177/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 177 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 177/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Αχιλλέα Νταφούλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, (επειδή κωλύεται ο Αντιπρόεδρος Ιωάννης Παπανικολάου), Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο και Γεωργία Λαλούση, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Νοεμβρίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας :Χ1, την οποία εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος Ελευθέριος Περίδης.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ψ2 , 2. Τεχνικής-Εμπορικής Τουριστικής Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΤΕΧΝΕΡ ΑΕ" που εδρεύει στη Ρόδο και εκπροσωπείται νόμιμα, 3. Ανώνυμης Ελληνικής Εταιρείας Γενικών Ασφαλίσεων με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΕΓΑ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Ο πρώτος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο, η 2η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Γραμμένο και η 3η εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρος της Ευλογέτα Τσιτσιπή-Μισαηλίδη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-3-2003 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ρόδου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 100/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 80/2006 του Εφετείου Δωδεκανήσου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 4-10-2006 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση, ανέγνωσε την από 7-11-2007 έκθεσή της με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του πρώτου λόγου της αίτησης αναίρεσης και την παραδοχή των δύο άλλων. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της δεύτερης αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Από την προσκομιζόμενη με επίκληση ..... έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή Ρόδου ......... αποδεικνύεται, ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου για τη σημερινή δικάσιμο και κλήση προς συζήτηση επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον πρώτο αναιρεσίβλητο Ψ1. Ο τελευταίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης με τη σειρά της από το οικείο πινάκιο και δεν παραστάθηκε με πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Συνεπώς, η συζήτηση πρέπει να προχωρήσει σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΙΙ.- Κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά που συγκροτούν το πραγματικό του κανόνα ουσιαστικού δικαίου ο οποίος εφαρμόστηκε (υπαγωγικός συλλογισμός), ώστε καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής της διάταξης, καθώς και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες στο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Αντίθετα δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγόμενου απ' αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα κατά ο άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330, και 914 ΑΚ συνάγεται, ότι προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία είναι η υπαιτιότητα του υπόχρεου, η οποία υπάρχει και στην περίπτωση της αμέλειας, δηλαδή όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, η παράνομη συμπεριφορά του υπόχρεου σε αποζημίωση έναντι εκείνου που ζημιώθηκε και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας.

Η παράνομη συμπεριφορά ως όρος της αδικοπραξίας μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη, αλλά και σε παράλειψη, εφόσον στην τελευταία αυτή περίπτωση εκείνος που υπέπεσε στην παράλειψη ήταν υποχρεωμένος σε πράξη από το νόμο ή τη δικαιοπραξία είτε από την καλή πίστη, κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη.

Αιτιώδης δε συνάφεια υπάρχει, όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου, ήταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Τα πιο πάνω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του ν. ΓΠΝ/1911, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, κατά το οποίο είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ. Τέλος, η παράβαση διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του επελθόντος αποτελέσματος.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση το εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση, ύστερα από αξιολόγηση του όλου αποδεικτικού υλικού, δέχθηκε ανέλεγκτα τα ακόλουθα κρίσιμα για την τύχη της αναίρεσης πραγματικά περιστατικά: "Στις 28 Μαϊου 2001 και περί ώρα 13.15' ο πρώτος των εναγομένων (αναιρεσιβλήτων) οδηγώντας το.......

ΙΧΦ αυτοκίνητο μικτού βάρους 26 τόνων, ιδιοκτησίας της δεύτερης των εναγομένων εταιρείας, το οποίο ήταν ασφαλισμένο για ζημίες έναντι τρίτων στην τρίτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία εκινείτο επί της οδού ..... της πόλης της...... με κατεύθυνση τη διασταύρωση με την οδό ........ Πριν τη διασταύρωση αυτή υπάρχουν λευκές διαγραμμίσεις και το οδόστρωμα είναι χωρισμένο σε δύο ομόρροπες λωρίδες κυκλοφορίας με βέλη επιλογής.

Το αριστερό με κατεύθυνση την οδό ...... η οποία είναι συνέχεια της οδού ........ και η δεξιά με βέλος επιλογής προς τα δεξιά προς την οδό ......... Και στις δύο λωρίδες υπάρχει το σήμα STOP. Ο εναγόμενος έχοντας πρόθεση να στρίψει δεξιά προς την πορεία του προς την οδό ......., άναψε το δεξιό δείκτη πορείας κάνοντας γνωστή την πρόθεσή του για αλλαγή πορείας.

Όμως λόγω του όγκου του οχήματος και ότι ήταν σταθμευμένα δεξιά της οδού ......αυτοκίνητα τα οποία του δυσκόλευαν την είσοδό του στην οδό αυτή κατέλαβε την αριστερή λωρίδα με το βέλος επιλογής που έδειχνε ευθεία προς οδό ....... με σκοπό να πάρει ανοικτά τη στροφή. Στάθμευσε το αυτοκίνητο πριν την πινακίδα ΣΤΟΠ και περίμενε να ελευθερωθεί το οδόστρωμα της οδού ......

Τον ίδιο χρόνο η πρώτη ενάγουσα οδηγώντας το με αριθμό ...... δίκυκλο μοτοποδήλατο ιδιοκτησίας του τότε μνηστήρα της ....... εκινείτο στην οδό ..... και είχε πρόθεση να εισέλθει στην οδό ........, όπου η μητέρα της διατηρεί εμπορικό κατάστημα. Κατέλαβε τη λωρίδα με βέλος προς τα δεξιά και σταμάτησε δεξιά του παραπάνω φορτηγού και προ της πινακίδας ΣΤΟΠ χωρίς να αντιληφθεί το δεξιό δείκτη αλλαγής πορείας του φορτηγού.

Ο οδηγός του φορτηγού αφού έλεγξε το ελεύθερο της οδού ...... από αριστερά και χωρίς να αντιληφθεί ότι δεξιά και στο πλαϊνό του εμπρόσθιου δεξιού τροχού είχε σταματήσει η ενάγουσα ξεκίνησε την πορεία προς δεξιά. Αποτέλεσμα της κίνησης αυτής ήταν ο δεξιός τροχός του φορτηγού να καταπλακώσει το δίκυκλο μοτοποδήλατο και μαζί και την επιβάτιδα η οποία άρχισε να καλεί σε βοήθεια την οποία άκουσε ο μάρτυρας .........

ο οποίος διατηρεί κατάστημα στη γωνία των οδών .... και ....... και προσέτρεξε σε βοήθεια κτυπώντας με τα χέρια του την καμπίνα του οδηγού ο οποίος δεν είχε αντιληφθεί το συμβάν και ακινητοποίησε το όχημά του πάνω στο δίκυκλο και μετά από ελιγμούς ελευθέρωσε το δίκυκλο. Με βάση τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συνέβη το ατύχημα αυτό οφείλεται στην υπαιτιότητα και των δύο οδηγών, οι οποίοι κατά την οδήγηση δεν κατέβαλαν την επιμέλεια και προσοχή, την οποία θα κατέβαλε ο μέσος συνετός οδηγός κάτω από ανάλογες περιστάσεις (330 εδ.

β ΑΚ). Ειδικότερα η αμέλεια του πρώτου εναγομένου βρίσκεται στο ότι ακολούθησε άλλη κατεύθυνση από αυτή που έδειχνε το βέλος επιλογής, αφού εκινείτο σε λωρίδα κυκλοφορίας προδιαλογής (άρθρο 5 αρ. 8 1α ΚΟΚ), αν και είχε κάνει γνωστή την πρόθεσή του για αλλαγή λωρίδας κυκλοφορίας. Ακόμη δεν οδηγούσε με σύνεση και προσοχή (άρθρο 12 ΚΟΚ) αφού αν και ήταν σταματημένος για να ελέγξει το ελεύθερον της οδού δεν αντιλήφθηκε την οδηγό του μοτοποδηλάτου, η οποία είχε σταθμεύσει στη δεξιά πλευρά του οχήματός του και επιχείρησε αλλαγή πορείας χωρίς να βεβαιωθεί ότι μπορούσε να το κάνει χωρίς κίνδυνο αυτών που έκαναν χρήση της άλλης λωρίδας κυκλοφορίας.

Της ενάγουσας βρίσκεται στο ότι δεν οδηγούσε με σύνεση και προσοχή ώστε να αντιληφθεί το δείκτη αλλαγής πορείας του φορτηγού με αποτέλεσμα να σταθμεύσει δίπλα στο δεξιό τροχό και λόγω του ύψους του να μην είναι εύκολα ορατή η παρουσία της. Ακόμη μόλις αντιλήφθηκε την εκκίνηση του φορτηγού δεν έκανε κανένα αποφευκτικό ελιγμό διαφυγής, αφού λόγω του όγκου του φορτηγού η κίνησή του ήταν πολύ αργή.

Η συνυπαιτιότητα των οδηγών προσδιορίζεται σε 50% για τον καθένα. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που με την εκκαλούμενη απόφασή του έκρινε αποκλειστικά υπαίτια του ατυχήματος την ενάγουσα και στη συνέχεια απέρριψε την αγωγή ως ουσία αβάσιμη, έσφαλε ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων και πρέπει να γίνει δεκτός ο σχετικός λόγος εφέσεως και ως ουσία βάσιμος".

Κρίνοντας έτσι το εφετείο διέλαβε στην απόφασή του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή όχι εφαρμογή των διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκαν. Δεν στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, ούτε παραβίασε τις παραπάνω διατάξεις, που σωστά ερμήνευσε και εφάρμοσε.

Έλαβε υπόψη του όλους τους προσδιοριστικούς παράγοντες του ατυχήματος (συνθήκες κυκλοφορίας, είδος οχημάτων, θέση και τρόπος κίνησης αυτών, συμπεριφορά των οδηγών, κατάσταση της οδού) και κατέληξε σε σαφές πόρισμα, αναφορικά με το κρίσιμο ζήτημα της υπαιτιότητας των πιο πάνω οδηγών των συγκρουσθέντων οχημάτων, σε σχέση με την κίνηση και τη θέση τους κατά το χρόνο της σύγκρουσης, καθώς και με τα σημεία της σύγκρουσης.

Συνεπώς, το Δικαστήριο δεν υπέπεσε στις πλημμέλειες των αρ. 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και ο αντίθετος πρώτος λόγος της αναίρεσης είναι αβάσιμος και απορριπτέος.

ΙΙΙ.- Κατά τη διάταξη του άρθρου 931 ΑΚ "η αναπηρία ή η παραμόρφωση, που προξενήθηκε στον παθόντα, λαμβάνεται υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης, αν επιδρά στο μέλλον του". Ως αναπηρία θεωρείται κάποια έλλειψη της σωματικής, νοητικής ή ψυχικής ακεραιτότητας του προσώπου, ενώ ως παραμόρφωση, νοείται κάθε ουσιώδης αλλοίωση της εξωτερικής εμφανίσεως του προσώπου, η οποία καθορίζεται όχι αναγκαίως κατά τις απόψεις της ιατρικής, αλλά κατά τις αντιλήψεις της ζωής.

Περαιτέρω, ως μέλλον νοείται η επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξη του προσώπου. Δεν απαιτείται βεβαιότητα δυσμενούς επιρροής της αναπηρίας ή παραμορφώσεως στο μέλλον του προσώπου. Αρκεί και απλή δυνατότητα κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων. Στον επαγγελματικό-οικονομικό τομέα η αναπηρία ή παραμόρφωση του ανθρώπου, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, αποτελεί αρνητικό στοιχείο στα πλαίσια του ανταγωνισμού και της οικονομικής εξελίξεως και προαγωγής του.

Οι δυσμενείς συνέπειες είναι περισσότερο έντονες σε περιόδους οικονομικών δυσχερειών και στενότητας στην αγορά εργασίας. Ο βαρυνόμενοι με αναπηρία ή παραμόρφωση μειονεκτούν και κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός εργασίας έναντι των υγιών συναδέλφων τους. Η ΑΚ 931 προβλέπει επιδίκαση από το δικαστήριο χρηματικής παροχής στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση, εφόσον συνεπεία αυτών επηρεάζεται το μέλλον του.

Η χρηματική αυτή παροχή δεν αποτελεί αποζημίωση, εφόσον η τελευταία εννοιολογικώς συνδέεται με την επίκληση και απόδειξη ζημίας περιουσιακής, δηλαδή διαφοράς μεταξύ της περιουσιακής καταστάσεως μετά το ζημιογόνο γεγονός και εκείνης που θα υπήρχε χωρίς αυτό. Εξάλλου, η συνέπεια της αναπηρίας ή παραμορφώσεως ανικανότητα προς εργασία, εφόσον προκαλεί στον παθόντα περιουσιακή ζημία αποτελεί βάση αξιώσεως προς αποζημίωση, που στηρίζεται στην ΑΚ 929 (αξίωση διαφυγόντων εισοδημάτων).

Όμως, η αναπηρία ή παραμόρφωση ως τοιαύτη δεν σημαίνει κατ' ανάγκη πρόκληση στον παθόντα περιουσιακής ζημίας. Προέχον και κρίσιμο είναι το γεγονός της αναπηρίας ή παραμορφώσεως ως βλάβης του σώματος ή της υγείας του προσώπου, ως ενός αυτοτελούς έννομου αγαθού, που απολαύει και συνταγματικής προστασίας, σύμφωνα με τις παραγράφους 3 και 6 του άρθρου 21 του Συντάγματος, όχι μόνο στις σχέσεις των πολιτών προς το Κράτος, αλλά και στις μεταξύ τους σχέσεις, χωρίς αναγκαίως η προστασία αυτή να συνδέεται με αδυναμία πορισμού οικονομικών ωφελημάτων ή πλεονεκτημάτων.

Έτσι, ορθότερη κρίνεται η ερμηνεία της ΑΚ 931, που την καθιστά εφαρμόσιμη, σύμφωνα με την οποία προβλέπεται από τη διάταξη η επιδίκαση στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση ενός εύλογου χρηματικού ποσού ακριβώς λόγω της αναπηρίας ή παραμορφώσεως, χωρίς σύνδεση με συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία, η οποία άλλωστε και δεν δύναται να προσδιοριστεί.

Το ποσό του επιδικαζόμενου κατά την ΑΚ 931 εύλογου χρηματικού ποσού εξευρίσκεται κατ' αρχήν με βάση το είδος και τις συνέπειες της αναπηρίας ή παραμορφώσεως αφενός και την ηλικία του παθόντος αφετέρου. Είναι πρόδηλο, ότι η κατά την ΑΚ 931 αξίωση είναι διαφορετική: α) από την ΑΚ 929 αξίωση για διαφυγόντα εισοδήματα του παθόντος, που κατ' ανάγκη συνδέεται με επίκληση και απόδειξη συγκεκριμένης περιουσιακής ζημίας, λόγω της ανικανότητας του παθόντος προς εργασία, και β) από την κατ' άρθρο 932 χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Είναι αυτονόητο ότι όλες οι παραπάνω αξιώσεις δύνανται να ασκηθούν είτε σωρευτικώς, είτε μεμονωμένως, αφού πρόκειται για αυτοτελείς αξιώσεις και η θεμελίωση κάθε μιας από αυτές δεν προϋποθέτει αναγκαίως την ύπαρξη μιας των λοιπών. Στη συγκεκριμένη περίπτωση η αναιρεσείουσα-ενάγουσα στην επιτρεπτώς κατά το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκοπούμενη αγωγή της επικαλέστηκε και τα ακόλουθα :

Το παραπάνω ατύχημα της προκάλεσε βαρύτατες σωματικές βλάβες, λόγω των οποίων σημαδεύτηκε με μη προβλεπόμενες να αποκατασταθούν στο μέλλον αναπηρία και παραμόρφωση του σώματός της που είχαν και έχουν καταστρεπτικές συνέπειες στην προσωπικότητά της και την προσωπική της ζωή, θα έχει δια βίου σοβαρά λειτουργικά και κοσμητικά προβλήματα, κατεστράφη η μέχρι τότε καθόλα ομαλή και ήρεμη ζωή της, θα μειονεκτεί εφεξής στις οικογενειακές, επαγγελματικές και κοινωνικές σχέσεις και θα έχει μερική αναπηρία προς εργασία η οποία θα επιδράσει δυσμενώς στο οικονομικό μέλλον της.

Οι επελθούσες από τον παραπάνω τραυματισμό της διαρκείς και μη προβλεπόμενες να αποκατασταθούν στο μέλλον αναπηρία και παραμορφώσεις και στα δύο σκέλη της, δηλαδή: 1) οι εκτεταμένες δύσμορφες και υπερτροφικές, μετεγχειρητικές-μετατραυματικές ουλές: α) στο άνω τριτημόριο της πρόσθιας επιφάνειας του δεξιού μηρού μετά από προηγηθείσα κάλυψη με δερματικά μοσχεύματα, β) στην άνω-έξω επιφάνεια αριστερού γόνατος και αριστεράς κνήμης μέχρι το μέσο τριτημόριο αυτής, γ) στους μηρούς άμφω (δότριες περιοχές) μετά από λήψη δερματικών μοσχευμάτων από τις περιοχές αυτές, 2) η εκτεταμένη, δύσμορφη, υπερτροφική, επιμήκης μετεγχειρητική-μετατραυματική γραμμοειδής ουλή στον αριστερό γλουτό μετά από παροχετεύσεις αιματωμάτων και εν τω βάθει νεκρωμένων ιστών, 3) η μεγάλη παραμόρφωση-δυσμορφία του περιγράμματος της αριστεράς κνήμης (contour deformity) λόγω της απώλειας και του ελλείματος μεγάλης ποσότητος μυϊκής μάζας και της καταστροφής του δέρματος στην περιοχή από κάλυψη με δερματικά μοσχεύματα, επηρέασαν ήδη και θα επηρεάζουν μελλοντικά με πιθανότητα και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων την οικονομική, επαγγελματική και κοινωνική εξέλιξη, ως και την οικογενειακή αποκατάστασή της και ειδικότερα:

Κατ' αρχάς λόγω της παραπάνω αναπηρίας και παραμορφώσεων και των δύο σκελών της διαλύθηκε τον Δεκέμβριο του έτους 2001 η μνηστεία της και ματαιώθηκε ο γάμος της μετά του ......... και έτσι απώλεσε όλα τα εκ του βεβαίου μετ' αυτού γάμου δικαιώματά της ως συζύγου του ως π.χ. διατροφής και τα οποία μετά βεβαιότητος θα απολάμβανε εκ του μετ' αυτού γάμου της που με βεβαιότητα θα ετελείτο εάν και εφόσον δεν μεσολαβούσε το ατύχημα και ο εκ τούτου τραυματισμός της.

Ωσαύτως η ίδια παραπάνω αναπηρία και παραμορφώσεις με πιθανότητα και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων θα αποκλείσουν από εκείνη τη δυνατότητα να ασκήσει στο μέλλον ορισμένα επαγγέλματα που απαιτούν σωματική αρτιότητα όπως καθηγήτρια χορού, μανεκέν, αεροσυνοδός κλπ επαγγέλματα για τα οποία είχε την προς τούτο κλίση και έφεση ενώ επέδρασαν ήδη και θα επιδρούν μελλοντικά στη μείωση της προσωπικότητάς της, επηρέασαν ήδη και θα επηρεάζουν μελλοντικά την ψυχική της διάθεση, η δε μετατραυματική αυτή ψυχική και σωματική της αναπηρία λόγω και της μονιμότητος της αναπηρίας και των παραμορφώσεων θα συνεχίζεται δια βίου και ισοβίως.

Ακόμη προκαλούν δυσμενείς επιπτώσεις στις μελλοντικές και λοιπές συναναστροφές καθώς και στην οικογένειά της που πρέπει να προσαρμοστεί στις νέες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες δια τούτο και πρέπει να της επιδικαστεί λόγω της δυσμενούς επιδράσεως του τραυματισμού της στο μέλλον και αυτοτελής και πρόσθετη αποζημίωση σύμφωνα με το άρθ. 931 ΑΚ ύψους τριακοσίων χιλιάδων (300.000) ευρώ για να μπορέσει να δημιουργήσει και διατηρήσει οικονομική και κοινωνική αυτοτέλεια του ίδιου περίπου επιπέδου που θα είχε χωρίς την παρεμβολή του ατυχήματος.

Με αυτό το περιεχόμενο η ένδικη αγωγή ήταν πλήρως ορισμένη και νόμιμη, ως προς την πιο πάνω αξίωση, στηριζόμενη στη διάταξη του άρθρου 931 ΑΚ. Ομως το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, την απέρριψε προεχόντως ως αόριστη, με την αιτιολογία ότι σ' αυτή "δεν εκτίθενται με σαφήνεια οι οικονομικές επιπτώσεις στη μέλλουσα ζωή της, ήτοι μη δυνατότητα άσκησης άλλου επαγγέλματος εξαιτίας του τραυματισμού της λόγω των σπουδών της". 'Ετσι κρίνοντας υπέπεσε στην πλημμέλεια του αρ. 1 του άρθρου 559, διότι για την εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 931 ΑΚ αξίωσε περισσότερα απ' όσα κατά νόμο απαιτούνται.

Περαιτέρω το εφετείο, με επάλληλη σκέψη, δέχθηκε, ως προς την ουσιαστική βασιμότητα του ανωτέρω αιτήματος, και τα ακόλουθα : "Από το ατύχημα η ενάγουσα τραυματίστηκε σοβαρά, αφού υπέστη συνθληπτική κάκωση από την περιοχή της λεκάνης μέχρι τις γαστροκνημίες με κάταγμα ηβοισχιακών κλάδων και απογαντισμό δέρματος περιοχής αριστερού γόνατος και άνω και μέσου τριμημορίου αριστερής κνήμης, αιμάτωμα έξω επιφάνειας αριστερού μηρού και αριστερού γλουτού.

Εκτεταμένο αιμάτωμα στην έξω επιφάνεια του δεξιού μηρού και δεξιού γλουτού, καθώς και ασχαιμικές αλλοιώσεις του δέρματος της πρόσθιας επιφάνειας του δεξιού ριζομηρίου, κάκωση δεξιάς άκρας χειρός με κάταγμα 2ου και 3ου μετακαρπίου και της 1ης φάλαγγας 2ου και 3ου δακτύλων, θλάσεις πνευμόνων άμφω με δύσπνοια, τραυματικό απόσφαγμα οφθαλμών άμφω, εκχυμώσεις στα βλέφαρα και πετέχειες στο άνω μέρος του κορμού.

Στις 16-3-2002 διαπιστώθηκε, ότι φέρει εκτεταμένες δύσμορφες και υπερτροφικές μετεγχειρητικές ουλές στο δεξιό μηρό στην άνω - έξω επιφάνεια αριστερού γόνατος και αριστεράς κνήμης, στους μηρούς άμφω μετά από λήψη δερματικών μοσχευμάτων από τις περιοχές αυτές. Εκτεταμένη δύσμορφη υπερτροφική γραμμοειδή ουλή στον αριστερό γλουτό και μεγάλη παραμόρφωση - δυσμορφία του περιγράμματος της αριστερής κνήμης.

Παρά το σοβαρό τραυματισμό της δεν παρουσιάζει κινητικά προβλήματα. Οι επιπτώσεις στην υγεία της είναι αισθητικής φύσεως οι οποίες δυσκολεύουν την ελεύθερη κίνησή της, ήτοι επιλογή συγκεκριμένης ενδυμασίας. Ηλικίας 19 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος εργαζόταν ως υπάλληλος, αφού ήταν απόφοιτος τεχνικού επαγγελματικού λυκείου.

Ακόμη είχε πτυχίο αισθητικής εργαστηρίου ελεύθερων σπουδών και είχε κάνει σπουδές κλασσικού μπαλέτου". Με βάση αυτά έκρινε ότι "πρέπει το άνω αίτημα να απορριφθεί και ως ουσία αβάσιμο, αφού η εμφάνισή της δεν επηρεάζει το επάγγελμα που ασκούσε και θα συνέχιζε να ασκεί κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων αν δεν συνέβαινε ο τραυματισμός της.

Η εμφάνιση των παραπάνω τραυμάτων θα ληφθεί υπόψη για την επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης". 'Ομως με τις παραδοχές αυτές το εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες στο κρίσιμο αυτό ζήτημα της συνδρομής των προϋποθέσεων της ΑΚ 931. Ειδικότερα, δεν διευκρινίζει αν: α) οι βλάβες αυτές του σώματος είναι διαρκείς και μόνιμες, β) επέφεραν παραμόρφωση της εξωτερικής εμφάνισής της και αναπηρία, γ) θα έχουν μελλοντικά δυσμενείς επιπτώσεις και επιδράσεις στη ζωή της και συγκεκριμένα την οικονομική, επαγγελματική και κοινωνική εξέλιξή της, καθώς και την οικογενειακή αποκατάστασή της.

Επίσης, δεν έχει αιτιολογίες και για τους λοιπούς αγωγικούς ισχυρισμούς της αναιρεσείουσας που προαναφέρθηκαν. 'Ετσι όμως καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή όχι εφαρμογής της ως άνω διάταξης. Επομένως, ως προς την επάλληλη σκέψη του, υπέπεσε στην αποδιδόμενη πλημμέλεια του αρ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, γι' αυτό και είναι βάσιμος ο σχετικός λόγος του αναιρετηρίου.

Συνακόλουθα πρέπει οι δεύτερος και ο τρίτος λόγοι της αναίρεσης να γίνουν δεκτοί ως βάσιμοι, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση εν μέρει κατά τη διάταξή της που απέρριψε την αγωγή της αναιρεσείουσας για επιδίκαση αποζημίωσης από το άρθρο 931 ΑΚ, και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς εκδίκαση για το αναιρούμενο αυτό μέρος στο ίδιο Εφετείο Δωδεκανήσου, διότι είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 2 ΚΠολΔ).-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 80/2006 απόφαση του Εφετείου Δωδεκανήσου κατά ένα μέρος, όπως αναφέρεται στο σκεπτικό.- -

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση., κατά το αναιρούμενο μέρος, στο ίδιο Εφετείο Δωδεκανήσου, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και -

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Ιανουαρίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 30 Ιανουαρίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ