1809/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1809 / 2017 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1809/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Πέππα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Γεράσιμου Φουρλάνου), Γεώργιο Λέκκα, Αθανάσιο Καγκάνη, Ιωάννη Μπαλιτσάρη και Αγγελική Τζαβάρα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 20 Μαρτίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ....", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θωμά Καναβέλη και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην …, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Ιωάννα Λεμπέση, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22/7/2010 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4042/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 351/2015 του Εφετείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 17/11/2015 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Μπαλιτσάρης ανέγνωσε την από 10/3/2017 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο πρώτος λόγος και να απορριφθούν οι λοιποί λόγοι αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινομένη αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα, κατά την τακτική διαδικασία, υπ’ αριθμ. 351/2015 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Αθηνών, με την οποίαν το Εφετείο αυτό, αφού δέχθηκε κατ’ ουσίαν την από 16-11-2013 (υπ’ αριθμ. εκθ. καταθ. ...2013) έφεση του αναιρεσιβλήτου Ελληνικού Δημοσίου, εξαφάνισε την εκκαλουμένη υπ’ αριθμ. 4042/2013 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και αφού κράτησε και δίκασε την από 22-7-2010 (υπ’ αριθμ. εκθ. καταθ. .../2010) αγωγή της αναιρεσειούσης ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Ε.", με την οποίαν η τελευταία ζητούσε, κατά μετατροπή του καταψηφιστικού αιτήματος σε αναγνωριστικό, να αναγνωρισθεί ότι το εναγόμενο είναι υποχρεωμένο να της καταβάλει, ως εξ εγγυήσεως ευθυνόμενο, κατά τα ειδικότερα στην αγωγή αυτή εκτιθέμενα, το ποσό των 4.908.264,36 ευρώ, νομιμοτόκως από της υπερημερίας του, απέρριψε αυτήν (αγωγή) ως νόμω αβάσιμη.- Η κρινόμενη αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρ. 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς τους λόγους της (άρθρ. 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Κατά την διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνον αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 7/2006, 4/2005).

Με τον λόγο αναιρέσεως από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (παραβίαση κανόνα του ουσιαστικού δικαίου) ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ.

ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ’ ουσίαν (Ολ ΑΠ 27 και 28/1998). Περαιτέρω, με τις διατάξεις του κεφ. 2 της υπ’ αριθμ. .../13-1-1994 αποφάσεως του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών "Έγκριση καταβολής διαφοράς τόκων επί των υφισταμένων υπολοίπων χορηγήσεων για κεφάλαια κινήσεως και πάγιες εγκαταστάσεις επιχειρήσεων των Νομών Ξάνθης, Ροδόπης και Έβρου" (Φ.Ε.Κ. 38 Β71994), η οποία εξεδόθη κατόπιν εξουσιοδοτήσεως, που παρασχέθηκε με τους ν. 128/1975, 1266/1982 και την 620/5-10-1989 Πράξη του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος (Φ.Ε.Κ. 236 A’ /1989) και τροποποιήθηκε με την 14237/6-4-1994 απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (Φ.Ε.Κ. 293 Β/1994), ορίζεται ότι "το σύνολο των υφισταμένων μέχρι 31.12.93 ληξιπρόθεσμων και μη οφειλών από δάνεια για πάγιες εγκαταστάσεις και κεφάλαια κίνησης των βιοτεχνικών, βιομηχανικών, μεταλλευτικών, καθώς και των κτηνοτροφικών επιχειρήσεων βιομηχανικού τύπου των ξενοδοχειακών και ναυτιλιακών επιχειρήσεων της περιφέρειας Θράκης, θα αποτελέσει ένα νέο δάνειο που θα εξοφληθεί σε δέκα (10) χρόνια, περιλαμβανομένης περιόδου χάριτος ενός (1) έτους χωρίς επιμήκυνσης της εξόφλησης.

Η εξόφληση θα γίνει με ίσες εξαμηνιαίες τοκοχρεωλυτικές δόσεις ή με χρεωλυτικές δόσεις (απλό χρεωλύσιο) των αναλογούντων τόκων υπολογιζόμενων ανά εξάμηνο, οπότε στην περίπτωση αυτή η πρώτη δόση θα καταβληθεί την 1.7.1995... Οι τόκοι και το κεφάλαιο των ρυθμιζομένων οφειλών των βιομηχανικών, βιοτεχνικών, μεταλλευτικών καθώς και κτηνοτροφικών επιχειρήσεων βιομηχανικού τύπου, των ξενοδοχειακών και ναυτιλιακών επιχειρήσεων, θα είναι εγγυημένοι ανεπιφυλάκτως από το Δημόσιο.

Σε περίπτωση κατά την οποία δεν πληρωθούν τρεις συνεχόμενες τοκοχρεωλυτικές δόσεις, το δάνειο θα καθίσταται ληξιπρόθεσμο και απαιτητό και θα παύει η ισχύουσα ρύθμιση ...". Με τις διατάξεις δε της .../0025/17-2-1994 αποφάσεως του Υπουργού Οικονομικών "Παροχή της εγγύησης του Δημοσίου για τη χορήγηση δανείων κεφαλαίου κίνησης σε βιοτεχνικές, βιομηχανικές, μεταλλευτικές, κτηνοτροφικές επιχειρήσεις βιομηχανικού τύπου, ξενοδοχειακές και ναυτιλιακές επιχειρήσεις της περιφέρειας Θράκης, καθώς και για τη ρύθμιση οφειλών από παλαιότερα δάνεια" (Φ.Ε.Κ. 129 Β’ /1994), που εξεδόθη με βάση την εξουσιοδότηση α.ν. 747/1945 και 9/1967, ορίσθηκε ότι "παρέχουμε ανεπιφύλακτα, παραιτούμενοι από το δικαίωμα της προβολής της ένστασης της δίζησης, την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου προς τις Τράπεζες για την κάλυψη των χορηγούμενων από 1.4.93 και μετά δανείων για κεφάλαιο κίνησης σε βιοτεχνικές, βιομηχανικές, μεταλλευτικές, κτηνοτροφικές βιομηχανικού τύπου, ξενοδοχειακές και ναυτιλιακές επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες, ανεξάρτητα από την έδρα της επιχείρησης, στους Νομούς Ξάνθης, Ροδόπης και Έβρου και μέχρι συνολικού ποσού δρχ.

εκατό εκατομμυρίων (100.000.000) κατά επιχείρηση, καθώς και για την κάλυψη των οφειλών (κατά κεφάλαιο και τόκους) που θα προκύψουν από παλαιότερα δάνεια των ως άνω επιχειρήσεων, η οποία θα γίνει σύμφωνα με τους όρους και προϋποθέσεις της κοινής απόφασης των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αριθμ. .../13.1.94....

Οι Τράπεζες σε περίπτωση καθυστέρησης της καταβολής τριών (3) συνεχόμενων ληξιπρόθεσμων δόσεων, τόσον αυτών που έχουν καθορισθεί από τις ίδιες με τις οικείες συμβάσεις για τα δάνεια κεφαλαίου κίνησης όσον και αυτών που προκύπτουν από τη ρύθμιση των υφισταμένων από παλαιότερα δάνεια οφειλών, πρέπει να κηρύσσουν αμέσως ληξιπρόθεσμο και απαιτητό ολόκληρο το ποσό των οφειλών και, εφόσον θέλουν να εξοφληθούν από τον εγγυητή Ελλ.

Δημόσιο, θα πρέπει να απευθύνονται σ’ αυτό (ΓΛΚ-Δ25-Δ’ ) μετά από προηγούμενη βεβαίωση στην αρμόδια Δ.Ο.Υ., σε βάρος της κάθε οφειλέτριας επιχείρησης, και στον ειδικό λογαριασμό αυτού "ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΩΝ ΕΚ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΤΗ ΕΓΓΥΗΣΕΙ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ (ΚΑΧΚΕΕΔ)" του συνολικού ποσού των ανεξόφλητων απαιτήσεών τους.

Το Ελληνικό Δημόσιο, ως εγγυητής, αναλαμβάνει την υποχρέωση εξόφλησης των απαιτήσεων των Τραπεζών που θα περιλαμβάνουν το ανεξόφλητο εγγυημένο ποσό (από κεφάλαιο και τόκους) των δανείων (κεφαλαίου κίνησης και των προερχομένων από τη ρύθμιση οφειλών) και όσους από τους ανεξόφλητους νέους τόκους μέχρι κι ένα (1) τρίμηνο κατά ανώτατο όριο μετά την κήρυξη δανείου ως ληξιπρόθεσμου και απαιτητού, αναλογούν πάνω στο εγγυημένο τμήμα των δανείων και τέλος, όσα από τα αναλογούντα συναφή έξοδα, που αφορούν χρονικό διάστημα για το οποίο καλύπτονται από το Δημόσιο ανεξόφλητοι τόκοι, είναι ανεξόφλητα ...".

Στην συνέχεια εξεδόθη η .../18-5-1994 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών (Φ.Ε.Κ. 403 Β 1994) με την οποίαν τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε η προηγούμενη ως άνω .../0025/1994 απόφαση και ορίσθηκε ότι "1. Η εγγύηση του Δημοσίου, που παρασχέθηκε ανεπιφύλακτα, παραιτουμένου του Δημοσίου του δικαιώματος της προβολής της ένστασης της δίζησης, για την κάλυψη των χορηγουμένων από 1.4.93 και μετά δανείων για κεφάλαιο κίνησης σε βιοτεχνικές, βιομηχανικές, μεταλλευτικές, κτηνοτροφικές βιομηχανικού τύπου ξενοδοχειακές και ναυτιλιακές επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες, ανεξάρτητα από την έδρα τους, στους νομούς Ξάνθης, Ροδόπης και Έβρου και μέχρι συνολικού ποσού δρχ.

εκατό εκατομμυρίων (100.000.000) κατά επιχείρηση, καθώς και για την κάλυψη των οφειλών (κατά κεφάλαιο και τόκους) που θα προκύψουν από τη ρύθμιση των υφισταμένων κατά την 31.12.93 οφειλών από παλαιότερα δάνεια των ως άνω επιχειρήσεων, ισχύει για τη χορήγηση των ανωτέρω δανείων και για τη ρύθμιση οφειλών από προηγούμενα δάνεια με βάση και τα οριζόμενα στην αριθ. .../6.4.94 κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΦΕΚ τ.

Β’ 293/94)... ". Ακολούθως, με την .../4-10-1994 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών "Διατήρηση ασφαλειών δανείων επιχειρήσεων Θράκης, Φλώρινας, Κιλκίς" (Φ.Ε.Κ. 768 Β71994), ορίσθηκε ότι "η εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, που έχει παρασχεθεί με τις αποφάσεις μας αριθ. .../17.2.94 και .../ 5.10.93, όπως αυτές έχουν συμπληρωθεί, τροποποιηθεί και διευκρινισθεί, για την κάλυψη οφειλών από δάνεια επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες, ανεξάρτητα από την έδρα τους, στους νομούς Ξάνθης, Ροδόπης, Έβρου, Φλώρινας και Κιλκίς, που ρυθμίστηκαν ή θα ρυθμιστούν με βάση τις διατάξεις των κοινών αποφάσεων Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αριθ. .../ 13.1.94. ...14.9.93, όπως επίσης έχουν συμπληρωθεί, τροποποιηθεί και διευκρινισθεί, ισχύει με τον όρο της διατήρησης, από τις υφιστάμενες ασφάλειες, του μέρους αυτών που η αξία τους καλύπτει κατά 100% το ποσό των οφειλών που βαρύνουν τις επιχειρήσεις μετά τη συμφωνία ρύθμισης. ... ".

Εξ άλλου, με την .../11-7-1995 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών (Φ.Ε.Κ. 672 Β 71995), ορίσθηκε ότι "η εγγύηση του Δημοσίου που παρασχέθηκε στις τράπεζες και το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων με τις αποφάσεις αριθ. .../17.2.1994, .../0025/5.10.1993 και .../17.4.1995, όπως τροποποιήθηκαν και συμπληρώθηκαν μεταγενέστερα, ισχύει για τη ρύθμιση οφειλών των επιχειρήσεων των νομών Ξάνθης, Ροδόπης, Έβρου, Φλώρινας και Κιλκίς, σύμφωνα και με τα οριζόμενα στην κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αριθ. .../3.7.1995.

Η εγγύηση του Δημοσίου, που καλύπτει ήδη ρυθμισμένες οφειλές με βάση τις προηγούμενες κοινές υπουργικές αποφάσεις, θα εξακολουθήσει να ισχύει, εφόσον οι τράπεζες και το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, ύστερα από τη δηλούμενη αδυναμία των επιχειρήσεων να εξοφλήσουν τη δόση της 1.7.1995, παρατείνουν την περίοδο χάριτος κατά τα οριζόμενα στην προαναφερόμενη κοινή υπουργική απόφαση. ...

Κατά τα λοιπά ισχύουν οι αποφάσεις αριθ. .../0025/17.2.1994, .../0025/ 5.10.1993 και .../17.4.1995, όπως έχουν τροποποιηθεί, συμπληρωθεί και ισχύουν σήμερα. ... ". Εξ άλλου με το άρθρο 1 παρ. 1 του ν. 2322/1995, που ισχύει από 12-7-1995, ορίζεται ότι "1. Επιτρέπεται στον Υπουργό Οικονομικών να παρέχει με απόφαση του, που εκδίδεται μετά από σύμφωνη γνώμη τριμελούς Διυπουργικής Επιτροπής που συνιστάται με τις διατάξεις του άρθρου 5 του παρόντος νόμου, την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου σε ημεδαπές ή αλλοδαπές τράπεζες, ημεδαπούς ή αλλοδαπούς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς ή οίκους, ημεδαπούς ή αλλοδαπούς τεχνικούς οίκους, ημεδαπές ή αλλοδαπές εταιρίες χρηματοδοτικής μίσθωσης και εταιρίες γενικά, στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, στο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο και Οργανισμούς Δημοσίου Δικαίου, καθώς και σε ξένες Κυβερνήσεις:

α. Για την κάλυψη δανείων, εγγυητικών επιστολών και πιστώσεων που χορηγούν προς: αα. ... ββ. Ομάδες φυσικών προσώπων ή βιώσιμων ιδιωτικών επιχειρήσεων και επαγγελματιών, για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης περιοχών στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι συνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση, καθώς και για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων κλάδων και δραστηριοτήτων".

Τέλος, με την υπ’ αριθμ. 40412/Β/1677/9-12-1997 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών "Τροποποίηση ΚΥΑ 1648/Β.22/1994 - ενίσχυση περιφέρειας Θράκης" (Φ.Ε.Κ. 1130 Β71997), που εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση της ανωτέρω διατάξεως του ν. 2322/1995, ορίσθηκε, ότι "τροποποιούμε την Κ.Υ.Α. αριθμ. 1648/Β.22/13.1.1994 όπως τροποποιήθηκε και ισχύει και ορίζουμε τα ακόλουθα: 1.

Όσες από τις ληξιπρόθεσμες μέχρι και 1.1.1998 οφειλές των επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες στην περιφέρεια Θράκης και έχουν υπαχθεί στις διατάξεις της Κ.Υ.Α. 1648/94 όπως ισχύει είναι ανεξόφλητες, κεφαλαιοποιούνται την ως άνω ημερομηνία σε ένα δάνειο διαρκείας 15 ετών, περιλαμβανόμενης περιόδου χάριτος για τα 5 πρώτα έτη.

Η εξυπηρέτηση του δανείου για τα υπόλοιπα 10 έτη θα γίνει με ίσες εξαμηνιαίες χρεωλυτικές ή τοκοχρεωλυτικές δόσεις. ... Για την παρούσα νέα ρύθμιση θα παρασχεθεί η εγγύηση του Δημοσίου σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 2322/95. ... Κατά τα λοιπά ισχύει η Κ.Υ.Α. αριθμ. 1648/Β.22/13.1.1994 όπως συμπληρώθηκε και τροποποιήθηκε ... ".

Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει, ότι παρέχεται στις τράπεζες η εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου υπέρ των βιοτεχνικών, βιομηχανικών μεταλλευτικών, κτηνοτροφικών βιομηχανικού τύπου, ξενοδοχειακών και ναυτιλιακών επιχειρήσεων, που είναι εγκατεστημένες στους νομούς Ξάνθης, Ροδόπης και Έβρου, τόσο για τα δάνεια για κεφάλαια κίνησης, που χορηγούνται μετά την 1-4-1993, όσο και για τις υφιστάμενες μέχρι την 31-12-1993 ληξιπρόθεσμες και μη οφειλές από δάνεια για πάγιες εγκαταστάσεις και κεφάλαια κίνησης, οι οποίες ρυθμίζονται με την 1648/1994 υπουργική απόφαση, καθώς και για τις ληξιπρόθεσμες μέχρι και 1-1-1998 οφειλές, που έχουν ρυθμισθεί με την ίδια ως άνω 1648/1994 απόφαση.

Στην περίπτωση των υφισταμένων μέχρι την 31-12-1993 ληξιπρόθεσμων και μη οφειλών από δάνεια για πάγιες εγκαταστάσεις και κεφάλαια κίνησης, η εγγύηση του Δημοσίου δεν καλύπτει το σύνολο των οφειλών, όπως οι οφειλές θα είχαν διαμορφωθεί κατά κεφάλαιο, τόκους και έξοδα με βάση τις αρχικές δανειακές συμβάσεις, εάν δεν είχαν μεσολαβήσει οι βάσει των ανωτέρω αποφάσεων ρυθμίσεις, αλλά όπως οι οφειλές αυτές θα είχαν διαμορφωθεί με βάσει τις προαναφερόμενες ρυθμίσεις.

Η κρίση αυτή συνάγεται και από το ότι ορίζεται, το μεν με την 1648/1994 υπουργική απόφαση, ότι "σε περίπτωση κατά την οποία δεν πληρωθούν τρεις συνεχόμενες τοκοχρεωλυτικές δόσεις, το δάνειο θα καθίσταται ληξιπρόθεσμο και απαιτητό και θα παύει η ισχύουσα ρύθμιση", το δε με την .../0025/1994 απόφαση, (ορίζεται) ότι "οι Τράπεζες σε περίπτωση καθυστέρησης της καταβολής τριών (3) συνεχόμενων ληξιπρόθεσμων δόσεων, τόσον αυτών που έχουν καθορισθεί από τις ίδιες με τις οικείες συμβάσεις για τα δάνεια κεφαλαίου κίνησης όσον και αυτών που προκύπτουν από τη ρύθμιση των υφισταμένων από παλαιότερα δάνεια οφειλών, πρέπει να κηρύσσουν αμέσως ληξιπρόθεσμο και απαιτητό ολόκληρο το ποσό των οφειλών", χωρίς, περαιτέρω, να ορίζεται ή ερμηνευτικώς να συνάγεται, ότι μετά την κήρυξη ληξιπροθέσμου και απαιτητού του ποσού των οφειλών, λόγω της ματαιώσεως της ρυθμίσεως και της εκ τούτου επαναφοράς του δανείου στην αρχική του κατάσταση, η, κατά τα ανωτέρω, εγγύηση του Δημοσίου καταλαμβάνει όλο το οφειλόμενο ποσό και όχι μόνον εκείνο μετά την ρύθμιση.

Η κρίση αυτή ενισχύεται και από το ότι αν το Δημόσιο ήθελε να παράσχει την εγγύησή του επί του συνόλου της οφειλής και όχι μόνον επί εκείνης μετά την ρύθμιση, ρητώς θα διελάμβανε τούτο και για την περίπτωση αυτή, ενώ, περαιτέρω, δεν υπήρχε ανάγκη με τις ανωτέρω αποφάσεις να ορισθεί, ότι η εγγύησή του παρέχεται για τις ρυθμιζόμενες οφειλές, κατά το κεφάλαιο και τους τόκους.

Στην προκειμένη περίπτωση το δικάσαν Εφετείο με την αναιρεσιβαλλομένη απόφασή του δέχθηκε, κατά το αναιρετικώς ενδιαφέρον, εν προκειμένω, μέρος της, τα εξής: "...με την από 22-7-2010 αγωγή της η ενάγουσα και ήδη εφεσίβλητη εταιρία "... Α.Ε." εκθέτει ότι η εταιρία "... Α.Ε." με τρεις συμβάσεις, που συνήφθησαν την 16-5-1990, 7-8-1991 και 4-5-1992, δάνεισε στην εταιρία "...

Α.Ε." τα ποσά των 100.725.000, 50.000.000 και 50.000.000 δρχ., αντίστοιχα, για την κάλυψη μέρους των δαπανών ίδρυσης μονάδας παραγωγής και τυποποίησης ειδών διατροφής στην Κομοτηνή, καθώς και ότι χρηματοδότησε την ανωτέρω εταιρία με τα ποσά των 3.036.000 και 2.400.000 δρχ. για την αγορά δύο ακινήτων στη Βιομηχανική Περιοχή Κομοτηνής για την εγκατάσταση της ως άνω επιχείρησης, που έγινε βάσει των .../1990 και .../1991 συμβολαίων της συμβολαιογράφου Κομοτηνής Ε.

Τ.- αντίστοιχα. Ότι α) με την από 28-12-1995 σύμβαση μεταξύ της δανείστριας τράπεζας και της δανειολήπτριας ρυθμίσθηκαν βάσει των διατάξεων της 1648/1994 υπουργικής απόφασης οι ληξιπρόθεσμες και μη οφειλές της δανειολήπτριας από τις τρεις πρώτες συμβάσεις, που ανέρχονταν την 31-12-1993 στο συνολικό ποσό των 344.601.736 δρχ., και ορίσθηκε ότι ποσό 107.201.824 δρχ.

διαγράφεται από τις οφειλές, ποσό 130.000.000 δρχ. ήταν καταβλητέο σε ισόποσες εξαμηνιαίες τοκοχρεωλυτικές δόσεις από 1-7-1996 έως 1-1-2007 και ποσό 70.000.000 δρχ. ήταν καταβλητέο επίσης σε ισόποσες εξαμηνιαίες τοκοχρεωλυτικές δόσεις από 1-1-2000 έως 1-1-2007, σε κάθε περίπτωση με κυμαινόμενο επιτόκιο εκτοκισμού. β) με την από 29-3-1996 σύμβαση μεταξύ δανείστριας και δανειολήπτριας ρυθμίσθηκαν βάσει της 1648/1994 υπουργικής απόφασης οι οφειλές της τελευταίας από τη χρηματοδότηση για την αγορά ακινήτων, που ανέρχονταν την 31-12-1993 σε 8.048.045 δρχ., και ορίσθηκε ποσό ύψους 6.178.902 δρχ.

ήταν καταβλητέο σε ισόποσες εξαμηνιαίες τοκοχρεωλυτικές δόσεις από 1-7-1996 έως 1-1-2007, με κυμαινόμενο επιτόκιο, ενώ το υπόλοιπο των 1.869.143 δρχ. ήταν καταβλητέο από το Δημόσιο λόγω προβλεπόμενης από την ως άνω υπουργική απόφαση επιδότησης τόκων υπερημερίας, και γ) με την από 28-1-1999 σύμβαση μεταξύ των ιδίων ρυθμίσθηκαν βάσει της 40412/1997 υπουργικής απόφασης οι ληξιπρόθεσμες οφειλές, συνολικού ύψους 51.875.576 δρχ., που προέρχονταν από τις δύο προηγούμενες ρυθμίσεις, και ορίσθηκε ότι το εν λόγω ποσό έπρεπε να καταβληθεί σε ισόποσες εξαμηνιαίες δόσεις από 1-7-2003 έως 31-12-2012, με κυμαινόμενο επιτόκιο.

Ότι σε όλες τις ρυθμιστικές συμβάσεις περιλήφθηκε όρος, κατά τον οποίο σε περίπτωση μη τήρησης των όρων της ρύθμισης αυτή θεωρείται μη γενομένη και αναβιώνει το σύνολο της αρχικής οφειλής. Ότι εν συνεχεία η δανείστρια τράπεζα "... Α.Ε." συγχωνεύθηκε με την εφεσίβλητη "... Α.Ε." με απορρόφηση της πρώτης από τη δεύτερη και ότι, λόγω καθυστέρησης της δανειολήπτριας περί την καταβολή περισσότερων από 6 συνεχόμενων δόσεων της πρώτης και περισσότερων από 3 δόσεων της δεύτερης και τρίτης ρύθμισης, η εφεσίβλητη την 20-12-2006 κατήγγειλε τις ρυθμίσεις, επομένως αναβίωσε, σύμφωνα με τον προαναφερθέντα συμβατικό όρο, το σύνολο των οφειλών της δανειολήπτριας από τα αρχικά δάνεια, το οποίο υπολογίζεται αναλυτικά στο δικόγραφο της αγωγής σύμφωνα με τους όρους (ύψος κεφαλαίου, χρόνο καταβολής δόσεων, επιτόκια συμβατικά και υπερημερίας κ.λπ.) των αρχικών συμβάσεων και ανέρχεται στο συνολικό ποσό των 6.115.316,99 ευρώ.

Ότι η εφεσίβλητη ζήτησε από το εναγόμενο-εκκαλούν Δημόσιο την κατάπτωση της εγγύησής του για το ανωτέρω ποσό των 6.115.316,99 ευρώ, πλην όμως αυτό της κατέβαλε μόνο 1.207.053,47 ευρώ. Ζητεί δε. όπως παραδεκτώς μετέτρεψε το αρχικό καταψηφιστικό αίτημα της αγωγής της σε αναγνωριστικό με τις προτάσεις της ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου και προφορική δήλωση του πληρεξουσίου δικηγόρου της, που καταχωρίσθηκε στα πρακτικά της πρωτόδικης δίκης, να αναγνωρισθεί ότι το εκκαλούν της οφείλει το υπόλοιπο των 4.908.264,36 ευρώ, νομιμοτόκως από την καταγγελία των ρυθμίσεων, άλλως από την επίδοση της αγωγής.

Όπως αναφέρεται, όμως, στη μείζονα σκέψη, η εγγύηση του Δημοσίου για τις υφιστάμενες την 31-12-1993 ληξιπρόθεσμες και μη οφειλές από δάνεια για πάγιες εγκαταστάσεις και κεφάλαια κίνησης των βιοτεχνικών κ.λπ. επιχειρήσεων της περιφέρειας Θράκης, που παρέχεται με την .../0025/1994 υπουργική απόφαση, καλύπτει αποκλειστικά τις οφειλές των επιχειρήσεων, όπως διαμορφώθηκαν μετά τη ρύθμιση, βάσει των ευνοϊκών για τις δανειολήπτριες διατάξεων των 1648/1994 και 40412/1997 υπουργικών αποφάσεων, και όχι όπως αυτές (οφειλές) θα είχαν διαμορφωθεί με βάση τους όρους των αρχικών δανειακών συμβάσεων, εάν δεν είχαν μεσολαβήσει οι ρυθμίσεις, χωρίς να ασκεί επιρροή η επίκληση από την εφεσίβλητη του προαναφερθέντος όρου των ρυθμιστικών συμβάσεων, κατά τον οποίο σε περίπτωση μη τήρησης των όρων της ρύθμισης αναβιώνει το σύνολο της αρχικής οφειλής, αφού η έκταση της εγγύησης του Δημοσίου ορίζεται εν προκειμένω από τις ειδικές αναγκαστικού δικαίου διατάξεις, που αναφέρονται στη μείζονα σκέψη, και δεν μπορεί να διευρυνθεί με σύμβαση μεταξύ της δανείστριας τράπεζας και της δανειολήπτριας επιχείρησης.

Επομένως η αγωγή, με την ανωτέρω ιστορική και νομική βάση (εγγυητική ευθύνη του Δημοσίου για τις οφειλές από τις αρχικές δανειακές συμβάσεις και όχι τις ρυθμιστικές), είναι απορριπτέα ως μη νόμιμη και το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, το οποίο με την εκκαλουμένη απόφαση έκρινε αυτή νόμιμη (με την εξαίρεση του αιτήματος περί καταβολής τόκων από το χρόνο της καταγγελίας, το οποίο απέρριψε ως μη νόμιμο) και ουσιαστικά βάσιμη, επιδικάζοντας στην εφεσίβλητη το ποσό των 4.908.264,36 ευρώ (και μάλιστα καταψηφιστικά, παρόλο που γίνει μετατροπή του αιτήματος σε αναγνωριστικό), έσφαλε περί την ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων των υπουργικών αποφάσεων περί παροχής της εγγύησης του Δημοσίου, που αναφέρονται στη μείζονα σκέψη.

Πρέπει, συνεπώς, κατά παραδοχή του σχετικού πρώτου λόγου της έφεσης, αλλά και κατ’ αυτεπάγγελτο έλεγχο από το παρόν δευτεροβάθμιο Δικαστήριο της νομιμότητας της αγωγής να γίνει δεκτή η έφεση ως και κατ’ ουσίαν βάσιμη, να εξαφανισθεί η εκκαλουμένη απόφαση, να κρατηθεί προς εκδίκαση η αγωγή, όπως ορίζει η διάταξη του άρθρου 535 § 2 ΚΠολΔ, και να απορριφθεί αυτή ως μη νόμιμη, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο και δη, ότι η εγγύηση του αναιρεσιβλήτου Δημοσίου για τις υφιστάμενες την 31-12-1993 ληξιπρόθεσμες και μη οφειλές από δάνεια για πάγιες εγκαταστάσεις και κεφάλαια κίνησης των βιοτεχνικών κ.λπ. επιχειρήσεων της περιφέρειας Θράκης, που παρέχεται με την .../0025/1994 υπουργική απόφαση, καλύπτει αποκλειστικά τις οφειλές των επιχειρήσεων, όπως διαμορφώθηκαν μετά τη ρύθμιση, βάσει των ευνοϊκών για τις δανειολήπτριες διατάξεων των 1648/1994 και 40412/1997 υπουργικών αποφάσεων, και όχι όπως αυτές (οφειλές) θα είχαν διαμορφωθεί με βάση τους όρους των αρχικών δανειακών συμβάσεων, εάν δεν είχαν μεσολαβήσει οι ρυθμίσεις, και υπό τις παραδοχές αυτές εξαφάνισε την εκκαλουμένη υπ’ αριθμ. 4042/2013 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που είχε δεχθεί, ως νόμω και ουσία βάσιμη, την αγωγή αυτή της αναιρεσειούσης και απέρριψε, ως νόμω αβάσιμη αυτήν (αγωγή), ορθά ερμήνευσε και εφήρμοσε τις διατάξεις των ως άνω υπουργικών αποφάσεων, που εκδόθηκαν κατόπιν νομοθετικής εξουσιοδοτήσεως και αποτελούν κανόνες ουσιαστικού δικαίου, και συνεπώς ο πρώτος λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, με τον οποίο υποστηρίζεται ότι η εγγύηση του Δημοσίου καλύπτει το σύνολο των οφειλών, όπως οι οφειλές θα είχαν διαμορφωθεί κατά κεφάλαιο, τόκους και έξοδα με βάση τις αρχικές δανειακές συμβάσεις, εάν δεν είχαν μεσολαβήσει οι βάσει των ανωτέρω αποφάσεων ρυθμίσεις, είναι αβάσιμος.

Ο περαιτέρω από το αυτό ως άνω άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ προβαλλόμενος τρίτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίον πλήσσεται η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση για εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 30 του ν.2789/2000, 21 του ν.2912/2001, 39 του ν.3259/2004, 8 παρ.1 ν.3723/2008 και της ΚΥΑ 27362/Β1312/22-8-2011, είναι αβάσιμος και απορριπτέος, ενόψει του ότι την απορριπτική, ως νόμω αβάσιμης της αγωγής, κρίση του το δικάσαν Εφετείο την στήριξε, όπως από την επισκόπηση της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεώς του προκύπτει, μόνον στις προαναφερόμενες διατάξεις, που αυτοτελώς στηρίζουν την κρίση του αυτή και όχι και στην, μετά από την κατ’ ουσίαν έρευνα αυτής (αγωγής), και κατά παραδοχή ισχυρισμού περί εξόφλησης, εφαρμογή, έστω και επικουρικώς, των ως άνω τελευταίων διατάξεων, όπως εσφαλμένα υπολαμβάνει η αναιρεσείουσα.

Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 19 αρ. 1 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νομίμου βάσεως της αποφάσεως ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν από το αιτιολογικό της απόφασης τα πραγματικά περιστατικά που είναι αναγκαία, για να κριθεί στη συγκεκριμένη περίπτωση αν συντρέχουν οι όροι και οι προϋποθέσεις εφαρμογής της διατάξεως που εφαρμόστηκε ή αν δεν συντρέχουν οι όροι και οι προϋποθέσεις, που αποκλείουν την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ασαφείς, ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες ως προς τον νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών που έγιναν δεκτά και ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ως αιτιολογία δε που συγκροτεί τη νόμιμη βάση της αποφάσεως, της οποίας η έλλειψη θεμελιώνει τον προαναφερόμενο αναιρετικό λόγο, νοείται η παραδοχή ή άρνηση των περιστατικών που θεμελιώνουν το πραγματικό μέρος της οικείας διατάξεως ουσιαστικού δικαίου, και όχι οι σκέψεις, κρίσεις ή τα επιχειρήματα, με τα οποία το δικαστήριο αιτιολογεί γιατί πείθεται ή δεν πείθεται ως προς τη συνδρομή των εν λόγω περιστατικών.

Στοιχειοθετείται δηλαδή ο λόγος αυτός αναιρέσεως, όταν από τις ουσιαστικές παραδοχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως, βάσει των οποίων και μόνο ελέγχεται η έλλειψη ή μη νομίμου βάσεως αυτής, δημιουργούνται αμφιβολίες για το αν παραβιάστηκε ή όχι ορισμένη διάταξη ουσιαστικού νόμου. Αντιθέτως, ο σχετικός λόγος αναιρέσεως δεν στοιχειοθετείται όταν η προσβαλλόμενη απόφαση δεν περιέχει κρίση για την ουσία της υποθέσεως με διατύπωση σχετικού αποδεικτικού πορίσματος ή όταν πρόκειται για ασάφειες ή ελλείψεις που αφορούν απορριπτικό σκεπτικό αγωγής ή ένστασης ως μη νόμιμης ή ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων, δηλαδή στην ανάλυση, αξιολόγηση και στάθμιση του αποδεικτικού υλικού, καθώς και στην αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, εφόσον αυτό διατυπώνεται με σαφήνεια και βεβαιότητα, ώστε να είναι εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος (ΑΠ 60/2015, ΑΠ 101/2005, ΑΠ 1471/2004, ΑΠ 446/2004).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο απέρριψε την αγωγή της αναιρεσειούσης ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Ε." κατά του αναιρεσιβλήτου Ελληνικού Δημοσίου ως νόμω αβάσιμη.

Συνεπώς, ο δεύτερος λόγος της αιτήσεως από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, κατά τον οποίο η προσβαλλόμενη απόφαση στερείται νομίμου βάσεως και διέλαβε ελλιπείς και αντιφατικές αιτιολογίες, είναι απαράδεκτος.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης, να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ.4 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα λόγω της ήττας της, στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου (άρθρα 176,183 ΚΠολΔ),μειωμένα όμως κατά τη διάταξη του άρθρου 22 του ν.3693/1957, όπως ορίζονται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 17 Νοεμβρίου 2015 αίτηση της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία ΤΡΑΠΕΖΑ ...." για αναίρεση της 351/2015 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, το ποσό των οποίων ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 1η Νοεμβρίου 2017.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

και νυν Πρόεδρος Αρείου Πάγου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 7 Νοεμβρίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ