Supreme Court dismisses appeal in traffic accident case, upholding lower court's finding of sole driver liability.

Απόφαση 1786 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1786/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Ρήγα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 3 Απριλίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά της πληρεξουσίας δικηγόρου του Κυριακής Βασιλάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ, κατοίκου ..., ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, 2) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "INTERAMERICAN ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΖΗΜΙΩΝ Α.Ε.", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Χρύσα Σαλαβράκου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2/11/1999 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4055/2001 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 959/2003 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 1/2/2006 αίτησή του.

Κατά η συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, ανέγνωσε την από 1/12/2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με τον πρώτο, από το άρθρο 559 αριθμός 10 ΚΠολΔ, λόγο αναίρεσης, προβάλλεται η αιτίαση ότι το δικάσαν Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφασή του, δέχθηκε ως αληθινά πράγματα ασκούντα ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, χωρίς απόδειξη και ειδικώτερα πράγματα σχετικά με το ζήτημα της υπαιτιότητας του ενάγοντα - νυν αναιρεσείοντα, για την επέλευση του ενδίκου τροχαίου ατυχήματος. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος, προεχόντως, ως απαράδεκτος, καθόσον, υπό την επίφαση της πλημμέλειας του προκείμενου λόγου, πλήττεται η ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας περί τα πραγματικά περιστατικά, αλλά και σε κάθε περίπτωση, ως αβάσιμος, διότι, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, το Εφετείο κατέληξε στο αποδεικτικό του πόρισμα και σε ό,τι αφορά το ως άνω ζήτημα, από τα μνημονευόμενα στην απόφασή του αποδεικτικά μέσα.

Ομοίως, απορριπτέος, ως απαράδεκτος, είναι ο δεύτερος, από το άρθρο 559 αριθ. 11 και 12 ΚΠολΔ, καθώς και ο τρίτος, από το άρθρο 559 αριθμός 11 ΚΠολΔ, λόγοι αναίρεσης, διότι οι επικαλούμενες στο αναιρετήριο αιτιάσεις προσχηματικά μόνον αναφέρονται σε πλημμέλειες προβλεπόμενες από τις διατάξεις αυτές, ενώ πράγματι αφορούν την ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου περί την εκτίμηση των αναφερομένων στο αναιρετήριο αποδεικτικών μέσων και συγκεκριμένα, στην εκτίμηση της από 23.11.1998 έκθεσης αυτοψίας της Τροχαίας (ο δεύτερος λόγος) και στην εκτίμηση της από 16.12.1998 έκθεση εξέτασης, ως κατηγορουμένου, του οδηγού του οχήματος, του ασφαλισμένου στην εναγομένη - νυν αναιρεσίβλητη, ασφαλιστική εταιρεία, αλλά και σε κάθε περίπτωση, ως αβάσιμοι, διότι, όσον μεν αφορά τον, από το άρθρ. 559 αριθμ. 11 ΚΠολΔ, όγο, από την περιεχομένη στο αιτιολογικό της αναιρεσιβαλλομένης απόφασης βεβαίωση ότι το δικάσαν Εφετείο κατέληξε στο αποδεικτικό του πόρισμα και από όλα τα έγγραφα που οι διάδικοι επικαλούνται και προσκομίζουν, ουδεμία καταλείπεται αμφιβολία ότι έλαβε υπόψη του και τα ως άνω φερόμενα στο αναιρετήριο ως μη ληφθέντα υπόψη έγγραφα, ενώ εξάλλου, η ως άνω έκθεση αυτοψίας μνημονεύεται ειδικώς στις περιεχόμενες στην ελάσσονα πρόταση της προσβαλλομένης απόφασης, αιτιολογίες. 'Οσον αφορά δε τον από το άρθρ. 559 αριθμ. 12 ΚΠολΔ λόγο, διότι το δικάσαν Εφετείο συνεκτίμησε ελευθέρως την έκθεση αυτοψίας της Τροχαίας, μαζί με όλα τα λοιπά αποδεικτικά μέσα και δεν απέδωσε σαυτήν αυξημένη αποδεικτική δύναμη.

Με τον πέμπτο, κατά το ένα σκέλος αυτού, από το άρθρ. 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ και με τον τέταρτο, από το άρθρ. 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ λόγους αναίρεσης, προβάλλεται η αιτίαση ότι το δικάσαν Εφετείο παρεβίασε ευθέως και εκ πλαγίου τη διάταξη του άρθ. 415 ΚΠολΔ, με το να λάβει υπόψη την, ενώπιον του ακροατηρίου του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, δοθείσα ανώμοτη κατάθεση του εκ των διαδίκων εναγομένου, οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου και μάλιστα χωρίς να αιτιολογήσει τούτο, παρά το ότι αυτή (ανώμοτη κατάθεση διαδίκου) αποτελεί επικουρικό αποδεικτικό μέσο. Οι λόγοι αυτοί είναι απορριπτέοι, ως μη νόμιμοι, καθόσον αυτοί ιδρύονται μόνον όταν η παραβίαση (ευθέως ή εκ πλαγίου αφορά κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ενώ αντιθέτως οι παραβιάσεις κανόνων δικονομικού δικαίου δεν ελέγχονται με τους από το άρθρ. 559 αριθμ. 1 και 19 λόγους αναίρεσης.

Ο πέμπτος, κατά το άλλος σκέλος αυτού, από το άρθρ. 559 αριθμ. 11 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης, με τον οποίον αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η πλημμέλεια της λήψης υπόψη μη επιτρεπόμενου αποδεικτικού μέσου και συγκεκριμένα της ως άνω ανώμοτης κατάθεσης του εναγομένου, είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος, διότι, σύμφωνα με τα άρθρ. 339 και 415 ΚΠολΔ, η εξέταση των διαδίκων προβλέπεται ως νόμιμο αποδεικτικό μέσο.

Για να είναι ορισμένος ο από το άρθρο 559 αριθμός 1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, πρέπει να αναφέρεται στο αναιρετήριο ποίος ο φερόμενος ως παραβιασθείς κανόνας δικαίου και μάλιστα ενάριθμα και ποίο το νομικό σφάλμα, κατά την εφαρμογή του κανόνα αυτού. Κατά συνέπεια, ο έκτος, από το άρθρο 559 αριθμός 1 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης, είναι απορριπτέος, ως αόριστος, διότι ουδόλως αναφέρονται τα, ως άνω απαραίτητα για το ορισμένο του λόγου αυτού, στοιχεία, αλλά και σε κάθε περίπτωση, ως απαράδεκτος, διότι οι επικαλούμενες στο αναιρετήριο αιτιάσεις αναφέρονται στην ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, σχετικά με το ζήτημα της υπαιτιότητας του εναγομένου - αναιρεσιβλήτου οδηγού.

Ο από το άρθρο 559 αριθμός 19 λόγος αναίρεσης, για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης, ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της απόφασης, τα περιστατικά που είναι αναγκαία, για την κρίση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, περί της συνδρομής των όρων και προϋποθέσεων για την εφαρμογή της εφαρμοσθείσας διάταξης, ή της μη συνδρομής των όρων αυτών, που αποκλείουν την εφαρμογή της, όπως, επίσης και όταν η απόφαση έχει ελλειπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, σε ότι αφορά το νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, που έγιναν δεκτά και ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, όχι δε και όταν πρόκειται για ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων (ανάλυση - στάθμιση - αξιολόγηση του αποδεικτικού υλικού) και στην αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος (ΑΠ 516/2005), αρκεί το αποδεικτικό πόρισμα να αναφέρεται με σαφήνεια (ΑΠ 1391/1992, 1047/1992). Ανεπάρκεια και ασάφεια αιτιολογιών υπάρχει όταν από το αιτιολογικό δεν προκύπτουν τα πραγματικά περιστατικά, που είναι αναγκαία για τη δικαιολόγηση της εφαρμοσθείσας διάταξης ουσιαστικού δικαίου, καθιστώντας έτσι ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο.

Με τον έβδομο και όγδοο, από το άρθρο 559 αριθμός 19 ΚΠολΔ, λόγους αναίρεσης, προβάλλεται η αιτίαση ότι η προσβαλλομένη απόφαση στερείται νόμιμης βάσης και ειδικώτερα ότι περιέχει ανεπαρκείς και ελλειπείς αιτιολογίες, ως προς το ζήτημα της υπαιτιότητας του ενάγοντα - αναιρεσείοντα.

Το δικάσαν Εφετείο, ως προς το ως άνω ζήτημα, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη κρίση του, τα εξής: Την 23 Νοεμβρίου 1998 και περί ώρα 15:15 ο εκκαλών Χ, οδηγώντας το υπ' αριθ. ... Ι.Χ. επιβατικό αυτοκίνητό του, με συνεπιβάτες το φίλο του ΑΑ και την ηλικίας επτά (7) περίπου ετών μαθήτρια κόρη του, την οποία μόλις προ ολίγου είχε παραλάβει από το Δημοτικό Σχολείο της περιοχής, εκινείτο με αυτό επί της οδού ...

περιοχής ... με κατεύθυνση από Λεωφόρο ... προς ... . Λίγο μετά τη διασταύρωση με την οδό ... ο ως άνω εκκαλών σταμάτησε το αυτοκίνητο στο δεξιό σε σχέση με την πορεία του πεζοδρόμιο της οδού ... στο βάθος του οποίου (πεζοδρομίου) υπήρχε κατάστημα φούρνου από το οποίο αυτός εν συνεχεία θα προμηθευόταν ψωμί, ανοίγοντας την πόρτα του οδηγού προς το μέρος των κινουμένων επί της οδού ...

και ομορρόπως με αυτόν (εκκαλούντα) οχημάτων, δηλαδή αριστερά σε σχέση με την προς ... κατεύθυνσή του. Σταθμευμένα αυτοκίνητα, όταν έγινε το ατύχημα, ήταν και στο απέναντι πεζοδρόμιο της οδού ..., με αποτέλεσμα το πλάτος της από 6,60 μέτρα να περιορίζεται στο σημείο εκείνο σημαντικά και τα διερχόμενα από εκεί οχήματα, λόγω του περιορισμένου πλάτους της οδού, να κινούνται με προσοχή και με μικρή ταχύτητα ανάμεσα σε σταθμευμένα αυτοκίνητα.

Ο εφεσίβλητος Ψ, οδηγώντας το υπ' αριθ. ... Ι.Χ. φορτηγό αυτοκίνητό του, που είχε ασφαλίσει για την έναντι των τρίτων αστική ευθύνη η ασφαλιστική εταιρία "Ιντεραμέρικαν ΑΕ", εκινείτο με αυτό επί της οδού ... με κατεύθυνση προς ..., έχοντας από δεξιά του το σταθμευμένο αυτοκίνητο του Χ. Όταν αυτός έφθασε στο ύψος του αυτοκινήτου του τελευταίου, κινούμενος με μικρή ταχύτητα για τους προεκτεθέντες λόγους, ο εκκαλών Χ άνοιξε την πόρτα του οδηγού για να βγεί από το αυτοκίνητο, χωρίς προηγουμένως να βεβαιωθεί ότι μπορούσε να πράξει τούτο με ασφάλεια για τον κινούμενο από αριστερά του και σε μικρή από το αυτοκίνητο του απόσταση εφεσίβλητο οδηγό Ψ, με αποτέλεσμα η πόρτα αυτή να παρεμβληθεί με το άνοιγμα της στο διάκενο που υπάρχει μεταξύ του κουβουκλίου και της αρχής της καρότσας του φορτηγού του εφεσίβλητου, να καταστραφεί αυτή ολοσχερώς και να τραυματισθεί ο Χ στο αριστερό του χέρι τη στιγμή που επιχειρούσε με αυτό να ανοίξει την πόρτα.

Με βάση τα πραγματικά αυτά περιστατικά, το τροχαίο ατύχημα οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα (αμέλεια) του εκκαλούντος οδηγού Χ, δηλαδή σε έλλειψη της προσοχής και επιμέλειας που όφειλε αυτός να καταβάλλει, όπως θα έπραττε υπό ανάλογες συνθήκες ο μέσος συνετός οδηγός. Ειδικότερα, η αμέλειά του συνίσταται στο γεγονός ότι αυτός, ενώ από αριστερά του εκινείτο ο εφεσίβλητος οδηγός Ψ, απέχοντας ελάχιστα από το σταθμευμένο αυτοκίνητό του, και μπορούσε να τον αντιληφθεί από αρκετή απόσταση, αφού η ορατότητά του δεν περιορίζεται καθοιονδήποτε τρόπο (ευθεία, φως ημέρας, μικρή κυκλοφορία κλπ), χρησιμοποιώντας λ.χ.

τον αριστερό καθρέφτη του αυτοκινήτου του, άνοιξε απότομα την πόρτα του οδηγού για να βγεί από το αυτοκίνητο, όταν το αυτοκίνητο του εφεσίβλητου περνούσε από αριστερά του σε μικρή απόσταση. Τον εφεσίβλητο οδηγό δεν βαρύνει καμιά υπαιτιότητα για το ατύχημα, διότι αυτός, κινούμενος ανάμεσα σε σταθμευμένα αυτοκίνητα και με μικρή ταχύτητα λόγω του περιορισμένου πλάτους της οδού, δεν μπορούσε να προβλέψει ότι ο εκκαλών θα άνοιγε την πόρτα τη στιγμή που ολόκληρο το εμπρόσθιο μέρος του δικού του αυτοκινήτου είχε περάσει ήδη από αριστερά του.

Στοιχεία ενισχυτικά της παραπάνω κρίσης του Δικαστηρίου περί αποκλειστικής υπαιτιότητας του οδηγού Χ αποτελούν αφενός μεν οι διαπιστώσεις του συντάκτη της έκθεσης αυτοψίας της Τροχαίας Ανθυπαστυνόμου ..., αφετέρου δε τα ευρήματα της συγκρούσεως, δηλαδή τα σημεία του φορτηγού αυτοκινήτου του εφεσίβλητου μεταξύ των οποίων συνεθλίβη η πόρτα του αυτοκινήτου του εκκαλούντος Χ.

Η έκθεση αυτοψίας στη σελίδα 2 δεν καταλογίζει στον οδηγό του φορτηγού Ψ καμιά παράβαση του ΚΟΚ, ενώ στη σελίδα 3, υπό τον τίτλο "λοιπές παρατηρήσεις και διαπιστώσεις", ο συντάκτης της με βάση τα ευρήματα αποφαίνεται ότι "ο οδηγός Χ άνοιξε την πόρτα για να κατέβει", συνεκτιμώντας οπωσδήποτε και το γεγονός ότι η πόρτα αυτή, όταν άνοιξε, ήλθε σε επαφή όχι με το εμπρόσθιο δεξιό μέρος του φορτηγού αυτοκινήτου, αλλά με το πλάγιο δεξιό αυτού, συνθλιβείσα μεταξύ του κουβουκλίου και της αρχής της καρότσας του.

Υπό τις ως άνω παραδοχές, το δικάσαν Εφετείο έκρινε ότι ο ενάγων-νυν αναιρεσείων, ήταν αποκλειστικά υπαίτιος, για την επέλευση του τραυματισμού του και ότι η ένδικη αγωγή του ήταν απορριπτέα, ως αβάσιμη κατ' ουσία.

Με το να κρίνει έτσι το δικάσαν Εφετείο, διέλαβε στην απόφασή του επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντίφαση αιτιολογίες, ως προς το κρίσιμο ζήτημα της υπαιτιότητας, και ειδικώς και ως προς τα σημεία σχετικά με τα οποία παραπονείται ο αναιρεσείων, δηλαδή για τη μη δυνατότητα αποφευκτικού ελιγμού, εκ μέρους του οδηγού του ασφαλισμένου στην αναιρεσίβλητη αυτοκινήτου, για τη μικρή ταχύτητα, με την οποία αυτό εκινείτο, για την ελαχίστη απόσταση, που απείχε το τελευταίο όχημα, όταν ο αναιρεσείων άνοιξε την πόρτα του οχήματός του, για τα ευρήματα συγκρούσεως, οι οποίες (αιτιολογίες) καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο και δεν εστέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης. Επομένως, απορριπτέοι, ως αβάσιμοι, είναι οι δύο τελευταίοι (έβδομος και όγδοος) λόγοι αναίρεσης.

Μετά από αυτά, πρέπει να απορριφθεί η αναίρεση και να καταδικασθεί ο ηττηθείς αναιρεσείων στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων οι οποίοι κατέθεσαν και προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 1-2-2006 αίτηση του Χ για αναίρεση της 959/2003 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 28 Μαΐου 2009.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 13 Ιουλίου 2009.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ