1787/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1787 / 2016 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

ΑΡΙΘΜΟΣ 1787/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ’ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρυσούλα Παρασκευά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου (σύμφωνα με την υπ’ αριθ. 148/2016 πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου), Αριστείδη Πελεκάνο, Αρτεμισία Παναγιώτου, Χρήστο Βρυνιώτη-Εισηγητή και Ιωάννη Μαγγίνα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του την 1η Νοεμβρίου 2016, με την παρουσία της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Ευσταθίας Σπυροπούλου (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου) και του Γραμματέως Χαράλαμπου Αθανασίου, για να δικάσει τις αιτήσεις των αναιρεσειόντων - κατηγορουμένων: 1) Δ. Μ. του Σ. και 2) Σ. Μ. του Μ., κατοίκων ..., που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Χρήστο Δήμο, περί αναιρέσεως της υπ’ αριθ.3207/2015 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Χαλκίδας.

Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Χαλκίδας, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ’ αυτή, και οι αναιρεσείοντες - κατηγορούμενοι ζητούν την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στις υπ’ αριθμ. 2 και 3 από 16 Οκτωβρίου 2015, αντίστοιχα, αιτήσεις τους, που καταχωρίστηκαν στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό ...2015.

Αφού άκουσε

Τον πληρεξούσιο δικηγόρο των αναιρεσειόντων, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και την Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, που πρότεινε να γίνουν δεκτές οι προκείμενες αιτήσεις αναίρεσης,

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Οι κρινόμενες από 16-10-2015 δύο (2) αιτήσεις (δηλώσεις) των κατηγορουμένων Σ. Μ. του B. και Δ. Μ. του Σ., για αναίρεση της 3207/2015 αποφάσεως του δικάσαντος, κατ’ έφεση, Α’ Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Χαλκίδας, με την οποία καταδικάσθηκαν καθένας απ’ αυτούς (αναιρεσείοντες) σε συνολική ποινή φυλακίσεως δέκα (10) μηνών, με το ελαφρυντικό των μη ταπεινών αιτίων, για μη καταβολή εργοδοτικών και ασφαλιστικών εισφορών ΙΚΑ, ασκήθηκαν νομότυπα, εμπρόθεσμα και είναι παραδεκτές, πρέπει δε να συνεκδικασθούν, ως συναφείς.

Κατά το άρθρο 1 παρ. 1 του Α.Ν. 86/1967, τιμωρείται με τις ποινές που αναφέρονται στη διάταξη αυτή, όποιος υπέχει νόμιμη υποχρέωση καταβολής ασφαλιστικών εισφορών, ασχέτως ποσού, οι οποίες τον βαρύνουν, προς τους υπαγόμενους στο Υπουργείο Εργασίας πάσης φύσεως Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφαλίσεως ή Ειδικούς λογαριασμούς και δεν τις καταβάλλει εντός μηνός από τότε που κατέστησαν απαιτητές, κατά δε την παρ. 2 του ίδιου άρθρου και νόμου τιμωρείται για υπεξαίρεση, με τις στην εν λόγω διάταξη ποινές, όποιος παρακρατεί ασφαλιστικές εισφορές των εργαζομένων σ’ αυτόν (εργατικές), με σκοπό αποδόσεώς τους στους κατά την παράγρ. 1 Οργανισμούς, και δεν καταβάλλει ή δεν αποδίδει αυτές στους Οργανισμούς αυτούς εντός μηνός αφότου κατέστησαν απαιτητές.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 16 του Κανονισμού Ασφαλίσεως ΙΚΑ, ως χρόνος καταβολής των εισφορών ορίζεται το ημερολογιακό τέλος του μηνός εντός του οποίου παρασχέθηκε η εργασία ή υπηρεσία. Εξάλλου, από τις διατάξεις του άρθρου 26 παρ. 1, 3 και 5 του ΑΝ 1846/1951, όπως έχουν τροποποιηθεί, προκύπτει ότι, για την καταβολή των εισφορών των ασφαλισμένων, επί παρεχόντων εξαρτημένη εργασία, ευθύνεται ο εργοδότης, ο οποίος υποχρεούται, κατά την πληρωμή των μισθών, να παρακρατεί τα τμήματα των εισφορών, που βαρύνουν τους ασφαλισμένους και να τα καταβάλλει μέχρι το τέλος του επόμενου μηνός από το χρόνο που έχει ορισθεί.

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι για τη στοιχειοθέτηση των εγκλημάτων της μη έγκαιρης καταβολής των εργοδοτικών και εργατικών εισφορών και την πληρότητα της αιτιολογίας της καταδικαστικής, για παράβαση του άρθρου 1 του Α.Ν. 86/1967 αποφάσεως, απαιτείται να προσδιορίζεται η κατά συγκεκριμένο χρόνο απασχόληση από εργοδότη προσωπικού ασφαλισμένου στο ΙΚΑ με σχέση εξαρτημένης εργασίας, εκ του οποίου (χρόνου απασχόλησης) προκύπτει και ο χρόνος τελέσεως της πράξεως και η συγκεκριμένη οφειλή αυτού από παρακράτηση ασφαλιστικών εισφορών οι οποίες βαρύνουν τους εργαζόμενους σ’ αυτόν και η μη καταβολή των σχετικών ποσών, εντός μηνός αφότου κατέστησαν απαιτητά, στον ασφαλιστικό οργανισμό, στον οποίο είναι ασφαλισμένο το απασχολούμενο προσωπικό (Ολ.Α.Π. 1/1996).

Περαιτέρω αν περισσότερα πρόσωπα φέρονται ως εργοδότες από την άσκηση της επιχείρησης, πρέπει να γίνεται αναφορά των πραγματικών περιστατικών από τα οποία προκύπτει η μεταξύ τους σχέση και η θέση του καθένα από αυτούς στην επιχείρηση, καθώς και αν πρόκειται για προσωπική (ατομική) ή εταιρική επιχείρηση και στη δεύτερη αυτή περίπτωση και η νομική μορφή της εταιρικής επιχείρησης (εταιρείας), ώστε να ανακύπτει και η υποχρέωση του καθένα από αυτούς, για παρακράτηση και απόδοση των εισφορών.

Αν πρόκειται για εταιρική επιχείρηση, με τη μορφή της ομόρρυθμης εταιρείας, αρκεί μόνη η ιδιότητα των φερόμενων περισσοτέρων εργοδοτών ως μελών της εταιρείας (εταίρων), αφού στην ομόρρυθμη εταιρεία σε αντίθεση προς τον κανόνα της συλλογικής εκπροσωπήσεως που ισχύει στην αστική εταιρεία (άρθρο 748 παρ. 1 ΑΚ) η διάταξη του άρθρου 22 Εμπ.Ν., όπως ίσχυε και κατά τον επίδικο χρόνο καθιερώνει την αρχή της ατομικής εκπροσωπήσεως και κάθε ομόρρυθμος εταίρος, μπορεί να δεσμεύσει την εταιρεία, εκτός αν το καταστατικό προβλέπει άλλη ρύθμιση (ΑΠ 1029/2013).

Εξάλλου, έλλειψη της απαιτούμενης από τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του Κ.Π.Δ. ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας που ιδρύει τον εκ του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ. Δ’ Κ.Π.Δ. λόγο αναιρέσεως, υπάρχει και όταν στην καταδικαστική απόφαση δεν αναφέρονται, με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά που συγκροτούν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος για το οποίο καταδικάσθηκε ο κατηγορούμενος και επί των οποίων στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για την ενοχή του, οι αποδείξεις που το θεμελιώνουν και οι νομικές σκέψεις υπαγωγής των περιστατικών αυτών στην εφαρμοσθείσα ουσιαστική ποινική διάταξη.

Τέτοια έλλειψη αιτιολογίας υπάρχει και όταν κατά την έκθεση των περιστατικών που ανάγονται στα στοιχεία και την ταυτότητα του εγκλήματος, παρατηρείται είτε στην αιτιολογία της αποφάσεως, είτε μεταξύ αιτιολογικού και διατακτικού της, ασάφεια ή αντίφαση. Στην προκειμένη περίπτωση το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Χαλκίδας που δίκασε σε δεύτερο βαθμό δέχθηκε, ότι από τα μνημονευόμενα σε αυτή, κατά το είδος τους, αποδεικτικά μέσα, ήτοι, την κατάθεση του μάρτυρος κατηγορίας και τα έγγραφα που αναγνώσθηκαν αποδείχθηκε ότι: "οι κατηγορούμενοι τέλεσαν τις πράξεις που τους αποδίδονται της μη καταβολής εργοδοτικών και εργατικών εισφορών στο ΙΚΑ κατά το χρονικό διάστημα 8/2007 έως 3/2010, όπως περιγράφονται οι πράξεις τους στο διατακτικό της παρούσας κατά τόπο χρόνο και λοιπά στοιχεία της αντικειμενικής και υποκειμενικής υπόστασης του αδικήματος και επομένως πρέπει να κηρυχθούν ένοχοι.

Ο ισχυρισμός του δευτέρου εξ’ αυτών ότι δεν είχε σχέση με την ομόρρυθμη εταιρεία της οποίας και οι δύο είναι ομόρρυθμοι εταίροι δεν αποδείχθηκε ουσία βάσιμος ... Επομένως αποδείχθηκε ότι εργοδότες και ως εκ τούτου υπεύθυνοι για την καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών στο ΙΚΑ, ήταν, κατά το ως άνω επίδικο διάστημα και οι δύο εκκαλούντες-κατηγορούμενοι, ως ομόρρυθμοι εταίροι της επιχείρησης με την επωνυμία: "Σ.

Μ. - ...". Ακολούθως το ως Εφετείο δικάσαν δικαστήριο (Τριμελές Πλημμελειοδικείο Χαλκίδας) κήρυξε ενόχους τους κατηγορουμένους για το λοιπό χρονικό διάστημα, ήτοι από 8/2007 έως 3/2010 του ότι: "Στη Ν. Αρτάκη τυγχάνοντες εργοδότες της επιχείρησης με την επωνυμία: Σ. Μ. - ... και έχοντες απασχολήσει κατά τη χρονική περίοδο από 8/2007 έως 3/2010 στην επιχείρησή τους αυτή προσωπικό, με σχέση εξαρτημένης, με αμοιβή, εργασίας, που ασφαλίζονταν στο ΙΚΑ, όφειλαν για την ασφάλιση του άνω προσωπικού να καταβάλουν στο ΙΚΑ τις κατωτέρω εισφορές ποσού 74.000,00 ευρώ, μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα, μέσα στον οποίο παρασχέθηκε η εργασία, υπέπεσαν στις κατωτέρω αξιόποινες πράξεις:

‘ Εχοντας νόμιμη υποχρέωση καταβολής των βαρυνουσών τους ίδιους ασφαλιστικών εισφορών (ΕΡΓΟΔΟΤΙΚΩΝ) ποσού 50.000,00 δεν κατέβαλαν αυτές στον άνω Οργανισμό, μέσα στο μήνα κατά τον οποίο οι εισφορές έγιναν απαιτητές. ‘ Εχοντας παρακρατήσει τις ασφαλιστικές εισφορές των εργασθέντων στην επιχείρησή του (ΕΡΓΑΤΙΚΕΣ), ποσού 24.000,00 ευρώ με σκοπό να τις αποδώσει στον άνω Οργανισμό, δεν τις κατέβαλαν σ’ αυτόν μέσα στο μήνα κατά τον οποίο έγιναν απαιτητές και έχοντας παρακρατήσει τις ασφαλιστικές εισφορές των εργασθέντων στην επιχείρησή του ποσού 24.000,00 ευρώ με σκοπό να τις αποδώσει στον άνω Οργανισμό, δεν τις κατέβαλαν σ’ αυτόν μέσα στο μήνα κατά τον οποίο έγιναν απαιτητές και κατέστησαν γι’ αυτές τιμωρητέοι για υπεξαίρεση".

Με αυτά που δέχθηκε το ως άνω δικαστήριο διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του, την κατά τις άνω διατάξεις απαιτούμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού εκθέτει σ’ αυτήν, κατά παραδεκτή μεταξύ του σκεπτικού και διατακτικού συμπλήρωση, με σαφήνεια πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά, τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία και συγκροτούν την αντικειμενική υπόσταση του ανωτέρω εγκλήματος, τα αποδεικτικά μέσα που συνήγαγε τα περιστατικά αυτά και τους συλλογισμούς με βάση τους οποίους έκανε την υπαγωγή τους, στις ουσιαστικές ποινικές διατάξεις του άρθρου 375 παρ. 1 του άρθρου 1 παρ. 1, 2 ΑΝ 86/1967 που εφάρμοσε.

Ειδικότερα από την επιτρεπτή αλληλοσυμπλήρωση του σκεπτικού και του διατακτικού προκύπτει ότι αναφέρεται η ιδιότητα κατηγορουμένων-αναιρεσειόντων, ως ομορρύθμων μελών της ομόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία: "Σ. Μ. - ..." και η εμπλοκή τους "στην πρόσληψη, απασχόληση και ασφάλιση προσώπων που εργάζονταν στην εν λόγω εταιρεία με σχέση εξαρτημένης εργασίας.

Η αναφορά αυτή της ιδιότητος των αναιρεσειόντων ως ομορρύθμων εταίρων της παραπάνω ομορρύθμου εταιρείας" αρκούσε για το ότι αυτοί ήταν διαχειριστές και εκπροσωπούσαν την εταιρεία και, ως εκ τούτου, ανέκυπτε υποχρέωσή τους να παρακρατούν εισφορές εργαζομένων και να αποδίδουν αυτές μαζί με τις αντίστοιχες εργοδοτικές εισφορές της επιχείρησης στο ΙΚΑ, καθόσον δεν προβλήθηκε από τους αναιρεσείοντες ισχυρισμός ότι είχε διορισθεί, με βάση το καταστατικό της εταιρείας, ο διαχειριστής και εκπρόσωπος αυτής τρίτο πρόσωπο.

Οι λοιπές αιτιάσεις των αναιρεσειόντων, περί τελέσεως των ως άνω αξιοποίνων πράξεων, ένεκα οικονομικής των αδυναμίας και ελλείψεως δόλου, ως αναγόμενες στην αξιολόγηση της ουσίας της υποθέσεως είναι απορριπτέες ως απαράδεκτες. Κατ’ ακολουθίαν, ο λόγος της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως, από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ.

Δ’ είναι αβάσιμος.

Συνεπώς, πρέπει να απορριφθούν οι κρινόμενες δύο (2) αιτήσεις αναιρέσεως και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα (άρθρ. 583 παρ. 1 ΚΠοινΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει τις από 16-12-2015 δύο (2) αιτήσεις (δηλώσεις) των κατηγορουμένων, Σ. Μ. του B. και Δ. Μ. του Σ., για αναίρεση της 3207/2015 αποφάσεως του ως Εφετείου δικάσαντος Α’ Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Χαλκίδος.

Καταδικάζει τους ως άνω αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα από διακόσια πενήντα (250) ευρώ τον καθένα.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 28 Νοεμβρίου 2016.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 6 Δεκεμβρίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ