1778/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1778 / 2012 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1778/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Ανδρέα Δουλγεράκη, Νικόλαο Πάσσο και Δημήτριο Κόμη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 20 Νοεμβρίου 2012, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δ. Κ. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Καλφούντζο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ε. Κ. του Κ., κατοίκου ..., 2) ετερόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία "Ε. Μ. ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 3) ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΕΜΠΕΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ - ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ - ΕΜΠΟΡΙΚΗ - ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ - ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και τον διακριτικό τίτλο "ΕΜΠΕΔΟΣ ΑΕ" (πρώην "ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΝΩΜΩΝ ΑΕ"), που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 4) Ε. Λ., κατοίκου ..., 5) Α. Μ., κατοίκου ... και 6) Ε. Τ. του Ι., κατοίκου ... . Ο 1ος των αναιρεσιβλήτων εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Βασιλική Κουβίδη, η 2η από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρίστο Καραμπάγια με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και ο 6ος από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σταύρο Μανούσο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Οι 3η, 4ος και 5ος των αναιρεσιβλήτων δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-1-2006 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ηρακλείου και συνεκδικάστηκε με την με αριθμ. καταθ. 6311/ΕΓ/238/2006 ανακοίνωση δίκης - παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη 2ης των αναιρεσιβλήτων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 107/1-6311/1-238/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1/2010 του Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 22-12-2011 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βαρβάρα Κριτσωτάκη διάβασε την από 6-11-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του μοναδικού λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως.

Η πληρεξούσια του πρώτου αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τη διάταξη του άρθρου 931 Α.Κ. που ορίζει ότι "η αναπηρία ή παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημιώσεως, αν επιδρά στο μέλλον του", σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 298, 299, 914, 929 και 932 Α.Κ. προκύπτει ότι η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενείται στον παθόντα, ανεξαρτήτως φύλου, εκτός από την επίδραση την οποία μπορεί να ασκήσει τόσο στο ύψος των χρηματικών ποσών που θα στερείται ο παθών στο μέλλον ή θα ξοδεύει επιπλέον εξαιτίας της αυξήσεως των δαπανών του, όσο και στο ύψος της χρηματικής ικανοποιήσεως που θα επιδικασθεί για την ηθική βλάβη, μπορεί να θεμελιώσει και αυτοτελή αξίωση για αποζημίωση αν επιδρά στο μέλλον του.

Η διατύπωση της διατάξεως του άρθρου 931 Α.Κ. παρέχει βάση για τέτοια αξίωση αν και εφόσον, κατά την αληθή έννοιά της, η αναπηρία ή η παραμόρφωση επιδρά στο οικονομικό μέλλον του παθόντος που δεν μπορεί να καλυφθεί εντελώς με τις παροχές, οι οποίες προβλέπονται από τις διατάξεις των άρθρων 929 και 932 Α.Κ. που συνθέτουν την ως άνω έννοια της επίδρασης της αναπηρίας ή της παραμορφώσεως στο μέλλον του παθόντος.

Η κατά τα άνω όμως αυτοτελής αξίωση αφορά στον καθορισμό και μόνον αποζημιώσεως για περιουσιακή ζημία και μάλιστα μελλοντική και όχι για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, η οποία αποκαθίσταται κατά το άρθρο 932 ΑΚ και η οποία δεν μπορεί να βρει έρεισμα και στη διάταξη του άρθρου 931 ΑΚ, στην οποία γίνεται λόγος για "αποζημίωση".

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 34 παρ. 2 και 60 παρ. 3 α.ν. 1846/51, σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 16 παρ. 1 ν. 551/15, κωδικοποιημένου με το β.δ. της 24.07/25.8.1920, συνάγεται ότι, όταν ο εργαζόμενος υπάγεται στην ασφάλιση του Ιδρύματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΙΚΑ) και υποστεί ατύχημα, κατά την εκτέλεση της εργασίας ή εξ αφορμής της εργασίας, ο εργοδότης απαλλάσσεται από κάθε υποχρέωση αποζημιώσεώς του, τόσο ως προς τη σύμφωνα με το κοινό δίκαιο ευθύνη για αποζημίωση, όσο και ως προς την προβλεπόμενη από τον παραπάνω ν. 551/15 ειδική αποζημίωση και μόνο αν το ατύχημα οφείλεται σε δόλο του εργοδότη ή αυτών που ο εργοδότης έχει προστήσει, ο τελευταίος έχει την υποχρέωση να καταβάλει στον εργαζόμενο την από το άρθρο 34 παρ. 2 α.ν. 1841/51 προβλεπόμενη διαφορά μεταξύ του ποσού της κατά το κοινό δίκαιο αποζημίωσης και του ολικού ποσού των παροχών που χορηγεί το ΙΚΑ.

Ο παθών όμως διατηρεί την αξίωσή του για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, η οποία κρίνεται πάντοτε κατά το κοινό δίκαιο (άρθρα 914, 922, 932 ΑΚ) κατά του εργοδότη και του προσώπου που προστήθηκε από αυτόν, όταν το ατύχημα οφείλεται σε πταίσμα αυτών. Έτσι λοιπόν, σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος, όταν ο παθών εργαζόμενος υπάγεται στην ασφάλιση του ΙΚΑ, το οποίο έχει αναλάβει την αποκατάσταση της περιουσιακής του ζημίας, δεν νομιμοποιείται αυτός να αξιώσει από τον εργοδότη και την αυτοτελή αποζημίωση από το άρθρο 931 ΑΚ, λόγω του περιουσιακού χαρακτήρα αυτής (Ολ.ΑΠ 18/2008).

Στην προκείμενη περίπτωση όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχτηκε τα εξής: αναφορικά με την αξίωση του άρθρου 931 του ΑΚ ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων εξέθεσε στην αγωγή του ότι η αναπηρία που υπέστη από το εργατικό ατύχημα αποτελεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην άσκηση του ελεύθερου επαγγέλματος του ηλεκτρολόγου - εγκαταστάτη και την απόκτηση δικού του συνεργείου με εισοδήματα τουλάχιστον τριπλάσια του μισθού που λάμβανε ως μισθωτός και κατ' επέκταση η αναπηρία αυτή αποτελεί τη μοναδική αιτία της μη εξέλιξής του επαγγελματικά, οικονομικά και κοινωνικά με αποτέλεσμα να υποστεί ζημία ύψους 400.000 ευρώ, δηλαδή περίπου όσα και τα απολεσθέντα του εισοδήματα και όχι τα τριπλάσια που θα κέρδιζε ως ελεύθερος επαγγελματίας.

Με το παραπάνω, όμως, περιεχόμενο η ένδικη αγωγή κατά το κεφάλαιό της αυτό ανεξάρτητα από τη νομιμότητά της, εφόσον ο αναιρεσείων εργαζόμενος υπάγεται στην ασφάλιση του ΙΚΑ, το οποίο έχει αναλάβει την αποκατάσταση της περιουσιακής του ζημίας, και δεν δικαιούται αυτός να αξιώσει από τον εργοδότη του και την αυτοτελή αποζημίωση από το άρθρο 931 ΑΚ, λόγω του περιουσιακού χαρακτήρα αυτής, είναι προεχόντως απορριπτέα ως αόριστη και ανεπίδεκτη δικαστικής εκτίμησης (άρθρ. 118, 216 του ΑΚ), διότι δεν προσδιορίζεται ο τρόπος με τον οποίο η αναπηρία του αποκλείει την επαγγελματική, οικονομική ή κοινωνική του εξέλιξη, καθώς και ποία και πόση είναι η ζημία που παθαίνει αυτός ειδικά εξαιτίας της αναπηρίας του, που δεν μπορεί να καλυφθεί εντελώς με την παροχή, η οποία προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 929 Α.Κ.

με βάση δε τις παραδοχές αυτές απέρριψε ως κατ' ουσίαν αβάσιμο τον σχετικό λόγο της έφεσης που είχε ασκήσει ο αναιρεσείων κατά της πρωτόδικης απόφασης με την οποία είχε απορριφθεί το κονδύλιο αυτό της αγωγής με την ίδια αιτιολογία. Με το μοναδικό λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ.

προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο κατέληξε στην πιο πάνω κρίση του γιατί δεν έλαβε υπόψη του τα όσα ανέφερε ο ενάγων - αναιρεσείων τόσο στην αγωγή του (σελ. 6, 7, 8 αυτής), όσο και στην από 5-3-2008 έφεσή του όπου εξέθετε και παρέθεσε εκ νέου την δισέλιδη αναφορά του για την αναπηρία του, η οποία ήταν επαρκής και ορισμένη και προσδιορίζεται επαρκώς ο τρόπος με τον οποίο η αναπηρία του αποκλείει την επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική του εξέλιξη καθώς και ποία και πόση είναι η ζημία που παθαίνει εξαιτίας αυτής που δεν μπορεί να καλυφθεί εντελώς με την παροχή που προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 929 του ΑΚ.

Ο λόγος αυτός αλυσιτελώς προβάλλεται, αφού κατά τις ως άνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης το Εφετείο (ορθώς κατά τα αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη) με επάλληλη αιτιολογία η οποία στηρίζει αυτοτελώς το διατακτικό έκρινε ότι το εν λόγω κονδύλιο της αγωγής είναι απορριπτέο ως μη νόμιμο και συνεπώς εφόσον με κάποιο λόγο αναιρέσεως δεν πλήττεται αποτελεσματικώς η ως άνω αιτιολογία, ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 22-12-2011 αίτηση του Δ. Κ. για αναίρεση της 1/2010 του Εφετείου Κρήτης. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Δεκεμβρίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 13 Δεκεμβρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ