173/2013 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 173 / 2013 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 173/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Ανδρέα Δουλγεράκη, Νικόλαο Πάσσο και Δημήτριο Κόμη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 8 Ιανουαρίου 2013, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ε. Μ. του Γ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ηλία Πολύμερο.

Της αναιρεσίβλητης: Τελούσας υπό εκκαθάριση συνεταιριστικής οργάνωσης με την επωνυμία "ΕΝΩΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ ΠΩΓΩΝΙΟΥ" (ΕΣΠΩ), που εδρεύει στο Καλπάκι Ιωαννίνων και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χριστόφορο Αργυρόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-2-2009 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 515/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 11/2011 του Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 11-11-2011 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βαρβάρα Κριτσωτάκη διάβασε την από 28-12-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτηση αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή από τις διατάξεις των άρθρων 1, 3 και 6 του ν. 2112/1920 και ιδίως της παραγράφου 2 του τελευταίου άρθρου όπως αυτή συμπληρώθηκε με το άρθρο 4 του ν. 4558/1930, που ορίζει ότι, υπάλληλος απολυόμενος ένεκα διακοπής της εργασίας λόγω πυρκαϊάς ή άλλου περιστατικού ανωτέρας βίας, κατά των οποίων είναι ασφαλισμένος ο εργοδότης, δικαιούται των 2/3 της κατ` άρθρο 3 εδαφ.

α' αποζημιώσεως, συνάγεται ότι δεν δικαιούται της ανωτέρω αποζημιώσεως, ο απολυθείς υπάλληλος, λόγω διακοπής της λειτουργίας της επιχειρήσεως από γεγονός ανωτέρας βίας, κατά του οποίου δεν είναι ασφαλισμένος ο εργοδότης του. Ανωτέρα βία δε υφίσταται όταν η διακοπή της εργασίας επέρχεται από τυχερό και απρόβλεπτο γεγονός το οποίο δεν ήταν δυνατό να αποτραπεί ακόμη και αν ληφθούν μέτρα άκρας επιμέλειας και σύνεσης (Ολομ.ΑΠ 1738/1980).

Με βάση τα παραπάνω ανώτερη βία δεν συντρέχει στην περίπτωση που τα επικαλούμενα από τον εργοδότη περιστατικά ανάγονται στον κύκλο της επιχειρηματικής του δραστηριότητας και στη σφαίρα κινδύνου αυτού, αφού αυτά θα μπορούσαν εκ των προτέρων να ληφθούν υπόψη ως ενδεχόμενα κατά την κοινή πείρα και συνεπώς να αντιμετωπιστούν.

Ούτε συνιστά ανώτερη βία, χωρίς την συνδρομή άλλης περιστάσεως, η κακή πορεία της οικονομικής καταστάσεως της επιχειρήσεως και ειδικότερα η δυσαναλογία μεταξύ των εξόδων αυτής, μεταξύ των οποίων και οι αποδοχές των εργαζομένων και των από την επιχειρηματική δραστηριότητα εσόδων, αφού είναι γεγονός προβλέψιμο, δια καταβολής της συνήθους επιμελείας, κείμενον εντός του συνήθους επιχειρηματικού κινδύνου (ΑΠ 19/2004).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση το Εφετείο, μεταξύ άλλων που δεν ενδιαφέρουν, δέχτηκε και τα εξής: Δυνάμει συμβάσεως εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου που καταρτίστηκε στις 2-9-1985 μεταξύ της αναιρεσίβλητης, η οποία, με έδρα το Καλπάκι Ιωαννίνων, δραστηριοποιείτο στην παραγωγή σκληρών τυριών και της αναιρεσείουσας, η πρώτη προσέλαβε τη δεύτερη, προκειμένου να εργαστεί στην ως άνω επιχείρησή της ως γραμματέας - ταμίας.

Η ως άνω συνεταιριστική οργάνωση συνεχώς από το έτος 1991 και εφεξής συνεργαζόταν αποκλειστικά με την εταιρεία γαλακτοκομικών προϊόντων με την επωνυμία "ΔΩΔΩΝΗ Α.Ε.", δυνάμει ετησίων συμβάσεων, για λογαριασμό της οποίας και μόνον και με δική της πρώτη ύλη παρήγαγε σκληρά τυριά. Η εταιρεία "ΔΩΔΩΝΗ" όμως με το 3629/10-10-2007 έγγραφό της προς την "Ε.Σ.ΠΩ.", δήλωσε ότι δεν προτίθεται στο εξής να ανανεώσει τη μεταξύ τους σύμβαση με συνέπεια η τελευταία να περιέλθει σε πλήρη αδυναμία παραγωγικής δραστηριότητας, μετά και την άρνηση του Νομάρχη Ιωαννίνων στον οποίο προσέτρεξαν να παράσχει οποιαδήποτε συνδρομή.

Μετά ταύτα ύστερα από τρεις διαδοχικές συνεδριάσεις της έκτακτης γενικής συνέλευσης της "Ε.Σ.ΠΩ.", στις 4-12-2007 αποφασίστηκε παρουσία 13 αντιπροσώπων των μελών της σε σύνολο 15 εγγεγραμμένων και με πλειοψηφία 12 έναντι 1, η λύση της και η θέση της υπό εκκαθάριση όπως απαιτείται κατά νόμο. Η ως άνω απόφαση περί λύσεως της "Ε.Σ.ΠΩ." δημοσιεύθηκε στις 12-12-2007 στα οικεία βιβλία του Πρωτοδικείου Ιωαννίνων και στη συνέχεια καταγγέλθηκαν νομοτύπως οι συμβάσεις εργασίας όλων των εργαζομένων, πλην της αναιρεσείουσας η οποία εξακολούθησε να παρέχει τις υπηρεσίες της για τις ανάγκες της εκκαθάρισης μέχρι τις 11-8-2008, οπότε και της κοινοποιήθηκε η από 8-8-2008 έγγραφη καταγγελία της συμβάσεως εργασίας της.

Η αναιρεσίβλητη ισχυρίζεται ότι δεν έχει υποχρέωση καταβολής της αιτούμενης αποζημίωσης απολύσεως για το λόγο ότι η καταγγελία της επίδικης εργασιακής σχέσεως έλαβε χώρα συνεπεία της λύσεως του νομικού προσώπου του εργοδότη ("Ε.Σ.ΠΩ.") και εντεύθεν της οριστικής διακοπής της επιχειρηματικής του δραστηριότητας.

Το γεγονός αυτό οφείλεται, κατά την κρίση του Δικαστηρίου τούτου, σε γεγονός, αιφνίδιο και απρόβλεπτο το οποίο δεν ήταν δυνατό να προβλεφθεί από την εργοδότιδα, όση επιμέλεια και αν κατέβαλε τη δεδομένη χρονική στιγμή. Ειδικότερα, η αιφνίδια άρνηση της εταιρείας "ΔΩΔΩΝΗ Α.Ε." να συνεχίσει τη συνεργασία της με την "Ε.Σ.ΠΩ." η οποία (συνεργασία) αποτελούσε την επί δεκαέξι (16) συναπτά έτη μοναδική επιχειρηματική και παραγωγική δραστηριότητα της ως άνω συνεταιριστικής οργάνωσης, περιήγαγε αυτήν σε οικονομικό και επιχειρηματικό αδιέξοδο.

Και τούτο διότι μετά τη διακοπή της εν λόγω μακρόχρονης αποκλειστικής συνεργασίας της με την ως άνω εταιρεία, η εξαρχής ενεργοποίηση της επιχειρηματικής της δραστηριότητας, με την παραγωγή σκληρών τυριών και την προώθησή στο εμπόριο για λογαριασμό της, όπως έπραττε προ του 1991 κατέστη πλέον αδύνατη, λόγω της δυσχέρειας ανεύρεσης νέων πελατών.

Επιπρόσθετα, ακόμη και σε τέτοια περίπτωση, λόγω των οικονομικών προβλημάτων που αντιμετώπιζε από τη συσσώρευση μεγάλου ύψους οφειλών προς την Αγροτική Τράπεζα και το Ι.Κ.Α. κ.λπ., δεν είχε την ευχέρεια να προκαταβάλει στους παραγωγούς το αντίτιμο της απαραίτητης για την παραγωγή των τυριών πρώτης ύλης.

Για τους λόγους αυτούς, άλλωστε, η απόφαση για τη λύση της ("Ε.Σ.ΠΩ."), την οριστική διακοπή της δραστηριότητάς της και, εντεύθεν την καταγγελία των συμβάσεων εργασίας όλων των εργαζομένων σ' αυτήν, λήφθηκε με συντριπτική πλειοψηφία των αντιπροσώπων των μελών της κατά την προαναφερθείσα έκτακτη γενική συνέλευση.

Η τελευταία, αμυνόμενη κατά του ισχυρισμού της αναιρεσίβλητης τον οποίο αυτή επαναφέρει στη δευτεροβάθμια δίκη, ως μοναδικό λόγο της έφεσής της, ότι, δηλαδή, δεν οφείλει την αιτούμενη αποζημίωση απολύσεως, καθόσον η καταγγελία της επίδικης εργασιακής σχέσης οφείλεται σε λόγους ανωτέρας βίας, ισχυρίζεται ότι η διακοπή της μακρόχρονης συνεργασίας του συνεταιρισμού με τη "ΔΩΔΩΝΗ" ήταν αναμενόμενη και ότι η εμμονή του (συνεταιρισμού) στη αποκλειστική αυτή συνεργασία αποτελεί εσφαλμένη επιχειρηματική στρατηγική και επιλογή.

Πλην όμως, ο ισχυρισμός αυτός δεν ενισχύεται από τις αποδείξεις, ενώ, επιπλέον, ουδείς των μετασχόντων στην προαναφερθείσα έκτακτη γενική συνέλευση υιοθέτησε την άποψη αυτή. Αντίθετα, αποδείχθηκε, όπως ήδη προαναφέρθηκε, ότι η ανωτέρω ενέργεια της εταιρείας "ΔΩΔΩΝΗ" να διακόψει τη συνεργασία της με την "Ε.Σ.ΠΩ." ήταν αιφνίδια και απρόβλεπτη, οφειλόταν δε, σύμφωνα με το παραπάνω έγγραφο, στην αδυναμία αύξησης των πωλήσεων σκληρών τυριών και στην επικείμενη λειτουργία δικού της συγκροτήματος παρασκευής των συγκεκριμένων ειδών.

Περαιτέρω, η αναιρεσείουσα ισχυρίζεται ότι η "Ε.Σ.ΠΩ." είχε δυνατότητα να συνεχίσει την επιχειρηματική της δραστηριότητα και μετά τη συνεργασία της με τη "ΔΩΔΩΝΗ", ακόμη δε να συνεχίσει να υφίσταται ακόμη και χωρίς παραγωγικό αντικείμενο, λόγω της μεγάλης ακίνητης περιουσίας, των μισθωμάτων που εισέπραττε και των λοιπών εσόδων της.

Ο ισχυρισμός αυτός, επίσης, ουδόλως αποδείχθηκε. Αντίθετα, αποδείχθηκε ότι, μετά διακοπή της συνεργασίας της με την "ΔΩΔΩΝΗ", η "Ε.Σ.ΠΩ." περιήλθε σε δεινή οικονομική κατάσταση, ενώ η Α.Τ.Ε. είχε εγγράψει υποθήκη στην ακίνητη περιουσία της, προς εξασφάλιση των σε βάρος της απαιτήσεών της, με αποτέλεσμα να αδυνατεί να ανταπεξέλθει στις ανυπέρβλητες δυσχέρειες, που θα συνεπήγετο η συνέχιση της δραστηριοποίησής της ... .

Πρέπει, εξάλλου, να σημειωθεί ότι τυχόν εσφαλμένες επιχειρηματικές ενέργειες, από της ιδρύσεως της "Ε.Σ.ΠΩ.", το έτος 1955 και εντεύθεν, δεν εκπορεύονται από τις επιλογές επιχειρηματία (φυσικού ή νομικού προσώπου), ο οποίος δραστηριοποιείται, με μοναδικό σκοπό του την οικονομική του ανέλιξη, αλλά από τις αποφάσεις του συλλογικού της οργάνου, ήτοι της γενικής συνέλευσης, που απαρτιζόταν από τους αντιπροσώπους των μελών της, οι οποίες σκοπούσαν στην πραγμάτωση του επιχειρηματικού σκοπού του συνεταιρισμού.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο κατέληξε ότι η αναιρεσίβλητη δεν υποχρεούται να καταβάλει στην αναιρεσείουσα τη νόμιμη αποζημίωση λόγω απολύσεως, αφού δε εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση με την οποία είχε γίνει δεκτό το σχετικό κονδύλιο της αγωγής και της είχε επιδικαστεί ως αποζημίωση απολύσεως το ποσό των 36.865,05 ευρώ, απέρριψε το κονδύλιο αυτό της αγωγής.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο παραβίασε τις ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, αφού με βάση τα προαναφερόμενα περιστατικά που δέχτηκε ως αποδειχθέντα, τα οποία ανάγονται στον κύκλο της επιχειρηματικής δραστηριότητας και στη σφαίρα κινδύνου της εργοδότριας αναιρεσίβλητης, δεν συντρέχει ανώτερη βία σύμφωνα με τα αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη, αφού τα περιστατικά αυτά θα μπορούσαν εκ των προτέρων να ληφθούν υπόψη ως ενδεχόμενα κατά την κοινή πείρα και συνεπώς να αντιμετωπιστούν με άλλες ενέργειες, όπως εξεύρεση άλλων πελατών, αλλαγή της επιχειρηματικής δραστηριότητας κ.λπ.

ενόψει μάλιστα του γεγονότος ότι, κατά τις ως άνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, οι συμβάσεις που καταρτιζόταν με την εταιρία "ΔΩΔΩΝΗ" ήταν ετήσιας διάρκειας και ανανεώνονταν μετά από αίτηση της αναιρεσίβλητης ως εκ τούτου κατά την κοινή πείρα, μετά τη λήξη εκάστης σύμβασης ήταν προβλέψιμη η τυχόν μη ανανέωση αυτής.

Επομένως, αμφότεροι οι λόγοι της αιτήσεως αναιρέσεως αληθώς από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. είναι βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί. Κατ' ακολουθίαν πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το μέρος της που απέρριψε το ως άνω κονδύλιο της αγωγής για καταβολή αποζημιώσεως απολύσεως στην αναιρεσείουσα και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που την εξέδωσε το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που την εξέδωσαν, σύμφωνα με την αληθή έννοια του άρθρου 580 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ.

όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 12 παρ. 4 του ν. 4055/2012.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 11/2011 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων κατά την αναφερόμενη στο αιτιολογικό έκταση.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Ιανουαρίου 2013. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Φεβρουαρίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ