Supreme Court grants judge's recusal due to prior opinion on same case in criminal trial.

Απόφαση 1795 / 2017 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1795/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Λέκκα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννη Μπαλιτσάρη, Αγγελική Τζαβάρα, Κυριάκο Οικονόμου και Αναστασία Περιστεράκη, Αρεοπαγίτες..

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ σε Συμβούλιο στο κατάστημά του, στις 3 Νοεμβρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη προκειμένου να αποφανθεί επί της από 30 Οκτωβρίου 2017 δήλωσης αυτοεξαίρεσης του Αρεοπαγίτη Θωμά Γκατζογιάννη με το εξής περιεχόμενο:

"Προς τον κ. Πρόεδρο του Αρείου Πάγου. Δήλωση αυτοεξαίρεσης του Θωμά Γκατζογιάννη, Αρεοπαγίτη. Επί της από 21.1.2003. αγωγής της ... κατά του Ελληνικού Δημοσίου, με την οποία ζητείται η αναγνώριση της κυριότητας του σ’ αυτήν περιγραφόμενου ακινήτου, εκδόθηκε η 87/2008 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης, με την οποία έγινε εν μέρει δεκτή.

Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκαν από τους διαδίκους εφέσεις, επί των οποίων εκδόθηκε η 197/2015 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Θράκης, με την οποία απορρίφθηκε η έφεση της Ιεράς Μονής, έγινε δεκτή η έφεση του Ελληνικού Δημοσίου, εξαφανίστηκε η εκκαλούμενη απόφαση και απορρίφθηκε η αγωγή. Κατά της τελευταίας απόφασης η εναγόμενη Ιερά Μονή άσκησε την από 21.6.2015 αίτηση αναίρεσης και τους από 10.1.2017 πρόσθετους λόγους αναίρεσης που προσδιορίστηκαν να συζητηθούν κατά τη δικάσιμο της 20.2.2017 ενώπιον του Α-1 πολιτικού τμήματος, κατόπιν δε αναβολής στη δικάσιμο της 6.11.2017.

Επί της υποθέσεως ορίστηκα εισηγητής. Όπως προκύπτει από την 83/2012 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Θράκης, συμμετείχα στη σύνθεση αυτού ως Πρόεδρος, για την εκδίκαση υποθέσεως παραβάσεως καθήκοντος, που είχε συνάφεια με την έκδοση και δημοσίευση της ως άνω πρωτόδικης απόφασης, με κατηγορούμενους την τότε Πρόεδρο Πρωτοδικών Αλεξανδρούπολης και τον εκπρόσωπο της ..., οι οποίοι κηρύχθηκαν ένοχοι της πράξης αυτής.

Το Πενταμελές Εφετείο Θράκης, κατά την εξέταση της υπόθεσης αντιμετώπισε ζητήματα τα οποία αποτελούν λόγους αναίρεσης κατά της ως άνω τελεσίδικης απόφασης. Κατά μία άποψη, συντρέχει λόγος εξαίρεσής μου από την παρούσα υπόθεση (αίτηση αναίρεσης και πρόσθετοι λόγοι), συναγόμενη από το άρθρο 97 ν. περ. ε’ του Ν. 1756/1988 και τη διάταξη του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, δεχόμενη ότι η διαδοχική άσκηση δικαιοδοτικών καθηκόντων από τον ίδιο δικαστή στην ίδια υπόθεση, παραβιάζει την αρχή της αμεροληψίας του που διασφαλίζεται με την τελευταία διάταξη και ότι η συμμετοχή στη σύνθεση δικαστηρίου δικαστή, ο οποίος άσκησε σε προγενέστερο διαδικαστικό στάδιο της αυτής, υπόθεσης δικαιοδοτικά καθήκοντα δημιουργεί απόλυτη ακυρότητα λόγω της σύνθεσης, του δικαστηρίου η οποία καθιδρύει τους από το άρθρο 559 αρ. 2 και 3 ΚΠολΔ λόγους αναίρεσης.

Η άποψη δε αυτή διευρύνεται από τη νομολογία και στην περίπτωση προγενέστερης κρίσης του επί του πραγματικού της ίδιας υπόθεσης, εφόσον ταυτίζονται οι προϋποθέσεις της δικαστικής κρίσης τόσο στην πολιτική, όσο και στην ποινική δίκη. Ενόψει αυτών, έχω την άποψη ότι συντρέχει λόγος εξαίρεσής μου γιατί σε ζητήματα της ίδιας υπόθεσης έχω εκφέρει γνώμη και είναι ενδεχόμενο να δημιουργηθεί στους διαδίκους, που έχουν αντιτιθέμενα συμφέροντα, η εντύπωση ότι θα οδηγηθώ σε κρίση επ’ αυτών με βάση τη γνώμη που ήδη έχω εκφέρει, γεγονός που θα προκαλέσει δυσπιστία ως προς το αμερόληπτο της κρίσης μου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Ζητώ την εξαίρεσή μου από την εξεταζόμενη υπόθεση, ήτοι της από 21/6/2016 αίτησης αναίρεσης και των από 10/1/2017 πρόσθετων λόγων της ... κατά του Ελληνικού Δημοσίου. Αθήνα 30 Οκτωβρίου 2017.

Ο ΑΙΤΩΝ Θωμάς Γκατζογιάννης (ακολουθεί υπογραφή)." Η δήλωση αφορά την υπόθεση μεταξύ: Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου, ..., που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα Εισηγητής ορίστηκε o Αρεοπαγίτης Ιωάννης Μπαλιτσάρης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 55 παρ. 1 και 4 ΚΠολΔ "Δικαστές Πολυμελών δικαστηρίου και εισαγγελείς, αν υπάρχει λόγος εξαίρεσης τους οφείλουν να το δηλώσουν στον πρόεδρο του δικαστηρίου.... Το δικαστήριο αποφασίζει χωρίς τη συμμετοχή εκείνου που υπέβαλε την δήλωση, χωρίς συζήτηση στο ακροατήριο".

Συνεπώς, νομίμως φέρεται στο δικαστήριο αυτό, που συνεδριάζει σε Συμβούλιο, η από 30-10-2017 δήλωση κωλύματος (αυτοεξαίρεσης), που υποβλήθηκε στον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου από τον υπηρετούντα στο ίδιο Δικαστήριο Αρεοπαγίτη Θωμά Γκατζογιάννη και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω.- Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 52 παρ. 1 περ.

στ’ ΚΠολΔ και 6 παρ 1 της ΕΣΔΑ, που υπηρετούν πρωτίστως την αμεροληψία της δικαιοσύνης, σαφώς προκύπτει, ότι οι δικαστές μπορεί να προτείνουν την εξαίρεση τους ή να εξαιρεθούν από οποιοδήποτε διάδικο, αν προκαλούν υπόνοια μεροληψίας πράγμα που συμβαίνει και όταν σε ζήτημα που τίθεται ενώπιον τους, έχουν εκφέρει γνώμη σε άλλη δίκη, η οποία είχε ως αντικείμενο υπόθεση από το ίδιο βιοτικό συμβάν με τη δικαζόμενη υπόθεση.

Η δήλωση αυτού του κωλύματος δεν υπόκειται σε κανένα χρονικό περιορισμό και μπορεί να γίνει και στη διάσκεψη της υπόθεσης για την έκδοση της σχετικής απόφασης, οπότε, αν αποφασιστεί η έξοδος του εξαιρετέου από την σύνθεση δικαστή, το δικαστήριο οφείλει να απόσχει από την εκδίκαση της υπόθεσης. Στην προκειμένη περίπτωση από τα έγγραφα της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής:

Κατά τη δικάσιμο της 6-11-2017 συζητείται, μετ’ αναβολή, ενώπιον του ΑΙ Πολιτικού Τμήματος του Δικαστηρίου αυτού η από 21 -6-2015 αίτηση και οι από 10-1 -2017 πρόσθετοι αυτής λόγοι, της ... για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 197/2015 τελεσιδίκου αποφάσεως του Εφετείου Θράκης. Επί της υποθέσεως δε αυτής ορίσθηκε αρμοδίως εισηγητής ο Αρεοπαγίτης Θωμάς Γκατζογιάννης, που υπηρετεί στο ανωτέρω Τμήμα εκδικάσεως της, ο οποίος προέβη στην ακόλουθη, ενώπιον του Προέδρου του Αρείου Πάγου, δήλωση: "Δήλωση αυτοεξαίρεσης του Θωμά Γκατζογιάννη, Αρεοπαγίτη.

Επί της από 21.1.2003 αγωγής της ... κατά του Ελληνικού Δημοσίου, με την οποία ζητείται η αναγνώριση της κυριότητας του σ’ αυτήν περιγραφόμενου ακινήτου, εκδόθηκε η 87/2008 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης, με την οποία έγινε εν μέρει δεκτή. Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκαν από τους διαδίκους εφέσεις, επί των οποίων εκδόθηκε η 197/2015 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Θράκης, με την οποία απορρίφθηκε η έφεση της Ιεράς Μονής, έγινε δεκτή η έφεση του Ελληνικού Δημοσίου, εξαφανίστηκε η εκκαλούμενη απόφαση και απορρίφθηκε η αγωγή.

Κατά της τελευταίας απόφασης η εναγόμενη Ιερά Μονή άσκησε την από 21.6.2015 αίτηση αναίρεσης και τους από 10.1.2017 πρόσθετους λόγους αναίρεσης που προσδιορίστηκαν να συζητηθούν κατά τη δικάσιμο της 20.2.2017 ενώπιον του Α-1 πολιτικού τμήματος, κατόπιν δε αναβολής στη δικάσιμο της 6.11.2017. Επί της υποθέσεως ορίστηκα εισηγητής.

Όπως προκύπτει από την 83/2012 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Θράκης, συμμετείχα στη σύνθεση αυτού ως Πρόεδρος, για την εκδίκαση υποθέσεως παραβάσεως καθήκοντος, που είχε συνάφεια με την έκδοση και δημοσίευση της ως άνω πρωτόδικης απόφασης, με κατηγορούμενους την τότε Πρόεδρο Πρωτοδικών Αλεξανδρούπολης και τον εκπρόσωπο της ..., οι οποίοι κηρύχθηκαν ένοχοι της πράξης αυτής.

Το Πενταμελές Εφετείο Θράκης, κατά την εξέταση της υπόθεσης αντιμετώπισε ζητήματα τα οποία αποτελούν λόγους αναίρεσης κατά της ως άνω τελεσίδικης απόφασης. Κατά μία άποψη, συντρέχει λόγος εξαίρεσης μου από την παρούσα υπόθεση (αίτηση αναίρεσης και πρόσθετοι λόγοι), συναγόμενη από το άρθρο 97 ν. περ. ε’ του Ν. 1756/1988 και τη διάταξη του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, δεχόμενη ότι η διαδοχική άσκηση δικαιοδοτικών καθηκόντων από τον ίδιο δικαστή στην ίδια υπόθεση, παραβιάζει την αρχή της αμεροληψίας του που διασφαλίζεται με την τελευταία διάταξη και ότι η συμμετοχή στη σύνθεση δικαστηρίου δικαστή, ο οποίος άσκησε σε προγενέστερο διαδικαστικό στάδιο της αυτής υπόθεσης δικαιοδοτικά καθήκοντα δημιουργεί απόλυτη ακυρότητα λόγω της σύνθεσης του δικαστηρίου η οποία καθιδρύει τους από το άρθρο 559 αρ. 2 και 3 ΚΠολΔ λόγους αναίρεσης.

Η άποψη δε αυτή διευρύνεται από τη νομολογία και στην περίπτωση προγενέστερης κρίσης του επί του πραγματικού της ίδιας υπόθεσης, εφόσον ταυτίζονται οι προϋποθέσεις της δικαστικής κρίσης τόσο στην πολιτική, όσο και στην ποινική δίκη. Ενόψει αυτών, έχω την άποψη ότι συντρέχει λόγος εξαίρεσης μου γιατί σε ζητήματα της ίδιας υπόθεσης έχω εκφέρει γνώμη και είναι ενδεχόμενο να δημιουργηθεί στους διαδίκους, που έχουν αντιτιθέμενα συμφέροντα, η εντύπωση ότι θα οδηγηθώ σε κρίση επ’ αυτών με βάση τη γνώμη που ήδη έχω εκφέρει, γεγονός που θα προκαλέσει δυσπιστία ως προς το αμερόληπτο της κρίσης μου.

Για τους λόγους αυτούς ζητώ την εξαίρεση μου από την εξεταζόμενη υπόθεση, ήτοι της από 21.6.2016 αίτησης αναίρεσης και των από 10.1.2017 πρόσθετων λόγων της ... κατά του Ελληνικού Δημοσίου. Αθήνα 30 Οκτωβρίου 2017 Ο Αϊτών Θωμάς Γκατζογιάννης Αρεοπαγίτης". Η διαπίστωση αυτή του δηλούντος ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και εντεύθεν είναι βάσιμα τα αναφερόμενα στη δήλωση του, αποδεικνυόμενα και από έγγραφα της δικογραφίας. Συνακόλουθα, επειδή είναι ενδεχόμενο να δημιουργηθεί στους διαδίκους η εντύπωση, ότι ο δηλών θα επηρεασθεί στην κρίση του από την γνώμη, που είχε σχηματίσει και διατυπώσει επί του ενδίκου ζητήματος κατά την ποινική δίκη, πρέπει να γίνει δεκτή η δήλωση και το Δικαστήριο (πρέπει) να αποφανθεί, ότι ο ανωτέρω Αρεοπαγίτης είναι εξαιρετέος από την εκδίκαση της κρινομένης υποθέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αποφαίνεται, ότι ο Αρεοπαγίτης Θωμάς Γκατζογιάννης, που έχει ορισθεί Εισηγητής επί της υποθέσεως, που αναφέρεται στο σκεπτικό, η συζήτηση της οποίας έχει μετ’ αναβολή ορισθεί για τη δικάσιμο της 6-11-2017, είναι εξαιρετέος της εκδικάσεως της.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 1 Νοεμβρίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 3 Νοεμβρίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ