1789/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1789 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1789/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Δημήτριο-Στέφανο Βόσκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 31 Μαρτίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Τ. Β. του Κ. 2 Γ. Β. του Κ., 3 Δ. Β. του Κ. και 4 Α. Β. του Κ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αναστασία Γιουγλή.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ανωνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Κ. Ανώνυμη Ξενοδοχειακή, Τουριστική Εμπορική Εταιρία" με το διακριτικό τίτλο "ΠΗΓΕΣ ΑΩΟΥ ΑΕ" που εδρεύει στο Δήμο Μετσόβο Ιωαννίνων και εκπροσωπείται νόμιμα, και 2. Β. Κ. του Ν. ως νομίμου εκπροσώπου και προέδρου του Δ. Σ. και διευθύνοντος συμβούλου της πρώτης των εναγομένων Κ. ΑΞΤΕΕ", κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Πλάτωνα Νιαδή.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-11-2006 αγωγή και 4-6-2008 παρεμπίπτουσα αγωγή, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 249/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 278/2011 του Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 28-5-2012 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος-Στέφανος Βόσκας, ανέγνωσε την από 20-3-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο πρώτος λόγος αναίρεσης κατά ένα μέρος του και να απορριφθούν οι λοιποί. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Με τη κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία με αριθμό 278/2011 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων, η οποία απέρριψε την έφεση που ασκήθηκε από τους αναιρεσείοντες, κατά της 249/2009 εν μέρει οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων.

Με αυτήν αφενός μεν είχε απορριφθεί ως αόριστη η αγωγή των αναιρεσειόντων κατά το μέρος που αυτή στρεφόταν κατά των αναιρεσίβλητων καθώς και η ασκηθείσα από τους τελευταίους παρεπίμπτουσα αγωγή κατά των λοιπών εναγομένων της κύριας αγωγής [που δεν είναι διάδικοι στη παρούσα δίκη], αφετέρου δε ως προς αυτούς, είχε αναβληθεί η συζήτηση και είχε διαταχθεί η διεξαγωγή πραγματογνωμοσύνης.

Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα και συνεπώς είναι παραδεκτή [άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔικ], πρέπει δε να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της [άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔικ ] . 2. Ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔικ, είναι δυνατόν να έχει ως περιεχόμενο, πλην άλλων, την αιτίαση ότι η αγωγή ή η ένσταση, επί της οποίας έκρινε το ουσιαστικό δικαστήριο, αξιολογήθηκε ως νόμιμη ή μη νόμιμη, ενώ θα έπρεπε να γίνει το αντίθετο, σύμφωνα με τον εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου.

Πρόκειται για την νομική αοριστία της αγωγής ή της ενστάσεως (ΚΠολΔικ 216 παρ. 1, 262 παρ. 1), που συνδέεται με τη νομική εκτίμηση του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, εάν το δικαστήριο για τον σχηματισμό της περί νομικής επάρκειας της αγωγής ή της ενστάσεως κρίσεώς του, αξίωσε περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος για την θεμελίωση του δικαιώματος ή αρκέστηκε σε λιγότερα.

Η ποσοτική δε αοριστία της αγωγής ή της ενστάσεως, η οποία υπάρχει όταν δεν συγκεκριμενοποιούνται όλα τα στοιχεία που απαιτούνται κατά νόμον για την θεμελίωση του αιτήματος της αγωγής, ελέγχεται ως πλημμέλεια από το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔικ. Ο λόγος αυτός ιδρύεται όταν, κατά παράβαση δικονομικής διατάξεως, παρά τον νόμο το δικαστήριο της ουσίας κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο.

Η νομική αυτή παραδοχή τελεί υπό την προϋπόθεση, ότι η κυριαρχική εκτίμηση του δικογράφου της αγωγής από το δικαστήριο της ουσίας ανταποκρίνεται στο πραγματικό περιεχόμενο αυτής. Σε αντίθετη περίπτωση στοιχειοθετείται ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αρ. 8 ΚΠολΔικ λόγος αναιρέσεως, με την έννοια ότι δεν ελήφθη υπόψιν αγωγικός ισχυρισμός, θεμελιωτικός του φερόμενου προς διάγνωση δικαιώματος, ο οποίος διαφοροποιεί την εκτίμηση για αοριστία της αγωγής ή αντιστρόφως ελήφθη υπόψιν ισχυρισμός, που δικαιολογούσε την νομική ή ποσοτική επάρκεια της αγωγής, ο οποίος δεν προτάθηκε με το δικόγραφο αυτής. [ΑΠ 1083/2013] 3.

Κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 922 ΑΚ, προστήσας είναι εκείνος, ο οποίος μ την βούλησή του, δέχεται τις υπηρεσίες του προστηθέντος, που απασχολείται διαρκώς ή παροδικά στη διεκπεραίωση υποθέσεως και γενικά στην εξυπηρέτηση επαγγελματικών, οικονομικών ή κοινωνικών συμφερόντων του προστήσαντος και συνήθως υπόκειται στον έλεγχο ή απλώς στις γενικές οδηγίες και εντολές ή στην επίβλεψη του προστήσαντος.

Ο προστήσας ευθύνεται αντικειμενικά προς αποζημίωση του τρίτου, ο οποίος ζημιώθηκε από αδικοπραξία τελεσθείσα από τον προστηθέντα και ευρισκόμενη σε εσωτερική αιτιώδη σχέση με την εκτέλεση της υπό διεκπεραίωση υποθέσεως του προστήσαντος. Αν με τη βούληση του προστήσαντος, ο αρχικός προστηθείς έχει δυνατότητα να χρησιμοποιεί τρίτους (υποπροστηθέντες) στην διεκπεραίωση της υποθέσεως του προστήσαντος, ο προστήσας ευθύνεται και για τις αδικοπραξίες των υποπροστηθέντων, χωρίς να προσαπαιτείται να ασκεί έλεγχο ή να δίδει οδηγίες και εντολές σ'αυτούς[ΑΠ 1570/2006].

Περαιτέρω επί μισθώσεως έργου πρόστηση του εργολάβου από τον εργοδότη κατ'αρχήν δεν υπάρχει. Υφίσταται όμως πρόστηση, όταν στην συγκεκριμένη περίπτωση ο εργοδότης ρητώς ή σιωπηρώς, ιδίως ως εκ τη φύσεως του έργου, επιφύλαξε στον εαυτό του την διεύθυνση και την επίβλεψη της εκτελέσεως του έργου και ειδικότερα το δικαίωμα παροχής οδηγιών στον εργολάβο. [ΑΠ 1367/ 2013].

Τέλος το άρθρο 216 παρ. 1 ΚΠολΔικ. ορίζει ότι η αγωγή, πρέπει να περιέχει, εκτός των άλλων αναφερομένων στη διάταξη αυτή στοιχείων, "σαφή έκθεση των γεγονότων που θεμελιώνουν σύμφωνα με το νόμο την αγωγή .... ". Τέτοια έκθεση των απαραιτήτων κατά τον νόμο γεγονότων θεωρείται ότι υπάρχει και όταν ιστορικά αναφέρεται στην αγωγή, η χαρακτηριστικά περιγραφόμενη με αυτά ορισμένη έννοια, που αποτελεί στοιχείο του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, υπό την προϋπόθεση ότι το περιεχόμενό της είναι αναμφίβολα γνωστό, αφού τα προκαθορισμένα χαρακτηριστικά στοιχεία μιας τέτοιας έννοιας υπονοούνται με την χρησιμοποίηση της λέξεως με την οποία αυτή δηλώνεται. [ΑΠ 1570/2006]. 4.

Στην υπόθεση που κρίνεται, όπως προκύπτει από την επισκόπηση του δικογράφου της ένδικης αγωγής των αναιρεσειόντων, αυτοί εκθέτουν, ότι η πρώτη εναγόμενη Αν. Εταιρία και ήδη πρώτη αναιρεσίβλητη, νόμιμος εκπρόσωπος της οποίας είναι ο δεύτερος εναγόμενος και ήδη δεύτερος αναιρεσίβλητος, είχε αναθέσει εργολαβικώς στην τρίτη εναγόμενη εταιρία [που δεν είναι διάδικος στη παρούσα δίκη κατά τα προδιαληφθέντα], εργασίες ανοικοδόμησης ξενοδοχείου στο όμορο με εκείνο των αναιρεσειόντων, ακίνητο της πρώτης αναιρεσίβλητης και ότι στις 14-6-2003 κατά τη διάρκεια των εργασιών αντιστήριξης, προκλήθηκαν σοβαρές ζημιές στην διόροφη κατοικία των αναιρεσειόντων, όπως αυτές αναλυτικά αναφέρονται στην αγωγή, εξ αιτίας των μνημονευόμενων σ'αυτήν πλημμελειών της εργολάβου εταιρίας κατά την εκτέλεση των εργασιών αντιστήριξης.

Ειδικότερα στην αγωγή αναφέρονται κατά λέξη, τα ακόλουθα κρίσιμα: ".... Οι εναγόμενοι προκειμένου να πραγματοποιήσουν τις ανωτέρω εργασίες ανέγερσης του ξενοδοχείου, και υπό την ιδιότητα, τους ο καθένας από αυτούς, προχώρησαν στις εργασίες θεμελίωσης του ξενοδοχείου χωρίς να λάβουν ως είχαν υποχρέωση, τα κατά το νόμο προσήκοντα μέτρα προς αποτροπή κινδύνου, αντίθετα στους κοινώς αναγνωρισμένους τεχνικούς κανόνες διενέργειας οικοδομικού έργου....

Επειδή μεταξύ των υποκειμένων του εγκλήματος του άρθρου 286 ΠΚ, είναι και ο διευθύνων το οικοδομικό έργο, όπως ο επιβλέπων μηχανικός ή αρχιτέκτων, ο συντάξας τους στατικούς υπολογισμούς και εκείνος που διευθύνει την εκτέλεση του έργου και δίδει οδηγίες και διαταγές υποχρεωτικές για εκείνους που εκτελούν αυτές, καθώς και ο ιδιοκτήτης του έργου, εφόσον, όπως εν προκειμένου, μετείχε με οποιονδήποτε τρόπο στην εκτέλεση ή την διεύθυνση αυτού. . . . .

Επειδή η οικοδομή μας, κατά τα προαναφερόμενα, έχει καταστεί επικίνδυνη από στατικής απόψεως (κοινώς επικίνδυνα ετοιμόρροπη) και μετά την 14-6-2003 επήλθαν και επί πλέον ζημιές σ' αυτή... Οι ως άνω παράνομες πράξεις και παραλείψεις των εναγομένων ήταν οι μόνες αναγκαίες αιτίες που επέφεραν τις ως άνω επιζήμιες και καταστροφικές για την ιδιοκτησία μας συνέπειες ....

Επειδή οι εναγόμενοι ευθύνονται απέναντι μας με τις διατάξεις περί αδικοπραξιών εφόσον υπαίτια προξένησαν σε βάρος της περιουσίας μα ανεπανόρθωτες ζημίες... Επειδή κατά το άρθρο 1007 του ΑΚ, δεν επιτρέπεται να σκάπτεται το ακίνητο σε τέτοιο βάθος, ώστε το έδαφος του γειτονικού ακινήτου να στερηθεί του απαιτούμενου ερείσματος, εκτός αν έχει ληφθεί πρόνοια να στερεωθεί αρκετά το έδαφος με άλλον τρόπο....

Εν προκειμένω οι εναγόμενοι που από κοινού με τις ενέργειές τους, η πρώτη ως ιδιοκτήτρια που ευθύνεται για το πταίσμα του εργολάβου και επιβλέποντος μηχανικού και κάθε προστηθέντος στο έργο κατά τις διατάξεις των άρθρων 914, 922, 926, 297 και 298 ΑΚ, ο δεύτερος ως νόμιμος εκπρόσωπος και διευθύνων σύμβουλος της πρώτης των εναγομένων και οι λοιποί των εναγομένων, ήτοι η τρίτη ως εργολάβος εταιρία, ο τέταρτος ως επιβλέπων μηχανικός και ο πέμπτος ως νόμιμος εκπρόσωπος και διευθύνων σύμβουλος της τρίτης εργολάβου εταιρίας, με τις πράξεις και παραλείψεις τους, στη μη τήρηση των μέτρων ασφάλεια αντιστήριξης της οικοδομής μας και ενίσχυσης του εδάφους θεμελίωσης αυτής, παρά την εκ του νόμου υποχρέωσή τους, όπως ανωτέρω με λεπτομέρεια παρατίθεται, τα οποία θα προλάμβαναν, σύμφωνα με τους κοινώς αναγνωρισμένους τεχνικούς κανόνες, την επέλευση ανεπανόρθωτης βλάβης στην οικοδομή μας, επέφεραν την ολική καταστροφή της οικοδομής μας, ευθύνονται αλληλέγγυα και εις ολόκληρο για την αποκατάσταση της βλάβης που επέφεραν στη περιουσία μας εφ' όσον ενήργησαν εν γνώσει του κινδύνου που δημιουργούσαν στην ιδιοκτησία μας και αποδέχθηκαν πλήρως το ενδεχόμενο επέλευσης ζημιάς στην περιουσία μας, η οποία μαθηματικά θα επέρχονταν από τις ενέργειές τους, άλλως και εντελώς επικουρικά από βαριά αμέλεια αδιαφόρησαν πλήρως για τη λήψη των προαναφερόμενων μέτρων, δεν προείδαν το εν λόγω αποτέλεσμα και δεν έλαβαν τα απαραίτητα και ανωτέρω αναφερόμενα μέτρα για να το αποφύγουν...".

Ενόψει αυτών, οι αναιρεσείοντες, με ειδική αναφορά στην αγωγή τους των διατάξεων περί αδικοπραξίας και προστήσεως, είχαν ισχυρισθεί ότι οι αναιρεσίβλητοι, ως ιδιοκτήτες του ομόρου ακινήτου επί του οποίου επρόκειτο να ανεγερθεί ξενοδοχείο, μετείχαν στην εκτέλεση και την διεύθυνση του έργου και είχαν ζητήσει να υποχρεωθούν η μεν πρώτη ως κυρία του έργου, ο δε δεύτερος ως εκπρόσωπος αυτής, εις ολόκληρον με τους λοιπούς, να τους καταβάλουν την αιτηθείσα αποζημίωση.

Επομένως με την ιστορική αναφορά της αναμφίβολα γνωστής έννοιας της προστήσεως για την μεταξύ της κυρίας του οικοπέδου και της εργολάβου εταιρίας συμβάσεως εργολαβίας, και τα λοιπά αναφερόμενα στην αγωγή περιστατικά, έχουν προβληθεί επαρκώς τα χαρακτηριστικά για την εξειδίκευση και περιγραφή της έννοιας αυτής γεγονότα, μεταξύ των οποίων και η από την σύμβαση εργολαβίας διαφύλαξη του δικαιώματος της κυρίας του οικοπέδου για παροχή οδηγιών και εντολών προς την εργολάβο.

Συνεπώς η προσβαλλόμενη απόφαση που δέχθηκε τα αντίθετα, ήτοι ότι δεν γινόταν μνεία των στοιχείων αυτών στην αγωγή ώστε να στοιχειοθετείται αδικοπρακτική ευθύνη και των αναιρεσίβλητων, απορρίπτοντας ακολούθως την αγωγή ως αόριστη ως προς αυτούς, δεν έλαβε υπόψη της πράγματα που προτάθηκαν από τους αναιρεσείοντες. Έτσι, όμως, υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 8 ΚΠολΔικ, [και όχι σ'εκείνη του άρθρου 559 αριθ. 14 ΚΠολΔικ], αφού η κυριαρχική εκτίμηση του δικογράφου της αγωγής από το δικαστήριο της ουσίας, δεν ανταποκρίνεται στο πραγματικό περιεχόμενο αυτής. Κατ'ακολουθίαν ο πρώτος λόγος της αιτήσεως, κατά το μέρος που με αυτόν πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔικ, είναι βάσιμος. Επομένως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα εκδίκαση στο δικαστήριο που την εξέδωσε, εφόσον είναι δυνατή η σύνθεση αυτού από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολ Δικ) και να διαταχθεί η επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου σ'αυτόν που το κατέθεσε. Κατόπιν δε τούτου, παρέλκει η εξέταση των λοιπών αναιρετικών λόγων. Οι αναιρεσίβλητοι λόγω της ήττας τους πρέπει να καταδικασθούν στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων [άρθρο 176 ΚΠολΔ], όπως ορίζεται στο διατακτικό

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την 278/2011 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου σ'αυτόν που το κατέθεσε.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων [2. 000] ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 22 Μαΐου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 9 Σεπτεμβρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ