Supreme Court dismisses appeal in construction contract case where budget accuracy was not guaranteed by contractor.

Απόφαση 1773 / 2006 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1773/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Ρωμύλο Κεδίκογλου, Πρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασίλειο Ρήγα, Γεώργιο Καλαμίδα, Δημήτριο Κανελλόπουλο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 9 Οκτωβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ :

Του αναιρεσείοντος : ....., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αναστάσιο Δημητρούκα.

Του αναιρεσιβλήτου : ...., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωσήφ Λογγινίδη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις με αριθμούς έκθ. κατάθεσης 19315/1999 και 17149/1998 αγωγές, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 22562/1999 μη οριστική και 9210/2002 οριστική του ίδιου δικαστηρίου. Κατατέθηκε επίσης η με αριθμό έκθ. κατάθεσης 44005/1999 αγωγή ενώπιον του ως άνω Δικαστηρίου, επί της οποίας εκδόθηκε η 9209/2002 μη οριστική απόφαση, με την οποία παραπέμφθηκε η υπόθεση στο καθ' ύλην αρμόδιο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Τέλος εκδόθηκε η 2658/2004 οριστική απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, την αναίρεση της οποίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 9 Νοεμβρίου 2004 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Καλαμίδας ανέγνωσε την από 22 Σεπτεμβρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως . Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Τα άρθρα 696-697 του Α.Κ. ρυθμίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των συμβαλλομένων όταν το ύψος της αμοιβής του εργολάβου καθορίσθηκε επί τη βάσει προϋπολογισμού. Σε αμφότερες τις διατάξεις ο προϋπολογισμός αποτελεί περιεχόμενο της συμβάσεως ,η διαφορά όμως έγκειται στο ότι, στην Α.Κ. 696 ο εργολάβος εγγυήθηκε ρητά την ακρίβεια του προϋπολογισμού, ενώ στην Α.Κ.697 ο εργολάβος συνέταξε απλώς ενδεικτικό προϋπολογισμό και δεν εγγυήθηκε την ακρίβεια αυτού.

Ο προϋπολογισμός είναι πίνακας (έγγραφος, αλλά μπορεί να είναι και προφορικός) που καταρτίζεται πριν από την εκτέλεση του έργου και περιέχει υπολογισμό του κόστους αυτού, λεπτομερή έκθεση των εργασιών που πρέπει να εκτελεσθούν και των υλικών που θα χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή του έργου και που καθορίζει τις κατ ιδίαν αξίες αυτών σε συμβατικώς καθορισμένες κατηγορίες μονάδων μήκους, επιφάνειας, όγκου, κ.λ.π.

Στις αξίες αυτές περιλαμβάνονται τόσο οι δαπάνες, όσο και η καθαρή αμοιβή του εργολάβου. Η συνολική εκτίμηση για το κόστος του έργου δεν αρκεί και δεν συνιστά προϋπολογισμό κατά την έννοια των άνω διατάξεων. Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, όπως από την προσβαλλομένη προκύπτει, δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα.

Ο αναιρεσείων και η σύζυγός του, συγκύριοι κατά 50% εξ αδιαιρέτου έκαστος του αναφερόμενου οικοπέδου, που βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη, αποφάσισαν να ανεγείρουν επ' αυτού τριώροφη κατοικία. Ότι, προς το σκοπό αυτό, άρχισαν διαπραγματεύσεις με τον αναιρεσίβλητο, προκειμένου να αναλάβει αυτός, ως εργολάβος, την κατασκευή (εκτέλεση) του σκελετού της εν λόγω οικοδομής.

Ότι, στις 10-7-1997 οι ανωτέρω συνήψαν σύμβαση έργου, υπογράφοντας το υπό ίδια ημερομηνία συμφωνητικό, σύμφωνα με το οποίο η αμοιβή του εργολάβου θα ανερχόταν σε 55.000 δραχμές το κυβικό μέτρο. Ότι, οι άνω ιδιοκτήτες του οικοπέδου (εργοδότες) ζήτησαν από τον εργολάβο να συμφωνήσουν σε κόστος που να είναι το ανώτατο για την αμοιβή του και αυτό να γραφεί σε νέο συμφωνητικό.

Ότι, μετά από επίσκεψη των εργοδοτών και του εργολάβου στο οικόπεδο υπολογίσθηκε από αυτούς, με πρόχειρους υπολογισμούς, ότι το οπλισμένο σκυρόδεμα που θα απαιτείτο για το σκελετό του έργου δεν θα υπερέβαινε τα διακόσια με διακόσια είκοσι κυβικά μέτρα. Ότι, μετά από αυτά, ο εργολάβος δέχθηκε να υπογραφεί νέο, τροποποιητικό του πρώτου, συμφωνητικό, στο οποίο να αναγράφεται και ο όρος ότι η συνολική δαπάνη του έργου δεν θα υπερέβαινε το κόστος των 11.000.000 δραχμών.

Ότι, έτσι, στις 4-10-1997 συντάχθηκε και υπογράφηκε από τους ανωτέρω το ταυτόχρονο ιδιωτικό συμφωνητικό, το οποίο είναι επανάληψη του πρώτου, με την προσθήκη του άνω όρου. Ότι, ειδικώτερα, σύμφωνα με το τελευταίο αυτό συμφωνητικό, οι διάδικοι συμφώνησαν και ο εργολάβος ανέλαβε την υποχρέωση κατασκευής του σκελετού από οπλισμένο σκυρόδεμα της άνω οικοδομής με την τιμή των 55.000 δρχ.

ανά κυβικό μέτρο οπλισμένου σκυροδέματος και σε καμμία περίπτωση η συνολική δαπάνη δεν θα υπερβεί το κόστος των 11.000.000 δραχμών. Ότι, στις 10-10-1997 ο εργολάβος προέβη στην εκσκαφή του οικοπέδου, κατά την οποία ο εμπειροτέχνης κατασκευαστής του σκελετού ....., στον οποίο είχε αναθέσει την κατασκευή ο εργολάβος, ανέφερε στους διαδίκους και τον επιβλέποντα μηχανικό, ότι θα απαιτούνταν για το σκελετό της οικοδομής 300 κυβικά μέτρα σκυροδέματος και όχι 200 με 220 που είχαν υπολογίσει αυτοί.

Ότι, μετά την εκσκαφή, ο εργολάβος, αφού διαπίστωσε ότι το βάθος των τοιχείων ήταν 7,10 μέτρα, βεβαιώθηκε ότι θα απαιτούνταν πάνω από τριακόσια κυβικά μέτρα σκυροδέματος. Ότι, την βεβαιότητα αυτή ανέφερε στους εργοδότες και τότε οι διάδικοι συμφώνησαν η αμοιβή του εργολάβου να υπολογισθεί με βάση τη συμφωνηθείσα τιμή των 55.000 δραχμών το κυβικό μέτρο του σκυροδέματος που θα απαιτούνταν, χωρίς τον περιορισμό του ανωτάτου κόστους των 11.000.000 δραχμών.

Ότι, μέχρι της 7-1-1998 ο εργολάβος είχε κατασκευάσει το μεγαλύτερο μέρος του έργου και οι εργοδότες είχαν καταβάλει το ποσό των 13.446.618 δραχμών. Ότι στις 8-1-1998 οι διάδικοι συμφώνησαν προφορικά (άρθρο 361 Α.Κ.) "να καταργήσουν τη συμφωνηθείσα μεταξύ τους σύμβαση έργου και να λυθεί έτσι αυτή και να διακόψουν τη συνεργασία τους".

Ότι, μέχρι τότε, ο εργολάβος είχε χρησιμοποιήσει για την εκτέλεση του έργου διακόσια ογδόντα ένα (281) κυβικά μέτρα οπλισμένου σκυροδέματος, για το οποίο η συνολικά δικαιούμενη από αυτόν αμοιβή ανέρχεται σε 15.455.000 δραχμές (281Χ55.000= 15.455.000 δραχμές). Ότι, επομένως, οι εργοδότες, που είχαν καταβάλει 13.446.618 δραχμές, οφείλουν στον εργολάβο το εκ δραχμών 2.008.382 υπόλοιπο της αμοιβής του (15.455.000-13.446.618=2.008.382).

Κατ ακολουθίαν των παραδοχών αυτών, το Εφετείο δέχθηκε την έφεση του εργολάβου, εξαφάνισε την εκκληθείσα απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου και ακολούθως, αφού απέρριψε την αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος και της συζύγου του (εργοδοτών),δέχθηκε εν μέρει την αγωγή του εργολάβου και υποχρέωσε τους εργοδότες (ιδιοκτήτες του άνω οικοπέδου) να καταβάλλουν στον εργολάβο ισομερώς το ποσό των 5.894,74 ευρώ, ως υπόλοιπο της συμφωνηθείσης και δικαιουμένης αμοιβής του.

Σύμφωνα με τις άνω παραδοχές, η ανωτέρω σύμβαση έργου δεν καταρτίσθηκε και η αμοιβή του εργολάβου δεν καθορίσθηκε με βάση προϋπολογισμό ,υπό την εκτεθείσα στη μείζονα σκέψη έννοια, του οποίου την ακρίβεια εγγυήθηκε ρητά ο εργολάβος, ούτε περιεχόμενο της συμβάσεως αυτής ήταν η ύπαρξη ενδεικτικού προϋπολογισμού, υπό την ίδια ως άνω έννοια, του οποίου την ακρίβεια δεν εγγυήθηκε ο εργολάβος.

Επομένως, κατά τις παραδοχές αυτές, δεν είναι εφαρμοστέες στη συγκεκριμένη σύμβαση έργου οι διατάξεις των άρθρων 696-697 του Α.Κ. Με τον πρώτο λόγο της αναιρέσεως, ο αναιρεσείων προβάλλει ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση έλαβε υπόψη ισχυρισμό που δεν προτάθηκε και έχει ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ήτοι έλαβε υπόψη τον μη προταθέντα ισχυρισμό ότι ο ήδη αναιρεσίβλητος χωρίς υπαίτια καθυστέρηση ειδοποίησε τους εργοδότες για την εμφανισθείσα κατά την εκτέλεση της σύμβασης ανάγκη υπέρβασης του προϋπολογισμού και έτσι υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ.8 του Κ.Πολ.Δ.Από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τον άνω μη προταθέντα ισχυρισμό (ο οποίος, ενόψει της μη εν προκειμένω εφαρμογής του άρθρου 697 Α.Κ., ήταν μη νόμιμος) και επομένως δεν υπέπεσε στην προβαλλόμενη αναιρετική πλημμέλεια.

Κατ΄ ακολουθίαν, ο εκ του άρθρου 559 αρ.8 του Κ.Πολ.Δ. λόγος αυτός της αναιρέσεως είναι αβάσιμος.

Ο εκ του άρθρου 559 αριθ.10 του Κ.Πολ.Δ. λόγος αναιρέσεως, ότι το Εφετείο δέχθηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς αποδειξη, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, αν από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι το άνω δικαστήριο την ουσιαστική κρίση του σχημάτισε από τα μνημονευόμενα σ αυτή (απόφαση) αποδεικτικά μέσα (Α.Π.575/1978).Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, όπως από αυτή προκύπτει, λαβούσα υπόψη τα μνημονευόμενα από αυτή αποδεικτικά μέσα, ήτοι τις ένορκες καταθέσεις των εξετασθέντων μαρτύρων των διαδίκων, τα με επίκληση προσαχθέντα από αυτούς έγγραφα, ως και την έκθεση πραγματογνωμοσύνης του διορισθέντος με την πρωτόδικη μη οριστική 22562/1999 απόφαση πραγματογνώμονος Π. Τσουμάνη σχημάτισε την ουσιαστική κρίση της και κατέληξε στο αποδεικτικό της πόρισμα. Επομένως, η προσβαλλομένη δεν δέχθηκε παρά το νόμο πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη και ο εκ του άρθρου 559 αρ.10 του Κ.Πολ.Δ. αντίθετος δεύτερος (τελευταίος) λόγος της αναιρέσεως είναι αβάσιμος. Ο ίδιος λόγος, κατά το μέρος του με το οποίο, υπό την επίκληση του, πλήττεται η από το Εφετείο ανέλεγκτη κρίση περί τα πράγματα (Κ.Πολ.Δ. 561 παρ.1),είναι απαράδεκτος (Α.Π.941/1992).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΣ

Απορρίπτει την από 9-11-2004 αίτηση του ...... για αναίρεση της 2658/2004 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατόν εβδομήντα (1.170,0) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 20 Οκτωβρίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 8 Νοεμβρίου 2006.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ