1798/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1798 / 2018 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 1798/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

E' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βιολέτα Κυτέα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασίλειο Καπελούζο (κωλυομένης της Αρεοπαγίτου Αικατερίνης Βασιλακοπούλου - Κατσαβριά), Αγγελική Αλειφεροπούλου, Αριστείδη Πελεκάνο και Δημήτριο Χονδρογιάννη - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 15 Μαΐου 2015, με την παρουσία της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Θεοφανίας Κοντοθανάση, (κωλυομένης της Εισαγγελέως) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος-κατηγορουμένου D. ( D.) K. του F., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Ανδρουλάκη, για αναίρεση της υπ' αριθ. 6506/2013 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

Το Τριμελές Εφετείο Αθηνών, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων-κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 19 Μαΐου 2014 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό ...2014.

Αφού άκουσε

Τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και την Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με τις διατάξεις των παρ. 1 και 2 του άρθρου 20 του ν. 4139/2013, τιμωρείται με τις προβλεπόμενες στο άρθρο αυτό ποινές, όποιος διακινεί παράνομα ναρκωτικά, ως έγκλημα δε διακίνησης ναρκωτικών νοείται κάθε πράξη με την οποία συντελείται η κυκλοφορία ναρκωτικών ουσιών, μεταξύ των οποίων η πώληση και η κατοχή ναρκωτικών ουσιών, ενώ κατά την διάταξη του άρθρου 29 παρ. 1 εδ.

α' του αυτού ως άνω ν. 4139/2013 "1. Όποιος, για δική του αποκλειστικά χρήση, με οποιονδήποτε τρόπο προμηθεύεται ή κατέχει ναρκωτικά, σε ποσότητες που δικαιολογούνται μόνο για την ατομική του χρήση ή κάνει χρήση αυτών ή καλλιεργεί φυτά κάνναβης σε αριθμό ή έκταση που δικαιολογούνται μόνο για την ατομική του χρήση, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι πέντε (5) μηνών.

Περαιτέρω, κατά τις διατάξεις του άρθρου 30 παρ. 1, 4 του ίδιου ν. 4139/2013 "1. Όσοι απέκτησαν την έξη της χρήσης ναρκωτικών και δεν μπορούν να την αποβάλουν με τις δικές του δυνάμεις υποβάλλονται σε ειδική μεταχείριση....4. Δράστης, στο πρόσωπο του οποίου κατά τον χρόνο της πράξης συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παραγράφου 1, αν είναι υπαίτιος τέλεσης:

α. Των πράξεων του άρθρου 29 παράγραφο 1 και 2 παραμένει ατιμώρητος, β. Των πράξεων του άρθρου 20 τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους.....". Εξ άλλου, η επιβαλλόμενη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠοινΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία της απόφασης, εκτός από τη θεμελίωση της εκφερόμενης δικαιοδοτικής κρίσεως σε σχέση με την ενοχή του κατηγορουμένου, πρέπει να επεκτείνεται και στους αυτοτελείς ισχυρισμούς του κατηγορούμενου, εκείνους, δηλαδή, που προβάλλονται στο δικαστήριο της ουσίας, σύμφωνα με τα άρθρα 170 παρ. 2 και 333 παρ. 2 του ΚΠοινΔ, από τον κατηγορούμενο ή τον συνήγορο του και τείνουν στην άρση του αδίκου χαρακτήρα της πράξης ή της ικανότητος προς καταλογισμό ή στη μείωση αυτής ή στην εξάλειψη του αξιοποίνου της πράξεως ή στη μείωση της ποινής, εφόσον όμως αυτοί προβάλλονται κατά τρόπο σαφή και ορισμένο, με όλα, δηλαδή, τα πραγματικά περιστατικά που απαιτούνται κατά νόμο για τη θεμελίωση τους, έτσι ώστε να μπορούν να αξιολογούνται και, σε περίπτωση αποδοχής τους, να οδηγούν στο ειδικότερο ευνοϊκό για τον κατηγορούμενο αποτέλεσμα.

Διαφορετικά, δεν υπάρχει υποχρέωση του δικαστηρίου της ουσίας να απαντήσει επί των ισχυρισμών αυτών, συνεπώς δε ούτε και να αιτιολογήσει ειδικώς την απόρριψή τους. Τέτοιος, ισχυρισμός είναι και εκείνος που προβάλλει ο κατηγορούμενος για αγορά και κατοχή ναρκωτικών ουσιών (άρθρο 20 ν. 4139/2013), ότι τα ναρκωτικά που προμηθεύθηκε και κατείχε προορίζονταν για αποκλειστικά δική του χρήση (άρθρο 29 ν. 4139/2013), αφού πρόκειται για ισχυρισμό που αν γίνει δεκτός έχει ως συνέπεια επιεικέστερη μεταχείρηση του δράστη.

Κατά το άρθρο 29 παρ. 1 εδ. β του ν. 4139/2013, η διαπίστωση του σκοπού εξυπηρέτησης της δικής του αποκλειστικά χρήσης γίνεται με συνεκτίμηση του είδους, της καθαρότητας και της ποσότητας του συγκεκριμένου ναρκωτικού, σε συνδυασμό με τη συχνότητα χρήσης, τον χρόνο χρήσης, την ημερήσια δόση και τις ιδιαίτερες ανάγκες χρήσης του συγκεκριμένου χρήστη.

Έτσι, ο κατηγορούμενος για αγορά και κατοχή ναρκωτικών ουσιών, όταν προβάλλει τον αυτοτελή ισχυρισμό ότι τα ναρκωτικά που προμηθεύθηκε και κατείχε προοριζόταν για αποκλειστικά δική του χρήση πρέπει, για την πληρότητα του ισχυρισμού αυτού, να αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι η ποσότητα που προμηθεύθηκε και κατείχε ήταν πρόσφορη για την κάλυψη των προσωπικών του αναγκών, προσδιορίζοντας επακριβώς και την ποσότητα της ημερήσιας δόσης, η οποία ήταν απολύτως αναγκαία γι' αυτόν.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Τριμελές Εφετείο (Κακουργημάτων) Αθηνών, που δίκασε σε πρώτο βαθμό με την (μη προσβαλλόμενη με έφεση) υπ' αρ. 6506/18.12.2013 απόφασή του, μετά από εκτίμηση και αξιολόγηση των κατ' είδος αναφερόμενων αποδεικτικών μέσων δέχθηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του, ότι αποδείχθηκαν τα εξής: "Στον αναφερόμενο τόπο και χρόνο ο κατηγορούμενος κατελήφθη να κατέχει τις αναφερόμενες ναρκωτικές ουσίες δισκίων και ηρωίνης.

Ειδικότερα για την ηρωίνη αποδείχθηκε από την έκθεση του Χημείου που αναγνώστηκε, ότι η κατασχεθείσα ποσότητα περιείχε και σκόνη με συσσωματώματα σκόνης μπεζ - καφέ χρώματος, η δε καθαρή ουσία είχε βάρος 5,5 γραμμ. και όχι 14 γραμμ. όπως αναφέρεται στην κατηγορία. Όπως αποδείχθηκε, ο κατηγορούμενος περιέπεσε στη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών από την ηλικία των 15 ετών με χρήση χασίς, στη συνέχεια δε έκανε χρήση ηρωίνης από το έτος 2004.

Έφθασε να λαμβάνει μέχρι και τρία γραμμάρια ηρωίνης ενδοφλεβίως σε εννέα δόσεις ημερησίως. Έκανε και περιστασιακή χρήση κοκαΐνης, καθώς επίσης ελάμβανε παράλληλα και διάφορα ηρεμιστικά και υπναγωγά δισκία. Ο κατηγορούμενος υπήρξε τοξικομανής κατά την ψυχιατρική έκθεση του ψυχίατρου Δρ. Ι. Ν.. Από το έτος 2007 ευαισθητοποιήθηκε για την παρακολούθηση σχετικού θεραπευτικού προγράμματος.

Συμμετείχε στο εγκεκριμένο πρόγραμμα της Εναλλακτικής Κοινότητας του ΚΕΘΕΑ ... από τις 20-11-2008 έως τις 29-7-2009. Από τις 29-7-2009 που ολοκλήρωσε τη φάση παραμονής στην ... συμμετείχε στη φάση της Κοινωνικής Επανένταξης ως τις 22-11-2010. Από τις 22-11-2010 που ολοκλήρωσε συμμετείχε σε υποστηρικτικές διαδικασίες και σης 11-12-2011 αποφοίτησε επίσημα από το ΚΕΘΕΑ, όπως αποδεικνύεται από τη βεβαίωση του τελευταίου με ημερομηνία 22-11-2013 που αναγνώσθηκε.

Από τα παραπάνω περιστατικά που αποδείχθηκαν, προκύπτει ότι ο κατηγορούμενος κατά το χρόνο της τέλεσης των πράξεων της αγοράς και κατοχής που τον βαρύνουν ήταν τοξικομανής με την έννοια του νόμου, της μη δυνατότητάς του αποβολής της έξης της χρήσης ναρκωτικών ουσιών με τις δικές του δυνάμεις (άρθρο 30 παρ.1 ν.4139/2013).

Περαιτέρω, από τα ίδια αποδεικτικά μέσα δεν αποδείχθηκε ο ισχυρισμός του κατηγορουμένου ότι τις άνω ποσότητες ναρκωτικών ουσιών που αγόρασε προόριζε για δική του αποκλειστική χρήση, ως εκ τούτου πρέπει να απορριφθεί ο σχετικός αυτοτελής ισχυρισμός του. Εφόσον, ο κατηγορούμενος κρίθηκε τοξικομανής, πρέπει, να αντιμετωπισθεί ως υπαίτιος με το άρθρο 30 παρ.4 β του ν.4139/2013".

Στη συνέχεια, το ανωτέρω δικαστήριο της ουσίας κήρυξε τον κατηγορούμενο και ήδη αναιρεσείοντα D. K. του F. ένοχο για αγορά και κατοχή ναρκωτικών ουσιών από τοξικομανή και κατεδίκασε αυτόν, κατά πλειοψηφία, σε ποινή φυλακίσεως ενός (1) έτους, την εκτέλεση της οποίας ανέστειλε επί τριετία. Ειδικότερα, κήρυξε ένοχο τον κατηγορούμενο και ήδη αναιρεσείοντα του ότι: "Στους παρακάτω τόπους και χρόνους και έχοντας αποκτήσει την έξη της χρήσης ναρκωτικών ουσιών, την οποία δεν μπορεί να αποβάλλει με τις δικές του δυνάμεις παρά μόνο με ειδική θεραπευτική αγωγή, με περισσότερες από μία πράξεις τέλεσε περισσότερα εγκλήματα, που τιμωρούνται με στερητικές της ελευθερίας ποινές. Ειδικότερα:

Α) Στην Αθήνα, σε χρόνο και τόπο μη εξακριβωθέντα μέχρι σήμερα κατά την ανάκριση τουλάχιστον λίγες ώρες πριν την σύλληψή του την 17-4-2008, αγόρασε απαγορευμένες από το νόμο ναρκωτικές ουσίες, με σκοπό την εμπορία αυτών σε τρίτους και συγκεκριμένα αγόρασε από άγνωστα άτομα, αντί άγνωστου χρηματικού τιμήματος ή άλλου ανταλλάγματος, τουλάχιστον όμως αντί του ποσού των 90 ευρώ, μη εξακριβωθείσες ποσότητες ναρκωτικών ουσιών, μέρος των οποίων αποτελούν οι κατασχεθείσες ποσότητες:

α) του φαρμακευτικού σκευάσματος HIPNOSEDON, που περιέχουν την ναρκωτική ουσία φθορονιτραζεπάμη, και συγκεκριμένα έξι (6) δισκία αυτού, β) του φαρμακευτικού σκευάσματος VULBEGAL, που περιέχουν την ναρκωτική ουσία φθορονιτραζεπάμη, και συγκεκριμένα ένα (1) δισκίο αυτού και γ) της ναρκωτικής ουσίας ηρωίνης και συγκεκριμένα ποσότητα συνολικού μικτού βάρους 14 γραμμαρίων περίπου, διευκρινίζοντας ότι η συσκευασία περιείχε και σκόνη καθαρή δεκρωϊνης βάρους 5,5, γραμ. (πέντε κόμμα πέντε), με σκοπό την περαιτέρω εμπορία όλων αυτών σε τρίτους.

Β) Στην Αθήνα, την 17-4-2.008 κατείχε, με την έννοια της φυσικής εξουσίασης και της δυνατότητας να διαπιστώνει ανά πάσα στιγμή την ύπαρξη και να διαθέτει κατά τη βούλησή του, με σκοπό την εμπορία, απαγορευμένες από το νόμο ναρκωτικές ουσίες και συγκεκριμένα ευρισκόμενος στον Σταθμό Υπεραστικών Λεωφορείοον στο ...

και περί ώρα 17:00 κατείχε πάνω του, επιμελώς κρυμμένες ήτοι εντός του εσωρούχου του α) ένα (1) δισκίο του φαρμακευτικού σκευάσματος VULBEGAL, που περιέχει την ναρκωτική ουσία φθορονιτραζεπάμη, β) έξι (6) δισκία του φαρμακευτικού σκευάσματος HIPNOSEDON, που περιέχουν την ναρκωτική ουσία φθορονιτραζεπάμη και γ) ποσότητα ηρωίνης συνολικού μικτού βάρους 14 γραμμαρίων περίπου συσκευασμένη σε μία (1) αυτοσχέδια χάρτινη συσκευασία.

Η συσκευασία αυτή περιείχε και σκόνη, καθαρή δε ηρωϊνη βάρους 5,5, γραμμ. Όλες δε τις ανωτέρω ναρκωτικές ουσίες τις κατείχε με σκοπό την περαιτέρω εμπορία αυτών σε τρίτους.

Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τα παραδεκτώς επισκοπούμενα πρακτικά της προσβαλλόμενης αποφάσεως ο συνήγορος του κατηγορουμένου και ήδη αναιρεσείοντος μετά την αγόρευση του Εισαγγελέα για την ενοχή τούτου "ζήτησε την απαλλαγή αυτού και πρόσθεσε ότι ήταν για δική του χρήση". Έτσι, όμως, όπως προβλήθηκε ο ισχυρισμός αυτός ήταν αόριστος, καθόσον ο κατηγορούμενος και ήδη αναιρεσείων δεν προέβαλε κατά τρόπο ορισμένο ότι η ποσότητα ναρκωτικών που αγόρασε και βρέθηκε στην κατοχή του ήταν πρόσφορη για την κάλυψη των προσωπικών του αναγκών, ούτε προσδιόρισε επακριβώς την ποσότητα της ημερήσιας δόσης, η οποία ήταν απολύτως αναγκαία και ως εκ τούτου το δικαστήριο της ουσίας δεν ήταν υποχρεωμένο να απαντήσει στον ισχυρισμό αυτόν, πολύ δε περισσότερο να αιτιολογήσει την απόρριψή του.

Κατόπιν αυτού, το Εφετείο ως εκ περισσού απάντησε και απέρριψε τον ως άνω ισχυρισμό με το προπαρατεθέν αιτιολογικό της ενοχής που καταλήγει ότι ".....δεν αποδείχθηκε ο ισχυρισμός του κατηγορουμένου ότι τις άνω ποσότητες ναρκωτικών ουσιών που αγόρασε προόριζε για δική του αποκλειστική χρήση....". Επομένως, ο από το άρθρο 510 πα. 1 στοιχ.

Δ' του ΚΠοινΔ πρώτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας σχετικά με την απόρριψη του άνω ισχυρισμού του ήδη αναιρεσείοντος λόγω αντιφάσεως της αιτιολογίας απορρίψεως του ισχυρισμού αυτού με την παραδοχή του αιτιολογικού της ενοχής ότι ο κατηγορούμενος "έφθασε να λαμβάνει μέχρι και τρία γραμμάρια ηρωϊνης ενδοφλεβίως σε εννέα δόσεις ημερησίως", είναι αβάσιμος.

Μειοψήφησε ο Αρεοπαγίτης Δημήτριος Χονδρογιάννης, ο οποίος διετύπωσε τη γνώμη ότι ο ερευνώμενος λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος υπό την έννοια ότι εν όψει του ότι ελλείποντα στοιχεία για την πληρότητα του ισχυρισμού του κατηγορουμένου και ήδη αναιρεσείοντος περί αποκλειστικής ιδίας χρήσεως των ναρκωτικών αποτελούν παραδοχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η οποία δέχεται ότι ο κατηγορούμενος και ήδη αναιρεσείων ήταν χρήστης ναρκωτικών, προσδιοριζομένης και της ποσότητας της ημερήσιας δόσης ηρωϊνης η οποία ήταν απολύτως αναγκαία γι' αυτόν, ο άνω ισχυρισμός του έπρεπε να αντιμετωπισθεί με ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, την οποία δεν αποτελεί η προαναφερόμενη.

Με τη διάταξη του άρθρου 6 παρ. 2 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, κατά την οποία "παν πρόσωπον κατηγορούμενον επί αδικήματι τεκμαίρεται ότι είναι αθώον μέχρι της νομίμου αποδείξεως της ενοχής του", καθιερώνεται το τεκμήριο αθωότητας του κατηγορουμένου καθ' όλα τα διαδικαστικά στάδια μέχρι να εκδοθεί καταδικαστική απόφαση επί της διώξεως που ασκήθηκε. Κατ' αυτό, η Πολιτεία μέσω των οργάνων της, οφείλει να αποδείξει την ενοχή του κατηγορούμενου, όχι ο κατηγορούμενος την αθωότητα του. Απόρροια, του τεκμηρίου αθωότητας είναι η αρχή της επιείκειας προς τον κατηγορούμενο, η οποία επιβάλλει το δικαστήριο εν αμφιβολία να αποφανθεί υπέρ του κατηγορουμένου (in dubio pro reo). Παραβίαση του τεκμηρίου αυτού επάγεται, πέραν της αναιρέσεως της αποφάσεως για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας και ιδρύεται και ο από τα άρθρα 510 παρ. 1 στοιχ. Α' και 171 παρ. 1 δ' του ΚΠοινΔ λόγος αναιρέσεως.

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως ο αναιρεσείων προβάλλει απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας εκ του λόγου ότι παραβιάσθηκε το τεκμήριο αθωότητας του καθώς, "η απόρριψη του ισχυρισμού του υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις προϋπόθετε απόδειξη από μέρους του (βαρυνομένου με καθήκον εύρεσης της αλήθειας), Δικαστηρίου (και σχηματισμό σχετικής δικανικής πεποίθησής του) του ότι αυτός δεν κατείχε τις συγκεκριμένες μικροποσότητες αποκλειστικά και μόνο για δική του χρήση και τέτοια απόδειξη δεν παρεσχέθη". Όπως, όμως, εκτέθηκε ανωτέρω, το δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση δεν ήταν υποχρεωμένο να απαντήσει με την παράθεση ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας στον άνω ισχυρισμό περί αποκλειστικής ιδίας χρήσης προκειμένου να τον απορρίψει, εκ περισσού δε διέλαβε στο σκεπτικό της προσβαλλόμενης αποφάσεως αιτιολογία ότι "δεν αποδείχθηκε ο ισχυρισμός του κατηγορουμένου ότι τις άνω ποσότητες ναρκωτικών ουσιών που αγόρασε προόριζε για δική του αποκλειστική χρήση....".

Συνεπώς, ο ανωτέρω από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Α' του ΚΠοινΔ λόγος αναιρέσεως περί απόλυτης ακυρότητας της διαδικασίας, λόγω παραβίασης του τεκμηρίου αθωότητας ως εκ της αιτιολογίας με την οποία απορρίφθηκε ο άνω αυτοτελής ισχυρισμός του ήδη αναιρεσείοντος, είναι αβάσιμος.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω και εφόσον δεν υπάρχει άλλος λόγος αναιρέσεως προς έρευνα, πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα (άρθρο 583 παρ.1 ΚΠοινΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 19 Μαΐου 2014 αίτηση - δήλωση του D. (ή D.) K.(Δ.Κ.) του F., επιδοθείσα στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου την αυτήν ημέρα, περί αναιρέσεως της υπ' αρ. 6506/2013 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

Και

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα που ανέρχονται σε διακόσια πενήντα (250) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Μαΐου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Νοεμβρίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ