Supreme Court quashes conviction for non-payment of public debts due to a more lenient law declaring the act non-punishable.

Απόφαση 1790 / 2019 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1790/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

E' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Διονυσία Μπιτζούνη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (σύμφωνα με την υπ'αριθ.194/2019 πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου), Γεώργιο Παπαηλιάδη, Ναυσικά Φράγκου, Βασιλική Ηλιοπούλου - Εισηγήτρια και Γρηγόριο Κουτσοκώστα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 20 Σεπτεμβρίου 2019, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασιλείου Χαλντούπη (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Γ. Γ. του Α., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Πανούση, για αναίρεση της υπ'αριθ.35/2019 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Θεσσαλονίκης. Το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Θεσσαλονίκης με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και o αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ'αρ.πρωτ.5399/2019 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 778/19.

Αφού άκουσε Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναίρεσης και τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I.Η υπό κρίση, υπ' αρ. πρωτ. 5399/2019, αίτηση-δήλωση προς την Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, για αναίρεση της υπ' αρ. 35/2019 τελεσίδικης απόφασης του Τριμελούς Εφετείου (Πλημμελημάτων) Θεσσαλονίκης, με την οποία ο αναιρεσείων κηρύχθηκε ένοχος για την πράξη της μη καταβολής χρεών στο Δημόσιο και του επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης 20 μηνών, η εκτέλεση της οποίας ανεστάλη επί τριετία, ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα περιέχουσα παραδεκτούς λόγους από το άρθρο 510 παρ.1 ΚΠΔ (άρθρα 473 παρ. 2, 3, 474 παρ. 1 και 2 του προϊσχύσαντος ΚΠΔ, κατ' άρθρο 589 παρ.3 νέου ΚΠΔ). Είναι συνεπώς τυπικά δεκτή και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν.

II.Κατά τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 1 του κυρωθέντος με το ν.4619/2019 και ισχύοντος από 1-7-2019 (άρθρο δεύτερο του ν.4619/19) Ποινικού Κώδικα "Αν από την τέλεση της πράξης ως την αμετάκλητη εκδίκασή της ίσχυσαν περισσότερες διατάξεις νόμων, εφαρμόζεται αυτή που στη συγκεκριμένη περίπτωση οδηγεί στην ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου". Είναι δε προδήλως ευμενέστερες για τον κατηγορούμενο οι διατάξεις νόμου, με τις οποίες χαρακτηρίζεται ανέγκλητη η μέχρι τότε αξιόποινη πράξη. Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 511 εδ. δ' και 514 εδ.τελ. περ.β' ΚΠΔ, προκύπτει ότι αν μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης ισχύσει νεότερος νόμος που χαρακτηρίζει ανέγκλητη την πράξη, για την οποία καταδικάστηκε ο κατηγορούμενος, τότε ο Άρειος Πάγος, εφόσον διαπιστώσει ότι η αίτηση αναίρεσης είναι παραδεκτή κατά τα άρθρα 474 παρ. 4 και 476 παρ. 1 ΚΠΔ, δηλαδή ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα και περιέχει ένα τουλάχιστον παραδεκτό λόγο, ήτοι ένα λόγο σαφή και ορισμένο από τους περιοριστικώς αναφερόμενους στο άρθρο 510 ΚΠΔ, χωρίς να απαιτείται αυτός να είναι και βάσιμος, ανεξάρτητα από την εμφάνιση ή μη του κατηγορουμένου κατά τη συζήτηση αυτής, εφαρμόζει αυτεπαγγέλτως το νεότερο νόμο και, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 518 παρ. 1 ΚΠΔ, κηρύσσει αθώο τον κατηγορούμενο, αφού δεν υπάρχει αξιόποινη πράξη (ΑΠ 864/2016).

III. i) Σύμφωνα με το άρθρο 25 του ν. 1882/1990, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 20 του ν. 4321/2015 και την αναπροσαρμογή, κατά το άρθρο 71 του ν. 4174/2013, που προστέθηκε με το άρθρο 8 του ν. 4337/2015, των αναφερόμενων στις περιπτώσεις α και β της παρ. 1 αυτού ποσών των 50.000 και 150.000 ευρώ σε 100.000 και 200.000 αντίστοιχα, "1.

Όποιος δεν καταβάλλει τα βεβαιωμένα στη Φορολογική Διοίκηση χρέη προς το Δημόσιο, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, τις επιχειρήσεις και τους οργανισμούς του ευρύτερου δημόσιου τομέα για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων (4) μηνών τιμωρείται με ποινή φυλάκισης: α) Ενός (1) τουλάχιστον έτους, εφόσον το συνολικό χρέος από κάθε αιτία, συμπεριλαμβανομένων των κάθε είδους τόκων ή προσαυξήσεων και λοιπών επιβαρύνσεων μέχρι την ημερομηνία σύνταξης του πίνακα χρεών, υπερβαίνει το ποσό των εκατό χιλιάδων (100.000) ευρώ.

β) Τριών (3) τουλάχιστον ετών, εφόσον το συνολικό χρέος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην ανωτέρω περίπτωση α, υπερβαίνει το ποσό των διακοσίων χιλιάδων (200.000) ευρώ. Η ποινική δίωξη ασκείται ύστερα από αίτηση του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. ή των Ελεγκτικών Κέντρων ή του Τελωνείου προς τον Εισαγγελέα Πρωτοδικών της έδρας τους, που συνοδεύεται υποχρεωτικά από πίνακα χρεών, συμπεριλαμβανομένων των κάθε είδους τόκων ή προσαυξήσεων και λοιπών επιβαρύνσεων." ii) Στη μεταβατική διάταξη του άρθρου 469 του ισχύοντα από 1-7-2019 Ποινικού Κώδικα (ν. 4619/2019), ορίζονται τα εξής: "Μετά το εδάφιο β' της παρ. 1 του άρθρου 25 του ν. 1882/1990 προστίθεται εδάφιο γ' ως εξής: "Στην αίτηση και στον πίνακα χρεών που υποβάλλονται σύμφωνα με το προηγούμενο εδάφιο δεν συμπεριλαμβάνονται και δεν υπολογίζονται για τον προσδιορισμό της ευθύνης του προσώπου, τα χρέη που προέρχονται από τη μη εκτέλεση χρηματικών ποινών που επιβλήθηκαν από ποινικό δικαστήριο και οι σχετικές με αυτά προσαυξήσεις, τόκοι και λοιπές επιβαρύνσεις καθώς και τα χρέη από τα αδικήματα που τυποποιούνται στο άρθρο 66 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας μαζί με τις σχετικές με αυτά προσαυξήσεις, τόκους και λοιπές επιβαρύνσεις." iii) Η νέα αυτή διάταξη είναι ευμενέστερη της προϊσχύσασας διάταξης, καθόσον χαρακτηρίζει ως μη αξιόποινη κατά το άρθρο 25 παρ.1 του ν. 1882/1990 την πράξη της μη καταβολής χρεών προερχομένων από τα αδικήματα που τυποποιούνται στο άρθρο 66 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 4174/2013, στον οποίο προστέθηκε το άρθρο 66 με το άρθρο 8 του ν. 4337/2015) μαζί με τις σχετικές με αυτά προσαυξήσεις, τόκους και λοιπές επιβαρύνσεις, τα οποία χρέη πλέον αποκλείονται από την αντικειμενική υπόσταση του αδικήματος του άνω άρθρου 25 παρ.1 του ν. 1882/1990.

IV.Στην προκείμενη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση ο κατηγορούμενος και ήδη αναιρεσείων κηρύχθηκε ένοχος για την πράξη της μη καταβολής χρεών στο Δημόσιο (άρθρο 25 παρ.1 στ.β'ν. 1882/1990) και ειδικότερα του ότι: "Στη ..., κατά το χρονικό διάστημα από 1-12-2012 έως 2-5-2015, δεν κατέβαλε τα χρέη του προς το Δημόσιο, που ήταν βεβαιωμένα στη Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία (Δ.Ο.Υ.), για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων μηνών, από τότε που κατέστησαν ληξιπρόθεσμα και απαιτητά, το συνολικό δε χρέος από κάθε αιτία, συμπεριλαμβανομένων των κάθε είδους τόκων ή προσαυξήσεων μέχρι την ημερομηνία σύνταξης του πίνακα χρεών (11-5-2015), υπερβαίνει το ποσό των διακοσίων χιλιάδων ευρώ (200.000,00 €), συγκεκριμένα δε, ενώ βεβαιώθηκαν διάφορα χρέη σε βάρος του και υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου, ατομικά και ως ομορρύθμου μέλους των ομορρύθμων εταιρειών με τις επωνυμίες "...

Ο.Ε." (Α.Φ.Μ. ...67) και "... Ο.Ε." (Α.Φ.Μ. ...20), για τα χρέη των οποίων ευθύνεται ατομικά, συνολικού ποσού τριακοσίων σαράντα εννέα χιλιάδων πεντακοσίων εβδομήντα οκτώ ευρώ και ενενήντα τριών λεπτών του ευρώ (349.578,93 €), τα οποία αναφέρονται αναλυτικά ως προς το ύψος, την αιτία για την οποία οφείλονται και το χρόνο βεβαίωσης τους στον πίνακα χρεών της Δ.Ο.Υ. ... (αύξ.

αρ. 265/2015), που συνοδεύει ως αναπόσπαστο μέρος αυτής την υπ' αρ. πρωτ. 37278/12-5-2015 αίτηση ποινικής δίωξης του προϊσταμένου της ως άνω Δ.Ο.Υ., προς την Εισαγγελία Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης...". Στη συνέχεια παρατίθεται ο πίνακας χρεών που αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του διατακτικού.

V.Όπως προκύπτει από τον περιεχόμενο στο διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης πίνακα χρεών, για τη στοιχειοθέτηση του εγκλήματος της μη καταβολής χρεών στο Δημόσιο του άρθρου 25 παρ.1 στ.β' του ν. 1882/1990, για το οποίο καταδικάσθηκε ο κατηγορούμενος, λήφθηκαν υπόψη χρέη που στο μεγαλύτερο μέρος τους προέρχονται από οφειλές ΦΠΑ (μετά των σχετικών προστίμων), η μη απόδοση του οποίου συνιστά το έγκλημα φοροδιαφυγής κατά το προαναφερθέν άρθρο 66 παρ.1 περ.β του ν.4174/2013 τα δε μη αποδοθέντα ποσά αυτού δεν αποτελούν πλέον στοιχεία της αντικειμενικής υπόστασης του εγκλήματος του άρθρου 25 παρ.1 του ν. 1882/1990.

Επομένως εφόσον η αναίρεση είναι παραδεκτή κατά τα προαναφερθέντα, συντρέχει νόμιμη περίπτωση αυτεπάγγελτης εφαρμογής, κατ' άρθρο 511 ΚΠΔ, από τον Άρειο Πάγο του ως άνω επιεικέστερου νόμου που ισχύει μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης, κατά τις διατάξεις του οποίου η πράξη, κατά τo μέρος που στηρίζεται σε χρέη από τη μη απόδοση ΦΠΑ, έχει καταστεί ανέγκλητη ως πράξη του άρθρου 25 του ν. 1882/1990.

Περαιτέρω, σύμφωνα με τον ίδιο πίνακα, το ποσό των λοιπών περιλαμβανομένων σε αυτόν χρεών (με αρ. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 12, 16, 21, 28, 32, 42, 45, 46, 48, 52), μετά την αφαίρεση όσων αφορούν στην μη απόδοση ΦΠΑ, ανέρχεται συνολικά σε 85.761,72 ευρώ, δηλ. δεν υπερβαίνει το ποσό των 100.000 ευρώ που κατά το άρθρο 25 παρ. Ια του ν. 1882/1990 απαιτείται για να είναι αξιόποινη η πράξη.

Συνεπώς η πράξη αυτή, για την οποία καταδικάσθηκε ο κατηγορούμενος είναι ανέγκλητη, γεγονός που εξετάζεται αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο (511 εδ 1 ΚΠΔ).

Κατόπιν τούτων, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση στο σύνολο της, αφού πρόκειται για πράξεις που είναι ανέγκλητες, και να κηρυχθεί αθώος κατ'άρθρο 518 παρ.1 ΚΠΔ ο κατηγορούμενος - αναιρεσείων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αρ. 35/2019 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου (Πλημμελημάτων) Θεσσαλονίκης.

Κηρύσσει τον κατηγορούμενο Γ. Γ. του Α. ή Α. αθώο του ότι: "Στη …, κατά το χρονικό διάστημα από 1-12-2012 έως 2-5-2015, δεν κατέβαλε τα χρέη του προς το Δημόσιο, που ήταν βεβαιωμένα στη Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία (Δ.Ο.Υ.), για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων μηνών, από τότε που κατέστησαν ληξιπρόθεσμα και απαιτητά, το συνολικό δε χρέος από κάθε αιτία, συμπεριλαμβανομένων των κάθε είδους τόκων ή προσαυξήσεων μέχρι την ημερομηνία σύνταξης του πίνακα χρεών (11-5-2015), υπερβαίνει το ποσό των διακοσίων χιλιάδων ευρώ (200.000,00 €), συγκεκριμένα δε, ενώ βεβαιώθηκαν διάφορα χρέη σε βάρος του και υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου, ατομικά και ως ομορρύθμου μέλους των ομορρύθμων εταιρειών με τις επωνυμίες "... Ο.Ε." (Α.Φ.Μ. ...67) και "... Ο.Ε." (Α.Φ.Μ. ...20), για τα χρέη των οποίων ευθύνεται ατομικά, συνολικού ποσού τριακοσίων σαράντα εννέα χιλιάδων πεντακοσίων εβδομήντα οκτώ) ευρώ και ενενήντα τριών λεπτών του ευρώ (349.578,93 €), τα οποία αναφέρονται αναλυτικά ως προς το ύψος, την αιτία για την οποία οφείλονται και το χρόνο βεβαίωσης τους στον πίνακα χρεών της Δ.Ο.Υ. ... (αύξ. αρ. 265/2015), που συνοδεύει ως αναπόσπαστο μέρος αυτής την υπ' αρ. πρωτ. 37278/12-5-2015 αίτηση ποινικής δίωξης του προϊσταμένου της ως άνω Δ.Ο.Υ., προς την Εισαγγελία Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης που έχει ως ακολούθως:

ηθελημένα δεν κατέβαλε το παραπάνω ποσό, το οποίο υπερβαίνει τις 200.000,00 ευρώ, συγκεκριμένα δε συνολικά ανέρχεται σε τριακόσιες σαράντα εννέα χιλιάδες πεντακόσια εβδομήντα οκτώ ευρώ και ενενήντα τρία λεπτά του ευρώ (349.578,93 €), πλην ασήμαντου μέρους αυτού, σε σχέση με το συνολικό χρέος του, που κατέβαλε στα πλαίσια ρύθμισης των οφειλών του, την οποία (ρύθμιση) απώλεσε από υπαιτιότητα του, λόγω μη καταβολής των οφειλόμενων δόσεων, που αφορά: α) την υπ' αρ. 1 εγγραφή του ως πίνακα χρεών που έχει μειωθεί από το ποσό των 601,01 ευρώ σε 13,71 ευρώ, β) την υπ' αρ. 7 εγγραφή του ίδιου ως άνω πίνακα χρεών που έχει μειωθεί από το ποσό των 567,28 ευρώ σε 217,10 ευρώ, γ) των υπ' αρ. 8, 10 και 12 εγγραφών, ποσού αντιστοίχως 52,40 ευρώ, 262,09 ευρώ και 598,οο ευρώ, του παραπάνω πίνακα χρεών που έχουν εξοφληθεί, και γ) την υπ' αρ. 16 εγγραφή του προαναφερόμενου πίνακα χρεών που έχει μειωθεί από το ποσό των 1.013,61 ευρώ σε εκείνο των 409,74 ευρώ, με συνέπεια το οφειλόμενο ποσό να έχει μειωθεί από τριακόσιες σαράντα εννέα χιλιάδες πεντακόσια εβδομήντα οκτώ ευρώ και ενενήντα τρία λεπτά του ευρώ (349.578,93 €) σε τριακόσιες σαράντα έξι χιλιάδες εννιακόσια εβδομήντα επτά ευρώ και τριάντα έξι λεπτά του ευρώ (346.977,36€), ζημιώνοντας, αντιστοίχως, το τελευταίο, δηλαδή το Ελληνικό Δημόσιο.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Οκτωβρίου 2019.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Νοεμβρίου 2019.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ