177/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 177 / 2015 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 177/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Χρυσικό, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αντώνιο Ζευγώλη, Γεώργιο Λέκκα, Αθανάσιο Καγκάνη και Ιωάννη Μαγγίνα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 2 Φεβρουαρίου 2015, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ν. Α. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Κορμπάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Β. Γ. του Α., κατοίκου ..., η οποία παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου της Νικολάου Τσούτσουρα και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6/5/2009 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 769/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 4431/2013 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 26/6/2014 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Μαγγίνας ανέγνωσε την από 15/1/2015 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μόνου αναιρετικού λόγου της από 26/6/2014 αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθμό 4431/2013 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι] Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία υπ' αριθμό 4431/2013 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η οποία δέχθηκε τυπικά και απέρριψε κατ' ουσίαν τις αντίθετες εφέσεις των διαδίκων κατά της υπ' αριθμό 769/2012 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία δέχθηκε εν μέρει την αγωγή της αναιρεσίβλητης και αναγνώρισε, ότι ο αναιρεσείων οφείλει να καταβάλει σε αυτήν το χρηματικό ποσό των 148.718,67 € με το νόμιμο τόκο από την επομένη της επίδοσης της αγωγής. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα [άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1, 569 παρ. 2 ΚΠολΔ], είναι συνεπώς παραδεκτή [άρθρ. 577 παρ. 1, 569 παρ.1 ΚΠολΔ] και πρέπει να ερευνηθεί ως προς τον μόνο λόγο αυτής [άρθρ. 577 § 3 ΚΠολΔ].

ΙΙ] Κατά τη διάταξη του άρθρου 1400 παρ. 1 του ΑΚ: "Αν ο γάμος λυθεί ή ακυρωθεί και η περιουσία του ενός συζύγου έχει, αφότου τελέσθηκε ο γάμος, αυξηθεί, ο άλλος σύζυγος, εφόσον συνέβαλε με οποιονδήποτε τρόπο στην αύξηση αυτή, δικαιούται να απαιτήσει την απόδοση του μέρους της αύξησης, το οποίο προέρχεται από τη δική του συμβολή.

Τεκμαίρεται, ότι η συμβολή αυτή ανέρχεται στο 1/3 της αύξησης, εκτός, αν αποδειχθεί μεγαλύτερη ή μικρότερη ή καμία συμβολή". Από τη διάταξη του άρθρου 1400 ΑΚ, η οποία εφαρμόζεται και επί γάμων που τελέσθηκαν και επί περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν και πριν από την έναρξη της ισχύος του ν.1329/1983 (άρθρο 12 ν. 1649/1986), συνάγεται, ότι η απαίτηση του κάθε συζύγου προς συμμετοχή στα αποκτήματα του άλλου είναι κατ` αρχήν ενοχή αξίας, δηλαδή χρηματική ενοχή, αντικείμενο της οποίας αποτελεί η χρηματική αποτίμηση της περιουσιακής αύξησης του υπόχρεου συζύγου, που προέρχεται από τη συμβολή, άμεση ή έμμεση του δικαιούχου [Ολ ΑΠ 28/1996].

Ως αύξηση νοείται όχι μια συγκεκριμένη κτήση, αλλ' η διαφορά που υπάρχει στην περιουσιακή κατάσταση του υποχρέου σε δύο διαφορετικά χρονικά σημεία, δηλαδή κατά την τέλεση του γάμου και κατά το χρόνο που γεννιέται η αξίωση για συμμετοχή στα αποκτήματα με βάση τις παρ. 1 και 2 του ίδιου άρθρου 1400 του Α.Κ. Από τη σύγκριση της αξίας αυτών, αναγόμενης σε τιμές του χρόνου γέννησης της αξίωσης, θα κριθεί αν υπάρχει περιουσιακή αύξηση του ενός συζύγου, που να δικαιολογεί την αξίωση του άλλου για συμμετοχή στα αποκτήματα.

Για την περαιτέρω, όμως, αναγωγή σε χρήμα των περιουσιακών αυτών στοιχείων, για την εξεύρεση δηλαδή της αξίας τους σε χρήμα, κρίσιμος είναι ο χρόνος της παροχής έννομης προστασίας, ήτοι ο χρόνος της έγερσης της αγωγής. Εξάλλου, κατά την έννοια του άρθρου 562 παρ. 2 του ΚΠολΔ για το παραδεκτό του λόγου αναίρεσης πρέπει ο ισχυρισμός επί του οποίου στηρίζεται να είχε προταθεί νομίμως ενώπιον του δικαστηρίου, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση και να γίνεται επίκληση στο αναιρετήριο της πρότασης αυτής.

Συνεπώς, οι ισχυρισμοί του αναιρεσείοντος, που δεν είχαν προταθεί τόσο στον πρώτο όσο και στο δεύτερο βαθμό ή είχαν προταθεί στον πρώτο βαθμό αλλά δεν επαναφέρθηκαν στο εφετείο και έτσι δεν κατέστησαν αντικείμενο της κατ` έφεση δίκης, δεν μπορούν να θεμελιώσουν λόγους αναίρεσης [ΑΠ 226/1993], εκτός αν πρόκειται:

α) για παράβαση, που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση και γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη. Και στις περιπτώσεις όμως αυτές για να είναι παραδεκτός ο σχετικός ισχυρισμός, ο οποίος προτείνεται για πρώτη φορά ενώπιον του Αρείου Πάγου, όταν αφορά τη δημοσία τάξη ή όταν το σφάλμα προκύπτει από την ίδια την απόφαση, πρέπει τα πραγματικά γεγονότα, στα οποία στηρίζεται να είχαν υποβληθεί στο δικαστήριο, που εξέδωσε την προσβαλλομένη απόφαση και να γίνεται στο αναιρετήριο επίκληση της υποβολής αυτής.

Τέλος, στα σφάλματα που προκύπτουν από την ίδια την απόφαση υπάγονται κυρίως λόγοι αναίρεσης, που θεμελιώνονται σε έλλειψη τυπικών στοιχείων της απόφασης ή σε διαδικαστικά σφάλματα, που αποδεικνύονται αμέσως από την απόφαση, χωρίς ανάγκη προσφυγής σε άλλα έγγραφα καθώς και οι λόγοι των αριθ. 1, 17 και 19 του άρθρου 559 [ΑΠ 1620/2005].

Στην προκειμένη περίπτωση κατά της υπ' αριθμό 769/2012 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία είχε γίνει δεκτή κατά ένα μέρος η από 6-5-2009 αγωγή της αναιρεσίβλητης κατά του αναιρεσείοντος, με την οποία ζητούσε να αναγνωρισθεί, ότι ο τελευταίος οφείλει να της καταβάλει εντόκως το ποσό των 775.000 €, που εκφράζει την ανερχόμενη σε ποσοστό 50% συμβολή της στην επελθούσα διαρκούντος του γάμου της με αυτόν αύξηση της περιουσίας του, άσκησαν αμφότεροι οι διάδικοι αντίστοιχα τις υπ' αριθμούς έκθεσης κατάθεσης 3374/2012 και 3347/2012 εφέσεις, επί των οποίων εκδόθηκε η προσβαλλόμενη υπ' αριθμό 4431/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, με την οποία συνεκδικάσθηκαν αυτές και αφού έγιναν τυπικά δεκτές, απορρίφθηκαν στη συνέχεια κατ' ουσίαν.

Ο εναγόμενος - εκκαλών - εφεσίβλητος άσκησε την κρινόμενη από 26-6-2014 αίτηση αναίρεσης με τον μόνο λόγο της οποίας προβάλλει, ότι το Εφετείο εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε την διάταξη του άρθρου 1400 ΑΚ, καθώς, προκειμένου να αναγάγει την αξία της περιουσίας του αναιρεσείοντος σε χρήμα, αποτίμησε αυτήν στο χρόνο της συζήτησης της αγωγής και όχι στον χρόνο της άσκησής της, ως όφειλε, κάνοντας την τελική παραδοχή ως ακολούθως: "Εν όψει των ανωτέρω, μετά την τέλεση του γάμου των διαδίκων και έως την αμετάκλητη λύση του, η περιουσία του εναγομένου αυξήθηκε κατά τα παραπάνω περιουσιακά στοιχεία, τα οποία, κατά το χρόνο της συζήτησης της αγωγής, αποτιμώνται στο ποσό των 462.157,89 ευρώ (20.000 + 120.000 - 104.442,11 + 400.000 + 26.000 + 100 + 200 + 300 ευρώ)".

Όμως ο προαναφερθείς αναιρετικός λόγος είναι απαράδεκτος, κατά το άρθρο 562 παρ. 2 ΚΠολΔ, καθόσον ο ισχυρισμός επί του οποίου στηρίζεται, καίτοι η παράβαση προέκυψε από την πρωτόδικη απόφαση, δεν προτάθηκε νομίμως ενώπιον του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, και δεν έγινε επίκληση τέτοιας πρότασης στο αναιρετήριο.

Κατά συνέπεια, ο ισχυρισμός του αναιρεσείοντος, που δεν είχε προταθεί στο εφετείο και έτσι δεν κατέστη αντικείμενο της κατ` έφεση δίκης, δεν μπορεί να θεμελιώσει λόγο αναίρεσης ούτε κατ' εξαίρεση, καθόσον το συγκεκριμένο σφάλμα, που προέκυψε από την πρωτόδικη απόφαση, μπορούσε να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, δηλαδή στο Εφετείο και δεν προβλήθηκε, δεν αφορά τη δημόσια τάξη και στην προκείμενη περίπτωση, που πρόκειται για σφάλμα, το οποίο προκύπτει από την ίδια την απόφαση, έπρεπε τα πραγματικά γεγονότα, στα οποία αυτό στηρίζεται, να είχαν υποβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, που εξέδωσε την προσβαλλομένη απόφαση και να γίνεται στο αναιρετήριο επίκληση της υποβολής αυτής, κάτι που ο αναιρεσείων παρέλειψε να πράξει.

Κατ' ακολουθίαν πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε' ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων λόγω της ήττας του στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό της παρούσας.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 26-6-2014 αίτηση του Ν. Ε. Α. για αναίρεση της υπ' αριθμό 4431/2013 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων [2700,00] ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 19 Φεβρουαρίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 24 Φεβρουαρίου 2015.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ