Supreme Court suspends appeal judgment and orders summons of absent creditors in debt restructuring case.

Απόφαση 1767 / 2024 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1767/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασημίνα Υφαντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βρυσηίδα Θωμάτου, Ευτύχιο Νικόπουλο, Βαρβάρα Πάπαρη και Φωτεινή Μηλιώνη - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 4 Μαρτίου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Γ. Φ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, 2) Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, ως εκπροσώπου του Ελληνικού Δημοσίου που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Διοικητή της, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον Παναγιώτη Αθανασούλη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ν. Κ. του Π., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αριστομένη Σκούληκα με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από .../2015 αίτηση του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Καλαμάτας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: .../2016 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και .../2017 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από .../2017 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 769 ΚΠολΔ, που ορίζει τους δικαιούμενους να ασκήσουν αναίρεση στη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας, "αναίρεση έχουν δικαίωμα να ασκήσουν, και αν νίκησαν, ο αιτών, εκείνος κατά του οποίου στρέφεται η αίτηση, ο εκκαλών, ο εφεσίβλητος, εκείνοι που άσκησαν κύρια και πρόσθετη παρέμβαση και οι καθολικοί και ειδικοί διάδοχοί τους, καθώς και ο εισαγγελέας πρωτοδικών.

Οι διατάξεις του άρθρου 762 εφαρμόζονται και εδώ". Ως προς την παθητική νομιμοποίηση, η παρούσα διάταξη παραπέμπει στο άρθρο 762 του ΚΠολΔ, που ρυθμίζει την παθητική νομιμοποίηση της έφεσης κατά των αποφάσεων οι οποίες εκδίδονται κατά την ειδική διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας, και συνεπώς, η διάταξη αυτή, που ορίζει ότι "αν περισσότεροι έλαβαν μέρος στην πρωτόδικη δίκη, η έφεση που ασκεί ένας από αυτούς απευθύνεται κατά των άλλων ή των καθολικών διαδόχων ή των κληρονόμων τους", εφαρμόζεται και για την παθητική νομιμοποίηση της αναίρεσης κατά των αποφάσεων που εκδίδονται κατά τη διαδικασία αυτή.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 748 παρ. 3 εδ. α` του ΚΠολΔ, η οποία εφαρμόζεται και στα ένδικα μέσα (άρθρο 760 εδ. α` του ΚΠολΔ), το δικαστήριο που είναι αρμόδιο να δικάσει το ένδικο μέσο, επομένως και την αναίρεση, κατά απόφασης που εκδίδεται κατά την εκουσία δικαιοδοσία, μπορεί να διατάξει την κλήτευση τρίτων που έχουν έννομο συμφέρον από τη δίκη, το οποίο μπορεί να στηρίζεται και στο γεγονός ότι η ισχύς της απόφασης που θα εκδοθεί στη δίκη αυτή εκτείνεται και στις έννομες σχέσεις αυτού, οπότε εφαρμόζονται τα άρθρα 76, 77, 78 ΚΠολΔ για την αναγκαστική ομοδικία.

Eπομένως, το δικαστήριο που είναι αρμόδιο να δικάσει το ένδικο μέσο, μπορεί, σύμφωνα με την ως άνω διάταξη του άρθρου 748 παρ. 3 του ΚΠολΔ, να επιβάλλει την κλήτευση και του διαδίκου που είχε λάβει μέρος είτε μόνον ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου είτε και στην κατ` έφεση δίκη, κατά του οποίου (διαδίκου) δεν απευθύνεται το ένδικο μέσο της αναίρεσης.

Τούτο δικαιολογείται από το γεγονός ότι το άρθρο 748 παρ. 3 του ΚΠολΔ, στο οποίο παραπέμπει το άρθρο 760 του ΚΠολΔ, δεν καταλαμβάνει μόνο τους τρίτους που δεν κατέστησαν διάδικοι στη δίκη, αλλά και τους διαδίκους που έλαβαν μέρος σ` αυτήν και κατά των οποίων δεν στρέφεται η αίτηση αναίρεσης (Ολ.ΑΠ 6/1999, ΑΠ 491/1999).

Εξάλλου, οι διατάξεις περί ομοδικίας του ΚΠολΔ εφαρμόζονται και στη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας (ΚΠολΔ 741). Στη ρύθμιση οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων, ο δεσμός που συνδέει τους πιστωτές του αιτούντος - οφειλέτη, ενόψει του ότι η ισχύς της απόφασης που θα εκδοθεί εκτείνεται σε όλους τους "μετέχοντες στη δίκη" πιστωτές, είναι αυτός της αναγκαστικής παθητικής ομοδικίας (άρθρο 76 παρ. 1 περ.

β` του ΚΠολΔ, ΑΠ 1098/2024, ΑΠ 273/2023, ΑΠ 128/2019, ΑΠ 1049/2017). Στην εκουσία δικαιοδοσία - κατά την ορθότερη γνώμη - δεν εφαρμόζεται, όπως στην αμφισβητούμενη, η διάταξη του άρθρου 76 παράγραφος 1 εδάφιο τελευταίο του ΚΠολΔ, κατά την οποία "οι ομόδικοι που μετέχουν νόμιμα στη δίκη ή έχουν προσεπικληθεί, αν δεν παραστούν, θεωρούνται ότι αντιπροσωπεύονται από εκείνους που παρίστανται".

Και τούτο διότι η έκταση του επηρεασμού στις έννομες σχέσεις του αιτούντος και των άλλων ενδιαφερομένων είναι διάφορη. Ειδικά, στο Ν. 3869/2010 (Φ.Ε.Κ. Α` 130/2010) "Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων και άλλες διατάξεις", δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής η ανωτέρω διάταξη, για το λόγο ότι συντρέχουν αντίθετα συμφέροντα των πιστωτών (ΑΠ 1487/2022, ΑΠ 757/2019).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή, κατ` άρθρ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δικογραφίας, προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την από 24-12-2015 αίτησή του ενώπιον του Ειρηνοδικείου Καλαμάτας, ο αιτών οφειλέτης και ήδη αναιρεσίβλητος ζήτησε τη δικαστική ρύθμιση των οφειλών του, κατά τις διατάξεις του Ν. 3869/2010, έναντι των καθ' ων η αίτηση τριών (3) πιστωτών του, ήτοι α) της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία " ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ", β) του Ελληνικού Δημοσίου και γ) του Οργανισμού Ασφάλισης Ελευθέρων Επαγγελματιών (Ο.Α.Ε.Ε.).

Η αίτηση έγινε εν μέρει δεκτή έναντι όλων των καθ` ων πιστωτών με την .../2016 απόφαση του άνω Δικαστηρίου, που εκδόθηκε κατ` αντιμωλίαν των διαδίκων. Κατά της απόφασης αυτής, το δεύτερο των καθ` ων και ήδη αναιρεσείον, Ελληνικό Δημόσιο, άσκησε την από 8.2.2017 έφεσή του, την οποία απηύθυνε κατά του αιτούντος και ήδη αναιρεσιβλήτου και κοινοποίησε το δικόγραφό της (έφεσης) και στην πρώτη των καθ` ων η αίτηση τράπεζα (το τρίτο των καθ' ων νομικό πρόσωπο με την επωνυμία "Οργανισμός Ασφάλισης Ελευθέρων Επαγγελματιών (Ο.Α.Ε.Ε.)" εμφανίσθηκε αυτοβούλως ενώπιον του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου, χωρίς ωστόσο να λάβει μέρος κανονικά στη δίκη).

Επί της έφεσης εκδόθηκε η προσβαλλόμενη με αριθ. .../2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας, με την οποία η έφεση έγινε τυπικά δεκτή και απορρίφθηκε κατ` ουσίαν. Κατά της απόφασης αυτής ασκεί αναίρεση το Ελληνικό Δημόσιο, καθ' ό μέρος το αφορά, το οποίο όμως κεφάλαιο συνέχεται με την όλη διευθέτηση των οφειλών του αιτούντος έναντι του συνόλου των πιστωτών του, κατά των οποίων έστρεψε την αίτησή του.

Ακολούθως, το αναιρεσείον δεν επικαλείται, ούτε αποδεικνύει, ότι αντίγραφο της αίτησης αναίρεσης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, επιδόθηκε στην πρώτη και στο τρίτο των καθ` ων στην από 24.12.2015 αίτηση (ενώπιον του Ειρηνοδικείου Καλαμάτας), α) ανώνυμη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία " ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ" και β) νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "Οργανισμός Ασφάλισης Ελευθέρων Επαγγελματιών (Ο.Α.Ε.Ε.)", ούτε άλλωστε οι άνω καθ' ων παραστάθηκαν αυτοβούλως κατά την εκφώνηση και συζήτηση της αίτησης από το οικείο πινάκιο, κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο.

Ωστόσο, ενόψει του ότι έχουν έννομο συμφέρον από τη δίκη, αφού αυτή αφορά σε ρύθμιση οφειλών υπερχρεωμένου φυσικού προσώπου σύμφωνα με το Ν. 3869/2010, κατά την οποία, ο δεσμός που συνδέει τους πιστωτές του αιτούντος - οφειλέτη, ενόψει του ότι η ισχύς της απόφασης που θα εκδοθεί εκτείνεται σε όλους τους "μετέχοντες στη δίκη" πιστωτές, είναι αυτός της αναγκαστικής παθητικής ομοδικίας (άρθρο 76 παρ. 1 περ.

β` του ΚΠολΔ) και έχουν οι εν λόγω πιστωτές μεταξύ τους αντίθετα συμφέροντα, πρέπει να αναβληθεί η κρίση του δικαστηρίου επί της αίτησης αναίρεσης και να διαταχθεί, με επιμέλεια του επιμελέστερου των διαδίκων κατά τη νέα συζήτηση της υπόθεσης, η κλήτευση των άνω καθ` ων η αίτηση, όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναβάλλει την έκδοση της οριστικής του απόφασης επί της αίτησης για αναίρεση της υπ` αριθ. .../2017 απόφασης του ως Εφετείου δικάσαντος Μονομελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας.

Διατάσσει την κλήτευση, με επιμέλεια του επιμελέστερου των διαδίκων, των μη διαδίκων στην παρούσα δίκη, πρώτης και τρίτου των καθ’ ων στην από 24.12.2015 αίτηση, επί της οποίας εκδόθηκε η πρωτόδικη με αριθ. .../2016 απόφαση του Ειρηνοδικείου Καλαμάτας.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 17 Σεπτεμβρίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 26 Νοεμβρίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ