Supreme Court dismisses appeal against insurance company's claim for subrogation against driver without license.

Απόφαση 1774 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1774/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη(κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Σεπτεμβρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χαρίλαο Κοψαχείλη και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Εδρεύουσας στα Μελίσσια Αττικής ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ ΑΕ" που εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Τριανταφυλλίδη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6/4/2004 αγωγή προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη και την από 3/6/2004 παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λάρισας και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 523/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 159/2007 οριστική του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 19/7/2007 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Πολυζωγόπουλος, ανέγνωσε την από 5/9/2008 έκθεση του τότε Αρεοπαγίτη και νυν Aντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Γεωργίου Πετράκη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Το άρθρο 361 του ΑΚ ορίζει, ότι για τη σύσταση ή αλλοίωση ενοχής με δικαιοπραξία απαιτείται σύμβαση, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά. Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό και προς εκείνη του άρθρου 11 παρ. 1 του Ν. 489/1976, προκύπτει, ότι μεταξύ ασφαλιστή και ασφαλισμένου μπορεί έγκυρα να συμφωνηθεί, ότι αποκλείεται η κάλυψη από τον ασφαλιστή των ζημιών, που προκαλούνται από την κυκλοφορία του αυτοκινήτου, όταν τούτο οδηγείται από οδηγό, ο οποίος δεν έχει την, από το νόμο και για την κατηγορία του οχήματος, το οποίο οδηγεί, προβλεπόμενη άδεια οδήγησης.

Η συνομολόγηση του όρου αυτού δεν απαλλάσσει μεν τον ασφαλιστή της υποχρέωσής του να αποζημιώσει τον ζημιωθέντα τρίτο, παρέχει όμως στον ασφαλιστή το δικαίωμα να εναγάγει τον ασφαλισμένο του και να ζητήσει από αυτόν, ό,τι κατέβαλε στον ζημιωθέντα τρίτο για την αποκατάσταση της ζημίας, που ο τελευταίος υπέστη.

Η συνομολόγηση του παραπάνω όρου, που παρέχει στον ασφαλιστή δικαίωμα αναγωγής κατά του ασφαλισμένου, μπορεί να γίνει είτε με την ενσωμάτωση του όρου αυτού στη σύμβαση ασφάλισης, είτε με παραπομπή της σύμβασης ασφάλισης στους όρους της Κ4/585/5.4.1978 απόφασης του Υπουργείου Εμπορίου, η οποία έχει δημοσιευθεί στο 795/1978 ΦΕΚ (τεύχος ΑΕ και ΕΤΕ) και ορίζει στο άρθρο 25 περ. 6 ότι "αποκλείονται της ασφαλίσεως ζημίαι προξενούμεναι υπό οδηγού μη έχοντας την υπό του νόμου και δια την κατηγορίαν του οχήματος, το οποίον οδηγεί, προβλεπομένην άδειαν οδηγήσεως".

Η παραπομπή μπορεί επίσης να γίνει απευθείας στο εν λόγω ΦΕΚ, που περιέχει την υπουργική αυτή απόφαση με όλους τους όρους της, αφού μέσω της αναφοράς αυτής είναι δυνατή και η γνώση του περιεχομένου της Κ4/585/1978 υπουργικής απόφασης. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 2 παρ. 1 του Ν. 2696/1999 (Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας), αυτοκίνητο ή αυτοκίνητο όχημα είναι το μηχανοκίνητο όχημα, το οποίο χρησιμοποιείται κυρίως για τη μεταφορά προσώπων ή πραγμάτων ή για τη ρυμούλκηση στις οδούς οχημάτων, που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά προσώπων ή πραγμάτων, διακρίνεται δε σε αυτοκίνητο δημόσιας χρήσης, αυτοκίνητο επιβατικό, αυτοκίνητο ιδιωτικής χρήσης κλπ, ενώ μηχάνημα αγροτικό είναι το μηχανοκίνητο όχημα, που προορίζεται κυρίως για την εκτέλεση γεωργικών εργασιών ή για τη ρυμούλκηση μηχανημάτων, που χρησιμοποιούνται για τον αυτό σκοπό, ή άλλων ρυμουλκουμένων, που προορίζονται για γεωργικές μεταφορές, ο όρος δε αυτός περιλαμβάνει α) τους γεωργικούς ελκυστήρες κάθε μορφής και β) τις αυτοπροωθούμενες μηχανές εκτέλεσης γεωργικών εργασιών.

Εξάλλου, με το άρθρο 94 παρ. 1 και 5 του ίδιου άνω ΚΟΚ, καθορίζονται οι κατηγορίες των αδειών οδήγησης αυτοκινήτων, τρίτροχων οχημάτων και μοτοσικλετών και προβλέπεται ποινική κύρωση για όποιον οδηγεί τέτοιο όχημα χωρίς να έχει εκδοθεί νόμιμα στο όνομά του η κατάλληλη άδεια οδήγησής του? ενώ με το άρθρο 97 παρ. 1 εδ.

α' και 3 ορίζεται, ότι δεν επιτρέπεται σε κανέναν να οδηγεί αγροτικό μηχάνημα, αν δεν έχει την κατά νόμο άδεια οδήγησης, αυτός δε που οδηγεί αγροτικό μηχάνημα χωρίς να έχει νόμιμη άδεια οδήγησης τιμωρείται με την καθοριζόμενη ποινή. Από τις παραπάνω διατάξεις του ΚΟΚ συνάγεται ότι το αγροτικό μηχάνημα αποτελεί διαφορετική από το αυτοκίνητο κατηγορία οχήματος και ότι για την οδήγησή του απαιτείται η έκδοση ιδιαίτερης άδειας, η οποία δεν αναπληρώνεται - καλύπτεται από την άδεια οδήγησης αυτοκινήτου.

Τέλος κατά το άρθρο 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, λόγο αναιρέσεως συνιστά η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, η οποία υπάρχει όταν λάβει χώρα ψευδής ερμηνεία ή εσφαλμένη εφαρμογή κανόνα ουσιαστικού δικαίου. Ψευδής ερμηνεία είναι η απόδοση στο συγκεκριμένο κανόνα μη αληθινής και μη αρμόζουσας έννοιας, εσφαλμένη δε ή μη ορθή εφαρμογή είναι η εφαρμογή κάποιου κανόνα ουσιαστικού δικαίου αν και δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του ή μη εφαρμογή εφαρμοστέου κανόνα, ενώ συνέτρεχαν οι νόμιμες προϋποθέσεις του. 'Ελλειψη δε νόμιμη βάσης της αποφάσεως που ιδρύει τον προβλεπόμενο από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης, υπάρχει όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα αναγκαία περιστατικά για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση ως προς τη συνδρομή των νομίμων όρων και προϋποθέσεων της διατάξεως που εφαρμόσθηκε ή για τη μη συνδρομή τους που αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ελλειπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες στο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά κα έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Αντίθετα, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση του εξαγομένου απ' αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός εάν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Στη προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε ανελέγκτως ότι, αναφορικά με την παρεμπίπτουσα αγωγή της αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας, απεδείχθησαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά : "................. : "Την 20-4-2003 περί ώραν 5ην απογευματινή ο δεύτερος των εναγόντων, 25ετής τότε, οδηγούσε εις την πόλη των ...

και επί της διπλής κατευθύνσεως οδού ... με κατεύθυνση προς το κέντρον της πόλεως την υπ' αριθμ. κυκλ. ..... IX δίκυκλη μοτοσυκλέτα κυριότητος της πρώτης των εναγόντων, ο δε εναγόμενος και ήδη αναιρεσείων οδηγούσε το κυριότητός του υπ' αριθμ. κυκλ. ..... αγροτικό μηχάνημα και εκινείτο επί της -καθέτου προς την άνω οδόν- οδού ... . 'Οταν έφθασε εις την συμβολήν των προπεριγραφομένων οδών πραγματοποίησε στροφή αριστερά προκειμένου να εισέλθει εις την οδόν ..., η οποία ήτο οδός με προτεραιότητα κινήσεως και, χωρίς να ανακόψει την ταχύτητα του αγροτικού μηχανήματος και να ελέγξει την κίνηση των επί της οδού ...

κινουμένων οχημάτων, κινήθηκε εις το ρεύμα πορείας του ενάγοντος αντί να καταλάβει το άκρον δεξιό τμήμα της οδού (...) με αποτέλεσμα να ανακόψει την κίνηση της κινούμενης επί της οδού μοτοσυκλέτας, η οποία προσέκρουσε με το πλάγιο αριστερό τμήμα της εις τον οπίσθιον αριστερόν τροχόν του αγροτικού μηχανήματος και εν συνεχεία επέπεσε σε χαμηλό τοιχείο εις την συμβολήν των άνω οδών, προκλήθηκαν δε εις αμφότερα τα οχήματα υλικές ζημίες ... .

Εκ πάντων των προδιαληφθέντων απεδείχθη ότι υπαίτιος εις την επέλευση του αποτελέσματος των υλικών ζημιών της δικύκλου μοτοσυκλέτας είναι αποκλειστικές ο πρώτος εναγόμενος 74ετής οδηγός του αγροτικού μηχανήματος, ασφαλισμένου εις την δευτέραν εναγομένην ασφαλιστικήν εταιρίαν, στερούμενος και της απαιτουμένης αδείας ικανότητος οδηγήσεως αγροτικού μηχανήματος ... .

Περαιτέρω, απεδείχθη ότι εις την μεταξύ της ασφαλιστικής εταιρίας, ασκήσασας νόμιμη ... περμπίπτουσα αγωγή κατά του ασφαλισμένου οδηγού του γεωργικού μηχανήματος, και του τελευταίου συναφθείαα σύμβαση ασφαλίσεως, συνομολογήθηκε ο όρος περί αποκλεισμού της ευθύνης της εναγούσης ασφαλιστικής εταιρείας εις περίπτωση προκλήσεως ατυχήματος από οδηγόν στερούμενον αδείας ικανότητος οδηγήσεως δια το ζημιογόνον αγροτικό μηχάνημα κατά την έννοιαν του άρθρου 97 ΚΟΚ και, δια της παραπομπής της συμβάσεως ασφαλίσεως εις το κείμενον της ΚΑ/585/1978 αποφάσεως του Υπουργού Εμπορίου, ο περιοριστικός όρος της ασφαλιστικής καλύψεως του άρθρου 25 παρ. 6 της αποφάσεως απέκτησε συμβατικήν ισχύν :

Ο ισχυρισμός του εναγομένου 74ετούς οδηγού ότι απέκτησε την 14-10-2003, ήτοι μήνες μετά το επίδικο ατύχημα, την άδεια ικανότητος οδηγήσεως γεωργικού ελκυστήρα, ότι κατείχε από ετών άδεια ικανότητος οδηγήσεως οχημάτων β' και γ' κατηγορίας κρίνεται αβάσιμος κατ' ουσίαν και πρέπει να γίνει δεκτή και ως βάσιμη η παρεμπίπτουσα αγωγή της ασφαλιστικής εταιρείας, υποχρεωθεί δε ο εναγόμενοι εις την καταβολήν εις αυτήν του ποσού το οποίο η τελευταία θα υποχρεωθεί να καταβάλει εις τους ενάγοντες.

Απόρριψαν το πρωτοβάθμιον Δικαστήριον την προδιαληφθείσα αγωγήν ως αβάσιμη κατ' ουσίαν με την ατιολογίαν ότι το επίδικο ατύχημα οφείλεται όχι εις έλλειψη απειρίας ως προς τον τρόπον οδηγήσεως αλλά σε στιγμιαία έλλειψη προσοχής του εναγομένου οδηγού, έσφαλε περί την εφαρμογήν του Νόμου (άρθρ. 97 Ν. 2069/1999) και εκτίμηση των αποδείξεων, καθόσον η παράβαση αυτή του ΚΟΚ τελεί εις αιτιώδη συνάφεια με την επέλευση του προπεριγραφομενου ατυχήματος, οφειλομένου εις αποκλειστικήν υπαιτιότητα του εναγομένου οδηγού ...".

Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο έκρινε ως ουσιαστικά βάσιμη την έφεση της αναιρεσίβλητης κατά της πρωτόδικης απόφασης που είχε απορρίψει την παρπεμπίπτουσα αγωγή της κατά του αναιρεσείοντος. 'Ετσι, αφού εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, που εκδόθηκε επί της παρεμπίπτουσας αγωγής, στη συνέχεια, κράτησε και δίκασε την υπόθεση κατ' ουσίαν και δέχτηκε την ως άνω αγωγή υποχρεώνοντας τον αναιρεσείοντα να καταβάλει στην αναιρεσίβλητη το ποσό των 11.244,40 ευρώ, που υποχρεώθηκε αυτή να καταβάλει στους κυρίως ενάγοντες.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις ουσιαστικού δικαίου που προαναφέρθηκαν, διέλαβε δε στην προσβαλλόμενη απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες για τα κρίσιμα ζητήματα της υπάρξεως λόγου απαλλαγής της αναιρεσίβλητης και της συνδρομής αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της ελλείψεως άδειας οδηγήσεως και του ατυχήματος, που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή όχι εφαρμογή των διατάξεων ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκαν.

Επομένως, δεν υπέπεσε στις αποδιδόμενες πλημμέλειες από τα εδάφια 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και οι λόγοι αναιρέσεως, με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 19-7-2007 αίτηση του Χ για αναίρεση της 159/2007 αποφάσεως του Εφετείου Λάρισας.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 14 Οκτωβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 11 Νοεμβρίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ