Supreme Court allows appeal against lower court's ranking of mortgage claims in forced auction based on registration date.
Greece (EL)
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court allowed the appeal against the Athens Court of Appeal's decision regarding the ranking of mortgage claims in a forced auction. The appellant bank argued it should have been ranked first for the remaining debt balance because its security was registered earlier. The court found the lower court violated the principle that a notary's pledge (prosemeiosis) converts to a mortgage and is ranked by registration date, not the date of conversion. Consequently, the Supreme Court annulled the lower court's decision and remanded the case for retrial.
Legislator headnote
AI generatedArticles 1257, 1272, 1274, 1277, 1279 of the Civil Code; Articles 976, 977, 1007 of the Civil Procedure Code: A notary's pledge converts to a mortgage upon final judgment and is ranked in forced auction proceedings based on the date of registration in the public register, preceding later registrations regardless of the conversion date.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Απόφαση 1767 / 2009 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1767/2009
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Α2' Πολιτικό Τμήμα
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.
ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Ιανουαρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ EFG EUROBANK ERGASIAS AE" η οποία εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Μπόμπο.
Του αναιρεσιβλήτου: ...., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Παπαδάκο.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 30-1-2003 και 4-2-2003 ανακοπές των ήδη διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν . Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2393/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 146/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 22-3-2007 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 8-1-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Κατά το άρθρο 1257 ΑΚ: "Σε ξένο ακίνητο μπορεί να συσταθεί εμπράγματο δικαίωμα υποθήκης για την εξασφάλιση απαίτησης με την προνομιακή ικανοποίηση του δανειστή από το πράγμα". Κατά το άρθρο 1272 παρ. 1 ΑΚ: " Η ημέρα της εγγραφής κανονίζει την προτίμηση των υποθηκών". Κατά το άρθρο 1274 ΑΚ: "Εγγραφή προσημείωσης υποθήκης γίνεται μόνο ύστερα από δικαστική απόφαση".
Κατά το άρθρο 1277 ΑΚ: "Η προσημείωση χορηγεί μόνο δικαίωμα προτίμησης για την απόκτηση υποθήκης. Όταν η απαίτηση επιδικασθεί τελεσίδικα, η προσημείωση τρέπεται σε υποθήκη, η οποία λογίζεται ότι έχει εγγραφεί από την ημέρα της προσημείωσης". Κατά το άρθρο 1279 ΑΚ: "Αν πριν από την τροπή της προσημείωσης σε υποθήκη χωρήσει αναγκαστική εκτέλεση στο ακίνητο, η απαίτηση υπέρ της οποίας έχει εγγραφεί η προσημείωση κατατάσσεται τυχαία και το ακίνητο περιέρχεται στον αγοραστή ελεύθερο".
Κατά το άρθρο 976 αριθμ.2 ΚΠολΔ: "Οι απαιτήσεις που έχουν προνόμιο πάνω σε ορισμένο κινητό πράγμα ή σε ποσότητα χρημάτων κατατάσσονται με την επόμενη σειρά, εφόσον πρόκειται να διανεμηθεί το πλειστηρίασμα του πράγματος ή η ποσότητα χρημάτων: 1) ..., 2) οι απαιτήσεις για τις οποίες υπάρχει ενέχυρο". Κατά το άρθρο 977 παρ.2 εδ.
β: "Αν συντρέχουν περισσότερες απαιτήσεις από εκείνες που αναφέρονται στο άρθρο 976 αριθμ.2, ακολουθείται η κατά το ουσιαστικό δίκαιο σειρά". Κατά το άρθρο 1007§1 ΚΠολΔ: "Για την κατάταξη των δανειστών εφαρμόζονται τα άρθρα 975 έως 978... Τη θέση της απαίτησης του άρθρου 976 αριθμ.2 παίρνει η ενυπόθηκη απαίτηση. Η απαίτηση υπέρ της οποίας έχει εγγραφεί προσημείωση κατατάσσεται τυχαίως".
Από τον συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτουν τα ακόλουθα: (α) Ότι η ενυπόθηκη απαίτηση ασφαλίζεται, υπό την έννοια, όχι βεβαίως ότι ο δανειστής λαμβάνει και ενσωματώνει στην περιουσία του το υπέγγυο ακίνητο, αλλά ότι ικανοποιείται προνομιακώς, έναντι των εγχειρογράφων και των χρονικώς επομένων ενυποθήκων πιστωτών, από το τίμημα που επιτυγχάνεται κατά την αναγκαστική εκποίηση αυτού, δηλαδή με τον πλειστηριασμό υποκαθίσταται στη θέση του υπέγγυου πράγματος, η χρηματική του αξία και ακριβέστερα, το επιτυγχανόμενο τίμημα. (β) Ότι ταυτόσημη ασφάλεια προς εκείνη του ενυπόθηκου δανειστή αποκτά και ο προσημειούχος, εφόσον πληρωθούν οι (δύο) αιρέσεις υπό τις οποίες τελεί, η προσημείωση, ήτοι η τελεσίδικη επιδίκαση της ουσιαστικής απαίτησης και η τροπή της προσημείωσης σε υποθήκη. (γ) Ότι δεν είναι νομικώς αναγκαία η πλήρωση της δεύτερης από τις αναιρέσεις αυτές, ήτοι η τροπή της προσημείωσης σε υποθήκη, στην περίπτωση που, πριν συμβεί τούτο, το υπέγγυο ακίνητο εκποιείται αναγκαστικώς, οπότε τούτο μετουσιώνεται σε χρηματική αξία έναντι των δανειστών και του οφειλέτου, ο δε υπερθεματιστής το αποκτά ελεύθερο εμπραγμάτων βαρών.
Τότε, ο προσημειούχος δανειστής κατατάσσεται στο πλειστηρίασμα "τυχαίως", ήτοι προσωρινώς (μέχρι να κριθεί τελεσίδικα η ουσιαστική βασιμότητα της ασφαλιζόμενης απαίτησής του) και πάντως προνομιακώς, με την έννοια ότι η κατάταξή του θα λάβει την τάξη και τη σειρά που θα ελάμβανε, αν αντί της προσημείωσης είχε εγγράψει υπέρ αυτού από την αρχή υποθήκη.
Εξάλλου, από καμία διάταξη νόμου ή γενική νομική αρχή δεν προκύπτει ότι, στην περίπτωση που ο πιστωτής έχει εγγεγραμμένη προσημείωση υποθήκης για ασφάλιση μιας απαίτησής του και τρέψει αυτήν μερικώς σε υποθήκη, καταργείται ή υφίσταται οποιαδήποτε αλλοίωση το εκ της προσημειώσεως προνόμιό του για το υπόλοιπο της απαίτησης.
Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο αφού απεφάνθη για τις απαιτήσεις άλλων πιστωτών, και δη προνομιούχων του άρθρου 975 αριθμ. 3 ΚΠολΔ, η κατάταξη των οποίων ούτε προσβάλλεται με την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως, ούτε επηρεάζεται από την εξέλιξη της παρούσης δίκης δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση, τα ακόλουθα σχετικώς με την κατάταξη των εδώ διαδίκων : "Με επίσπευση της ανακοπτούσης και ήδη εκκαλούσης ανωνύμου τραπεζικής εταιρίας ...(σημ:
δηλαδή της εδώ αναιρεσειούσης), η οποία ετύγχανε προσημειούχος και ήδη ενυπόθηκος δανείστρια της ... εταιρίας "Αιολική ... ΑΕ", εκπλειστηριάσθηκε ακίνητο ... της τελευταίας και η επί του πλειστηριασμού υπάλληλος ... κατέταξε στον ... πίνακα οριστικώς και προνομιακώς τους ανακόπτοντες ενυπόθηκους δανειστές:
Τράπεζα Εργασίας ... και τον .... (σημ: τον εδώ αναιρεσίβλητο) ... για το ποσό των 146.735,14 ευρώ και των 92.863,69 ευρώ, αντιστοίχως. Ήδη παραπονείται με τον πρώτο λόγο της ενδίκου εφέσεώς της, η άνω ανακόπτουσα-εκκαλούσα-εφεσίβλητη Τράπεζα ότι έπρεπε η εκκαλουμένη, αφού την κατέταξε προνομιακώς στο ποσό των 146.735,14 ευρώ, το οποίον αντιστοιχεί στην νομίμως εν μέρει τραπείσα σε υποθήκη για το άνω ποσό 146.735,14, ευρώ (50.000.000 δρχ.) δυνάμει της 567/2001 διαταγής πληρωμής, της εγγραφείσης την (21.10.1998) προσημειώσεως υποθήκης, να την κατατάξει και στο υπόλοιπο διανεμητέο προνομιακώς και τυχαίως στο ποσό των 92.863,69 ευρώ, διότι η εγγραφείσα προς εξασφάλιση της απαιτήσεώς του (ανακόπτοντος) ....
προσημείωση υποθήκης έλαβε χώραν σε μεταγενέστερο της δικής της χρόνο. Ο λόγος αυτός κρίνεται αβάσιμος, καθ' όσον ορθώς η εκκαλούμενη, μετά την τροπή εν μέρει σε υποθήκη της προσημειώσεως της άνω ανακοπτούσης-εκκαλούσης-εφεσιβλήτου Τράπεζας για το ποσό των 146,735,14 ευρώ, αλλά και την ολοσχερή τροπή σε υποθήκη της από τον άνω ανακόπτοντα ήδη εφεσίβλητο ....
εγγραφείσης προσημειώσεως ποσού 137.344,09 ευρώ ... κατέταξε αυτούς (οριστικώς και προνομιακώς) στον άνω ... πίνακα κατατάξεως δανειστών στο εναπομείναν ποσό των 284.283,41 ευρώ".
Υπό τις παραδοχές αυτές το ουσιαστικό δικαστήριο παρεβίασε την προκύπτουσα από τις ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις αρχή, κατά την οποία ο προσημειούχος πιστωτής κατατάσσεται στο πλειστηρίασμα "τυχαίως", υπό την εκτεθείσα έννοια, με βάση τον χρόνο εγγραφής της προσημειώσεώς στο οικείο δημόσιο βιβλίο και προηγείται στην σειρά κατάταξης των δανειστών που ενέγραψαν είτε υποθήκη είτε προσημείωση μετά από αυτόν. Κατόπιν τούτων, είναι βάσιμος ο σχετικός (εκ του άρθρου 559 αρθμ.1 ΚπολΔ) και μοναδικός αναιρετικός λόγος. Κατά συνέπειαν, πρέπει να αναιρεθεί η απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι εφικτή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί την 146/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.
Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.
Επιβάλλει στον αναιρεσίβλητο τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσειούσης, τα οποία ορίζει σε χίλια τριακόσια (1.300) ευρώ.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 12 Μαΐου 2009. Και
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 13 Ιουλίου 2009.
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ