178/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 178 / 2018 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 178/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Πηνελόπη Ζωντανού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Απόστολο Παπαγεωργίου, Γεώργιο Μιχολιά, Θεόδωρο Τζανάκη και Νικόλαο Πιπιλίγκα - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 14 Νοεμβρίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει τις εξής υποθέσεις μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας - αναιρεσίβλητης: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "... Ανώνυμος Εταιρεία" και το διακριτικό τίτλο ... Α.Ε." που εδρεύει στον … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Φαρμάκη, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., που κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων - αναιρεσειουσών: 1)Δ. Π. του Α., κατοίκου ..., 2)Ε. Α. του Π., κατοίκου ..., 3)Ε. Λ. του Μ., κατοίκου ..., 4)Α. Δ. του Π., κατοίκου ... και 5)Έ. Μ. του Ι., κατοίκου ..., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Μ. - Μ. Τ., με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., που κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11/5/2012 αγωγή των Δ. Π., Ε. Α., Ε. Λ., Α. Δ. και Έ. Μ., που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2935/2013 του ίδιου Δικαστηρίου και 689/2014 του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα εταιρεία με την από 9/12/2016 αίτησή της και οι αναιρεσείουσες με την από 5/1/2017 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση των αιτήσεων αυτών, που εκφωνήθηκαν από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 246 του ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και στην αναιρετική διαδικασία κατά το άρθρο 573 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα, το δικαστήριο σε κάθε στάση της δίκης μπορεί, αυτεπαγγέλτως ή ύστερα από αίτηση κάποιου διαδίκου, να διατάξει την ένωση και συνεκδίκαση περισσότερων εκκρεμών ενώπιον του δικών ανάμεσα στους ίδιους ή διαφορετικούς διαδίκους, αν υπάγονται στην ίδια διαδικασία και, κατά την κρίση του, διευκολύνεται ή επιταχύνεται η διεξαγωγή της δίκης ή επέρχεται μείωση των εξόδων (ΑΠ 182/2015, ΑΠ 293/2015). Στην προκειμένη περίπτωση, συντρέχει νόμιμη περίπτωση συνεκδίκασης: α) της από 9.12.2016 και με αριθ. κατ. .../2016 αίτησης αναίρεσης της εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία Ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "... Ανώνυμος Εταιρεία" κατά των εναγουσών και ήδη αναιρεσίβλητων Δ. Π. κλπ και β) της από 5.1.2017 και με αριθ. κατ. …/2017 αντίθετης αίτησης αναίρεσης των εναγουσών και ήδη αναιρεσειουσών Δ. Π. κλπ κατά της εναγομένης και ήδη αναιρεσίβλητης ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία Ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "... Ανώνυμος Εταιρεία", με την οποία προσβάλλεται η αυτή υπ' αριθμό 689/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς, επειδή είναι πρόδηλη η μεταξύ τους συνάφεια και διευκολύνεται έτσι η διεξαγωγή της δίκης.

Με τη διάταξη του άρθρου 577 παρ. 1 και 2 του ΚΠολΔ ορίζεται ότι το Δικαστήριο του Αρείου Πάγου πρώτα συζητεί για το παραδεκτό της αναίρεσης και αν η αναίρεση δεν ασκήθηκε νόμιμα ή αν λείπει κάποια προϋπόθεση για να είναι παραδεκτή, ο Άρειος Πάγος την απορρίπτει και αυτεπαγγέλτως. Εξάλλου με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του Ν. 4335/2015 (ΦΕΚ Α 87) αντικαταστάθηκαν διατάξεις του τρίτου βιβλίου (ένδικα μέσα και ανακοπές - άρθρα 495 έως 590) του ΚΠολΔ και παρατέθηκαν οι νέες διατάξεις, στις οποίες περιλαμβάνεται η νέα διάταξη της παρ.2 του άρθρου 564 του ΚΠολΔ, κατά την οποία εάν η απόφαση δεν επιδόθηκε, η προθεσμία για την άσκηση αναίρεσης είναι δύο (2) έτη και αρχίζει από τη δημοσίευση της απόφασης που περατώνει τη δίκη.

Αιτία της ανωτέρω ρύθμισης με την οποία μειώθηκε σε διετή η καταχρηστική προθεσμία για την άσκηση αναίρεσης από τριετή, που προέβλεπε η ως άνω διάταξη της παρ.2 του άρθρου 564 του ΚΠολΔ πριν την κατά τα άνω τροποποίησή της, είναι ότι κρίθηκε από τη νομοπαρασκευαστική επιτροπή του νέου Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας ότι η αρχική τριετής καταχρηστική προθεσμία υπήρξε υπερβολικά μεγάλη και έπρεπε να περιορισθεί σε διετή για την ταχεία περάτωση των δικών.

Αντίστοιχη τροποποίηση επήλθε και στο άρθρο 518 παρ. 2 του ΚΠολΔ για την καταχρηστική προθεσμία της έφεσης. Τέλος με το άρθρο 1 άρθρο ένατο του Ν. 4335/2015 και υπό τον παράτιτλο "μεταβατικές διατάξεις" ορίσθηκε στην παρ.2 αυτού ότι οι διατάξεις για τα ένδικα μέσα και τις ειδικές διαδικασίες των άρθρων 591 - 645 εφαρμόζονται για τα κατατιθέμενα από 1.1.2016 ένδικα μέσα και αγωγές και στην παρ. 4 αυτού ότι κατά τα λοιπά, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά σε επί μέρους διατάξεις, η ισχύς του νόμου αυτού αρχίζει από 1.1.2016.

Μείζονος ενδιαφέροντος ζήτημα αποτελεί το εάν για αποφάσεις που έχουν δημοσιευθεί πριν από την 1 Ιανουαρίου 2016 χωρίς να επιδοθούν εντός της πιο πάνω διετίας [όπως η προσβαλλόμενη], εξακολουθεί ή όχι να ισχύει η τριετής καταχρηστική προθεσμία της άσκησης αίτησης αναίρεσης από τη δημοσίευσή τους που προβλεπόταν από τη διάταξη του άρθρου 564 παρ.3 ΚΠολΔ, πριν από την παραπάνω αντικατάστασή της, στις περιπτώσεις που η αίτηση αναίρεσης κατ' αυτών έχει ασκηθεί μετά την 1 Ιανουαρίου 2016.

Σχετικά ο Άρειος Πάγος με προηγούμενες αποφάσεις του και συγκεκριμένα τις υπ' αριθ. 519/2017 και 520/2017 αποφάσεις δέχθηκε ότι στις περιπτώσεις αυτές η ως άνω καταχρηστική προθεσμία είναι τριετής, ενώ με τις υπ' αριθ. 1176/2017 και 1640/2017 αποφάσεις του δέχθηκε αντιθέτως ότι η προθεσμία αυτή είναι διετής από τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης.

Το ζήτημα αυτό, που αφορά μεγάλο αριθμό αιτήσεων αναιρέσεων της ίδιας περίπτωσης, χαρακτηρισθέν ως ζήτημα εξαιρετικής σημασίας, έχει ήδη παραπεμφθεί στην Πλήρη Ολομέλεια του Αρείου Πάγου με την 1855/2017 απόφαση του Α2 τμήματος αυτού, που είναι γνωστή στο παρόν Β2 τμήμα (άρθ. 336 παρ.2 του ΚΠολΔ). Ήδη δε μετά τον γενόμενο προσδιορισμό, η παραπεμφθείσα υπόθεση εκκρεμεί προς συζήτηση στην Πλήρη Ολομέλεια κατά τη δικάσιμο της 15ης Μαρτίου 2018.

Περαιτέρω, με τη διάταξη του άρθρου 249 εδ. α' του ΚΠολΔ. ορίζεται ότι αν η διάγνωση της διαφοράς εξαρτάται ολικά ή μερικά από την ύπαρξη ή ανυπαρξία μιας έννομης σχέσης ή την ακυρότητα ή τη διάρρηξη μιας δικαιοπραξίας, που συνιστά αντικείμενο άλλης δίκης εκκρεμούς σε πολιτικό ή διοικητικό Δικαστήριο ή από ζήτημα που πρόκειται να κριθεί ή κρίνεται από διοικητική αρχή, το Δικαστήριο μπορεί αυτεπαγγέλτως ή ύστερα από αίτηση κάποιου διαδίκου να διατάξει την αναβολή της συζήτησης εωσότου περατωθεί τελεσίδικα ή αμετάκλητα η άλλη δίκη ή εωσότου εκδοθεί από τη διοικητική αρχή απόφαση που δεν μπορεί να προσβληθεί.

Από την διατύπωση και το σκοπό της διάταξης αυτής, η οποία έχει θεσπισθεί προς εξοικονόμηση χρόνου και δαπάνης και προς αποφυγή έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων, συνάγεται ότι η εφαρμογή της δεν είναι εκ προοιμίου ασυμβίβαστη με την αναιρετική δίκη. Διότι, παρά την μη ειδική αναφορά αυτής στο άρθρο 573 παρ. 1 του ΚΠολΔ, όπου γίνεται ενδεικτική μνεία μιας σειράς από διατάξεις του γενικού μέρους του ΚΠολΔ που μπορούν να έχουν εφαρμογή και στην αναιρετική διαδικασία, δεν αποκλείεται, σε συγκεκριμένη περίπτωση, η διακριτική ευχέρεια, που παρέχεται από το άρθρο 249 του ΚΠολΔ., να εξασφαλίζει την προσφορότερη λύση για την εξυπηρέτηση του ως άνω σκοπού.

Αυτό συμβαίνει, προεχόντως, όταν κάποιο σοβαρό, νομικό ζήτημα, το οποίο πρέπει να επιλυθεί από το οικείο αναιρετικό τμήμα, έχει παραπεμφθεί ήδη στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, όπου και εκκρεμεί (ΑΠ 1330/2017, ΑΠ 436/2017, ΑΠ 602/2015, ΑΠ 355/2014). Στην προκειμένη περίπτωση η προσβαλλομένη υπ' αριθ. 689/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς δημοσιεύθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 2014 (18.9.2014), οι δε αιτήσεις αναίρεσης, οι οποίες ασκήθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2016, κατατέθηκαν στη γραμματεία του εκδώσαντος την προσβαλλομένη απόφαση δικαστηρίου στις 9 Δεκεμβρίου 2016 (9.12.2016) με αριθ.

κατάθ. .../9.12.2016 και 5 Ιανουαρίου 2017 (5.1.2017) με αριθ. κατάθ. …/5.1.2017 αντίστοιχα, ήτοι εντός μεν της κατά το άρθρο 564 παρ.3 του ΚΠολΔ, όπως ίσχυε προηγουμένως, τριετούς καταχρηστικής προθεσμίας, πλην όμως πέραν της διετούς καταχρηστικής προθεσμίας από τη δημοσίευση της προσβαλλομένης απόφασης κατά το άρθρο 564 παρ.3 του ΚΠολΔ., όπως ισχύει από 1 Ιανουαρίου 2016, μετά το Ν. 4335/2015.

Σημειώνεται ότι η κατά τα άνω άσκηση αυτών έλαβε χώρα εντός προθεσμίας τριάντα ημερών από την επίδοση της προσβαλλομένης απόφασης στις 7 Δεκεμβρίου 2016 (7.12.2016), όπως προκύπτει από την υπ' αριθ. .../7.12.2016 έκθεση επίδοσης της προσβαλλομένης απόφασης που συνέταξε ο δικαστικός επιμελητής στο Πρωτοδικείο Αθηνών Α.

Μ.. Επομένως, εφόσον ανακύπτει ζήτημα παραδεκτού των ένδικων αιτήσεων αναίρεσης ως προς το εμπρόθεσμό ή μη της άσκησής τους, που ερευνάται και αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο, για την ενότητα της νομολογίας και προς αποφυγή έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων, συντρέχει, ευλόγως, και στην κρινόμενη υπόθεση περίπτωση εφαρμογής της διάταξης του άρθρου 249 ΚΠολΔ.

Επισημαίνεται ότι υπό την εκδοχή της διετούς καταχρηστικής προθεσμίας, η κατά τα άνω άσκηση των ένδικων αιτήσεων αναίρεσης εντός προθεσμίας τριάντα (30) ημερών από την επίδοση της προσβαλλόμενης απόφασης δεν ασκεί έννομη επιρροή, αφού η επίδοση αυτή έλαβε χώρα σε χρόνο μετά την συμπλήρωση του χρόνου της διετίας από τη δημοσίευση της προσβαλλομένης απόφασης.

Κατόπιν αυτού, πρέπει να ανασταλεί η πρόοδος της παρούσας δίκης, μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης επί του ως άνω ζητήματος από την Πλήρη Ολομέλεια του Αρείου Πάγου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Συνεκδικάζει την από 5.1.2017 αίτηση αναίρεσης των αναιρεσειουσών Δ. Π. κλπ και την από 9.12.2016 αντίθετη αίτηση αναίρεσης της αναιρεσείουσας εταιρείας με την επωνυμία "... Ανώνυμος Εταιρεία".

Αναβάλλει τη συζήτηση αυτών μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης από την Πλήρη Ολομέλεια του Αρείου Πάγου επί της υπόθεσης που έχει παραπεμφθεί σε αυτή με την 1855/2017 απόφαση του Α2 τμήματος του Αρείου Πάγου.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Ιανουαρίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 24 Ιανουαρίου 2018.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ