Supreme Court allows appeal against appeal court judgment for insufficient reasoning on libel and joint liability.

Απόφαση 1783 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1783/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Δημήτριο - Στέφανο Βόσκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Μαρτίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΕ" που εδρεύει στην Καλλιθέα Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, 2. Δ. Ρ. του Χ., κατοίκου ..., 3. Γ. Μ., κατοίκου ... και 4. Κ. Σ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Λιάννη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Ν. Σ., κατοίκου ... ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 23-7-2007 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1191/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 35/2011 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 1-4-2011 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο οι αναιρεσείοντες , όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος-Στέφανος Βόσκας, ανέγνωσε την από 21-11-2012 έκθεση της κωλυομένης να μετάσχει στη σύνθεση του δικαστηρίου τούτου, Αρεοπαγίτη Ευφημίας Λαμπροπούλου, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης κατά παραδοχή του πρώτου κατά τα πρώτο και τρίτο σκέλη του, καθώς και του τρίτου κατά ένα μέρος των λόγων της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης την απόρριψη δε των λοιπών λόγων αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1.Από την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη 2475/24-6-2011 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας Αθηνών Α. Α., προκύπτει ότι ο αναιρεσίβλητος, είχε κλητευθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα για να παραστεί κατά την συζήτηση της ένδικης αίτησης αναιρέσεως, στην αρχικώς ορισθείσα δικάσιμο της 26-11-2012, κατά την οποία η υπόθεση αναβλήθηκε για την δικάσιμο της 23-9-2013 λόγω αποχής των δικηγόρων, οπότε και πάλιν αναβλήθηκε για την αναφερόμενη στη αρχή της παρούσας δικάσιμο, με αίτημα της δικηγόρου Αθηνών Μαρίας Παπαρηγοπούλου, που εμφανίσθηκε στο ακροατήριο για λογαριασμό του πληρεξούσιου δικηγόρου του αναιρεσίβλητου. Από τα πρακτικά της παρούσας συζήτησης προκύπτει ότι ο αναιρεσίβλητος, δεν παρέστη κατ'αυτήν, όταν εκφωνήθηκε η υπόθεση με τη σειρά της από το πινάκιο. Δεδομένου δε ότι νέα κλήση του εν λόγω διαδίκου για την δικάσιμο αυτή, δεν χρειάζεται, αφού η εγγραφή της υποθέσεως στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση αυτού, εφόσον είχε προηγουμένως εγκύρως κλητευθεί [άρθρο 226 παρ.4 εδ. γ'και δ' ΚΠολΔικ που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη κατά το άρθρο 575 εδ.β' Κ ΠολΔικ], πρέπει να δικασθεί ερήμην, θα ερευνηθεί όμως η υπόθεση σαν να ήταν και αυτός παρών [άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔικ].

2.Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά τη ειδική διαδικασία των διαφορών περί προσβολών από δημοσιεύματα ή ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές [681Δ'ΚΠολΔικ] με αριθμό 35/2011 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Αθηνών, με την οποία απορρίφθηκαν οι αντίθετες εφέσεις που άσκησαν οι διάδικοι κατά της 1191/2009 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Με αυτήν, το Πρωτοδικείο είχε κάνει δεκτή την αγωγή του αναιρεσίβλητου και αναγνώρισε την υποχρέωση των αναιρεσειόντων να καταβάλουν στον αναιρεσίβλητο το ποσό των 30.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω της ηθικής βλάβης που αυτός υπέστη από δημοσίευμα της εφημερίδος " ΑΔΕΣΜΕΥΤΟΣ ΤΥΠΟΣ", της οποίας ιδιοκτήτρια είναι η πρώτη αναιρεσείουσα, εκδότης και διευθυντής ο δεύτερος αναιρεσείων, διευθυντής ο τρίτος και αρχισυντάκτης ο τέταρτος. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα και συνεπώς είναι παραδεκτή [άρθρα 552,553, 556,558,564,566 παρ.1 ΚΠολΔικ], πρέπει δε να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της [άρθρο 577 παρ.3 ΚΠολΔικ ].

3.Κατά το άρθρο 559 αριθ.5 περ.α ΚΠολΔικ αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο σε περίπτωση καθ' ύλην αρμοδιότητας εσφαλμένα δέχτηκε ότι είναι αρμόδιο ή αναρμόδιο, με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 47 ΚΠολΔικ, κατά τις οποίες απόφαση πολυμελούς ή μονομελούς πρωτοδικείου δεν προσβάλλεται με ένδικο μέσο για το λόγο ότι η υπόθεση ανήκει στην αρμοδιότητα του ειρηνοδικείου και απόφαση πολυμελούς πρωτοδικείου δεν προσβάλλεται με ένδικο μέσο για τον λόγο ότι η υπόθεση ανήκει στην αρμοδιότητα του μονομελούς. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως δημιουργείται, μόνον όταν υπάρχει σφάλμα του δικαστηρίου της ουσίας αναφερόμενο σε παραδοχή καθ' ύλην αρμοδιότητας ή αναρμοδιότητας αυτού του ιδίου, ενώ δεν στοιχειοθετείται όταν το εφετείο, επιλαμβανόμενο εφέσεως που υπάγεται κατά το άρθρο 19 ΚΠολΔικ στην καθ' ύλην αρμοδιότητά του, κρίνει εσφαλμένα ότι το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που εξέδωσε την εκκαλούμενη απόφαση ήταν ή δεν ήταν αρμόδιο καθ' ύλην (ΟλΑΠ 31/1991,ΑΠ 1214/2000].

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πέμπτο λόγο της αιτήσεώς τους, οι αναιρεσείοντες, επικαλούμενοι το άρθρο 559 αριθ.5 (περ.α) ΚΠολΔικ, αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια ότι εσφαλμένα δέχθηκε ότι η ένδικη αγωγή, κατά το μέρος της που στηριζόταν στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, αρμοδίως είχε εισαχθεί ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου (πολυμελούς πρωτοδικείου) και όχι σ' εκείνη του μονομελούς πρωτοδικείου στην οποία πράγματι υπαγόταν. Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος διότι, κατά τα προεκτεθέντα, ο πιο πάνω λόγος αναιρέσεως δεν ιδρύεται όταν το δευτεροβάθμιο δικαστήριο εσφαλμένα δέχθηκε ότι συνέτρεξε καθ' ύλην αρμοδιότητα όχι του ίδιου αλλά του οικείου πρωτοβάθμιου δικαστηρίου αλλά και διότι απόφαση πολυμελούς πρωτοδικείου δεν προσβάλλεται με ένδικο μέσο για τον λόγο ότι η υπόθεση ανήκει στην αρμοδιότητα του μονομελούς πρωτοδικείου. Σε κάθε δε περίπτωση ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος διότι στηρίζεται στην εσφαλμένη προϋπόθεση ότι η αγωγή, είχε και βάση από τον νόμο περί προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, ενώ αυτή πράγματι δεν είχε τέτοια βάση.

4.Κατά το άρθρο 57 ΑΚ: "Όποιος προσβάλλεται παράνομα στην προσωπικότητά του έχει δικαίωμα να απαιτήσει να αρθεί η προσβολή και να μην επαναληφθεί στο μέλλον. Αν η προσβολή αναφέρεται στην προσωπικότητα προσώπου που έχει πεθάνει το δικαίωμα αυτό έχουν ο σύζυγος, οι κατιόντες οι ανιόντες, οι αδελφοί και οι κληρονόμοι του από διαθήκη.

Αξίωση αποζημίωσης σύμφωνα με τις διατάξεις για τις αδικοπραξίες δεν αποκλείεται". Κατά το άρθρο 59 ΑΚ: "Στις περιπτώσεις των δύο προηγούμενων άρθρων το δικαστήριο με την απόφασή του, ύστερα από αίτηση αυτού που έχει προσβληθεί και αφού λάβει υπόψη το είδος της προσβολής, μπορεί επιπλέον να καταδικάσει τον υπαίτιο να ικανοποιήσει την ηθική βλάβη αυτού που έχει προσβληθεί.

Η ικανοποίηση συνίσταται σε πληρωμή χρηματικού ποσού, σε δημοσίευμα ή σε ο,τιδήποτε επιβάλλεται από τις περιστάσεις" Εξάλλου κατά το άρθρο 914 ΑΚ όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει, κατά το άρθρο 920 ΑΚ όποιος, γνωρίζοντας ή υπαίτια αγνοώντας, υποστηρίζει ή διαδίδει αναληθείς ειδήσεις που εκθέτουν σε κίνδυνο την πίστη, το επάγγελμα ή το μέλλον άλλου, έχει την υποχρέωση να τον αποζημιώσει, ενώ κατά το άρθρο 932 ΑΚ: "Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του. Περαιτέρω σύμφωνα με το άρθρο 361 παρ.1 Π.Κ. "όποιος, εκτός από τις περιπτώσεις της δυσφήμηση (άρθρα 362 και 363), προσβάλλει την τιμή άλλου με λόγο ή με έργο ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο τιμωρείται....",με τη διάταξη του άρθρου 362 ΠΚ "όποιος με οποιονδήποτε τρόπο ενώπιον τρίτου ισχυρίζεται ή διαδίδει για κάποιον άλλον γεγονός που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη του τιμωρείται...." και τέλος με τη διάταξη του άρθρου 363 ΠΚ "αν στην περίπτωση του άρθρου 362 το γεγονός είναι ψευδές και ο υπαίτιος γνώριζε ότι αυτό είναι ψευδές τιμωρείται......".

Από τις αμέσως πιο πάνω διατάξεις των άρθρων 362 και 363 Π.Κ. προκύπτει ότι για την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του αδικήματος της συκοφαντικής δυσφημήσεως απαιτείται: α) ισχυρισμός ή διάδοση γεγονότος ενώπιον τρίτου σε βάρος ορισμένου προσώπου, β) το γεγονός να είναι δυνατόν να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη του άλλου αυτού προσώπου και γ) να είναι ψευδές και ο υπαίτιος να γνώριζε ότι αυτό είναι ψευδές (Α.Π.34/2010).Τέλος κατά το άρθρο 367 παρ.1 περ.γ ΠΚ.

το άδικο των προβλεπόμενων στα άρθρα 361 επ. ΠΚ πράξεων αίρεται, μεταξύ των άλλων περιπτώσεων που προβλέπονται στο άρθρο αυτό και όταν πρόκειται για εκδηλώσεις που γίνονται από δικαιολογημένο ενδιαφέρον. Η τελευταία αυτή διάταξη (του άρθρου 367 ΠΚ.) για την ενότητα της έννομης τάξεως εφαρμόζεται αναλογικά και στο χώρο του ιδιωτικού δικαίου, όπως αυτός οριοθετείται από τις προαναφερθείσες διατάξεις των άρθρων 57-59 και 914 επ.

ΑΚ. Επομένως αιρομένου του άδικου χαρακτήρα των προαναφερθεισών αξιόποινων πράξεων αποκλείεται και το στοιχείο του παρανόμου της ζημιογόνου συμπεριφοράς ως όρος της αντίστοιχης αδικοπραξίας του αστικού δικαίου. Δικαιολογημένο ενδιαφέρον που πηγάζει από την συνταγματικά κατοχυρωμένη ελευθερία και την κοινωνική αποστολή του τύπου (άρθρο 14 παρ.1-2 του Συντάγματος και άρθρο 10 παρ.1 εδ.α και β της ΕΣΔΑ), έχουν και τα πρόσωπα που συνδέονται με τη λειτουργία του, για τη δημοσίευση και προβολή-δημοσιοποίηση ειδήσεων και σχολίων σχετικών με τις πράξεις και τη συμπεριφορά φυσικών ή νομικών προσώπων ή ομάδων προσώπων που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για το κοινωνικό σύνολο.

Γι'αυτό μπορούν να δημοσιευθούν ειδήσεις και σχόλια για τη σχετική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και με οξεία ακόμη κριτική ή δυσμενείς χαρακτηρισμούς σε βάρος φυσικού ή νομικού προσώπου ατομικά. Όμως, ο άδικος χαρακτήρας της πράξεως δεν αίρεται λόγω δικαιολογημένου ενδιαφέροντος και συνεπώς παραμένει η ποινική ευθύνη του υπαιτίου, άρα και η υποχρέωσή του προς αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση κατά το αστικό δίκαιο, όταν συντρέχει μία από τις περιπτώσεις του άρθρου 367 παρ.2 ΠΚ, δηλαδή όταν οι επίμαχες εκδηλώσεις περιέχουν τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος της συκοφαντικής δυσφημήσεως των άρθρων 363-362 ΠΚ ή όταν από τον τρόπο εκδηλώσεως ή από τις περιστάσεις υπό τις οποίες τελέστηκε η πράξη προκύπτει σκοπός εξυβρίσεως, δηλαδή πρόθεση που κατευθύνεται ειδικά στην προσβολή της τιμής του άλλου.

Εξάλλου κατά το άρθρο μόνο παρ.1 ν.1178/1981 "περί αστικής ευθύνης του τύπου και άλλων τινών διατάξεων", ο ιδιοκτήτης κάθε εντύπου υποχρεούται σε πλήρη αποζημίωση για την παράνομη περιουσιακή ζημία, καθώς και σε χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που προξενήθηκαν υπαίτια με δημοσίευμα το οποίο θίγει την τιμή ή την υπόληψη οποιουδήποτε ατόμου, έστω και αν η υπαιτιότητα κατά το άρθρο 914 ΑΚ.

ή η πρόθεση κατά το άρθρο 919 ΑΚ και η γνώση ή υπαίτια άγνοια κατά το άρθρο 920 ΑΚ συντρέχει στον συντάκτη του δημοσιεύματος ή αν αυτός είναι άγνωστος, στον εκδότη ή στον νόμιμο εκπρόσωπο ή στο διευθυντή συντάξεως του εντύπου. Με τις διατάξεις αυτές καθιερώνεται γνήσια αντικειμενική ευθύνη του ιδιοκτήτη του εντύπου, υπό την προϋπόθεση ότι συντρέχει η κατά τα ανωτέρω υποκειμενική ευθύνη στο πρόσωπο του συντάκτη ή του εκδότη-διευθυντή.

Περαιτέρω, εκτός από το συντάκτη του επιλήψιμου δημοσιεύματος, υποκειμενική ευθύνη κατά τις άνω διατάξεις των άρθρων 914, 919 και 920 Α.Κ. ενδέχεται να έχει παράλληλα και ο εκδότης και διευθυντής του εντύπου, ο οποίος υπαίτια και εν γνώσει του προσβλητικού της προσωπικότητας τρίτου περιεχομένου του περιέλαβε το επιλήψιμο δημοσίευμα στην δημοσιευτέα ύλη ή ως προστήσας τον συντάκτη (άρθρο 922 Α.Κ.) ή ως συμμέτοχος του τελευταίου.

Όλοι δε, ιδιοκτήτης, εκδότης-διευθυντής και συντάκτης, ευθύνονται εις ολόκληρον κατά το άρθρο 926 Α.Κ. Τέλος με το άρθρο μόνο παρ.2 ν. 1178//1981, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με τον ν.2243/1994, ορίζεται ότι το ελάχιστο ποσό της χρηματικής ικανοποιήσεως που πρέπει να καταβληθεί στον θιγόμενο από το επιλήψιμο δημοσίευμα ανέρχεται σε 10.000.000 δραχμές για τις ημερήσιες εφημερίδες Αθηνών και Θεσσαλονίκης, καθώς και για περιοδικά που κυκλοφορούν μέσω των πρακτορείων εφημερίδων και σε 2.000.000 δραχμές για τις άλλες εφημερίδες ή περιοδικά, εκτός αν ζητήθηκε από τον ενάγοντα μικρότερο ποσό και αυτό ανεξάρτητα από την απαίτηση προς αποζημίωση για περιουσιακή ζημία (ΑΠ 179/2011].

Στην προκειμένη περίπτωση με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά τα εξής: "Η πρώτη των εναγομένων [ήδη πρώτη αναιρεσείουσα] είναι ιδιοκτήτρια της πανελλήνιας κυκλοφορίας εφημερίδας με τον τίτλο "Αδέσμευτος Τύπος" που εκδίδεται στην Αθήνα, ο δεύτερος των εναγομένων [ήδη δεύτερος αναιρεσείων] είναι εκδότης-διευθυντής της ίδιας εφημερίδας, ενώ οι τρίτος και τέταρτος [ήδη τρίτος και τέταρτος αναιρεσείοντες] είναι διευθυντής και αρχισυντάκτης αυτής αντιστοίχως.

Στο φύλλο της 8-1-2007 και στη σελίδα πέντε της εν λόγω εφημερίδας έγινε καταχώριση ανυπόγραφου δημοσιεύματος με τον τίτλο "Από τη 'βιομηχανία' των απαλλαγών...", το περιεχόμενο του οποίου έχει ως εξής: "Είναι το πρόσωπο της κοσμικής επικαιρότητας με το οποίο ασχολούνται συνολικώς τα κανάλια εφημερίδες και περιοδικά.

Ασχολούνται με τα κατορθώματα του... μεγάλου εραστή (Η δράση του από την Δ. ως την Ά. και βάλε...). Χθες μόνο καθημερινή εφημερίδα του αφιέρωνε το πρωτοσέλιδο της και τις δύο σελίδες με τίτλο Ν. Σ. Παρηγορητής Απελπισμένων Γυναικών ' .. .Με φαρδιά πλατιά τη φωτογραφία του... Τώρα πώς γίνεται αυτός ο... Δον Ζουάν, ο φοβερός και τρομερός εραστής, να "πάσχει από δυσπροσαρμοστία επί εδάφους ψυχοκοινωνικών προβλημάτων" κλπ., ώστε να πάρει απαλλαγή από το Στρατό, αυτό μόνο τα κυκλώματα που ψάχνει τώρα ο Εισαγγελέας το ήξεραν...

Ιδού και το επίσημο πιστοποιητικό με το οποίο την σκαπούλαρε από τη στράτευση και ο Σ....". Παρατίθεται δε στη συνέχεια του δημοσιεύματος και αντίγραφο του πιστοποιητικού αναβολής στράτευσης του ενάγοντος. Ο ενάγων πράγματι είχε λάβει αναβολή στρατεύσεως για λόγους υγείας όπως αναφερόταν στο σχετικό πιστοποιητικό, αντίγραφο του οποίου δημοσιεύθηκε και συνεπώς το περιεχόμενο του δημοσιεύματος ήταν ακριβές σε σχέση με την αναβολή αυτού από τη στράτευση.

Επιπλέον τη χρονική περίοδο που καταχωρίσθηκε τούτο, είχε έλθει στο φως της δημοσιότητας σκάνδαλο για παράνομες απαλλαγές από τη στράτευση και ο εισαγγελέας διενεργούσε σχετική έρευνα για κυκλώματα που εξασφάλιζαν με πλαστά ιατρικά πιστοποιητικά αναβολή ή απαλλαγή, υπήρχε δε δημοσιογραφικό ενδιαφέρον για ενημέρωση του αναγνωστικού κοινού.

Το περιεχόμενο του δημοσιεύματος αναφερόταν σε ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα του ενάγοντος, εφόσον γινόταν αναφορά στην υγεία του, τα οποία δημοσιοποιήθηκαν χωρίς να έχει δοθεί η συναίνεσή του σε χρόνο που διεξαγόταν η έρευνα για τις παράνομες απαλλαγές από τη στράτευση και μάλιστα ο ενάγων εμφανίζεται να έχει λάβει απαλλαγή με παράνομο τρόπο, γεγονός όμως που δεν ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα, καθόσον αυτός, που πολιτογραφήθηκε Έλληνας το έτος 2003, είχε τύχει νόμιμης απαλλαγής και η υπόθεσή του δεν ήταν από αυτές που ερευνούσε η Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών.

Στις συναλλακτικές υποχρεώσεις του τύπου είναι και η υποχρέωση σεβασμού της προσωπικότητας και το καθήκον αληθείας και επιβάλλεται να προηγείται του δημοσιεύματος ο έλεγχος της αλήθειας των πληροφοριών και των ειδήσεων ώστε το περιεχόμενο του να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και να μην δημιουργούνται λανθασμένες εν τυπώσεις..., το οποίο ο συντάκτης του δημοσιεύματος και ο εκδότης της εφημερίδας δεν έπραξαν διότι παρέλειψαν, πριν προβούν στο δημοσίευμα, να ενημερωθούν αν η υπόθεση του ενάγοντος ήταν από τις ερευνώμενες υποθέσεις από την Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών, παραβιάζοντας έτσι τις παραπάνω υποχρεώσεις.

Το εν λόγω δε δημοσίευμα ήταν πρόσφορο να βλάψει και πράγματι έβλαψε υπαιτίως την τιμή και την υπόληψη του ενάγοντος, ο οποίος είναι επιχειρηματίας και δραστηριοποιείται πλέον των 20 ετών με την κατασκευή και εμπορία πολύτιμων λίθων και διατηρεί κοσμηματοπωλεία σε γνωστούς εμπορικούς δρόμους των Αθηνών αλλά και στη Σαουδική Αραβία, διότι τον εμφανίζει αναληθώς να ενεργεί παρανόμως και δη να διαπράττει αξιόποινη πράξη για να αποφύγει τη στράτευση.

Η ένσταση επομένως που πρότειναν οι εναγόμενοι ότι ενήργησαν από δημοσιογραφικό ενδιαφέρον για την ενημέρωση του αναγνωστικού κοινού (367 Π.Κ.) και με βάση το κατοχυρωμένο από το άρθρο 14 του Συντάγματος δικαίωμα της ελευθεροτυπίας, δεν αίρει την υπαιτιότητά τους διότι γίνεται αναληθής αναφορά σχετικά με τον ενάγοντα περί παράνομης απαλλαγής αυτού από τη στράτευση.

Το πρωτοβάθμιο επομένως δικαστήριο, που έκρινε ομοίως και απέρριψε τη σχετική ένσταση των εναγομένων, έκρινε ορθά και είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι οι σχετικοί συναφείς πρώτος και δεύτερος λόγοι εφέσεως και εν μέρει ο τρίτος ως προς το σκέλος που αναφέρεται ότι κακώς απορρίφθηκε ο ισχυρισμός τους ότι πίστευαν από συγγνωστή πλάνη ότι είχαν δικαιολογημένο ενδιαφέρον να ενεργήσουν από δημοσιογραφικό καθήκον, διότι όφειλαν να διαπιστώσουν το αληθές του δημοσιεύματος στο σύνολο του.

Με τον τρίτο λόγο εφέσεως οι εναγόμενοι παραπονούνται επί πλέον κατά της εκκαλούμενης απόφασης ότι εσφαλμένα απέρριψε την ένσταση περί καταχρήσεως δικαιώματος και συντρέχοντος πταίσματος του ενάγοντος (281 και 300 του Α.Κ.), την οποία πρότειναν πρωτοδίκως. Ειδικότερα οι εναγόμενοι ισχυρίσθηκαν ότι ο ενάγων παρέλειψε να ασκήσει το δικαίωμά του απαντήσεως μέσω επιστολής ή άλλου δημοσιεύματος και δεν περιόρισε τη βλάβη του, ασκώντας αγωγή αιτούμενος 1.000.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Οι ισχυρισμοί όμως αυτοί είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι διότι το άρθρο 14 αρ.5 του Συντάγματος, το οποίο ορίζει ότι καθένας ο οποίος θίγεται από ανακριβές, υβριστικό ή δυσφημιστικό δημοσίευμα ή εκπομπή έχει δικαίωμα απάντησης, το δε μέσο ενημέρωσης έχει αντιστοίχως υποχρέωση άμεσης επανόρθωσης, δημοσίευσης ή μετάδοσης της απάντησης, καθιερώνει δικαίωμα και όχι υποχρέωση του θιγόμενου, το οποίο στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν αποδείχθηκε αν ζητήθηκε και σε κάθε περίπτωση η παράλειψη της άσκησης αυτού του δικαιώματος δεν καθιστά την αγωγή καταχρηστική.

Συνεπώς είναι απορριπτέος ως αβάσιμος και ο τρίτος λόγος εφέσεως κατά το μέρος που αναφέρεται στην απόρριψη των σχετικών ισχυρισμών. Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι η παράνομη και υπαίτια προσβολή της προσωπικότητας του ενάγοντος είναι βαριά διότι η εφημερίδα κυκλοφορεί σε ολόκληρη την Ελλάδα και... του δημοσιεύματος έλαβε γνώση ευρύτατος κύκλος προσώπων, μεταξύ των οποίων άτομα του οικογενειακού, συγγενικού, επαγγελματικού και κοινωνικού περιβάλλοντος του και αυτός υπέστη ηθική βλάβη για την οποία δικαιούται χρηματικής ικανοποιήσεως.

Αφού ληφθούν υπόψη η βαρύτητα της προσβολής, ο τόπος, ο χρόνος και οι συνθήκες υπό τις οποίες τελέσθηκε αυτή, ο βαθμός υπαιτιότητας των οργάνων της πρώτης των εναγομένων, η δημοσιότητα της προσβολής, οι επιπτώσεις αυτής στην κοινωνική, επαγγελματική και οικονομική κατάσταση του ενάγοντος και η οικονομική κατάσταση των εναγομένων, ως εύλογο κρίνεται το ποσό των 30.000 ευρώ...".

Με βάση αυτές τις παραδοχές, το Εφετείο απέρριψε ως αβάσιμες τις αντίθετες εφέσεις των διαδίκων κατά της αποφάσεως του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, με την οποία είχε γίνει μερικώς δεκτή η αγωγή και είχε αναγνωρισθεί, ότι οι εναγόμενοι οφείλουν να καταβάλουν στον ενάγοντα, εις ολόκληρον ο καθένας, το ποσό των 30.000 ευρώ.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο παραβίασε εκ πλαγίου τις διατάξεις των άρθρων 914, 920, 932 Α.Κ., 362-363 και 367 Π.Κ., στέρησε δε την προσβαλλόμενη απόφασή του νομίμου βάσεως, δεδομένου ότι διέλαβε σ' αυτήν ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς τα κρίσιμα ζητήματα: α)Του είδους της φερομένης ως τελεσθείσης από τους εναγομένους αδικοπραξίας και συγκεκριμένα, αν επρόκειτο για απλή ή συκοφαντική δυσφήμηση, αφού στην προσβαλλομένη δεν περιέχονται με σαφήνεια και πληρότητα τα στοιχεία κάποιου από τα αδικήματα αυτά.

Τούτο δε, καθόσον αναφέρεται μεν ότι το περιεχόμενο του δημοσιεύματος ήταν αληθές κατά τα περί απαλλαγής του ενάγοντος από το στράτευμα και αναληθές κατά τα περί παρανόμου τρόπου επιτεύξεως της απαλλαγής, καθώς και ότι ο πρώτος εναγόμενος και ο συντάκτης του δημοσιεύματος υπαιτίως παρέλειψαν να εξακριβώσουν το αληθές του δημοσιεύματος στο σύνολο του, όμως δεν διευκρινίζεται το είδος και ο βαθμός της υπαιτιότητάς τους και ειδικότερα αν αυτοί τελούσαν εν γνώσει της αναληθείας του αναληθούς μέρους του δημοσιεύματος (που αποτελεί αναγκαίο στοιχείο του αδικήματος της συκοφαντικής δυσφημήσεως κατά τ' ανωτέρω), β) Της συνδρομής ή μη στην προκειμένη περίπτωση των προϋποθέσεων της άρσεως του άδικου χαρακτήρα της πιο πάνω πράξεως κατά το άρθρο 367 Π.Κ., έλλειψη που οφείλεται στον ανεπαρκή προσδιορισμό της φερομένης ως τελεσθείσης αδικοπραξίας, γ)Του είδους της συμμετοχής στην αδικοπραξία αυτή των τρίτου και τετάρτου εναγομένων, για τους οποίους ουδεμία μνεία γίνεται, πλην της ιδιότητάς τους ως διευθυντή και αρχισυντάκτη, αντίστοιχα, της εφημερίδας στην οποία καταχωρήθηκε το δημοσίευμα.

Ενόψει αυτών ο πρώτος λόγος κατά το πρώτο και τρίτο μέρος του, καθώς και ο τρίτος κατά ένα μέρος του, με τους οποίους (κατά την εκτίμηση του περιεχομένου τους) οι αναιρεσείοντες, αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την, εκ του άρθρου 559 αριθμ.19 ΚΠολΔ, πλημμέλεια, είναι βάσιμοι.

Επομένως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα εκδίκαση στο δικαστήριο που την εξέδωσε, η σύνθεση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔικ). Κατόπιν δε τούτου, παρέλκει η εξέταση των λοιπών αναιρετικών λόγων. Ο αναιρεσίβλητος λόγω της ήττας του πρέπει να καταδικασθεί στην δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων [άρθρο 176 ΚΠολΔικ], όπως ορίζεται στο διατακτικό

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την 35/2011 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσίβλητο, στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων [2.000] ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 6 Ιουνίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 9 Σεπτεμβρίου 2014.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ