175/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 175 / 2011 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 175/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1 Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Εμμανουήλ Καλούδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασίλειο Φούκα, Γεώργιο Χρυσικό, Ιωάννη Σίδερη και Γεώργιο Γεωργέλλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του στις 6 Δεκεμβρίου 2010, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δ. Κ. του Ν., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αναστάσιο Κοϊμτζίδη, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Χ. Σ. του Δ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Σπηλιώτη, 2. της Ανωνύμου εταιρίας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΤΤΙΚΗΣ Α.Ε", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, που εκπροσωπήθηκε από την πληρεξουσία δικηγόρο της Ευπραξία Παπαευθυμίου, που δεν κατέθεσε προτάσεις, 3. του Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται από τον διοικητή του, 4. του Α' Ταμείου Είσπραξης Εσόδων ΙΚΑ-ΕΤΑΜ Αθηνών, που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα και 5. του τοπικού υποκαταστήματος ΙΚΑ-ΕΤΑΜ Δράμας, που εδρεύει στη Δράμα και εκπροσωπείται νόμιμα. Το τρίτο, τέταρτο και πέμπτο των αναιρεσιβλήτων εκπροσωπήθηκαν από τον Αντώνιο Παπαγεωργίου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις α) από 22-12-2006 ανακοπή του ήδη αναιρεσείοντος και β) από 10 -7-2006 ομοία της δεύτερης των αναιρεσιβλήτων που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Δράμας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 82/2007 οριστική του ιδίου δικαστηρίου και 166/2009 του Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 22 Απριλίου 2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Γεωργέλλης ανέγνωσε την από 26 Νοεμβρίου 2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο πρώτος λόγος της αναίρεσης όπως συμπληρώνεται με την παρούσα έκθεση και ν' απορριφθεί ο άλλος λόγος.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, οι παραστάντες πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 294, 297, 298 και 299 του Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι η αποδοχή της αποφάσεως, προ της ασκήσεως κάποιου ενδίκου μέσου εναντίον της, η οποία υποδηλώνει παραίτηση από το δικαίωμα της ασκήσεως του, δεν υπόκειται σε ορισμένο διαδικαστικό τύπο, όπως εκείνη που γίνεται μετά την άσκηση του ενδίκου μέσου, δυναμένη να γίνει ρητώς, με την τήρηση των διατυπώσεων που διαγράφονται στη διάταξη του άρθρου 297 του κωδικός αυτού και συγκεκριμένα με δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά ή με δικόγραφο που επιδίδεται στον αντίδικο αυτού που παραιτείται, είτε σιωπηρώς, με δηλώσεις ή πράξεις από τις οποίες συνάγεται αναγκαίως ο περί αποδοχής σκοπός.

Η αποδοχή δε της αποφάσεως επάγεται ως δικονομική έννομη συνέπεια την απόρριψη του ασκηθέντος ενδίκου μέσου ως απαραδέκτου ελλείψει εννόμου συμφέροντος, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 68, 73, 556 παρ.2 και 566 παρ.1 ΚΠολΔ. (Ολ.ΑΠ. 15/2008). Εξάλλου, κατά το άρθρο 570 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ., ένσταση απαραδέκτου της αιτήσεως αναιρέσεως, λόγω αποδοχής της αποφάσεως που δεν έγινε με τον τύπο του άρθρου 297 Κ.Πολ.Δ.

μπορεί να προταθεί από τον αναιρεσίβλητο, μόνο με τις έγγραφες προτάσεις του που καταθέτει είκοσι ημέρες πριν τη δικάσιμο(Α.Π.63/2009). Κατ' ακολουθίαν η ένσταση του πρώτου αναιρεσιβλήτου περί απαραδέκτου της προκειμένης αίτησης αναιρέσεως λόγω σιωπηρής αποδοχής της προσβαλλόμενης απόφασης από τον αναιρεσείοντα πριν από την άσκηση της είναι απαρέδεκτη διότι προβάλλεται με τις προτάσεις που κατέθεσε ο αναιρεσίβλητος αυτός ενώπιον του Αρείου Πάγου μετά τη συζήτηση της υπόθεσης ήτοι στις 8-12-2010 και όχι είκοσι ημέρες πριν από αυτή όπως έπρεπε.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 68, 556 και 558 ΚΠολΔ προκύπτει ότι η αίτηση αναιρέσεως απευθύνεται κατ' εκείνων, που ήταν διάδικοι στη δίκη, κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλομένη απόφαση και μάλιστα αντίδικοι του αναιρεσείοντος και νίκησαν ή κατά των καθολικών διαδόχων τους ή των κληροδόχων τους. Στη προκειμένη περίπτωση με την αναίρεση προσβάλλεται η υπ. αριθ. 166/2009 απόφαση του Εφετείου Θράκης με την οποία απορρίφθηκε ως απαράδεκτη η με αριθ. καταθ.2544 εφ.83/4-10-2007 έφεση του ήδη αναιρεσείοντος κατά της υπ. αριθ.82 /2007 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Δράμας, η οποία απευθυνόταν μόνο κατά του πρώτου ήδη αναιρεσίβλητου (Χ. Σ.) και με την οποία ζήτησε (ο ήδη αναιρεσείων) να γίνει δεκτή η έφεση και ν'απορριφθεί η κατ'αυτού ανακοπή του εν λόγω αναιρεσιβλήτου. Ενόψει τούτων η αναίρεση κατά το μέρος που απευθύνεται και κατά των δεύτερης, τρίτου, τετάρτου και πέμπτου των αναιρεσιβλήτων, είναι απαράδεκτη καθόσον απευθύνεται κατά μη αντιδίκων του αναιρεσείοντος έναντι των οποίων δεν έχει ηττηθεί, είναι δε χωρίς έννομη επιρροή το γεγονός ότι, με την προσβαλλομένη απόφαση, απορρίφθηκε ως απαράδεκτη και η συνεκδικασθείσα με την έφεση του ήδη αναιρεσείοντος, υπ'αριθ.καταθ.2634 εφ.86/12-10-2007 έφεση της δεύτερης αναιρεσίβλητης (Τράπεζα Αττικής Α.Ε.), κατά της ίδιας ως άνω πρωτόδικης απόφασης, που απευθυνόταν κατά των λοιπών ήδη αναιρεσιβλήτων.

Από τις διατάξεις των άρθρων 972 §1 και 974 έως 979 ΚΠολΔ προκύπτει ότι με την ανακοπή που ασκείται κατά του πίνακος κατατάξεως προβάλλονται αιτιάσεις που αφορούν στην ορθότητα του πίνακος κατατάξεως, που μπορούν να στηρίζονται είτε στο ουσιαστικό δίκαιο, αναγόμενες στη γένεση ή την ύπαρξη της απαιτήσεως του καθού η ανακοπή η οποία έχει αναγγελθεί, είτε στο δικονομικό δίκαιο και αναφέρονται στον προνομιούχο χαρακτήρα και την τάξη της κατατάξεως.

Έννομο συμφέρον, για άσκηση ανακοπής κατά πίνακος κατατάξεως, έχει όποιος αμφισβητεί την ύπαρξη της απαιτήσεως εκείνου, κατά του οποίου στρέφει την ανακοπή του, ή προβάλλει ότι προηγείται του τελευταίου, που κατετάγη στον πίνακα, και επιδιώκει την αποβολή του και την κατάταξη στην θέση του, στρέφεται δε κατά των δανειστών των οποίων προσβάλλεται η κατάταξη (άρθρ. 972§2 εδ.β` ΚΠολΔ).

Το δικαστήριο, που δικάζει την ανακοπή, περιορίζεται μέσα στα όρια του αιτήματος αυτής και ερευνά την προσβαλλομένη απαίτηση και την κατάταξη του καθού η ανακοπή, δεδομένου δε ότι η διαδικασία της κατατάξεως είναι ενιαία, όχι όμως και αδιαίρετη, η ισχύς και το δεδικασμένο της αποφάσεως περιορίζεται μεταξύ των διαδίκων και δεν επιδρά στους μη μετασχόντες της δίκης άλλους δανειστές.

Εάν ευδοκιμήσει η ανακοπή, στο αποδεσμευόμενο ποσό θα καταταγεί ο ανακόπτων, χωρίς να ωφελείται άλλος δανειστής που δεν άσκησε ανακοπή. Στην περίπτωση δε κατά την οποία περισσότεροι του ενός, μη καταταγέντες, δανειστές βάλλουν δια συνεκδικαζομένων ανακοπών κατά της κατατάξεως του ιδίου δανειστού για την αποβολή του, θα υπολογισθούν οι απαιτήσεις των περισσοτέρων ανακοπτόντων και αν η απαίτηση του αποβαλλομένου δανειστού δεν καλύπτει το σύνολο των απαιτήσεων των ανακοπτόντων, που νικούν, μεταξύ των τελευταίων θα γίνει σύγκριση υπό του δικαστηρίου και προτίμηση των δανειστών εκείνων που έχουν ισχυρότερο προνόμιο ή ανάλογη μεταξύ των ισοβάθμων κατάταξη.

Στα πλαίσια της εν λόγω συνεκδικάσεως των περισσοτέρων ανακοπών και της επιβαλλομένης ως άνω συγκρίσεως των απαιτήσεων των ανακοπτόντων, οι οποίες δεν ικανοποιούνται πλήρως δια της αποβολής του καθού η ανακοπή δανειστού, διαμορφώνεται επιγενομένη αναγκαστική ομοδικία μεταξύ των περισσοτέρων ανακοπτόντων, γιατί η εκ της ακυρώσεως της κατατάξεως του καθού η ανακοπή κατάταξή των επιδέχεται μόνο ενιαία ρύθμιση (άρθρ. 76 δ περ.1 ΚΠολΔ).

Επομένως, αν το δικαστήριο, συνεκδικάζον τις περισσότερες ανακοπές που στρέφονται κατά του ιδίου καταταγέντος δανειστού, απέβαλε τον εσφαλμένως καταταγέντα, κατά παραδοχή των σχετικών λόγων των ανακοπών και στη συνέχεια, μεταρρυθμίζον τον πίνακα κατατάξεως, προέβη σε μη σύννομη κατάταξη ενός εκ των περισσοτέρων ανακοπτόντων δανειστών, κατ` αποκλεισμό άλλου διαθέτοντος ισχυρότερο έναντι του καταταγέντος προνόμιο, ο μη καταγείς έχει έννομο συμφέρον να ασκήσει έφεση, απευθυνομένη κατά του καταταγέντος με την εκκαλούμενη απόφαση δανειστού, επικαλούμενος την ύπαρξη έναντι αυτού ισχυροτέρου προνομίου δια του οποίου είναι εξοπλισμένη η αναγγελθείσα απαίτησή του, αιτούμενος την κατ` ουσίαν αναδίκαση της υποθέσεως και την κατάταξή του στον πίνακα κατά το μέρος που το ως άνω προνόμιο κατισχύει έναντι εκείνου της καταταγείσης απαιτήσεως του εφεσιβλήτου.

Η νομιμοποίηση, στην περίπτωση αυτή, του μη καταταγέντος δανειστού να απευθύνει την έφεση κατά του άλλου δεν επηρεάζεται από το γεγονός της μη κατατάξεώς του στον πίνακα που συνέταξε ο επί του πλειστηριασμού υπάλληλος συμβολαιογράφος, αφού η (μη σύννομη) παράλειψή του να καταταγεί στον υπό του δικαστηρίου μεταρρυθμισθέντα πίνακα κατατάξεως μετά την αποβολή του καθού η ανακοπή, επέφερε σ` αυτόν άμεση ουσιαστική βλάβη που τον νομιμοποιεί να στραφεί δι` εφέσεως κατά του άλλου ανακόπτοντος ομοδίκου του, μετά του οποίου στα πλαίσια της κοινής διαδικασίας που διαμορφώθηκε με την ένωση και συνεδίκαση των περισσοτέρων ανακοπών βρίσκεται σε σχέση αντιδικίας ως προς το ζήτημα του ποιος εξ` αυτών διαθέτει ισχυρότερο προνόμιο για την αναγγελθείσα απαίτησή του έναντι του άλλου.

Περαιτέρω ο αποβληθείς από το πίνακα δανειστής στη θέση του οποίου κατετάγη άλλος ανακόπτων κατ' αποδοχή συνεκδικασθείσας ανακοπής του, δεν έχει έννομο συμφέρον ν'ασκήσει έφεση κατά του ανακόπτοντος δανειστή ο οποίος τελικά δεν κατετάγη στη θέση του αποβληθέντος ως μη διαθέτων ισχυρότερο προνόμιο του ανακόπτοντος εκείνου που κατετάγη και του οποίου η ανακοπή απορρίφθηκε γι αυτό και την έφεση που ασκεί κατά του καταταγέντος στη θέση του δανειστή δεν υποχρεούται να απευθύνει και κατά του μη καταταγέντος δανειστή τυχόν δε βλάβη από ενδεχόμενη έκδοση αντιφατικών αποφάσεων είναι δυνατόν να θεραπευθεί με άσκηση τριτανακοπής.

Εξετέρου κατά το άρθρο 559 αριθ.14 του ΚΠολΔ, υπάρχει λόγος αναιρέσεως, αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως αναφέρεται σε ακυρότητες δικαιώματα και απαράδεκτα από το δικονομικό μόνο δίκαιο. Κατ' ακολουθίαν το Εφετείο με το να απορρίψει ως απαράδεκτη την έφεση του καθού η ανακοπή δανειστή ο οποίος αποβλήθηκε από τη θέση του εις αυτή πίνακα κατάταξης που είχε καταταγεί (ήδη αναιρεσείοντος) αφού έγινε δεκτή η ανακοπή του ανακόπτοντος δανειστή Χ.

Σ. ο οποίος και κατετάγη στη θέση του, για το λόγο ότι η έφεση αυτή δεν απευθύνθηκε και κατά της επίσης με τον ίδιο λόγο ανακοπής ανακόπτουσας «Τράπεζας Αττικής Α.Ε.» της οποίας η ανακοπή συνεκδικάστηκε με την εκκαλούμενη απόφαση, ως αναγκαστικής ομοδίκου του ανακόπτοντος Χ. Σ., παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο καθόσον η τελευταία ανακοπή (της τράπεζας) απορρίφθηκε με την εκκαλούμενη απόφαση και η ανακόπτουσα τράπεζα δεν κατετάγη στη θέση του εκκαλούντος για οποιοδήποτε ποσό ως μη διαθέτουσα ισχυρότερο προνόμιο του καταταγέντος ανακόπτοντος Χ.

Σ. και συνακόλουθα ο καθού η ανακοπή εκκαλών δεν είχε έννομο συμφέρον να απευθύνει την έφεση του και κατά της ανακόπτουσας τράπεζας.

Συνεπώς ο σχετικός πρώτος λόγος της αναίρεσης από τον αριθ. 14 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ.

όπως αυτός παραδεκτά συμπληρώνεται με την έκθεση του Εισηγητή( άρθρο 562 παρ.4 Κ,Πολ.Δ.) είναι βάσιμος.

Συνεπώς πρέπει ν'αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το βάσιμο αυτό λόγο και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο συντιθέμενο από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ.3 Κ.Πολ.Δ.) παρελκούσης της έρευνας του άλλου λόγου της αναίρεσης. Τέλος σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 176,183 και 191 παρ.1 Κ.Πολ.Δ. πρέπει ο μεν αναιρεσείων να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα α) της δεύτερης αναιρεσίβλητης και β) των τρίτου, τετάρτου και πέμπτου των αναιρεσιβλήτων μειωμένα όμως ως προς αυτούς σύμφωνα με το άρθρο 22 του Ν. 3693/1957 σε συνδ.με 7 και 9 του Ν. 3698/1953, ο δε πρώτος αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την αναίρεση κατά το μέρος που απευθύνεται κατά των δεύτερης, τρίτου, τετάρτου και πέμπτου των αναιρεσιβλήτων.

Αναιρεί την υπ. αριθ. 166/2009 απόφαση του Εφετείου Θράκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει : Α) Τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα: 1) της δεύτερης αναιρεσίβλητης τα οποία ορίζει σε χίλια οχτακόσια (1800) ευρώ. και 2) των τρίτου, τετάρτου και πέμπτου των αναιρεσιβλήτων τα οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ, και Β) Τον πρώτο αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 11 Ιανουαρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 7 Φεβρουαρίου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ