173/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 173 / 2007 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 173/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Χλαμπουτάκη, Αντιπρόεδρο, Νικόλαο Κασσαβέτη, Ιωάννη Παπανικολάου, Δημήτριο Δαλιάνη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Σεπτεμβρίου 2006, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "Αγροτική-Ναυτιλιακή Εμπορική ΠΕΡΓΚΑ ΑΕ" που εδρεύει στο Κορωπί Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Φούλια.

Του αναιρεσείοντος: .... , ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Στυλιανό Παπαδημητρίου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-9-1993 25-11-1993 αγωγές των ανωτέρω διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1152/1995 προδικαστική και 94/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1703/2004 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητά η αναιρεσείουσα με την από 26-9-2005 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 13-9-2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινομένης αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 562 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., είναι απαράδεκτος λόγος αναιρέσεως, που στηρίζεται σε ισχυρισμό, ο οποίος δεν προτάθηκε νομίμως στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός εάν πρόκειται α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια απόφαση και γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη.

Η διάταξη αυτή, η οποία αποτελεί εκδήλωση της θεμελιώδους αρχής, ότι ο Άρειος Πάγος ελέγχει τη νομιμότητα της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας, με βάση την πραγματική και νομική κατάσταση που όφειλε να λάβει υπόψη του ο ουσιαστικός δικαστής, καθιερώνει ειδική προϋπόθεση του παραδεκτού των λόγων αναιρέσεως, η συνδρομή της οποίας πρέπει να προκύπτει από το αναιρετήριο.

Πρέπει δηλαδή να αναφέρεται στο αναιρετήριο, ότι ο ισχυρισμός, που στηρίζει το λόγο αναιρέσεως, είχε προταθεί νομίμως στο δικαστήριο, το οποίο εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση. Περαιτέρω, κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία, που έχει ως συνέπεια την αναίρεση για έλλειψη νομίμου βάσεως, υπάρχει όταν από το αιτιολογικό της αποφάσεως δεν προκύπτουν κατά τρόπο σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του κανόνα δικαίου που εφαρμόσθηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση, όχι όμως και όταν υπάρχουν ελλείψεις αναγόμενες στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα στην εκτίμηση των αποδείξεων που το πόρισμά τους εκτίθεται σαφώς.

Εξάλλου, ως "ζήτημα", των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή ή αντιφατικό στερεί από την απόφαση τη νόμιμη βάση της, νοούνται μόνον οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, δηλαδή εκείνοι που τείνουν στη θεμελίωση ή την κατάλυση δικαιώματος, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο, όχι όμως και τα απλά πραγματικά ή νομικά επιχειρήματα, που συνέχονται με την αξιολόγηση και στάθμιση των αποδείξεων, για τα οποία η έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας δεν ιδρύει λόγο αναιρέσεως.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε κατά κρίση ανέλεγκτη τα ακόλουθα: "Η εναγομένη είναι αποκλειστική κυρία μίας αγροτικής έκτασης είκοσι έξι (26) περίπου στρεμμάτων.... Στο ακίνητό της αυτό άρχισε από το έτος 1992 την ανέγερση διαφόρων αποθηκών και άλλων κτιρίων γενικής χρήσεως΄ για τις εργασίες αυτές είχε ορίσει ως υπεύθυνο τον αρχιτέκτονα μηχανικό Χ1.

Το καλοκαίρι του 1993 αποφάσισε να κάνει γεώτρηση στο εν λόγω ακίνητό της για την ανεύρεση ύδατος προς κάλυψη των αναγκών του. Για το λόγο αυτό περί τα μέσα Αυγούστου 1993 απευθύνθηκε, με το νόμιμο εκπρόσωπό της, στον ενάγοντα, ο οποίος διατηρούσε μεγάλο σύγχρονο γεωτρύπανο... και ύστερα από τις απαραίτητες διαπραγματεύσεις, ο εναγόμενος ανέλαβε να διενεργήσει τη γεώτρηση...

η αμοιβή του ενάγοντος θα υπολογιζόταν απολογιστικά, ανά μέτρο βάθους του γεωτρητικού αυλού και δη για μεν τη περίπτωση που θα βρισκόταν νερό σε ικανοποιητική ποσότητα και η γεώτρηση θα χαρακτηριζόταν επιτυχής προς 8.000 δρχ., για δε την περίπτωση αποτυχίας, λόγω μη ανεύρεσης νερού σε ικανοποιητική ποσότητα, προς 5.000 δρχ.΄ η εναγομένη θα βαρυνόταν με τα έξοδα μεταφοράς και εγκατάστασης του γεωτρύπανου, καθώς και την αγορά τυχόν υλικών διασωλήνωσης του γεωτρητικού αυτού· και η εναγομένη ανέλαβε την ευθύνη να απομακρύνει από τον τόπο της γεώτρησης, με εργάτες της επιλογής της, τα χώματα και γενικά τα απόβλητα από τη διάνοιξη του γεωτρητικού αυλού.

Ο πιο πάνω τρόπος υπολογισμού της αμοιβής του ενάγοντος, με μειωμένη τιμή μονάδας για τη περίπτωση μη ανεύρεσης ικανοποιητικής ποσότητας ύδατος, είναι συνήθης στις συμβάσεις διενέργειας υδροδοτικών γεωτρήσεων και αποβλέπει στην κατανομή της ζημίας, σε περίπτωση αποτυχίας, μεταξύ του εργοδότη και του εργολάβου.

Η εναγομένη ήθελε να γίνει σωστά η γεώτρηση και γι' αυτό προσέλαβε ως τεχνικό της σύμβουλο τον γεωλόγο Χ2, για να παρακολουθεί τις εργασίες, κατά τη διάρκεια της διάνοιξης του διατρητικού αυλού, και να δίνει στον ενάγοντα τις απαραίτητες οδηγίες, ώστε το όλο έργο να γίνει σύμφωνα με τους κανόνες της επιστήμης και της τέχνης.

Στις αρχές του τρίτου δεκαημέρου του μηνός Αυγούστου 1993 η εναγομένη εφοδιάστηκε με την απαραίτητη άδεια για τη διενέργεια της γεώτρησης. Ειδοποίησε δε τον ενάγοντα, ο οποίος μετέφερε στο προαναφερόμενο αγρόκτημά της το γεωτρύπανο, με όλα τα απαραίτητα μηχανήματα και εξαρτήματα. Εκεί ο ενάγων εγκατέστησε το γεωτρύπανο στο δυτικό τμήμα του ακινήτου της εναγομένης, στο σημείο που είχε επιλέξει ο τεχνικός της σύμβουλος Χ2 και του υπέδειξε ο Χ1 .

Μόλις δε ολοκλήρωσε την εγκατάσταση, άρχισε τις εργασίες, για τη διάνοιξη του γεωτρητικού αυλού. Το σημείο της γεώτρησης βρισκόταν πολύ κοντά στο όριο με το γειτονικό ακίνητο ιδιοκτησίας ... . Γι' αυτό την τρίτη ημέρα διακόπηκαν οριστικά οι εργασίες, ύστερα από παράπονα του κυρίου του γειτονικού ακινήτου και σχετική εντολή οργάνων της Αγροφυλακής.

Κατά το χρόνο της διακοπής, ο ενάγων είχε προχωρήσει στη διάνοιξη του γεωτρητικού αυλού σε βάθος είκοσι (20) μέτρων και είχε τοποθετήσει περιφραγματικό σωλήνα μήκους δύο (2) μέτρων. Αμέσως μετά τη διακοπή ο ενάγων αποσύνδεσε το γεωτρύπανο και το μετέφερε στο βόρειο τμήμα του ακινήτου της εναγομένης, όπου το εγκατέστησε σε σημείο που του υπέδειξε ο αρμόδιος εκπρόσωπος της εναγομένης Χ1.

Μόλις δε ολοκλήρωσε την εγκατάσταση, άρχισε τις εργασίες διάνοιξης του γεωτρητικού αυλού και προχώρησε σταδιακά σε βάθος τριακοσίων (300) μέτρων, οπότε, λόγω της σαθρότητας του υπεδάφους, γίνονταν εκτεταμένες κατακρημνίσεις χωμάτων που βρισκόταν γύρω από το γεωτρητικό αυλό. Για να σταματήσουν τις κατακρημνίσεις εδαφών που εμπόδιζαν την διάνοιξη του γεωτρητικού αυλού σε μεγαλύτερο βάθος, οι εκπρόσωποι της εναγομένης Χ1 και Χ2 αποφάσισαν να τοποθετήσουν περιφραγματικό σωλήνα σε βάθος 160 μέτρων.

Για το λόγο αυτό ο ενάγων διεύρυνε, ύστερα από σχετική εντολή τους, τη διάμετρο του γεωτρητικού αυλού στις 12,25 ίνστες. Για τη πρόσθετη αυτή εργασία συμφωνήθηκε η καταβολή στον ενάγοντα πρόσθετης αμοιβής 3.000 δραχμών ανά μέτρο βάθους. Όταν ολοκληρώθηκε η διεύρυνση του γεωτρητικού αυλού στο επιθυμητό βάθος, οι εργάτες που είχε ορίσει η εναγομένη άρχισαν τις εργασίες απομάκρυνσης των εδαφών και άλλων υλικών που υπήρχαν γύρω από το γεωτρητικό αυλό, για να αρχίσει η τοποθέτηση του περιφραγματικού σωλήνα.

Κατά την απομάκρυνση όμως των υλικών έπεσε μέσα στο γεωτρητικό αυλό από αμέλεια ενός εκ των εργατών της εναγομένης, ένα μεγάλο σιδερένιο εργαλείο υποβοήθησης (μανέλα). Το εργαλείο αυτό δεν ήταν δυνατό να εξαχθεί, λόγω της μικρής διαμέτρου και του πολύ μεγάλου βάθους του γεωτρητικού αυλού. Καθιστούσε δε αδύνατη τη συνέχιση των εργασιών διάνοιξης του γεωτρητικού αυλού σε μεγαλύτερο βάθος, για την ανεύρεση ύδατος.

Γι' αυτό σταμάτησαν οι εργασίες, χωρίς να βρεθεί νερό. Για τις δύο πιο πάνω γεωτρήσεις, που απέβησαν ανεπιτυχείς, ο ενάγων δικαιούται για αμοιβή του, βάσει των όρων της σύμβασής του με την εναγομένη, τα ακόλουθα ποσά: 1) για τη πρώτη γεώτρηση 100.000 (μέτρα 20 Χ 5.000 δρχ.) δρχ. 2) για τη δεύτερη γεώτρηση 1.500.000 (μέτρα 300 Χ 5.000 δρχ.) δρχ. 3) για τη διεύρυνση της δεύτερης γεώτρησης 480.000 (μέτρα 160 Χ 3.000 δρχ.) δρχ. 4) για τη τοποθέτηση περιφρακτικού σωλήνα μήκους 2 μέτρων 30.000 δρχ.

και 5) για καθυστέρηση, αποσύνδεση, μεταφορά και επανατοποθέτηση του γεωτρύπανου 150.000 δρχ. και συνολικά 2.260.000 δρχ. Επίσης αποδεικνύεται ότι, μετά την αποτυχία της δεύτερης γεώτρησης, οι αρμόδιοι εκπρόσωποι της εναγομένης Χ1 και Χ2 αποφάσισαν τη διενέργεια τρίτης, σε σημείο που βρισκόταν σε απόσταση είκοσι (20) περίπου μέτρων από την δεύτερη γεώτρηση.

Στο σημείο αυτό μετέφερε ο ενάγων το γεωτρύπανό του, ύστερα από σχετική υπόδειξή τους και άρχισε τις εργασίες διάνοιξης του γεωτρητικού αυλού της τρίτης γεώτρησης. Οι εκπρόσωποι της εναγομένης Χ1 και Χ2 γνώριζαν, από τη δεύτερη γεώτρηση, τη σαθρότητα του υπεδάφους. Γι' αυτό έδωσαν εντολή στον ενάγοντα να προχωρήσει στις εργασίες χωρίς διακοπή, για να περιορίσουν τον κίνδυνο κατακρήμνισης των εδαφών που βρίσκονταν γύρω από το γεωτρητικό αυλό.

Ο ενάγων προχώρησε πράγματι χωρίς διακοπή και έφθασε σε βάθος 312 μέτρων, όπου βρέθηκε υδροφόρος ορίζοντας με άφθονη ποσότητα αντλήσιμου ύδατος. Για το λόγο αυτό η γεώτρηση θεωρήθηκε επιτυχής και ο ενάγων α) τοποθέτησε στο γεωτρητικό αυλό, με υπόδειξη των δύο προαναφερομένων εκπροσώπων της εναγομένης, περιφραγματικό σωλήνα μέχρι βάθους 285 μέτρων και β) αφαίρεσε τα σαθρά γεωλογικά υλικά, που είχαν καταπέσει στο κάτω τμήμα του γεωτρητικού αυλού δηλαδή από τα 280 μέτρα μέχρι τα 312 μέτρα.

Για την τελευταία αυτή εργασία, για την οποία χρειάστηκε η εκ νέου εφαρμογή του γεωτρύπανου, συμφωνήθηκε η καταβολή στον ενάγοντα, πρόσθετης αμοιβής 300.000 δραχμών. Με την ολοκλήρωση των εργασιών αυτών οι πιο πάνω εκπρόσωποι της εναγομένη θεώρησαν ότι είχε ολοκληρωθεί με επιτυχία η τρίτη γεώτρηση και ότι, με την τοποθέτηση του περιφραγματικού σωλήνα σε βάθος 285 μέτρων, δεν υπήρχε κίνδυνος κατακρημνίσεων εδαφών στο υπόλοιπο τμήμα του γεωτρητικού αυλού, βάθους 27 μέτρων.

Γι' αυτό έδωσαν εντολή στον ενάγοντα να σταματήσει κάθε περαιτέρω εργασία και να απομακρύνει από το ακίνητο της εναγομένης το γεωτρύπανο και όλα τα άλλα μηχανήματα και εξαρτήματά του, όπως και έγινε. Η εναγομένη έπρεπε να τοποθετήσει στον γεωτρητικό αυλό αντλητικό συγκρότημα, για να είναι δυνατή η άντληση υδάτων.

Την εργασία αυτή, που θα γινόταν με αποκλειστικά δική της ευθύνη και δαπάνη, καθυστέρησε (η εναγομένη) για αρκετό χρονικό διάστημα μετά την ολοκλήρωση της διάνοιξης του γεωτρητικού αυλού και την απομάκρυνση του ενάγοντος. Με αποτέλεσμα να γίνουν κατακρημνίσεις εδαφών στο τμήμα του γεωτρητικού αυλού, στο οποίο δεν είχε τοποθετηθεί περιφραγματικός σωλήνας, που εμπόδιζαν την τοποθέτηση του αντλητικού συγκροτήματος.

Για το πρόβλημα που ανέκυψε η εναγομένη δεν ειδοποίησε τον ενάγοντα, αλλά προσέλαβε άλλον ιδιοκτήτη γεωτρύπανου, ο οποίος απομάκρυνε τα υλικά που είχαν αποφράξει τον γεωτρητικό αυλό, στο τμήμα που δεν είχε τοποθετηθεί περιφραγματικός σωλήνας, και στη συνέχεια τοποθετήθηκε το αντλητικό συγκρότημα και γίνεται έκτοτε κανονικά η άντληση νερού.".

Υπό τα δεκτά γενόμενα ως άνω πραγματικά περιστατικά, είναι σαφές ότι τα συμβληθέντα και ήδη διάδικα μέρη είχαν συμβατικώς προβλέψει, ότι η τυχόν αρνητική έκβαση της γεώτρησης "λόγω μη ανεύρεσης νερού" θα είχε την ορισθείσα έννομη συνέπεια, ήτοι την οφειλή μειωμένης αμοιβής στον εξ αυτών εργολάβο. Δεν είχε δε περαιτέρω συμβατικώς ορισθεί τι επρόκειτο να συμβεί, στην περίπτωση που το αρνητικό αποτέλεσμα μιας επιμέρους γεώτρησης ή και της όλης προσπαθείας θα οφειλόταν σε υπαίτια συμπεριφορά του ενός εκ των συμβαλλομένων.

Καμιά συμφωνία επίσης δεν (αναφέρεται ότι) έγινε μεταξύ των μερών είτε για ενδεχόμενη ευθύνη του εργολάβου για τον μετά την παράδοση και παραλαβή του έργου χρόνο, είτε για την ευθύνη αυτού σε περίπτωση που το έργο θα είχε ελαττώματα. Συνέπειες δε τούτων είναι: (α) Ότι όποιος εκ των συμβαλλομένων ήθελε να επικαλεσθεί (σε δίκη) την τήρηση των συμφωνημένων στην περίπτωση αρνητικής έκβασης της γεώτρησης, δεν χρειαζόταν να επικαλεσθεί υπαιτιότητα του αντισυμβαλλομένου του ή έλλειψη ιδίας υπαιτιότητας για το (αρνητικό) αποτέλεσμα. (β) Ότι, αντιθέτως, ο επιδιώκων να απαλλαγεί (μερικώς ή ολικώς) από τις συμβατικές του υποχρεώσεις στη βάση της ύπαρξης ή της έλλειψης υπαιτιότητας του άλλου μέρους ή του ιδίου, αντιστοίχως, βαρυνόταν να προβεί σε σχετική επίκληση (και απόδειξη) στο ουσιαστικό δικαστήριο. (γ) Ότι το αυτό βάρος είχε η εκ των συμβληθέντων εργολήπτρια, στην περίπτωση που το έργο είχε ελαττώματα, τα οποία είτε υπήρχαν κατά την παράδοση και παραλαβή αυτού, είτε προέκυψαν αργότερα.

Τέτοιος όμως ισχυρισμός δεν αναφέρεται στο δικόγραφο της αναίρεσης ότι υπεβλήθη στο ουσιαστικό δικαστήριο. Επομένως, με βάση τα προεκτεθέντα, είναι αβάσιμοι και απορριπτέοι ο πρώτος και ο δεύτερος λόγος της αναιρέσεως, σύμφωνα με τους οποίους: (1) Το Εφετείο διέλαβε όλως ασαφή και ανεπαρκή αιτιολογία αφού δεν εξέθεσε "γιατί ελλείπει οποιαδήποτε υπαιτιότητα του ενάγοντος" και δεν εδέχθη ότι "η δεύτερη γεώτρηση σταμάτησε από υπαιτιότητα αυτού τούτου του ενάγοντος ως εργολάβου" και (2) Το Εφετείο διέλαβε όλως αντιφατικές, ασαφείς και ανεπαρκής αιτιολογίες, αφού δεν εξηγεί "για ποιό λόγο ο ενάγων δεν έχει καμίαν ευθύνην από την ως άνω σύμβαση, σύμφωνα με την οποία είχε υποχρέωση το ευρεθέν ύδωρ να αντλείται άνετα στην επιφάνεια, πράγμα που θα επιτυγχανόταν εάν τοποθετούσε τον περιφραγματικό σωλήνα μέχρι τα 312 μέτρα...

και όχι μόνον μέχρι τα 280 μέτρα" και δεν δέχθηκε ότι η τρίτη γεώτρηση "θεωρείται μη εκτελεσθείσα από τον ενάγοντα, από αποκλειστική υπαιτιότητά του".

Από τις διατάξεις του άρθρου 8 του Ν. 1599/1986 "σχέσεις κράτους - πολίτη... κλπ" και 339 ΚΠολΔ προκύπτει ότι η υπεύθυνη δήλωση ή βεβαίωση τρίτου (μαρτυρία τρίτου), η οποία δεν δόθηκε κατά τον υπό του νόμου οριζόμενο τρόπο, εφόσον έγινε επίτηδες για να χρησιμεύσει ως αποδεικτικό μέσο στη μεταξύ άλλων πολιτική δίκη, αποτελεί ανεπίτρεπτο αποδεικτικό μέσο και δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ούτε προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων. Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του, ως αποδεικτικά μέσα, δύο υπεύθυνες δηλώσεις τρίτων (μη διαδίκων) προσώπων προσκομισθείσες με επίκληση από την εναγομένη, κρίνοντας ότι αυτές "λήφθηκαν για να χρησιμοποιηθούν ως μάρτυρες ειδικά στην προκειμένη δίκη". Έτσι, με βάση τα προεκτεθέντα, δεν είναι βάσιμη η αιτίαση που προβάλλεται από την αναιρεσείουσα σύμφωνα με την οποία το ουσιαστικό δικαστήριο, μη λαμβάνοντας υπόψη τις δηλώσεις αυτές, υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 11 ΚΠολΔ. Κατά συνέπεια, είναι απορριπτέος ο σχετικός (τρίτος) λόγος της αναίρεσης.

Από τις διατάξεις των άρθρων 339 και 395 ΚΠολΔ σαφώς προκύπτει ότι τα δικαστικά τεκμήρια, δηλαδή τα συμπεράσματα που συνάγονται κατά τους κανόνες της λογικής και της ανθρώπινης εμπειρίας εκ γνωστών πραγμάτων περί αγνώστων, ο δικαστής μπορεί να τα συνάγει από οπουδήποτε, ακόμη και από έγγραφα άκυρα ή παράτυπα, αρκεί να έχει επιτραπεί η δια μαρτύρων απόδειξη και να μην αμφισβητείται το γεγονός που συνιστά τη βάση του τεκμηρίου. Εξ άλλου, κατά μεν το άρθρο 339 ΚΠολΔ αποδεικτικά μέσα είναι η ομολογία, η αυτοψία, η πραγματογνωμοσύνη, τα έγγραφα, η εξέταση των διαδίκων, οι μάρτυρες και τα δικαστικά τεκμήρια, κατά δε το άρθρο 390 του ιδίου κώδικος, γνωμοδοτήσεις προσώπων που έχουν ειδικές γνώσεις επιστήμης ή τέχνης σε ζητήματα που αφορούν εκκρεμή δίκη, οι οποίες συντάχθηκαν ύστερα από αίτηση κάποιου διαδίκου και προσάγονται από αυτόν, εκτιμώνται ελεύθερα από το δικαστήριο. Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι οι γνωμοδοτήσεις που αναφέρονται στη δεύτερη από αυτές, εφόσον συντάχθηκαν κατά τις νόμιμες προϋποθέσεις, δεν συνιστούν ιδιαίτερο αποδεικτικό μέσο, αλλά έγγραφο που υποβάλλεται στην ίδια ρύθμιση και εκτιμάται ελεύθερα από το δικαστήριο (Ολ. ΑΠ 8/2005).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, το Εφετείο, βεβαιώνει ότι κατέληξε στο αποδεικτικό του πόρισμα, αφού έλαβε υπόψη του "και όλα τα έγγραφα που επικαλούνται και προσκομίζουν νόμιμα οι διάδικοι". Με βάση τη βεβαίωση αυτή και το όλο περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι το Εφετείο συνεξετίμησε το σύνολο των ρηθέντων εγγράφων, περιλαμβανομένης και της γνωμοδοτήσεως του γεωλόγου Χ2 (προσώπου με ειδικές επιστημονικές γνώσεις). Κατά συνέπεια, και ο τέταρτος λόγος της αναίρεσης, από τον αριθμ. 11 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, καθώς και η αίτηση αναιρέσεως στο σύνολό της.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 26-9-2005 αίτηση της εταιρίας "Αγροτική - Ναυτιλιακή - Εμπορική ΠΕΡΓΚΑ ΑΕ" για αναίρεση της 1703/2004 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει σε εννιακόσια εβδομήντα (97) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Οκτωβρίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 29 Ιανουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ