Supreme Court dismisses appeal in traffic accident case, upholding lower court's finding of driver liability.

Απόφαση 1741 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1741/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Ελένη Μαραμαθά, Πλαστήρα Αναστασάκη και Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Οκτωβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. .... , 2. .... , 3. .... , 4. .... , 5. .... , 6. ..... , 7. .... και 8. .... , οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Μανώλη.

Του αναιρεσιβλήτου: Ν.Π.Ι.Δ., με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σταύρο Κρίτσα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6 Φεβρουαρίου 2003 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων και του .... , που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1775/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 598/2005 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 31 Μαρτίου 2005 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αχιλλέας Νταφούλης, ανέγνωσε την από 21 Σεπτεμβρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Από τις διατάξεις των άρθρων 10 του ν. ΓΠΝ/1911, 297, 298, 300, 330 και 994 ΑΚ συνάγεται, ότι αναγκαία προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση σε σύγκρουση αυτοκινήτων είναι η υπαιτιότητα του οδηγού που προκάλεσε τη ζημία, καθώς και η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της πράξης ή παράλειψης του οδηγού αυτού και της σύγκρουσης από την οποία προκλήθηκαν οι ζημίες.

Τέτοιος σύνδεσμος πρόσφορος για την επέλευση του αποτελέσματος υπάρχει όταν η σχετική πράξη ή παράλειψη του ζημιώσαντος ήταν ικανή, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, να προκαλέσει τη ζημία. Η ύπαρξη του αιτιώδους συνδέσμου σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση είναι ζήτημα καθαρά πραγματικό και κρίνεται από το δικαστήριο της ουσίας.

Όμως η κρίση για το αν τα πραγματικά περιστατικά που κυριαρχικά διαπίστωσε το δικαστήριο της ουσίας επιτρέπουν το συμπέρασμα ότι ορισμένο γεγονός μπορεί αντικειμενικά να θεωρηθεί ως πρόσφορη αιτία του αποτελέσματος που επήλθε υπόκειται στον αναιρετικό έλεγχο. Περαιτέρω, η ύπαρξη της υπαιτιότητας ή της συνυπαιτιότητας, καθώς και ο βαθμός πταίσματος των υπαίτιων οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, δεν αναιρούνται από μόνο το γεγονός ότι ένας από τους οδηγούς αυτούς παραβίασε τις διατάξεις του ΚΟΚ, αφού μόνη η παραβίαση των διατάξεων αυτού από τους οδηγούς δεν θεμελιώνει αυτή καθαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος.

Αποτελεί απλά στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παράβασης και του αποτελέσματος που επήλθε. Εξάλλου, ο λόγος αναίρεσης από το εδάφιο 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ για έλλειψη νόμιμης βάσης ιδρύεται όταν από τις αιτιολογίες της απόφασης δεν προκύπτουν με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις εκείνα τα πραγματικά περιστατικά που συγκροτούν το πραγματικό του κανόνα ουσιαστικού δικαίου ο οποίος εφαρμόστηκε (υπαγωγικός συλλογισμός), ώστε καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής της διάταξης.

Ο λόγος άρα δεν ιδρύεται, όταν οι ελλείψεις αναφέρονται στην αιτιολόγηση απλά του αποδεικτικού πορίσματος, εφόσον αυτό διατυπώνεται με σαφήνεια. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχτηκε ανέλεγκτα τα παρακάτω πραγματικά περιστατικά: Στις 21.9.2002 και περί ώρα 2.10' νυκτερινή, ο Χ1 , υιός των δύο πρώτων εναγόντων και αδελφός των λοιπών, οδηγώντας την ....

δίκυκλη μοτοσικλέτα του, κυλινδρισμού 400 κυβικών εκατοστών, εκινείτο επί της οδού .... στην περιοχή του Νέου Κόσμου με κατεύθυνση προς Ν. Σμύρνη. Η οδός .... έχει δύο ρεύματα πορείας, με δύο λωρίδες ανά κατεύθυνση, που διαχωρίζονται με υπερυψωμένη μεσαία νησίδα, λίγο μετά τη διασταύρωση με την οδό .... και το πλάτος του οδοστρώματος του κάθε ρεύματος είναι 7 μέτρα.

Στο ύψος του οικοδομικού αριθμού ... , όπου εκτελούνται έργα οδοποιϊας με κατάλληλη και εμφανή σήμανση (πλέγμα πλαστικό πορτοκαλί χρώματος, πινακίδες καθώς και αναλάμποντα φώτα πορτοκαλί χρώματος), και το οδόστρωμα περιορίζεται από δύο λωρίδες σε μία λωρίδα κυκλοφορίας (δηλαδή εξαφανίζεται η δεύτερη από δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας) ο ως άνω οδηγός, κινούμενος με υπερβολική ταχύτητα, ήτοι κατά πολύ ανωτέρα της επιτρεπομένης των 50 χιλιομέτρων ωριαίως (κατοικημένη περιοχή), από αμέλειά του εξετράπη της πορείας του και προσέκρουσε με σφοδρότητα επί του πλέγματος το οποίο και κατέστρεψε και συγκεκριμένα επέπεσε 8,80 πριν από την αρχή των διαγραμμίσεων, όπου υπήρχαν τα σημεία σήμανσης των έργων και στη συνέχεια σύρθηκε μαζί με τη μηχανή σε απόσταση 36 μέτρων από την έναρξη της διαγράμμισης και τελικά βρέθηκε το σώμα του9 Χ1 στο μέσον περίπου της δεξιάς λωρίδας και η μηχανή του δεξιά του οδοστρώματος, χωρίς να εξακριβωθεί η τελική απόσταση αυτής από το σημείο της αρχικής πρόσκρουσης (βλ.

το από 21.9.2002 φωτοαντίγραφο της σχετικής εκθέσεως αυτοψίας και του συνημμένου σ' αυτή σχεδιαγράμματος με τα σημεία αποτυπώσεως των αναφερομένων διαπιστώσεων μεταξύ των οποίων και καταστροφή του πλέγματος και λίμνη αίματος από το σώμα του παθόντος οδηγού της μοτοσικλέτας). Από το ατύχημα αυτό ο ως άνω οδηγός της μοτοσικλέτας τραυματίσθηκε σοβαρά και υπέστη ρήξη σπλήνας, ρήξη νεφρού, απορογονισμού παχέος εντέρου, εμπιεστικό κάταγμα αριστερού κροταφικού, αποσπαστικό κάταγμα δεξιά κροταφικά, εγκεφαλικό οίδημα, θλάσεις πνευμόνων, θλάση αιμοθώρακα, κάταγμα πλευρών.

Αμέσως μετά το ατύχημα διακομίσθηκε στο Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών "ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ", όπου νοσηλεύτηκε στη μονάδα εντατικής θεραπείας μέχρι την 16.10.2002, οπότε και απεβίωσε, εξαιτίας της πολυοργανικής ανεπάρκειας κατά την διαδρομή των ως άνω πολλαπλών σωματικών κακώσεων εκ του ατυχήματος, καθόσον η μοτοσικλέτα του σύρθηκε στο οδόστρωμα σε απόσταση 36 μέτρων (βλ.

την .... ιατροδικαστική έκθεση νεκροψίας - νεκροτομής). Με τα δεδομένα αυτά, το ατύχημα αυτό οφείλεται στην αποκλειστική υπαιτιότητα του ιδίου του παθόντος, οδηγού της δίκυκλης μοτοσικλέτας, ο οποίος δεν κατέβαλε την επιμέλεια και προσοχή την οποία θα κατέβαλε κάθε συνετός οδηγός κάτω από παρόμοιες περιστάσεις.

Η αμέλειά του συνίσταται ειδικότερα στο ότι: α) δεν οδηγούσε με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του, ακόμη δε οδηγούσε την ανωτέρω μοτοσικλέτα με υπερβολική ταχύτητα κατά πολύ ανωτέρα των 50 χιλμ ανά ώρα, την οποία δεν μείωσε, λαμβάνοντας υπόψη του τις ως άνω περιστάσεις της οδού, της οποίας εξαφανίζεται η αριστερή λωρίδα και το γεγονός του ότι στο σημείο εκείνο εκτελούνταν έργα και β) δεν ασκούσε τον έλεγχο και την εποπτεία του οχήματος που οδηγούσε κατά τρόπο ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελέσει τους απαιτούμενους χειρισμούς, με αποτέλεσμα όταν αντιλήφθηκε καθυστερημένα τη μείωση του οδοστρώματος (του οποίου η αριστερά λωρίδα στην οποία εκινείτο αρχικά εξαφανίζεται), να μη μπορέσει έγκαιρα να διενεργήσει τον κατάλληλο ελιγμό προς τα δεξιά και να εκτραπεί της πορείας του να επιπέσει επί του πλαστικού πλέγματος, το οποίο και κατεστράφη, εν συνεχεία να συρθεί επί του οδοστρώματος επί 36 μέτρα, όπως προαναφέρθηκε.

Στοιχεία που να θεμελιώνουν οποιαδήποτε αμέλεια και εμπλοκή τρίτου προσώπου, ήτοι άλλου άγνωστου οδηγού στο ως άνω ατύχημα δεν αποδείχθηκαν και ειδικότερα ο ισχυρισμός των εναγόντων ότι άγνωστο αυτοκίνητο, χρώματος μπέζ, που ήταν σταθμευμένο στη δεξιά λωρίδα του προς Ν. Σμύρνη ρεύματος πορείας της ως άνω οδού και στο ύψος του ως άνω αριθμού 72, ενήργησε εντελώς αιφνίδια και ανέλεγκτα ελιγμό προς τα αριστερά, χωρίς να χρησιμοποιήσει φλάς ή άλλο κατάλληλο μέσο για να καταστήσει έγκαιρα γνωστή την πρόθεσή του και απέφραξε εντελώς την πορεία του καταλαμβάνοντας μεγάλο μέρος από το προς Ν.

Σμύρνη ρεύμα πορείας της οδού και απέκλεισε και απέφραξε εντελώς την δίοδο της κανονικά κινούμενης μηχανής του, δεν αποδείχθηκε, ως και κατ' ουσίαν βάσιμος. Στην κρίση αυτή οδηγείται το δικαστήριο από τα εξής στοιχεία: 1) από την έκθεση αυτοψίας της τροχαίας (με ημερομηνία 21.9.2002), 2) από το σχεδιάγραμμα που τη συνοδεύει της τροχαίας (με ίδια ημερομηνία), 3) από το ότι στην ως άνω έκθεση αυτοψίας αναφέρεται, ότι δεν διαπιστώθηκε ευθύνη άλλου μη εμπλακέντος στο ατύχημα και ότι δεν παραβρέθηκαν μάρτυρες στον τόπο του ατυχήματος, 4) από τις προανακριτικές καταθέσεις μαρτύρων και ειδικότερα των αστυνομικών της Άμεσης Δράσης Αττικής, ....

και .... , που επιλήφθηκαν του ατυχήματος και μετέβησαν αμέσως στον τόπο του ατυχήματος, οι οποίοι αναφέρουν σχετικά ότι "κατά τη μετάβασή μας στο σημείο ανευρέθηκε μία δίκυκλο μοτοσικλέτα πεσμένη δεξιά του οδοστρώματος δίπλα στο πεζοδρόμιο. Από τους περιοίκους που βρήκαμε στο σημείο, ενημερωθήκαμε ότι στη δίκυκλη μοτοσικλέτα επέβαιναν δύο άτομα.

Παρόλες τις ενέργειές μας για ανεύρεση αυτοπτών μαρτύρων, αυτό δεν κατέστη δυνατόν, ούτε υπήρχε άτομο να μας δώσει πληροφορίες για το πώς συνέβη το τροχαίο ατύχημα. Εμείς στο σημείο βρήκαμε μόνο τη δίκυκλη μοτοσικλέτα, γιατί τους παθόντες τους είχε παραλάβει το ασθενοφόρο, προ της αφίξεώς μας, για το νοσοκομείο", αντιθέτως, η κατάθεση του μάρτυρα που εξετάσθηκε ενόρκως ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, .... , δεν κρίνεται πειστική.

Αυτός, αν και ήταν συνεπιβάτης στη μοτοσικλέτα που οδηγούσε ο Χ1 και δεν τραυματίσθηκε, δεν έδωσε πληροφορίες στα όργανα της Άμεσης Δράσης, αμέσως μετά το ατύχημα, κατέθεσε δε σχετικά "ήμασταν στην οδό .... και πηγαίναμε με 50 χλμ. Πηγαίναμε στη δεξιά λωρίδα. Σε κάποιο σημείο οι τρεις λωρίδες γίνονται δύο και λίγο ποιό κάτω λόγω έργων γίνεται μία λωρίδα.

Μπροστά μας ήταν ένα αυτοκίνητο, το οποίο χωρίς να ανάψει φλας έστριψε αριστερά. Μας έκλεισε το δρόμο. Το αυτοκίνητο ήταν παρκαρισμένο δεξιά μας και προσπάθησε να κάνει αριστερά. Μας έκλεισε τη λωρίδα. Πέσαμε πάνω στα σίδερα που γινόντουσαν τα έργα. Το αυτοκίνητο μας βρήκε ξαφνικά στα 5 μέτρα. Ήταν κάθετο στο δρόμο, κατέλαβε τη δεξιά λωρίδα και ένα μέρος της αριστερής.

Ο θανών αιφνιδιάστηκε. Μετά τον ελιγμό έκανε δεξιό ελιγμό γιατί ευθεία γινόντουσαν έργα και είχε μπάζα. Έκανε δεξιό ελιγμό για να πάει στη δεξιά λωρίδα. Η μόνη ελεύθερη ήταν η δεξιά. Τα έργα είχαν ένα λαμπάκι που αναβόσβηνε ........". Όμως, στο σημείο εκείνο δεν ήταν δυνατή η στάθμευση αυτοκινήτου, λόγω της εκτελέσεως έργων οδοποιϊας, ούτε εξάλλου στο σχεδιάγραμμα της τροχαίας απεικονίζεται κάποιο ή κάποια παρκαρισμένα αυτοκίνητα στα δεξιά της οδού ...., ούτε πριν τον αριθμό ...

της οδού, ούτε μετά, αφού αυτό και ήταν ανέφικτο και απαγορευόταν, λόγω των εκτελουμένων έργων. Επίσης, αν υπήρχε εμπλοκή τρίτου προσώπου, ο ως άνω μάρτυρας, ο οποίος ήταν αυτόπτης και συνεπιβάτης της δίκυκλης μοτοσικλέτας και ο οποίος μάλιστα δεν τραυματίσθηκε, θα κατέθετε τούτο αμέσως στα όργανα της άμεσης Δράσης που επιλήφθηκαν του ατυχήματος και όχι μετά από 2 μήνες και πλέον.

Κατ' ακολουθίαν, η ένδικη αγωγή έπρεπε να απορριφθεί ως αβάσιμη κατ' ουσίαν, αφού δεν αποδείχθηκε πταίσμα (αμέλεια) αγνώστου οδηγού, αγνώστου ΙΧΕ αυτοκινήτου και εμπλοκή αυτού στο ένδικο ατύχημα και συνεπώς το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που έκρινε ότι το ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική υπαιτιότητα του αγνώστου οδηγού κάποιου αγνώστου ΙΧΕ αυτοκινήτου, έσφαλε ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων.

Επί τη βάσει τούτων, πρέπει να γίνει δεκτή η από 17.6.2004 έφεση του εναγομένου Επικουρικού Κεφαλαίου ως και κατ' ουσίαν βάσιμη και να εξαφανιστεί η εκκαλουμένη απόφαση. Στη συνέχεια, αφού κρατηθεί η υπόθεση και δικαστεί κατ' ουσίαν από το δευτεροβάθμιο τούτο δικαστήριο (άρθρο 535 παρ. 1 ΚΠολΔ) και μετ' απόρριψη των αντιθέτων ισχυρισμών των εναγόντων - εφεσιβλήτων, πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αγωγή".

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντίφαση αιτιολογίες, με αναλυτική μάλιστα αξιολόγηση των κατ' ιδίων αποδεικτικών μέσων, που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή των διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκαν.

Συνεπώς, οι δεύτερος και τρίτος λόγοι του αναιρετηρίου, με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα και προσάπτεται στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση η σχετική πλημμέλεια από το εδάφιο 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.

ΙΙ.- Από τη βεβαίωση του Εφετείου στην προσβαλλομένη, ότι στο πόρισμά του κατέληξε αφού έλαβε υπόψη, εκτός από άλλα αποδεικτικά μέσα, και όλα τα έγγραφα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, σε συνδυασμό με τις πιο πάνω αιτιολογίες της απόφασης, όπου γίνεται λόγος για λήψη και των προανακριτικών καταθέσεων μαρτύρων που προσκομίστηκαν, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και εκτίμησε και την από 28.11.2003 ένορκη προανακριτική κατάθεση της μάρτυρος ...., που φέρεται, κατά τους αναιρεσείοντες, ότι ήταν αυτόπτης μάρτυρας του αυτοκινητικού ως άνω ατυχήματος. Επομένως, ο αντίθετος πρώτος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο οι αναιρεσείοντες αποδίδουν στην αναιρεσιβαλλομένη την πλημμέλεια από το εδάφιο 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ, γιατί τάχα δεν έλαβε υπόψη την πιο πάνω προανακριτική κατάθεση της μάρτυρος αυτής, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 31.3.2005 αίτηση των .... κλπ, για αναίρεση της 598/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 25 Οκτωβρίου 2006.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 3 Νοεμβρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ