1741/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1741 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1741/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Πλαστήρα Αναστασάκη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου και Παναγιώτη Παρτσιλίβα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Φεβρουαρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ..... , η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σταύρο - Ευάγγελο Πατεράκη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ.

Του αναιρεσίβλητου: ....., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αθανάσιο Λαμπρόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22 Ιουλίου 2002 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Κερκύρας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 272/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 208/2005 οριστική του Εφετείου Κερκύρας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 31 Οκτωβρίου 2005 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Παρτσιλίβας ανέγνωσε την από 29 Ιανουαρίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Από τις διατάξεις των άρθρων 118 αριθμός 4, 566 παρ. 1 και 577 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ. συνάγεται, ότι στο έγγραφο της αναιρέσεως πρέπει να αναφέρεται κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στο δικαστήριο της ουσίας το οποίο εξέδωσε την προσβαλλομένη απόφαση, ώστε να είναι δυνατό να διαπιστωθεί αν και ποιό λόγο αναιρέσεως από τους περιοριστικώς αναφερομένους στο άρθρο 559 Κ.Πολ.Δ.

θεμελιώνει η προβαλλομένη αιτίαση. Ειδικότερα για να είναι ορισμένος ο λόγος αναιρέσεως με τον οποίο αποδίδεται στο δικαστήριο της ουσίας παραβίαση κανόνος ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου, (άρθρο 559 αριθμό 1 Κ.Πολ.Δ.), πρέπει να καθορίζεται η συγκεκριμένη διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάστηκε και το αποδιδόμενο στο δικαστήριο νομικό σφάλμα περί την ερμηνεία ή εφαρμογή του νόμου ή του εθίμου, το οποίο (σφάλμα) υπάρχει όταν εφαρμόζεται κανόνας ουσιαστικού δικαίου αν και δεν υπάρχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις εφαρμογής του ή στην αντίθετη περίπτωση, όταν δεν εφαρμόζεται κανόνας δικαίου ενώ υπάρχουν οι προς τούτο προϋποθέσεις.

Αν μάλιστα το δικαστήριο ερεύνησε την υπόθεση κατ' ουσίαν πρέπει να εκτίθενται και οι κρίσιμες σχετικές παραδοχές του, ήτοι τα πραγματικά γεγονότα που αυτό δέχθηκε, υπό τα οποία και συντελέσθηκε η προβαλλομένη παραβίαση των κανόνων του ουσιαστικού δικαίου, ώστε από το αναιρετήριο να προκύπτει η νομική πλημμέλεια, δοθέντος ότι η αοριστία του λόγου της αναιρέσεως δεν μπορεί να συμπληρωθεί με παραπομπή σε άλλο διαδικαστικό έγγραφο.

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης προβάλλεται αιτίαση από το άρθρο 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ. εκ του ότι το Εφετείο δεν εφάρμοσε κανόνα τοπικού εθίμου της Κέρκυρας περί συστάσεως οριζόντιας ιδιοκτησίας και με χρησικτησία σε οικοδομές που ανεγέρθηκαν πριν την ισχύ του Αστικού Κώδικα και έτσι αποφάνθηκε ότι στο κατεχόμενο αποκλειστικά από τη μητέρα της αναιρεσείουσας από το έτος 1943 χωριστό τμήμα της στην αγωγή της οικοδομής, το οποίο μεταβίβασε σ' αυτή (αναιρεσείουσα) με το υπ' αριθμ.....

συμβόλαιο δωρεάς του Συμβολαιογράφου Κέρκυρας Νικήτα Λυμπερόπουλου, δεν συνεστήθη προ της 23-2-1946 οριζόντια ιδιοκτησία. Όμως δεν διαλαμβάνονται στο αναιρετήριο με πληρότητα οι κρίσιμες πραγματικές παραδοχές της ελάσσονος πρότασης, επί των οποίων θεμελιώθηκε η πιο πάνω κρίση του δικαστηρίου, ώστε να δύναται με βάση αυτές να ελεγχθεί το αποδιδόμενο σ' αυτό υπαγωγικό σφάλμα, ως προς την συνδρομή ή μη των πραγματικών προϋποθέσεων εφαρμογής του κανόνα δικαίου, που φέρεται ότι δεν εφαρμόσθηκε.

Επομένως ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αόριστος.

ΙΙ.- Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 8 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη του πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα" δε κατά την έννοια του νόμου θεωρούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων που συγκροτούν την ιστορική βάση (και συνεπώς θεμελιώνουν το αίτημα) αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως (Ολ ΑΠ 3/1997 ΝοΒ 1998.23). Ο γραπτός ή εθιμικός κανόνας δικαίου δεν αποτελεί "πράγμα" κατά την έννοια της πιο πάνω διάταξης. Επομένως ο δεύτερος λόγος της αίτησης αναίρεσης κατά το κύριο μέρος του, με τον οποίο προβάλλεται αιτίαση από την αμέσως πιο πάνω διάταξη εκ του ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τη δημιουργία και ισχύ του πιο πάνω τοπικού εθίμου πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος.

ΙΙΙ.- Κατ' άρθρο 559 αριθμ. 10 Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο δέχθηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη. Ο λόγος αυτός αναίρεσης δεν ιδρύεται όταν το δικαστήριο δεν έχει υποχρέωση σύμφωνα με το νόμο να διατάξει απόδειξη, με παρεμπίπτουσα απόφαση, όπως στις διαφορές του άρθρου 17 αριθ. 2 ΚΠολΔ (διαφορές ανάμεσα στους ιδιοκτήτες ορόφων ή διαμερισμάτων από τη σχέση της οροφοκτησίας), που δικάζονται κατά την ειδική διαδικασία των άρθρων 648 έως 657 ΚΠολΔ (άρθρ. 647 αριθ. 2 του ίδιου Κώδικα).

Συνεπώς ο ίδιος (δεύτερος) λόγος της αίτησης αναίρεσης, κατά το πρώτο επικουρικό μέρος του, με τον οποίο προβάλλεται αιτίαση, από την αμέσως πιο πάνω διάταξη, εκ του ότι το Εφετείο δεν διέταξε απόδειξη για τη δημιουργία του εν λόγω εθίμου, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, εφόσον η ένδικη διαφορά εκ του άρθρου 17 αριθ. 2 ΚΠολΔ εκδικάστηκε κατά την πιο πάνω ειδική διαδικασία και επομένως το Εφετείο δεν ήταν υποχρεωμένο να διατάξει απόδειξη.

IV.- Κατά το άρθρο 559 αριθμ. 11 περ. γ' Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Για την ίδρυση του αναιρετικού αυτού λόγου απαιτείται να είχε γίνει επίκληση του αποδεικτικού μέσου που δεν λήφθηκε υπόψη και να είχε προσκομισθεί στο δικαστήριο της ουσίας παραδεκτά από οποιονδήποτε διάδικο.

Η επίκληση αυτού αποδεικνύεται από τις έγγραφες προτάσεις, που κατατέθηκαν κατά τη συζήτηση της υπόθεσης είτε από το διάδικο που το προσκομίζει είτε από τον αντίδικό του όταν κάνει χρήση κατ' αυτού τούτου (εγγράφου) εκείνος. Στην προκειμένη περίπτωση με τον ίδιο (δεύτερο) λόγο της αίτησης, κατά το δεύτερο επικουρικό μέρος του προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση αιτίαση, εκ της αμέσως ανωτέρω διατάξεως, για το λόγο ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη το από 30-8-2004 έγγραφο της Ιστορικολαογραφικής Εταιρείας Κέρκυρας προς την αναιρεσείουσα, που αυτή, όπως ισχυρίζεται στο αναιρετήριο, επικαλέσθηκε και προσκόμισε ενώπιον του πιο πάνω Δικαστηρίου, το οποίο αφορά στη δημιουργία του παραπάνω εθίμου.

Όπως όμως προκύπτει από την επισκόπηση των ενώπιον του δικάσαντος Εφετείου υποβληθεισών την 3-9-2004 από 30-8-2004 προτάσεων της αναιρεσείουσας αλλά και εκείνων υπό ημεροχρονολογία 15-3-2005, που κατατέθηκαν την 8-4-2005, ώρα 8.30΄του αναιρεσίβλητου, κατά τη λαβούσα χώρα κατά την 8-4-2005 συζήτηση της από 1-12-2003 έφεσης της αναιρεσείουσας κατά της πρωτόδικης απόφασης, μετά την οποία (συζήτηση) εκδόθηκε η προσβαλλόμενη, ουδείς των διαδίκων επικαλέστηκε το πιο πάνω έγγραφο.

Επομένως ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος.

V.- Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθ. 20 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναιρέσεως δημιουργείται όταν το δικαστήριο της ουσίας παραμόρφωσε το περιεχόμενο αποδεικτικού, κατά την έννοια των άρθρων 339 και 432 επ. Κ.Πολ.Δ., εγγράφου, ήτοι προέβη σε εσφαλμένη ανάγνωση του κειμένου του, αποδίδοντας σ' αυτό περιεχόμενο καταδήλως διαφορετικό από το αληθινό, στη συνέχεια δε, στηρίζοντας την κρίση του αποκλειστικώς ή κατά κύριο λόγο στο έγγραφο αυτό, κατέληξε σε επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα αποδεικτικό πόρισμα αναφορικώς με πράγματα έχοντα ουσιώδη επιρροή στην έκταση της δίκης (Ολ.

ΑΠ 1/1999). Δεν ιδρύεται όμως ο λόγος αυτός, όταν το δικαστήριο της ουσίας, μετά από εκτίμηση του περιεχομένου του εγγράφου, καταλήγει σε διαπίστωση διαφορετική από εκείνη που ο αναιρεσείων θεωρεί ως σωστή, καθώς και όταν σχημάτισε την κρίση του από τη συνεκτίμηση περισσότερων αποδεικτικών μέσων, μεταξύ των οποίων και το επίμαχο έγγραφο, χωρίς τούτο να εξαίρεται ιδιαιτέρως.

Εξ άλλου για να είναι ορισμένος ο λόγος αυτός πρέπει να αναφέρεται στο αναιρετήριο το ακριβές περιεχόμενο του εγγράφου, το διαφορετικό από αυτό περιεχόμενο που δέχθηκε το δικαστήριο καθώς και το επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε το δικαστήριο εξαιτίας της παραμορφώσεως. Στην προκειμένη περίπτωση προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση αιτίαση, από την αμέσως πιο πάνω διάταξη, για το λόγο ότι το Εφετείο παραμόρφωσε το περιεχόμενο των με αριθ. .....

και ..... συμβολαίων των συμβολαιογράφων Κέρκυρας Γεωργίου Πηγή και Αλεξ. Πετσάλη, αντίστοιχα, δεχθέν ότι από αυτά προέκυπτε μεταβίβαση από τον ..... στους δικαιοπαρόχους του αναιρεσιβλήτου και στη συνέχεια από εκείνους σ' αυτόν ολόκληρης της μονόροφης μετ' ισογείου οικίας και της χαμογαίου αποθήκης, ενώ κατά τους ισχυρισμούς της αναιρεσείουσας, όπως προέκυπτε από αυτά, είχε μεταβιβασθεί τμήμα αυτής και ότι εάν ήθελε υποτεθεί ότι δεν είχε συσταθεί οριζόντια ιδιοκτησία στην πιο πάνω οικία εθιμικά ή με το πρώτο εκ των ανωτέρω συμβολαίων θα έπρεπε να γίνει δεκτό ότι συνεστήθη αυτή με το δεύτερο τούτων.

Δεν παρατίθεται όμως στο αναιρετήριο επακριβώς το περιεχόμενο των ως άνω συμβολαίων ούτε και ποιό ήταν το περιεχόμενο που δέχθηκε επακριβώς επίσης το Δικαστήριο ότι είχε καθένα εξ αυτών, ώστε να ελεγχθεί εάν προέβη σε λανθασμένη ανάγνωση αυτών. Επομένως ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως αόριστος σε κάθε δε περίπτωση ως απαράδεκτος διότι, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης, το Εφετείο σχημάτισε την κρίση του όχι αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο από το περιεχόμενο των εν λόγω εγγράφων, αλλά από τη συνεκτίμηση αυτών μετά των λοιπών αποδεικτικών μέσων, που μνημονεύονται στην προσβαλλόμενη και δη την κατάθεση του μάρτυρα, που εξετάστηκε στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, τις σ' αυτή ένορκες βεβαιώσεις και τα έγγραφα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, μεταξύ των οποίων και τα άνω συμβόλαια, χωρίς να εξαίρονται αυτά ιδιαιτέρως, αναφορικά μάλιστα με το δεύτερο ουδεμία ειδική μνεία αυτού γίνεται.

VI.- Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Για το ορισμένο του αναιρετικού αυτού λόγου, με τον οποίο αποδίδεται στο δικαστήριο της ουσίας η πιο πάνω νομική πλημμέλεια της ελλείψεως νομίμου βάσεως, πρέπει να διαλαμβάνονται στο αναιρετήριο οι πλήρεις και όχι αποσπασματικές παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, να αναφέρεται ότι η απόφαση στερείται αιτιολογίας ή να καθορίζεται σε τί συνίσταται η αντίφαση και από ποιά σημεία προκύπτει ή στην περίπτωση της ανεπαρκούς αιτιολογίας ποιά επί πλέον περιστατικά έπρεπε να αναφέρονται.

Στην προκειμένη περίπτωση με τον τέταρτο και τελευταίο λόγο της αίτησης αναίρεσης προσάπτεται αιτίαση από την αμέσως πιο πάνω διάταξη για το λόγο ότι η προσβαλλόμενη εμπεριέχει αντιφατικές άλλως ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς το ότι ενώ δέχεται, κατά τα στο αναιρετήριο, πρόδηλα στη μείζονα σκέψη της, ότι με τη μεταβίβαση μέρους οικοδομής δημιουργείται οριζόντια ιδιοκτησία, δεν δέχεται ότι συστάθηκε τέτοια με τη μεταγραφή του πιο πάνω με αριθμό .....

συμβολαίου. Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως αόριστος, διότι δεν παρατίθενται οι κρίσιμες πραγματικές παραδοχές της απόφασης με πληρότητα, ούτε γίνεται επίκληση αντίφασης μεταξύ των αιτιολογιών, που εμπεριέχονται στην ελάσσονα πρόταση της και μνεία των σημείων από τα οποία αυτή προκύπτει, αλλ' ούτε και εκτίθεται ποιό ακριβώς ήταν το περιεχόμενο ειδικά του συμβολαίου αυτού, για τη θεμελίωση ποιού αγωγικού ισχυρισμού της αναιρεσείουσας προτάθηκε και τη σύνδεση αυτού με το διατακτικό της προσβαλλόμενης.

Μετά από όλα αυτά πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου, ο οποίος κατέθεσε και προτάσεις.

Για τους λόγους αυτούς

Απορρίπτει την από 31 Οκτωβρίου 2005 αίτηση της ..... για αναίρεση της 208/2005 απόφασης του Εφετείου Κέρκυρας. Και,

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου, την οποία ορίζει σε εφτακόσια εβδομήντα (770) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, στις 13 Ιουνίου 2007. Και,

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε, στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο, στις 12 Ιουλίου 2007.

O ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ