Supreme Court dismisses appeal on civil liability, ruling criminal acquittal does not bind civil court.

Απόφαση 1775 / 2013 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1775/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου, Γεράσιμο Φουρλάνο και Στυλιανή Γιαννούκου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 14 Ιανουαρίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΚΑΡΦΟΥΡ-Μ. Ανώνυμη Εταιρεία Γενικού εμπορίου, εκμεταλλεύσεως εμπορικών εγκαταστάσεων και Επιχειρήσεων" και τον διακριτικό τίτλο "CARREFOUR-Μ. ΑΕ" που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, πρώην με την επωνυμία ΚΑΡΦΟΥΡ-Μ. Ανώνυμη εταιρεία Γενικού Εμπορίου, εκμεταλλεύσεως εμπορικών εγκαταστάσεων και επιχειρήσεων και άσκησης τουριστικών δραστηριοτήτων", η οποία υπεισήλθε ως καθολική διάδοχος της "CONTINEΝT HELLAS AE" λόγω απορρόφησής από την εταιρεία "ΚΑΡΦΟΥΡ ΕΛΛΑΣ ΑΕ", 2. Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "DIA HELLAS Ανώνυμη εταιρεία γενικών πωλήσεων, εμπορικών υπηρεσιών και ίδρυσης και οργάνωσης εμπορικών καταστημάτων, που εδρεύει στον ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 3. Δ. Δ. του Κ., κατοίκου ... , 4. Π. Γ. του Δ., κατοίκου ... και 5. Δ. Μ. του Χ., κατοίκου ... . Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Παπαχρονόπουλο, ο οποίος ανακάλεσε την από 12-12-2012 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. και παραστάθηκε αυτοπροσώπως και δήλωσε στο ακροατήριο την αλλαγή της επωνυμίας της δεύτερης αναιρεσείουσας σε "EXPRESS Μ. Ανώνυμη Εμπορική εταιρεία" και με τον διακριτικό τίτλο "EXPRESS M. AE", καθώς και την αλλαγή της επωνυμίας της πρώτης αναιρεσείουσας στη νέα "Μ. ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ" και το διακριτικό τίτλο "Μ. ΑΕ".

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Δ. Π. του Ι., 2. Ε. συζ. Δ. Π., το γένος Δ. Μ., 3. Ι. Π. του Δ. και 4. Β. θυγ. Δ. Π., κατοίκων ... . Οι μεν πρώτος και δεύτερη παραστάθηκαν με τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ανδρέα Αναγνωστάκη, οι δε τρίτος και τέταρτη εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11-10-2003 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1227/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 456/2011 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 2-5-2011 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση των αιτήσεων αυτών, που εκφωνήθηκαν από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης, Στυλιανή Γιαννούκου, ανέγνωσε την από 30-11-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του δεύτερου λόγου κατά το μέρος αυτού από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ και την απόρριψη όλων των άλλων λόγων αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με το άρθρο 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναιρέσεως αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Παραβιάζεται δε ο κανόνας δικαίου, αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί ενώ δεν πρέπει, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα. (Ολ.ΑΠ 36/1988). Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ο λόγος αυτός ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν επαρκώς από τις παραδοχές της απόφασης τα πραγματικά περιστατικά που είναι αναγκαία, στη συγκεκριμένη περίπτωση, για την κρίση του δικαστηρίου περί της συνδρομής των προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόστηκε ή περί της μη συνδρομής τούτων, η οποία αποκλείει την εφαρμογή της (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Εξάλλου, ως "ζητήματα" των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή ή αντιφατικό στερεί την απόφαση από τη νόμιμη βάση της, νοούνται μόνον οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, δηλαδή εκείνοι που τείνουν στη θεμελίωση ή την κατάλυση δικαιώματος, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο, όχι όμως και τα πραγματικά ή νομικά επιχειρήματα, που συνέχονται με την αξιολόγηση και στάθμιση των αποδείξεων, για τα οποία η έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας δεν ιδρύει λόγο αναίρεσης (ΑΠ 614/2009).

Εξ άλλου, ο λόγος αναίρεσης του αριθ. 8 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται όταν το δικαστήριο παρά τον νόμο έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν, ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, "πράγματα" θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και άρα στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης, ή λόγου έφεσης, όχι δε οι αιτιολογημένες αρνήσεις τους, ούτε οι ισχυρισμοί που αποτελούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, τα οποία συνάγονται από την εκτίμηση των αποδείξεων αλλά ούτε και οι απαράδεκτοι ή αβάσιμοι κατά νόμο ισχυρισμοί (Ολ.ΑΠ 3/1997, ΑΠ 1933/2006).

Εξ άλλου, δεν στοιχειοθετείται ο λόγος αυτός αναίρεσης όταν το δικαστήριο έλαβε υπόψη προταθέντα ισχυρισμό (πράγμα) και τον απέρριψε ευθέως για οποιοδήποτε λόγο τυπικό ή ουσιαστικό (Ολ.ΑΠ 12/1997), αλλά και όταν το δικαστήριο αντιμετωπίζει και απορρίπτει στην ουσία εκ των πραγμάτων προβληθέντα ισχυρισμό, με την παραδοχή ως αποδειχθέντων γεγονότων αντίθετων προς αυτά που τον συγκροτούν (Ολ.ΑΠ 11/1996, ΑΠ 178/2011).

Τέλος, από τις διατάξεις των άρθρων 914, 297, 298 ΑΚ προκύπτει ότι σε περίπτωση παράνομης συμπεριφοράς, δηλ. συμπεριφοράς που βρίσκεται σε αντίθεση με απαγορευτικό ή επιτακτικό κανόνα δικαίου, επιβάλλεται ως κύρωση η υποχρέωση αποζημίωσης. Σε περίπτωση δε ολοσχερούς καταστροφής του πράγματος, η αποζημίωση περιλαμβάνει την αξία του και το διαφυγόν κέρδος (Ολ.ΑΠ 705/79, ΑΠ 508/82, 1326/86).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση του, δέχθηκε τα ακόλουθα: "Κατά το σεισμό της 7-9-1999 ... κατέρρευσε σημαντικό τμήμα, το οποίο αντιστοιχεί σε περισσότερο από το ήμισυ της κάτοψης, πολυώροφης οικοδομής ... συγκεκριμένα το ένα από τα δύο σκέλη της ... το ευρισκόμενο παράλληλα με την οδού ... .

Το τμήμα αυτό αποτμήθηκε από την υπόλοιπη κατασκευή ... στην περιοχή της εισέχουσας γωνίας του L ... Οπό την κατάρρευσή της ... και εξαιτίας της καταπλάκωσης τους από τα ερείπια έχασαν τη ζωή τους επτά άτομα και καταστράφηκαν ολοσχερώς μερικές οριζόντιες ιδιοκτησίες, άλλες δε κρίθηκαν κατεδαφιστέες και ...

κατεδαφίστηκαν, μεταξύ των οποίων και το ισόγειο κατάστημα των δύο πρώτων εναγόντων (σημ: εδώ δύο πρώτων αναιρεσιβλήτων). Η όλη κατασκευή ήταν πενταόροφη ... με δομικό σύστημα από οπλισμένο σκυρόδεμα. Η αρχική άδεια είχε εκδοθεί ... το έτος 1977 ... Στο ισόγειο ... υπήρχε κατάστημα αποτελούμενο από υπόγειο ... 208 τμ., ισόγειο ... 260 τμ και πατάρι ... 60 τμ ...

Οι ιδιοκτήτες του το εκμίσθωσαν δυνάμει του από 27-10-1997 ιδιωτικού συμφωνητικού μισθώσεως, στην εταιρεία "CONTINENT HELLAS AE", εκπροσωπούμενη από τους Δ. Μ. (σημ: εδώ 5ο αναιρεσείοντα) και τον J. R. προκειμένου να χρησιμοποιηθεί ως σούπερ μάρκετ ... Με το ίδιο συμφωνητικό συμφωνήθηκε ότι η μισθώτρια μπορούσε να προβεί χωρίς ...

έγκριση των εκμισθωτών σε οποιαδήποτε προσθήκη, τροποποίηση ή μεταρρύθμιση του μισθίου ... υπό την προϋπόθεση ότι θα πληρούσαν τις σχετικές πολεοδομικές προϋποθέσεις ... και σε καμία περίπτωση δεν θα έθιγαν τη στατική ικανότητα των κτιριακών εγκαταστάσεων ... Με τον όρο 19 ... συμφωνήθηκε ότι "η μισθώτρια ...

θα έχει λάβει από το αρμόδιο πολεοδομικό γραφείο αναθεώρηση της ήδη υφιστάμενης αδείας οικοδομής για τις εργασίες που πρέπει να εκτελεσθούν ... Η μισθώτρια εταιρεία και η πρώτη εναγομένη (σημ: εδώ 2η αναιρεσείουσα) είναι θυγατρικές ... γαλλικού ομίλου ... Ήδη στη θέση της εταιρείας (σημ: μισθώτριας) έχει υπεισέλθει λόγω απορροφήσεως η ... "ΚΑΡΦΟΥΡ Μ.

ΑΕ" (σημ: εδώ 1η αναιρεσείουσα). Διευθυντικό στέλεχος της ανωτέρω εταιρείας ήταν ο Δ. Μ., τοπογράφος - μηχανικός ... Διευθυντής της Διεύθυνσης Ανάπτυξης Δικτύου. και Προϊστάμενος του Τμήματος Ανάπτυξης ... το οποίο ήταν υπεύθυνο για την ανεύρεση και αξιολόγηση καταστημάτων ... Στην άνω Διεύθυνση ... υπαγόταν και το τμήμα Κατασκευών στο οποίο ...

προΐστατο ο Π. Γ. (σημ: εδώ 4ος αναιρεσείων), πολιτικός μηχανικός, ο οποίος ήταν υπεύθυνος με την ανωτέρω ιδιότητα του για την επίβλεψη από πλευράς εταιρείας των διαφόρων κατασκευαστικών εργασιών που απαιτούνταν να εκτελεστούν ... Ακολούθως η μισθώτρια εταιρία ... ανέθεσε στον εκ των εναγομένων Δ. Δ. (σημ: εδώ 3ο αναιρεσείοντα) αρχιτέκτονα- μηχανικό την εκπόνηση αρχιτεκτονικής μελέτης, προκειμένου να εκδοθεί άδεια από την Πολεοδομία για την εκτέλεση στο μίσθιο εσωτερικών εργασιών, ώστε να καταστεί αυτό κατάλληλο για τη λειτουργία του ως σούπερ μάρκετ.

Ο τελευταίος, σε εκτέλεση της εντολής που έλαβε ... προέβη στην εκπόνηση των σχεδίων της αρχιτεκτονικής μελέτης, τα οποία υπέβαλε στην Πολεοδομία. Η μελέτη αυτή έγινε με βάση το σχεδιάγραμμα χωροθέτησης των εγκαταστάσεων και εξοπλισμού του καταστήματος (Layout) ... ώστε να καταστεί λειτουργικά ... όπως οι θέσεις ταμείων, γραφείου ...

Την 14-11-1997 εκδόθηκε ... άδεια οικοδομής για εσωτερικές εργασίες ... Ξεκίνησαν την 17-11-1997 και διήρκεσαν για τρείς περίπου μήνες ... Κατά τη διαδικασία έκδοσης της οικοδομικής άδειας εσωτερικών εργασιών το 1997 τα κατατεθέντα σχέδια της μελέτης δεν εμφανίζουν την κατασκευή με την πραγματική μορφή του φέροντα οργανισμού, ούτε με τις αλλαγές του δομικού συστήματος, παρόλο που αυτές έγιναν κατά την αρχική φάση της κατασκευής του.

Κατά την εκτέλεση των εργασιών αυτών έγιναν επεμβάσεις στο φέροντα οργανισμό της οικοδομής και αφαιρέθηκαν με κομπρεσέρ τμήματα της πλάκας οροφής του υπογείου και του ημιώροφου, προκειμένου να δημιουργηθεί οπή ... 1,30 Χ1,30 μ. αναγκαία για τη δημιουργία ... ασανσέρ που θα συνέδεε το ισόγειο του καταστήματος με το πατάρι ...

Από κανένα στοιχείο δεν επιβεβαιώθηκε η αποκοπή υποστυλώματος της οικοδομής και δη του τμήματος που κατέρρευσε κατά τις εργασίες ανακαίνισης. Για τις ως άνω εργασίες έγινε χρήση αεροσυμπιεστή ... και χρήση κρουστικών δραπάνων, συνεπεία της οποίας προκλήθηκε έντονος θόρυβος ... για μεγάλο χρονικό διάστημα, θορυβήθηκαν πολλοί από τους ενοίκους ...

για την ασφάλεια της οικοδομής και εξέφρασαν τις ανησυχίες τους στους υπεύθυνος της εταιρίας και επιβλέποντες το έργο. Οι τελευταίοι τους καθησύχασαν ... Τα παραπάνω ανοίγματα ο Δ. Δ. παρέλειψε να εμφανίσει στα κατατεθέντα σχέδια της μελέτης ... του 1997, τα οποία εμφάνιζαν την κατασκευή, χωρίς τις αναφερόμενες αλλαγές του δομικού συστήματος, ενώ οι προϋπάρχουσες της ένδικης μισθώσεως οπές δεν εμφανίζονταν ούτε στα εγκεκριμένα αρχιτεκτονικά και στατικά σχέδια που χρησιμοποιήθηκαν για την έκδοση της αρχικής οικοδομικής αδείας, στην οποία δεν προβλεπόταν ούτε και η ύπαρξη υπογείου, που κατασκευάστηκε κατά την ανέγερση της οικοδομής.

Επί πλέον, κατά τις παραπάνω εργασίες τοποθετήθηκαν πρόσθετοι μεταλλικοί στύλοι μορφής κοιλοδοκού, κάτω από τις θέσεις των αναρτήρων του ημιώροφου, που συνέδεαν το δάπεδο του ημιώροφου με αυτό του ισογείου, καθώς και το δάπεδο του ισογείου με το αντίστοιχο του υπογείου. Οι στύλοι αυτοί τοποθετήθηκαν για πρόσθετη στατική ενίσχυση του παταριού με μεταλλική κατασκευή, λόγω των φορτίων και αφού ο Δ.

Δ. είχε ήδη διαπιστώσει ... ότι είχαν γίνει ουσιαστικές τροποποιήσεις κατά την αρχική κατασκευή στο φέροντα οργανισμό, χωρίς να προβλέπονται από την εγκεκριμένη μελέτη της αρχικής κατασκευής και συνακόλουθα χωρίς να τύχουν της εγκρίσεως της ... πολεοδομικής αρχής. Για την αναγκαιότητα τοποθέτησης των ...

κοιλοδοκών ο συνεργάτης του ... Ά. Π. ... συνέταξε την από 12-11-1997 Συνοπτική Τεχνική Στατική Μελέτη ... την οποία όμως δεν υπέβαλε στην ... πολεοδομική αρχή. Έτσι ... η διάνοιξη οπής στο δάπεδο του παταριού για την εγκατάσταση του ανελκυστήρα και η υποστύλωση του παταριού με κοιλοδοκούς δεν συνοδεύθηκαν και από σχετική στατική μελέτη κατά τον ισχύοντα αντισεισμικό κανονισμό, μολονότι οι εργασίες αυτές αφορούσαν επεμβάσεις στο φέροντα οργανισμό του κτιρίου ...

Επίσης από τη μισθώτρια εταιρεία είχε γνωστοποιηθεί στον Δ. Δ. ότι ο χώρος του παταριού ... δεν θα ήταν βοηθητικός, αλλά κύριος χώρος εκμεταλλεύσεως. Το πατάρι ... ήταν ανηρτημένο και κυρίαρχα στηρίζονταν τα περισσότερα φορτία του από τους αναρτήρες, καθώς επίσης και σε 4 υποστυλώματα, τα Κ19, Κ20, Κ7 και Κ5 (από τα οποία τελικά και άρχισε η κατάρρευση της οικοδομής).

Ως προς το κανονιστικό βάρος (φορτίο) του ... η αρχική μελέτη, κατά τον ισχύοντα κανονισμό (ΒΔ 45) θα έπρεπε να είχε προβλέψει βάρος 500 kg/m2. Ωστόσο τέτοια αλλαγή χρήσεως ... δεν επιτρεπόταν από τον ισχύοντα αντισεισμικό κανονισμό, χωρίς προηγούμενη στατική μελέτη των συνεπειών ... Τέτοια μελέτη δεν συντάχθηκε και από το Σεπτέμβριο 1998 άρχισε να λειτουργεί στο πατάρι τμήμα πώλησης ...

αφού εγκατέστησαν ψυγεία ... συνολικού μήκους 6,40 μ. και ένα ψυκτικό θάλαμο ... και τα οποία υπερέβαιναν το προβλεπόμενο κατά την αρχική μελέτη βάρος των 200 kg/m2 ... Η εν λόγω πολυκατοικία, κατά το έτος 1981 συνεπεία της σεισμικής δόνησης ... των Αλκυονίδων είχε υποστεί βλάβες ... Εντοπίζονταν στο τοιχίο ασανσέρ ενοίκων ...

και δη ως έντονες ρηγματώσεις χιαστί στα επίπεδα υπογείου - ισογείου - ημιωρόφου και πρώτου ορόφου. Αντιμετωπίσθηκαν ... με τοπικό μανδύα μονόπλευρο και οπλισμένο ... όσον αφορά το ασανσέρ και με ρητινοενέσεις οι ρωγμές στην τοιχοποιία. Στο πλαίσιο διερεύνησης των αιτιών της εν λόγω κατάρρευσης το ΥΠΕΧΩΔΕ ...

συνέστησε επιτροπή ... και τελικά συνέταξαν την από ... Δεκεμβρίου 2000 έκθεση πορίσματος ... Η Επιτροπή στην έκθεση ... ανέφερε ότι το ένα από τα δύο σκέλη της οικοδομής ... στο οποίο και το κατάστημα σούπερ-μάρκετ, αποτμήθηκε από την υπόλοιπη κατασκευή στην περιοχή της εισέχουσας γωνίας L και σε απόσταση ενός μέτρου, με το σύνολο των ερειπίων να έχουν καταρρεύσει εντός του υπογείου, ενώ στο τμήμα που δεν κατέρρευσε, διαπίστωσε ότι υπήρχαν σοβαρές βλάβες στα μη φέροντα δομικά στοιχεία ...

και σχετικά μικρού βαθμού βλάβες (ρηγματώσεις) σε ορισμένα φέροντα δομικά στοιχεία. Ωστόσο με το ... με αριθμ. 2111/2-11-1999 "πρωτόκολλο αυτοψίας επικίνδυνα ετοιμόρροπου κτίσματος της αρμόδιας πολεοδομικής αρχής" και το μη καταρρεύσαν τμήμα κρίθηκε ετοιμόρροπο και κατεδαφιστέο, στη συνέχεια δε πράγματι κατεδαφίστηκε και ανεγέρθηκε στη θέση της νέα πολυκατοικία, όπου εγκαταστάθηκαν οι περισσότεροι ...

μεταξύ των οποίων και οι ενάγοντες ... Κατά το συνταχθέν από την Επιτροπή πόρισμα διαπιστώθηκε σημαντική ασυμφωνία, με ουσιαστικές τροποποιήσεις κατά τη φάση της αρχικής κατασκευής, δηλαδή κατά τα έτη 1977-1979 του φέροντα οργανισμού. Συγκεκριμένα διαπιστώθηκαν τα ακόλουθα: 1)Δεν κατασκευάστηκαν δύο υποστυλώματα που προβλέπονταν από τη μελέτη στις στάθμες οροφής υπογείου, ισογείου, α', β' και γ' ορόφων, 2) μετακινήθηκαν οι θέσεις δεκαπέντε υποστυλωμάτων από τις αρχικά προβλεπόμενες, 3) παρουσιάζεται ασυμφωνία στις διαστάσεις του περιγράμματος της οικοδομής ...

τροποποιήθηκαν ουσιαστικά οι διαστάσεις, η μορφή και οι οπλισμοί των υποστυλωμάτων, 5) κατασκευάστηκε χωρίς να προβλέπεται ένα τμήμα υπογείου με εμβαδόν 207 τμ., 6) τροποποιήθηκαν οι διαστάσεις των περιμετρικών δοκών, 7) οι εγκάρσιοι οπλισμοί (συνδετήρες) στα υποστυλώματα είχαν τοποθετηθεί σε αποστάσεις μεγαλύτερες από τις προβλεπόμενες και 8) μελετήθηκε και κατασκευάστηκε δομικό σύστημα του οποίου μεγάλο ποσοστό πλακών στηριζόταν απευθείας σε υποστυλώματα, χωρίς σχετική ενίσχυση των κεφαλών των στύλων.

Η μορφή του δομικού αυτού συστήματος δεν προβλεπόταν από τους τότε ισχύοντες κανονισμούς, οι οποίοι, για την περίπτωση έδρασης χωρίς την παρουσία δοκών, απαιτούσαν ειδικές ενισχύσεις στις κεφαλές των στύλων ... Η ίδια επιτροπή διαπίστωσε ότι ... α) η υπόθεση των εσωτερικών στύλων ως αμφίπακτων δεν είναι συμβατή με την απουσία των δοκών στις κεφαλές των στύλων αλλά και με την ελλιπή πλαισιακή λειτουργία.

Η ασυμβατότητητα αυτή ... οδηγεί σε σημαντική υποδιαστασιολόγηση των υποστυλωμάτων κυρίως στο τμήμα που κατέρρευσε, β) δεν περιλαμβάνεται αντισεισμικός έλεγχος των περιμετρικών δοκών, παρά μόνο σε ένα όροφο, γ) ..., δ) δεν γίνεται ειδική πρόβλεψη για την ανάρτηση του ημιώροφου στην πλάκα οροφής του ισογείου, ε) δεν περιλαμβάνεται στη μελέτη ο απαιτούμενος έλεγχος των πλακών σε εισέχουσα γωνία ...

Η ... επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η κατάρρευση ... οφείλεται σε πληθώρα αιτίων υπερκαταπόνησης, όσο και αντιστοίχων μείωσης της φέρουσας ικανότητας και ως βασικότερα ... τα εξής: 1) Η έδραση των πλακών απευθείας επί των κεφαλών των εσωτερικών υποστυλωμάτων χωρίς καμία ενισχυτική διαμόρφωση, 2) Σε ορισμένα υποστυλώματα ο υπάρχων οπλισμός ήταν μικρότερος από τον απαιτούμενο για την ανάληψη των εντατικών μεγεθών τόσο για τα κατακόρυφα φορτία, όσο και για τα αντίστοιχα σεισμικά, ενώ μικρότερος οπλισμός υπήρχε και σε ορισμένα δομικά στοιχεία δοκών, 3) Η έλλειψη συνθηκών ικανοποιητικής πλαισιακής λειτουργίας (πάκτωσης) των εσωτερικών στύλων με αποτέλεσμα την αυξημένη καταπόνηση έναντι σεισμού ως προς την προβλεπόμενη από τους ισχύοντες τότε κανονισμούς και τη συνταχθείσα μελέτη, 4) Η απουσία από τη μελέτη βασικών ελέγχων, όπως ο αντισεισμικός έλεγχος των περιμετρικών δοκών, ο έλεγχος της πλαισιακής λειτουργίας των ακραίων κόμβων, ο έλεγχος των πλακών σε διάτρηση και ο έλεγχος ανάρτησης του ημιορόφου, 5) Η μειωμένη αντοχή σκυροδέματος σε ορισμένες περιοχές του φέροντα οργανισμού, λόγω της μεγάλης διασποράς, ως προς την προβλεπόμενη από την αρχική μελέτη, 6) Η μειωμένη αντοχή των πλακών στην περιοχή της εισέχουσας γωνίας, 7) Η μειωμένη αντοχή έναντι διάτρησης των πλακών, 8) Οι σημαντικές τροποποιήσεις του φέροντος οργανισμού σε σχέση με τον προβλεπόμενο από την αρχική μελέτη, χωρίς τους απαραίτητους ελέγχους βελτιώσεως με κυριότερες αυτές της μη κατασκευής δύο υποστυλωμάτων, τροποποίησης των διαστάσεων και του οπλισμού διαφόρων δομικών στοιχείων (στύλων, δοκών), μετακίνησης υποστυλωμάτων από τις αρχικά προβλεπόμενες θέσεις, τοποθέτησης μικρότερου αριθμού και κακής κατασκευής των εγκαρσίων ράβδων οπλισμού των υποστυλωμάτων, 9) Η απουσία ενός σαφούς λειτουργίας δομικού συστήματος για την ανάληψη τόσο των μόνιμων όσο και των σεισμικών δράσεων, η οποία οφείλεται σε πληθώρα έμμεσων στηρίξεων (απουσία πλαισιακής λειτουργίας), σε δοκούς πάχους ίσου με αυτό των στηριζόμενων πλακών, σε απουσία ικανού ποσοστού τοιχωμάτων για την ανάληψη της σεισμικής δύναμης και στον ανηρτημένο από την οροφή ισογείου ημιώροφο, 10) Η σεισμική υπερκαταπόνηση από τη μορφολογία της κατασκευής σε κάτοψη (μορφή σχήματος L) από την απότομη μεταβολή της δυσκαμψίας καθ' ύψος μεταξύ ισογείου και α' ορόφου λόγω των τοιχοποιϊών πληρώσεως, 11) Ο πολύ μικρός δείκτης σεισμικής συμπεριφοράς της κατασκευής οφειλόμενος κυρίως στον ψαθυρότατο μηχανισμό κατάρρευσης (διάτρηση πλακών), στην ελάχιστη πλαστιμότητα μελών (στύλων) λόγω αυξημένης αξονικής έντασης και ελάχιστης περίσφιγξης (λόγω ποσοστού εγκάρσιου οπλισμού και τρόπου κατασκευής) και στην έλλειψη ικανοποιητικής αγκύρωσης των ράβδων οπλισμού, 12) Η ιδιαίτερη ευαισθησία της κατασκευής σε κατακόρυφες επιταχύνσεις λόγω του ασαφούς τρόπου μεταφοράς των κατακόρυφων φορτίων (πλήθος έμμεσων στηρίξεων), της έδρασης των πλακών άμεσα επί των υποστυλωμάτων χωρίς ουσιαστική κάλυψη του κινδύνου έναντι διάτρησης και του σημαντικού αξονικού φορτίου των κρισίμων υποστυλωμάτων, 13) Η άμεση έδραση των πλακών επί των στύλων, χωρίς καμιά ιδιαίτερη πρόβλεψη έναντι διάτρησης και 14) Η ένταση του κυρίως σεισμού της 7-9-1999, η οποία επέφερε στην κατασκευή επιταχύνσεις με τιμές πολλαπλάσιες από αυτές του σεισμικού συντελεστή της αρχικής μελέτης.

Στη συνέχεια στο ίδιο πόρισμα επισημαίνονται και τα εξής ... 1) Η υπόψη κατασκευή κατά το σεισμό των Αλκυονίδων (1981) παρά το γεγονός ότι για την περιοχή της Ν. Φιλαδέλφειας ο σεισμός αυτός παρουσίαζε υποδεέστερα χαρακτηριστικά (σημαντικά μικρότερες οριζόντιες και ελάχιστες κατακόρυφες επιταχύνσεις) είχε εκδηλώσει (μερικώς έστω) την έναντι σεισμού αδυναμία της με εμφάνιση βλαβών ...

Μελέτη των επεμβάσεων αποκατάστασης θα έπρεπε να είχε οδηγήσει σε διαπίστωση της ανάγκης ευρύτερων παρεμβάσεων στον φέροντα οργανισμό ... 2) Κατά την αλλαγή χρήσεως του ισογείου (1997), εάν οι όποιες παρεμβάσεις ... είχαν συνοδευτεί από σχετική μελέτη των όποιων συνεπειών, όπως όριζε ο ισχύων τότε (1997) Αντισεισμικός Κανονισμός ...

θα είχαν επισημανθεί οι τροποποιήσεις και οι αδυναμίες του φέροντα οργανισμού της κατασκευής και η ανάγκη ευρύτερων παρεμβάσεων" ... Η κατάρρευση έγινε εντός των 3-5 πρώτων δευτερολέπτων από την εκδήλωση του σεισμού, ενώ η αστοχία της οικοδομής εκδηλώθηκε κυρίως, σύμφωνα με το πόρισμα, από τας υποστυλώματα Κ20, Κ7, Κ5, Κ6, Κ25, Κ26, με αποτέλεσμα το πατάρι να αρχίσει να ταλαντώνεται ανεξέλεγκτα από το σεισμό και να καταπονεί στο μέσον τα υποστυλώματα του ισογείου.

Υπό τα δεδομένα αυτά, τα αίτια της κατάρρευσης της οικοδομής, εντοπίζονται αφενός σε πράξεις και παραλείψεις που αναφέρονται στα έτη 1977-1979, δηλαδή κατά την ανέγερση της, το έτος 1981 κατά το οποίο υπέστη ζημίες στο φέροντα οργανισμό της λόγω σεισμού, η αποκατάσταση των οποίων ... υπήρξε πλημμελής ... και κατά το έτος 1997 που έλαβαν χώρα οι εργασίες διαμόρφωσης του ισογείου και αφετέρου στο σεισμό της 7ης Σεπτεμβρίου 1999.

Ειδικά η διάνοιξη της οπής για την εγκατάσταση ασανσέρ εμπορευμάτων αποτελούσε επέμβαση στον φέροντα οργανισμό του κτιρίου, η οποία επιχειρήθηκε χωρίς προηγούμενα να υπάρξει μελέτη, που θα προσδιόριζε τις συνέπειες της στη στατικότητα της όλης οικοδομής, οπότε και θα επισημαίνονταν οι τροποποιήσεις, που αυθαίρετα είχαν γίνει κατά την κατασκευή της, αποδυνάμωσε ακόμη περισσότερο τον φέροντα οργανισμό της οικοδομής με άμεση συνέπεια την πλήρη αδυναμία της έναντι του σεισμού και τη μερική κατάρρευση της ...

Η οπή του παταριού ... αποτελούσε παρέμβαση στο δομικό σύστημα, η οποία αδυνάτισε την τοπική ικανότητα της περιοχής λόγω της αφαίρεσης οπλισμού και κυρίως ενόψει του ... ότι έγινε πλησίον της εσοχής L, που ήταν η πιο τρωτή και ευάλωτη περιοχή εξαιτίας της μειωμένης διαφραγματικής αντοχής των πλακών στην περιοχή της εισέχουσας γωνίας ...

Οι εναγόμενοι Δ. Δ. και Π. Γ. ... αντιληφθέντες ότι η επέμβαση στο φέροντα οργανισμό της οικοδομής θα είχε ως συνέπεια την αποδυνάμωση της, προσπάθησαν να αποφύγουν τη συνέπεια αυτή με την τοποθέτηση πρόσθετων μεταλλικών στύλων μορφής κοιλοδοκού ... με σκοπό τη μεταφορά κατακόρυφων δυνάμεων στο δάπεδο του υπογείου, πλην όμως η ...

τοποθέτηση έγινε χωρίς ... να γίνει σχετική μελέτη και να ληφθεί υπόψη και να εκτιμηθεί κατά τη σύνταξη της, η όλη κατάσταση του φέροντος οργανισμού ... με αποτέλεσμα να μην μπορέσουν τελικά να παραλάβουν τη σεισμική δράση, την ταλάντωση του παταριού ... και εξολκεύθηκαν ... Το γεγονός ότι κατέρρευσε μόνο το ένα τμήμα της οικοδομής οφείλεται στο ότι αυτό είχε πολλά επιβαρυντικά στοιχεία ...

προβλήματα υπερκαταπόνησης, απουσία υποστυλώματος (Κ21), απουσία εγκαρσίου οπλισμού στο σημείο απόσχισης, πλάκα δοκιδωτή σε εισέχουσα γωνία και το ισόγειο ήταν τύπου πυλωτή με λιγότερη τοιχοποιΐα, ενώ η απουσία υποστυλώματος Κ από το μη καταρρεύσαν τμήμα της οικοδομής, όπου επίσης, υπήρχε πατάρι, ήταν ήσσονος σημασίας εφόσον στην περιοχή του κλιμακοστασίου υπήρχε τοιχοποιία και το κατακόρυφο φορτίο που του αναλογούσε ως προς τη διατομή του ήταν μικρότερο σε σύγκριση με το άλλο.

Περαιτέρω δεν συμμετείχε το μη καταρρεύσαν τμήμα στην παραλαβή σεισμικών φορτίων με την απόσχιση του καταρρεύσαντος, ο μανδύας του ασανσέρ (της πολυκατοικίας) έδρασε θετικά στο τμήμα που δεν κατέρρευσε, το οποίο είχε λιγότερα φορτία και λιγότερο εμβαδόν ... Τα κυρίαρχα αίτια της κατάρρευσης είναι ο σεισμός και η κατάσταση στην οποία βρισκόταν από άποψη αντοχής του φέροντος οργανισμού της.

Έτσι, οι παραπάνω επεμβάσεις, κατά τις εργασίες διαρρύθμισης το 1997, ήτοι η διάνοιξη της οπής για τον ανελκυστήρα, που απομείωσε την αντοχή της πλάκας ... (και) επέφερε μείωση οπλισμού (χάλυβα) 7 έως 12 ράβδους κύριου ... και 4 ράβδους του δευτερεύοντος οπλισμού αλλά και η αλλαγή χρήσεως του παταριού ... ενέργειες για τις οποίες δεν προηγήθηκε η προβλεπόμενη κατά νόμο στατική μελέτη, προκειμένου να διερευνηθεί η δυνατότητα και ο ορθός τρόπος εκτέλεσής τους, λειτούργησαν σωρευτικά στο ήδη βεβαρημένο από τις κακοτεχνίες της αρχικής κατασκευής κτίριο και καταπονημένο από τον προηγούμενο σεισμό των Αλκυονίδων και την πλημμελή επισκευή του ...

αλλά και το συγκεκριμένο σεισμό ώστε όλα μαζί και σε συνδυασμό μεταξύ τους συνήργησαν στην επέλευση του κινδύνου και στο επελθόν αποτέλεσμα, ήτοι στην κατάρρευση του κτιρίου. Για τις πιο πάνω παρεμβάσεις που ήταν ... καταλυτικές για την επέλευση του αποτελέσματος της κατάρρευσης ευθύνονται ... ο τέταρτος εκκαλών Δ.

Δ. ... Ο ανωτέρω αν και δεν είχαν κατασκευαστεί δύο υποστυλώματα, που προβλέπονταν από την αρχική στατική μελέτη ... είχαν μετακινηθεί οι θέσεις δεκαπέντε υποστυλωμάτων από τις αρχικά προβλεπόμενες και κατ' απόκλιση από τους τότε ισχύοντες κανονισμούς ... δεν είχε γίνει πρόβλεψη ... για την ανάρτηση του ημιώροφου στην πλάκα της οροφής του ισογείου, συγχρόνως δε επρόκειτο να γίνουν παρεμβάσεις στον φέροντα οργανισμό της οικοδομής με τη διάνοιξη οπών ...

την τοποθέτηση μεταλλικών στύλων μορφής κοιλοδοκού, παρέλειψε ... όπως όφειλε να προβεί στον απαραίτητο έλεγχο προκειμένου να διαπιστώσει τη φέρουσα ικανότητα του πραγματικού δομικού συστήματος του κτιρίου ... Παρέλειψε να υποβάλει στη διεύθυνση Πολεοδομίας ... στατική και αντισεισμική μελέτη βάσει του ισχύοντος αντισεισμικού κανονισμού (ΦΕΚ 613Β/12-10-1992)από ειδικό πολιτικό μηχανικό κατ' άρθρο 1 παρ. 1.1.3 αυτού και σε συνδυασμό με το άρθρο 226 ΠΔ 694/1974, αν και όφειλε να υποβάλει τέτοια μελέτη στη Πολεοδομική Αρχή προς έγκριση της ως επιβλέπων μηχανικός και εντεύθεν ως νομικά υπόχρεος να μην προξενήσει κίνδυνο για τη ζωή και την υγεία των ανθρώπων κατά το π.δ. 3/8/9/1993 (ΦΕΚ Δ394) πράγμα που αν είχε λάβει χώρα ...

θα είχαν καταστεί εμφανείς οι τροποποιήσεις και οι αδυναμίες του φέροντα οργανισμού ... και θα συνιστάτο εκ μέρους της πολεοδομίας ασφαλώς η ανάγκη ευρύτερων παρεμβάσεων για την ασφάλεια των ενοίκων ... από μελλοντικό ... σεισμό και δεν θα είχε επέλθει το αποτέλεσμα. Αντίθετα δηλώνοντας μόνο τις εργασίες ...

αρχιτεκτονικού χαρακτήρα, συνέταξε και υπέβαλε στα αρμόδια ελεγκτικά όργανα ... μόνο αρχιτεκτονική μελέτη, παραλείποντας να εμφανίσει και την υφιστάμενη πραγματική κατάσταση του κτιρίου ... παρά το γεγονός ότι ο ίδιος τελούσε σε γνώση της πλημμελούς αρχικής κατασκευής και της έλλειψης των δύο υποστυλωμάτων ...

Ακολούθως ο ίδιος επέβλεψε και διηύθυνε έχοντα τη δυνατότητα παρεμβάσεως, την εκτέλεση των εργασιών ... την υλοποίηση των οποίων παρέλειψε να αποτρέψει ... οι οποίες επηρέασαν δυσμενώς τη στατικότητα της οικοδομής σε συνδυασμό με τις ... προϋπάρχουσες αδυναμίες του κτιρίου από το σεισμό,. Ο πέμπτος εκκαλών Π.

Γ. ... επέβλεψε και διηύθυνε, με δυνατότητα παρέμβασης ... την εκτέλεση ... των επίμαχων εργασιών ... μολονότι εγνώριζε ... ότι οι σχετικές εργασίες ... αποτελούσαν παρέμβαση στα δομικά στοιχεία της οικοδομής, δεν έλεγξε και αυτός, όπως όφειλε και μπορούσε ... τη φέρουσα ικανότητα του πραγματικού δομικού συστήματος του κτιρίου, το οποίο κατά την κατασκευή του παρουσίαζε τις κατασκευαστικές ατέλειες ...

και κυρίως παρέλειψε να εξασφαλίσει ότι οι ως άνω παρεμβάσεις ... συνοδεύονταν από σχετική στατική μελέτη και την έκδοση ... αδείας ... παρά το γεγονός ότι είχε ενημερωθεί ... για την ανάγκη στατικής ενίσχυσης με την τοποθέτηση των κοιλοδοκών. ... Ο τρίτος εκκαλών Δ. Μ. ... είχε ενημερωθεί για τις ... ουσιώδεις αποκλίσεις από τις εγκεκριμένες αρχικές μελέτες και τις εγγενείς κατασκευαστικές αδυναμίες ...

παρέλειψε να αποτρέψει την εκτέλεση των ... και ... να μεριμνήσει για τη διενέργεια στατικής μελέτης, που ... όφειλε να απαιτήσει για λογαριασμό των εταιρειών που εκπροσωπούσε. Ευθύνη ... φέρει και η πρώτη εναγομένη, η οποία χρησιμοποίησε το μίσθιο χώρο ως σούπερ μάρκετ, ως προστήσασα στην υπηρεσία της τον Π.

Γ. ... υπό την επίβλεψη και εποπτεία του οποίου εκτελούνταν οι εργασίες διαμόρφωσης. Επίσης και η δεύτερη εναγομένη, στο όνομα της οποίας καταρτίσθηκε η σύμβαση μισθώσεως και για λογαριασμό της εκτελέσθηκαν οι εργασίες διαρρύθμισης. Οι εταιρείες αυτές (κυρίες του έργου) είχαν μεν αναθέσει την εκπόνηση την εκπόνηση αρχιτεκτονικής μελέτης, την έκδοση σχετικής αδείας και την επίβλεψη των σχετικών εργασιών στον ...

αρχιτέκτονα Δ. ... πλην όμως είχαν διαφυλάξει στον εαυτό τους τη διεύθυνση και επίβλεψη των εργασιών, τις οποίες επέβλεπε ο Π. Γ. και μετά την αποχώρηση του ανέλαβε ο ... μαζί με τον Δ. Μ., ενόψει του ότι για κάθε ενέργεια τους ... υπήρχε προσυνεννόηση με τους ... υπεύθυνους των εταιρειών αυτών και ... το γεγονός ότι οι ίδιες είχαν εκπονήσει και το σχέδιο διαρρύθμισης (Layout) που αποτέλεσε και την κοινή βάση όλων των μελετητών επιβλεπόντων και τεχνητών εφαρμογής ...

και ήσαν υποχρεωμένοι οι υπεύθυνοι ... μελετητές επιβλέποντες και οι τεχνίτες εφαρμογής να το ακολουθήσουν πιστά, ευθύνονται, ως προστήσασες τους λοιπούς ... κατά το 922 ΑΚ για τη ζημία που οι τελευταίοι προξένησαν στους ενάγοντες από την υπηρεσία που τους ανατέθηκε σχετικά με την εκτέλεση εργασιών διαμόρφωσης του ...

μισθίου ... Τα ενάντια συνεπώς υποστηριζόμενα από τους εκκαλούντες - εναγομένους ότι πουθενά στην αγωγή δεν αναφέρουν οι ενάγοντες ότι οι δύο πρώτες εταιρείες είχαν προστήσει στην υπηρεσία τους τους λοιπούς και ότι είχαν επιφυλάξει για τον εαυτό τους το δικαίωμα διεύθυνσης και εποπτείας του έργου είναι αβάσιμα ...

αφού στην αγωγή ... αναφέρουν ρητώς ότι οι δύο πρώτες ... είχαν προστήσει τους λοιπούς ... και από τα αναφερόμενα σ' αυτήν συνάγεται ότι είχαν διαφυλάξει για τον εαυτό τους το δικαίωμα διεύθυνσης του έργου ... (και) ότι δεν τους βαρύνει καμιά υπαιτιότητα για το επελθόν αποτέλεσμα είναι αβάσιμα ...".

Υπό τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο προέβη σε ορθή υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών - που αναιρετικώς ανέλεγκτα έκρινε αποδεδειγμένα - στους κανόνες ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 914 επ. 297, 298 ΑΚ και του ρηθέντος Αντισεισμικού Κανονισμού, που εφάρμοσε, τους οποίους και δεν παρεβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή.

Διέλαβε δε σχετικώς στην απόφαση του, σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον έλεγχο ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των νομικών αυτών κανόνων και τον νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και ειδικότερα ως προς τους λόγους ευθύνης καθενός εκ των αναιρεσειόντων για το επελθόν (ζημιογόνο) αποτέλεσμα.

Έτσι, είναι εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος για την ορθή ή μη εφαρμογή εκ μέρους του Εφετείου των διατάξεων που προαναφέρθηκαν, τις οποίες ούτε ευθέως παρεβίασε, ούτε εκ πλαγίου στερώντας την απόφαση του νόμιμης βάσης, τα δε αντίθετα υποστηριζόμενα από τους αναιρεσείοντες, με τον πρώτο λόγο του αναιρετηρίου, κατά το πρώτο μέρος αυτού εκ του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ, είναι αβάσιμα.

Οι λοιπές διαλαμβανόμενες στο λόγο αυτό αιτιάσεις όπως ότι η προσβαλλόμενη απόφαση "Δεν διαλαμβάνει καθόλου σκέψεις αν η συνταχθείσα από τον Α. Παγώνη μελέτη ήταν ανεπαρκής καθεαυτή ως μελέτη ή ότι απαιτείτο να μη γίνει από υπομηχανικό, αφού το ότι η εν λόγω στατική μελέτη δεν υποβλήθηκε στην Πολεοδομία δεν την καθιστά ανεπαρκή ...", "Δεν αναφέρει ποιό ήταν το βάρος των ψυγείων ή το περιεχόμενό τους ανά τ.μ.

ώστε να είναι δυνατό να διαπιστωθεί αν αυτό υπερέβαινε το βάρος των 200 χιλιογρ. ανά τ.μ. ..." και ιδίως κατά τον κρίσιμο χρόνο του σεισμού, "Αν είχε εκπονηθεί η κατά τα παραπάνω στατική μελέτη και είχαν αναφανεί τα ελαττώματα της οικοδομής, το γεγονός αυτό δεν ήταν ικανό και πρόσφορο να αποτρέψει την κατάρρευση ..." αποτελούν επιχειρήματα των διαδίκων από τις αποδείξεις και δεν συνιστούν αυτοτελείς ισχυρισμούς.

Επιχείρημα του Δικαστηρίου που σχετίζεται με την εκτίμηση των αποδείξεων αποτελεί επίσης και η αναφορά που γίνεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, σχετικά με τη διαλαμβανόμενη στο πόρισμα της Επιτροπής ΥΠΕΧΩΔΕ φράση "οι οποίες συνέπειες" και δεν ιδρύουν τα επιχειρήματα αυτά, τον αναιρετικό λόγο εκ του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ., εφόσον το αποδεικτικό πόρισμα διατυπώνεται σαφώς, υπό την επίφαση δε του λόγου αυτού, πλήττεται απαραδέκτως η αναιρετικώς ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων από το δικαστήριο της ουσίας.

Συνακόλουθα, τα αντίθετα υποστηριζόμενα από τους αναιρεσείοντες με το ρηθέντα αναιρετικό λόγο είναι αβάσιμα. Αβάσιμος είναι επίσης ο ίδιος (πρώτος) λόγος κατά το δεύτερο σκέλος του, εκ του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ., καθόσον η προσβαλλόμενη απόφαση δεν υπέπεσε στην εν λόγω αναιρετική πλημμέλεια, λαμβάνοντας υπόψη- χωρίς επίκληση - θεμελιωτικά της υπαιτιότητας των αναιρεσειόντων περιστατικά, όπως η διάνοιξη της οπής, η έλλειψη στατικής μελέτης, η τροποποίηση χρήσης του παταριού.

Τούτο δε διότι, αυτά αποτέλεσαν περιεχόμενο του αγωγικού δικογράφου, όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., επισκόπηση του, ενώ οι λοιπές αποδιδόμενες με το λόγο αυτό αιτιάσεις (όπως για μη αναφορά των διαστάσεων των συγκεκριμένων ράβδων οπλισμού), δεν συνιστούν "πράγματα" κατά την έννοια του αναιρετικού λόγου εκ του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ και συνακόλουθα δεν ιδρύουν το λόγο αυτό.

Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης, εκ του άρθρου 559 αρ. 1 β' Κ.Πολ.Δ.: "Αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς". Τα διδάγματα της κοινής πείρας, δηλαδή οι αρχές για την εξέλιξη των πραγμάτων που συνάγονται από την παρατήρηση του καθημερινού βίου, την επιστημονική έρευνα και την εν γένει, επαγγελματική ενασχόληση και μπορούν να χρησιμοποιηθούν, είτε για να εξακριβωθεί η βασιμότητα των πραγματικών περιστατικών, που αποτέλεσαν το αντικείμενο της απόδειξης (αρθρ. 336 παρ. 4 ΚΠολΔ), είτε για να γίνει, μετά τη διαπίστωση της βασιμότητάς τους η υπαγωγή τους σε νομικούς κανόνες (αρθρ. 559 αρ.1 εδ.β` ΚΠολΔ) (Ολ.ΑΠ 10/2005, ΑΠ 1330/2011), μπορούν να αποτελέσουν λόγο αναίρεσης, μόνο κατά την ερμηνεία των κανόνων δικαίου. Δηλαδή, κατά την εξειδίκευση των περιεχόμενων στον κανόνα δικαίου αόριστων νομικών εννοιών ή κατά την υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών στον προσήκοντα κανόνα δικαίου (Ολ.ΑΠ 23/1988, ΑΠ 750/2003). Δεν αποτελούν, όμως, λόγο αναίρεσης, όταν χρησιμεύουν, για συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, εκτίμηση αποδείξεων (ΑΠ 656/1996, ΑΠ 120/2004), ούτε για την εκτίμηση, της αποδεικτικής αξίας των αποδεικτικών μέσων (Ολ.ΑΠ 10/2005, ΑΠ 377/1998, ΑΠ 1373/2002).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο της αίτησης, κατά το πρώτο σκέλος του, οι αναιρεσείοντες αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση, την εκ του άρθρου 559 αρ. 1β' Κ.Πολ.Δ., πλημμέλεια, με την αιτίαση ότι: Η αναφερόμενη στην προσβαλλόμενη απόφαση ως παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά τους "Δεν ήταν ικανή, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας ...

να επιφέρει τη ζημία, ούτε την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση ... "ότι τα πραγματικά περιστατικά που η προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ως αποδειχθέντα δηλ. "οι παρεμβάσεις ... το 1997 και η παράλειψη στατικής μελέτης και μη υποβολή της στην Πολεοδομία, καθεαυτά, δεν ήταν ικανά, να θεωρηθούν, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ως πρόσφορη αιτία της κατάρρευσης του κτιρίου ή αποτροπής αυτής ...

και της ζημίας ...", "Τα ελαττώματα αυτά που προσδιορίζονται στην αναιρεσιβαλλόμενη και προκλήθηκαν κατά την κατασκευή του κτιρίου το 1977-1979, ήταν τόσο πολλά και τόσο σοβαρά ... ώστε λαμβανομένης υπόψη της έντασης του σεισμού, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας είναι βέβαιο ότι η οικοδομή θα κατέρρεε, ανεξαρτήτως των δικών τους επεμβάσεων ...

Η οικοδομή, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και με βάση τις παραδοχές της αναιρεσιβαλλόμενης ... δεν είχε ανάγκη μια μικρή οπή για να καταρρεύσει και θα κατέρρεε είτε ανοιγόταν η οπή είτε όχι ... Η συγκεκριμένη οπή ήταν ελάχιστης έκτασης (1,30 Χ 1,30 τ.μ) ... ώστε κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ... δεν μπορεί να επιδράσει στη στατικότητα του κτιρίου ...

Κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας οι επεμβάσεις τους και η αλλαγή χρήσης του παταριού δεν συνιστούν πρόσφορο αίτιο της ζημίας ... Ενόψει των ... δεκτών γενομένων ως αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών, η προσβαλλόμενη απόφαση με το να δεχθεί τη συνδρομή αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της διάνοιξης της οπής για ανελκυστήρα, τη συνδρομή υπαιτιότητας τους και τη συνδρομή αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της διάνοιξης της οπής για ανελκυστήρα και της αλλαγής χρήσης του παταριού του καταστήματος ...

το 1997 αφενός και της κατάρρευσης της οικοδομής και της ζημίας των αναιρεσιβλήτων αφετέρου, καθώς επίσης και τη συνδρομή υπαιτιότητας τους και αιτιώδους συναφείας μεταξύ της παράλειψης εκπόνησης στατικής μελέτης και υποβολής της στην Πολεοδομία για έκδοση αδείας και της αποτροπής κατάρρευσης του κτιρίου ...

παραβίασε τα διδάγματα της κοινής πείρας ..." Τα ανωτέρω όμως δεν αποτελούν διδάγματα της κοινής πείρας και πάντως δεν χρησιμοποιήθηκαν από το Εφετείο για την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή πραγματικών γεγονότων σε αυτούς, αλλά υπό την επίκληση αυτών οι αναιρεσείοντες, στην πραγματικότητα, πλήττουν την προσβαλλόμενη απόφαση, για παραβίαση διδαγμάτων κοινής πείρας, κατά την εκτίμηση των αποδείξεων.

Συνακόλουθα, ο εκ του άρθρου 559 αρ. 1 β` Κ.Πολ.Δ., αντίθετος, πρώτος λόγος της αίτησης αναίρεσης, κατά το πρώτο σκέλος του, είναι αβάσιμος.

Αβάσιμος, ως επί εσφαλμένης προϋποθέσεως θεμελιούμενος, είναι ο δεύτερος λόγος της αιτήσεως εκ του άρθρου 559 αρ. 8 και 19 Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο αποδίδονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι ρηθείσες αναιρετικές πλημμέλειες, για την απόρριψη ως αβάσιμης της προβληθείσας εκ μέρους των αναιρεσειόντων ενστάσεως συνυπαιτιότητος των δύο πρώτων εναγόντων και ήδη αναιρεσιβλήτων στην κατάρρευση, κατ' άρθρο 925 και 300 ΑΚ.

Και τούτο, προεχόντως διότι, κατά τα ανελέγκτως γενόμενα δεκτά από το Εφετείο, ουδόλως κατέρρευσε, κατά το σεισμό, το τμήμα που ευρίσκετο το κατάστημα συγκυριότητος των δύο πρώτων εναγόντων, ώστε να θεμελιωθεί νόμιμος λόγος ευθύνης τους από πτώση κτίσματος. Επί πλέον, δεν αποδόθηκε, κατά τούτο, πλημμελής συντήρηση ή ελαττωματική κατασκευή αυτού και των κοινοχρήστων μερών του, αλλ' αντιθέτως έγινε δεκτό ότι "Η απουσία υποστυλώματος σ' αυτό ήταν ήσσονος σημασίας, εφόσον στην περιοχή του κλιμακοστασίου υπήρχε τοιχοποιία και το κατακόρυφο φορτίο που του αναλογούσε ως προς τη διατομή του ήταν μικρότερο, είχε δε λιγότερα φορτία και λιγότερο εμβαδόν" και επί πλέον ότι "Ο μανδύας του ασανσέρ (που τοποθετήθηκε σε αποκατάσταση των ζημιών του 1981) έδρασε θετικά ...", ενώ ουδεμία εργασία πραγματοποιήθηκε κατά το έτος 1997 επ' αυτού.

Περαιτέρω, με βάση τις προεκτεθείσες παραδοχές, το Εφετείο προέβη σε ορθή υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών - που αναιρετικώς ανέλεγκτα έκρινε αποδεδειγμένα - στους κανόνες ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 914 επ. 922 ΑΚ, που εφάρμοσε, τους οποίους και δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή. Διέλαβε δε σχετικώς στην απόφαση του, σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που καθιστού δυνατό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των νομικών αυτών κανόνων και τον νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, αναφορικά με τη βασιμότητα της θεμελιούμενης, στις περί προστήσεως διατάξεις, ευθύνης καθόσον αφορά τις δύο πρώτες εναγόμενες, καθώς επίσης και για τη θεμελιούμενη για καθένα των λοιπών ευθύνη ως προστηθέντων απ' αυτές για την εκτέλεση του έργου.

Έτσι είναι εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος για την ορθή ή μη εφαρμογή των διατάξεων αυτών, τις οποίες ούτε ευθέως, ούτε εκ πλαγίου παραβίασε, τα αντίθετα δε υποστηριζόμενα από τους αναιρεσείοντες, με τον τρίτο λόγο του αναιρετηρίου, κατά το δεύτερο μέρος αυτού, εκ του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ., είναι αβάσιμα.

Οι λοιπές δε διαλαμβανόμενες στο λόγο αυτό αιτιάσεις όπως "Η ανάθεση επίσης της διεύθυνσης και επίβλεψης του έργου στον εργολάβο Δ. Δ. αποκλείει την άσκηση αυτών από τις δύο πρώτες ... Εξ άλλου, οι τέταρτος και πέμπτος ... που ... φέρονται ως προστηθέντες των δύο πρώτων ... θα είχαν τη δυνατότητα επέμβασης μόνο αν ήταν προστηθέντες των εργολάβων ...

στους οποίους είχε ανατεθεί η εκτέλεση του έργου ..." αποτελούν επιχειρήματα που συνάγονται από την αξιολόγηση και εκτίμηση των αποδείξεων και δεν ιδρύουν τον, από το άρθρο 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ., αναιρετικό λόγο, εφόσον το αποδεικτικό πόρισμα έχει διατυπωθεί σαφώς, υπό την επίφαση δε του ρηθέντος αναιρετικού λόγου, πλήττεται απαραδέκτως η ανεπίδεκτη αναιρετικού ελέγχου εκτίμηση των αποδείξεων από το δικαστήριο ουσίας.

Εξάλλου, το Εφετείο, δεν υπέπεσε στην αποδιδόμενη σ' αυτό, με τον ίδιο (τρίτο) λόγο του αναιρετηρίου, κατά το πρώτο μέρος του, πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ., καθόσον ο περί ελλείψεως επικλήσεως περιστατικών, θεμελιωτικών προστήσεως, αποτέλεσε λόγο έφεσης των αναιρεσειόντων και απορρίφθηκε ευθέως από το εφετείο, το οποίο εκ τούτου δεν έλαβε υπόψη πράγματα μη προταθέντα, τα αντίθετα δε υποστηριζόμενα με τον ρηθέντα αναιρετικό λόγο (εκ του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ) είναι αβάσιμα.

Αβάσιμος τέλος, είναι ο τέταρτος λόγος της αίτησης, με τον οποίο οι αναιρεσείοντες προσάπτουν στην προσβαλλόμενη την εκ του άρθρου 559 αρ.1 Κ.Πολ.Δ., πλημμέλεια με την αιτίαση ότι, υπάρχει πλήρης διάσταση, μεταξύ της απόφασης αυτής και της 353/2005 απόφασης του Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου Αθηνών, με την οποία οι τρίτος, τέταρτος και πέμπτος των αναιρεσειόντων κηρύχθηκαν αθώοι της αποδοθείσας σ' αυτούς αξιόποινης πράξης της ανθρωποκτονίας από αμέλεια των ενοίκων της εν λόγω οικοδομής.

Τούτο δε διότι, υπό τις παραδοχές της προσβαλλόμενης, κατά τις οποίες "... Ναι μεν οι άνω εκκαλούντες εναντίον των οποίων είχε ασκηθεί ποινική δίωξη για τα αδικήματα της ανθρωποκτονίας από πρόθεση, απόπειρας ανθρωποκτονίας με ενδεχόμενο δόλο κλπ με την υπ' αριθμ 353/2005 απόφαση του Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου ...

που κατέστη αμετάκλητη, απηλλάγησαν των άνω κατηγοριών ... κατά πλειοψηφία, όμως το άνω δικαστήριο απεφάνθη για τις ποινικές ευθύνες των εκεί κατηγορουμένων και όχι επί των αστικών ευθυνών τους εκ της αδικοπραξίας, σύμφωνα με τον αστικό κώδικα. Άλλωστε η ποινική απόφαση σε καμιά περίπτωση δεν δεσμεύει την απόφαση του παρόντος δικαστηρίου, που δικάζει τις πολιτικές αξιώσεις των εναγόντων, καθόσον αυτή δεν αποτελεί δεδικασμένο για το δικαστήριο ...

κατ' άρθρο 321 Κ.Πολ.Δ., αλλά χρησιμεύει μόνο για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων και τα αντίθετα υποστηριζόμενα ... είναι αβάσιμα ..." ουδόλως προκύπτει ηθελημένη παράβλεψη της προηγηθείσας, κατά πλειοψηφία, αθώωσης των, εκ των αναιρεσειόντων, φυσικών προσώπων, αλλ' αντιθέτως, ενόψει και του μη απολύτως ταυτόσημου των άνω δικών, συνεκτίμηση και συναξιολόγησή της, ως τεκμηρίου, μαζί με τις λοιπές αποδείξεις, κατά το ισχύον δικονομικό μας σύστημα, στα πλαίσια πολιτικής δίκης, μη δεσμευόμενης από το δεδικασμένο που απορρέει από την ποινική.

Κατά συνέπεια, πρέπει η κρινόμενη αίτηση να απορριφθεί και να επιβληθούν στους αναιρεσείοντες, λόγω της ήττας τους, τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων που κατέθεσαν προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2-5-2011 αίτηση των: 1. Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΚΑΡΦΟΥΡ - Μ. Ανώνυμη Εταιρεία Γενικού Εμπορίου, Εκμεταλλεύσεως Εμπορικών Εγκαταστάσεων και Επιχειρήσεων", 2. Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "DIA HELLAS Ανώνυμη Εταιρεία Γενικών Πωλήσεων, Εμπορικών Υπηρεσιών και Ίδρυσης και Οργάνωσης Εμπορικών Καταστημάτων", 3. Δ. Δ., 4. Π. Γ., 5. Δ. Μ. για αναίρεση της 456/2011 απόφασης του Εφετείου Αθηνών Επιβάλλει στους αναιρεσείοντες τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, στις 18 Ιουνίου 2013.

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 6 Σεπτεμβρίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ