί εκδήλωση του διευθυντικού δικαιώματος αυτού. Έτσι ο εργοδότης δικαιούται να καθορίζει το είδος, τον τόπο, τον χρόνο, τις συνθήκες εργασίας και γενικά τους όρους αυτής, εφόσον οι όροι αυτοί δεν έχουν προσδιορισθεί από κανόνες δικαίου ή την εργασιακή σύμβαση, πάντοτε, όμως, με τον βασικό περιορισμό που τίθεται από τα αντικειμενικά όρια του άρθ. 281 ΑΚ, με την έννοια ότι ο εργοδότης δεν μπορεί ν' ασκεί το δικαίωμα αυτό καταχρηστικά.

Επομένως, η άσκηση του συμβατικού ή νομίμου διευθυντικού δικαιώματος του εργοδότη κατά τρόπο που υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος, δηλ. κατά κατάχρηση αυτού, συνιστά μονομερή βλαπτική μεταβολή της σύμβασης εργασίας του μισθωτού κατά την έννοια του άρθ. 7 παρ. 1 ν. 2112/1920.

Τέτοια μονομερής βλαπτική μεταβολή κατά κατάχρηση του διευθυντικού δικαιώματος συντρέχει και όταν ο εργοδότης στα πλαίσια της οργανωτικής αναδιάρθρωσης της επιχείρησης του, τοποθετεί τον μισθωτό σε άλλη υπηρεσία σε σχέση με εκείνη, στην οποία είχε τοποθετηθεί προηγουμένως, και με άλλο αντικείμενο, εφόσον τα νέα αυτά καθήκοντα είναι υποδεέστερα για τον εργαζόμενο και συνεπάγονται άμεση ή έμμεση υλική ζημία ή ηθική βλάβη με την προσβολή της προσωπικότητας του ως προς την επαγγελματική αξία του.

Στην τελευταία αυτή περίπτωση ο μισθωτός δικαιούται να ζητήσει, εκτός των άλλων και όπως προκύπτει από τον συνδυασμό των ως άνω διατάξεων με τις διατάξεις και των άρθ. 656 ΑΚ και 5 παρ.3 ν. 3198| 1955, την άρση της παρανομίας με την επαναφορά του και την απασχόληση του στην προηγούμενη θέση . Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο Αθηνών κρίνοντας ύστερα από έφεση της εναγομένης και ήδη αναίρεσείουσας ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" επί αγωγής της τώρα αναιρεσίβλητης δέχθηκε με την προσβαλλομένη 5300/2007 απόφασή του και όπως προκύπτει απ' αυτήν, ότι η ενάγουσα προσελήφθη από την εναγομένη την 23-1-1984 με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου, μετά από επιτυχία της στον εξωτερικό διαγωνισμό της 26-6-1983, με την ιδιότητα της υπαλλήλου οικονομικών και έχει τον βαθμό του Τμηματάρχη Α', ότι το 2003 ύστερα από σχετική προκήρυξη της εναγομένης εξεδήλωσε ενδιαφέρον για την κατάληψη θέσης στην Διεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου (ΔΕΕ) και μετά από σχετική διαδικασία επελέγη για να υπηρετήσει στην ΔΕΕ, στην οποία και μετατέθηκε από 5-5-2003, με αντικείμενο απασχόλησης την διενέργεια τακτικών και έκτακτων ελέγχων σε καταστήματα της εναγομένης, ονομάσθηκε δε ελεγκτής Γ' από 14-3-2003, ενώ πριν από την μετάθεση της υπηρετούσε στην θέση του Προϊσταμένου του Γραφείου Καθυστερήσεων του κεντρικού Καταστήματος της εναγομένης, ότι στις αρχές Ιουνίου 2004 και ενώ βρισκόταν προς έλεγχο σε κατάστημα της εναγομένης στην ..., αιφνιδίως πληροφορήθηκε ότι ο νέος Προϊστάμενος της ΔΕΕ Π1 απέστειλε στην Δ|νση Ανθρωπίνου Δυναμικού της εναγομένης το ...

έγγραφο του, στο οποίο υπεδείκνυε τέσσερις υπαλλήλους της ΔΕΕ, μεταξύ δε αυτών και την ενάγουσα, προς μετακίνηση σε άλλες υπηρεσίες, στις οποίες "...θα αποδώσουν καλύτερα...", δηλώνοντας έμμεσα ότι η ενάγουσα δεν απέδιδε στο αντικείμενο απασχόλησης της στην ΔΕΕ, ότι ο ισχυρισμός της ενάγουσας ότι η πρόταση προς μετακίνησή της έγινε χωρίς να κριθεί σε δύο συνεχόμενες αξιολογήσεις ως ανεπαρκής είναι απορριπτέος, καθόσον κατά την μετακίνηση της την 22-10-2004 κατά τον ισχύοντα Κανονισμό της εναγομένης, όπως είχε τροποποιηθεί την 30-9-2004, δεν απαιτείται πλέον κρίση περί ανεπάρκειας σε δύο αξιολογήσεις αλλά μόνο εισήγηση του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης, ενώ επίσης η Υπηρεσία δεν υποχρεούται να τοποθετεί τους αποχωρούντες ελεγκτές σε θέση ισότιμη του ελεγκτή αλλά στο επίπεδο ευθύνης που κατείχαν πριν την είσοδο τους στην Διεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου, ότι η ενάγουσα στα φύλλα ποιότητάς της έχει βαθμολογηθεί με άριστα, δηλ.

με 389 μονάδες επί συνόλου 400, ότι ο προαναφερόμενος νέος Διευθυντής της ΔΕΕ είχε μόλις αναλάβει τα καθήκοντα του και δεν είχε προσωπική αντίληψη για την υπηρεσιακή επάρκεια ή μη της ενάγουσας, ότι την 18-6-2004 της γνωστοποιήθηκε το ...έγγραφο της ΔΕΕ ότι αποσπάται στο κατάστημα ...(Γ' Κατηγορίας) προς ενίσχυση του ενόψει εκτάκτων αναγκών λόγω των Ολυμπιακών Αγώνων, σε εκτέλεση της ...

απόφασης της διοίκησης της εναγομένης, η οποία στηρίχθηκε στο ως άνω έγγραφο του Π1, ότι στο κατάστημα αυτό της εναγομένης (...) η ενάγουσα υποαπασχολείτο σε βοηθητικές εργασίες έως, μετά από διαδοχικές παρατάσεις, την 22-10-2004 όταν έλαβε γνώση της ... έγγραφης απόφασης της διοίκησης της εναγομένης που εκδόθηκε μετά σύμφωνη γνώμη του υπηρεσιακού συμβουλίου της, με βάση την οποία μετατέθηκε στο κατάστημα Γ' κατηγορίας της ...

με την ειδικότητα της Προϊσταμένης Λογιστηρίου του καταστήματος, θέση ισότιμη του Ελεγκτή Γ' που είχε στην ΔΕΕ, ότι στην πραγματικότητα δεν υπήρχε θέση προϊσταμένου λογιστηρίου στο ως άνω κατάστημα, καθόσον με την ένταξη του στο σύστημα Roll Out και σύμφωνα με το οργανόγραμμα καταστήματος Γ' κατηγορίας, όπως αυτό της ..., δεν προβλέπεται Προϊστάμενος Λογιστηρίου και είχε ακυρωθεί η προκήρυξη για την θέση αυτή στο παραπάνω κατάστημα, καθόσον δεν προβλέπονται θέσεις Υπεύθυνων Τομέων, που αντιστοιχούν στις παλιές θέσεις Προϊσταμένου λογιστηρίου, με αποτέλεσμα η ενάγουσα να μην ασκεί τα συναφή καθήκοντα αλλά τα κατώτερα της εξυπηρέτησης πελατών και να υφίσταται έκτοτε ηθική μείωση, ότι με την προαναφερθείσα βλαπτική μεταβολή των όρων της εργασιακής της σύμβασης η ενάγουσα, πέραν της ηθικής μείωσης και της προσβολής της προσωπικότητας της, υπέστη και περιουσιακή ζημία, καθόσον στη νέα της θέση απώλεσε το ποσό των 227 € μηνιαίως που ελάμβανε ως ελεγκτικό επίδομα καθώς και την αμοιβή για εκτός έδρας υπηρεσία, ότι σύμφωνα με τα παραπάνω η ...

απόφαση της διοίκησης της εναγομένης και η προκληθείσα από 19-10-2004 γνώμη του υπηρεσιακού συμβουλίου της για μετάθεση της ενάγουσας από την ΔΗΕ, όπου υπηρετούσε ως Ελεγκτής Γ', στο κατάστημα ...και στην συνέχεια στο κατάστημα ... ως προϊσταμένης λογιστηρίου χωρίς στην πραγματικότητα ανάθεση των σχετικών καθηκόντων, συνιστούν μονομερή βλαπτική μεταβολή της υπηρεσιακής κατάστασης της ενάγουσας, η οποία έγινε χωρίς νόμιμο λόγο και επέφερε σ' αυτήν ηθική, υπηρεσιακή και περιουσιακή βλάβη, ως εκ τούτου δε είναι άκυρες κατ' άρθ. 281 ΑΚ, αφού υπερβαίνουν προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη και ο κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του διευθυντικού δικαώματος της εναγομένης περί μεταθέσεων, αποσπάσεων και υπηρεσιακών εν γένει μεταβολών του προσωπικού της.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο κατ' επικύρωση της απόφασης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, με την οποία είχε γίνει δεκτή ως βάσιμη και κατ' ουσίαν η αγωγή της αναιρεσίβλητης, απέρριψε την έφεση της αναιρεσείουσας Τράπεζας. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 281 ΑΚ και 7 ν. 2112/1920 αιτιολογίες, αφού πραγματικά τα γενόμενα δεκτά ως άνω ανελέγκτως πραγματικά περιστατικά ως προς την μετάθεση της ενάγουσας αναιρεσίβλητης και τη μη τοποθέτησή της σε επίπεδο ευθύνης που κατείχε προ της τοποθέτησή της στη ΔΕΕ συνιστούν καταχρηστική άσκηση του διευθυντικού δικαιώματος της εναγομένης αναιρεσείουσας, διέλαβε δε στην προσβαλλομένη απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες ως προς το ζήτημα αυτό και επομένως πρέπει ν' απορριφθούν ως αβάσιμοι οι πρώτος και τρίτος (και τελευταίος) λόγοι αναίρεσης.

II. Με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης από το άρθ. 559 αριθ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τα αναφερόμενα εκεί έγγραφα που η αναιρεσείουσα επικαλέσθηκε με τις προτάσεις της και προσεκόμισε ενώπιον αυτού κατά την συζήτηση της υπόθεσης. Από την περιεχόμενη στην προσβαλλομένη απόφαση βεβαίωση, ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο για τον σχηματισμό της επί της ουσίας κρίση του έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε, εκτός των άλλων αποδεικτικών μέσων, και "όλα τα έγγραφα, έστω και μη ειδικώς κατωτέρω μνημονευόμενα" που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενο της αναιρεσιβαλλομένης δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι ελήφθησαν υπόψη και τα έγγραφα αυτά και επομένως ο ως άνω λόγος αναίρεσης πρέπει ν' απορριφθεί ως αβάσιμος. Σύμφωνα με τα παραπάνω πρέπει ν' απορριφθεί στο σύνολο της η αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, κατά τα ειδικότερα στο διατακτικό οριζόμενα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 1-2-2008 αίτηση της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" για αναίρεση της 5300/2007 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12 Ιανουαρίου 2010. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Φεβρουαρίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ