1738/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1738 / 2016 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 1738/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ε’ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρυσούλα Παρασκευά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Γαλάνη - Λεοναρδοπούλου - Εισηγήτρια, Δημήτριο Χονδρογιάννη, Γεώργιο Αναστασάκο και Ιωάννη Μαγγίνα (σύμφωνα με την υπ’ αριθ.158/2016 πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου), Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 11 Νοεμβρίου 2016, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Κωνσταντίνου Παρασκευαϊδη (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει τις αιτήσεις των αναιρεσειόντων - κατηγορουμένων: 1)Δ. Γ. του Π., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αναστάσιο Τριανταφύλλου και 2)Σ. Β. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Όλγα - Θεανώ Ανδρίτσου, για αναίρεση της υπ’ αριθ. 11, 12, 13, 27, 34, 44, 55, 61, 62, 79, 82, 90, 115, 119, 120/2015 αποφάσεως του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Πειραιά.

Με πολιτικώς ενάγοντες τους: 1)Α. Δ. του Χ., κάτοικο ..., η οποία δεν εμφανίστηκε, 2)Γ. Δ. χήρα Χ. Δ., κάτοικο ..., η οποία δεν εμφανίστηκε και 3) Ε. Κ. Μ. του Σ., κάτοικο ..., ο οποίος δεν εμφανίστηκε.

Το Μικτό Ορκωτό Εφετείο Πειραιά με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ’ αυτή, και oι αναιρεσείοντες - κατηγορούμενοι ζητούν την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται: α)στην από 18 Δεκεμβρίου 2015 αίτηση αναίρεσης και στους από 25 Οκτωβρίου 2016 προσθέτους λόγους του Δ. Γ. και β)στην από 21 Δεκεμβρίου 2015 αίτηση αναίρεσης του Σ. Β., τα οποία καταχωρίστηκαν στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 133/2016.

Αφού άκουσε

Τους πληρεξούσιους δικηγόρους των αναιρεσειόντων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Οι υπ’ αριθ. πρωτ. α) .../2015 αίτηση-δήλωση αναίρεσης, του Δ. Γ. του Π., β) .../2015 αίτηση-δήλωση αναίρεσης του Σ. Β. του Ι., και γ) οι από 26-10-2016 πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης του πρώτου αναιρεσείοντος,( Δ. Γ. του Π.),με τα δικόγραφα των οποίων ζητείται η αναίρεση της υπ’ αριθ. 11, 12, 13, 27, 34, 44, 55, 61, 62, 79, 82, 90, 115, 119 και 120/2015 αποφάσεως του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Πειραιά, έχουν ασκηθεί νομοτύπως και εμπροθέσμως, είναι παραδεκτές διότι περιέχουν λόγους αναίρεσης του άρθρου 510 ΚΠΔ, και πρέπει να συνεκδικασθούν, λόγω της συνάφειας τους, καθόσον στρέφονται κατά της ιδίας ως άνω αποφάσεως.

Επειδή, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 396 παρ. 1, 2 και 3 ΚΠΔ ορίζεται ότι "αφού τεθούν στην κληρωτίδα σύμφωνα με τα άρθρα 394 και 395 τα ονόματα των δέκα (10) ενόρκων, ο πρόεδρος του μικτού ορκωτού δικαστηρίου εξάγει κάθε φορά ένα όνομα, το όνομα αυτό διαβάζει δυνατά ο πρόεδρος και το γνωστοποιεί ιδιαίτερα στον εισαγγελέα και τον κατηγορούμενο, για να ασκήσουν το δικαίωμα εξαίρεσης κατά την επόμενη παράγραφο, ωσότου, και αφού εξαντληθεί το δικαίωμα αυτό, συμπληρωθεί ο αριθμός των τεσσάρων (4) ενόρκων που απαιτούνται για τη σύνθεση του δικαστηρίου(παρ. 1).

Ο Εισαγγελέας και ο κατηγορούμενος έχουν το δικαίωμα να εξαιρέσουν ο καθένας δύο (2) ενόρκους (παρ. 2). Αν υπάρχουν πολλοί κατηγορούμενοι στην ίδια δίκη και δεν συμφωνούν μεταξύ τους σχετικά με την εξαίρεση, προσδιορίζεται με κλήρο η σειρά με την οποία καθένας από τους κατηγορουμένους θα ασκήσει το δικαίωμα εξαίρεσης έτσι, στον κατηγορούμενο που έτυχε να είναι πρώτος γίνεται η ερώτηση πριν από τους άλλους και, αν αυτός δεν ασκήσει το δικαίωμα εξαίρεσης, γίνεται η ερώτηση στο δεύτερο, και αυτό συνεχίζεται με τους υπόλοιπους, ωσότου εξαντληθεί το δικαίωμα εξαίρεσης των ενόρκων (παρ. 3)".

Από τις προπαρατεθείσες διατάξεις, σε συνδυασμό και προς εκείνες των άρθρων 394, 395 και 397 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα, συνάγεται ότι: α) κατά τη συγκρότηση του μικτού ορκωτού δικαστηρίου, ο κατηγορούμενος έχει το δικαίωμα να εξαιρέσει, ο ίδιος ή δια του συνηγόρου του, δύο (2) ενόρκους, σε περίπτωση δε κληρώσεως και δύο αναπληρωματικών ενόρκων, δικαιούται να εξαιρέσει και ένα (1) ακόμη ένορκο, όταν υπάρχουν πολλοί κατηγορούμενοι στην ίδια δίκη, η πλευρά των κατηγορουμένων δικαιούται να εξαιρέσει τον ίδιο ως άνω αριθμό ενόρκων, δηλαδή δύο (2), και, σε περίπτωση κληρώσεως και αναπληρωματικών ενόρκων, έναν επιπλέον, η σειρά όμως με την οποία καθένας από αυτούς θα ασκήσει το δικαίωμα εξαιρέσεως προσδιορίζεται με κοινή συμφωνία ή με κλήρο και γ) η κατά παράβαση των σχετικών διατάξεων εξαίρεση εκ μέρους του κατηγορουμένου (ή των κατηγορουμένων) αριθμού ενόρκων μεγαλύτερου του νομίμου, δηλ.

των δύο (2), που ορίζει περιοριστικά ο νόμος, επιφέρει, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 171 παρ. 1 εδάφ. Α! ΚΠΔ, απόλυτη ακυρότητα, λόγω μη τηρήσεως των διατάξεων που καθορίζουν τη σύνθεση του μικτού ορκωτού δικαστηρίου, αφού η εξαίρεση μεγαλύτερου του κανονικού αριθμού ενόρκων έχει ως αποτέλεσμα τη συγκρότηση του μικτού ορκωτού δικαστηρίου, η οποία βασίζεται στην τύχη, με άλλους αντί άλλων ενόρκους.

Αν συμπληρωθεί ο αριθμός των δύο(2) δεν επιτρέπεται η εξαίρεση και τρίτου ενόρκου, ακόμη και αιτιολογημένα, διότι το άρθρο 396 ΚΠΔ , είναι ειδικό και αποκλείει την εφαρμογή του άρθρου 14 ιδίου κώδικα. Η απόλυτη αυτή ακυρότητα, λαμβάνεται υπόψη από το δικαστήριο και αυτεπαγγέλτως σε κάθε στάση της δίκης, και μπορεί να προταθεί από το διάδικο, και όταν ακόμη αυτή επήλθε από δική του ενέργεια ή παράλειψη ή την αποδέχθηκε, και συνεπώς συνιστά λόγο αναίρεσης κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ.

Α’ ΚΠΔ. Σημειωτέον ότι η ακυρότητα που επιφέρει η παράβαση των διατάξεων περί εξαιρέσεως των ενόρκων, δεν εμπίπτει στις σχετικές ακυρότητες που αναφέρονται ενδεικτικώς στο άρθρο 399 ΚΠΔ, διότι οι ακυρότητες αυτές σχετίζονται με τα προσόντα, τα κωλύματα και την ισόβια ή προσωρινή ανικανότητα των ενόρκων, καθώς και σε κάθε άλλη ακυρότητα εξαιτίας παραβάσεως άλλων διατάξεων σχετικών με τους ενόρκους, η οποία όμως επήλθε μέχρι την ανάγνωση του καταλόγου των ενόρκων στο ακροατήριο.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Μικτό Ορκωτό Εφετείο Πειραιά, που δίκασε ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο, με την προσβαλλόμενη απόφαση του, κήρυξε ενόχους τους αναιρεσείοντες, για την αξιόποινη πράξη του άρθρου 277στοιχ.β! και γ! ΠΚ, πρόκληση ναυαγίου από κοινού, από το οποίο προέκυψε κίνδυνος για ανθρώπους και επήλθε και θάνατος αυτών, από ενδεχόμενο δόλο, και μετά από αναγνώριση ότι συνέτρεχε στο πρόσωπο τους η ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2 περ.

ε! ΠΚ, καταδίκασε ένα έκαστο από αυτούς σε ποινή κάθειρξης επτά (7) ετών. Από την επιτρεπτή επισκόπηση των πρακτικών της δίκης που δεν προσβλήθηκαν για πλαστότητα, ούτε ζητήθηκε η διόρθωση τους, για τις ανάγκες της βασιμότητας του μοναδικού πρόσθετου λόγου αναίρεσης του πρώτου αναιρεσείοντος, προέκυψε ότι:

Η πρόεδρος του δικαστηρίου, για τη συγκρότηση του Μικτού Ορκωτού Εφετείου, για την εκδίκαση της σε δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας σε βάρος των αναιρεσειόντων κατηγορίας, σύμφωνα με το ν. 969/1979, παράγγειλε στην γραμματέα της έδρας να εκφωνήσει από τον κατάλογο των ενόρκων, που κληρώθηκαν κατά τη συνεδρίαση του Δικαστηρίου των Εφετών Πειραιά, της 8ης/12/2014, για το πρώτο δωδεκαήμερο της τρέχουσας συνόδου, όπως ο κατάλογος αυτός τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε, μετά τη διαγραφή και αντικατάσταση ενόρκων, που έγινε με κλήρωση κατά τη συνεδρίαση της 8ης/1/2015 των τακτικών Δικαστών του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Πειραιώς, έως ότου συμπληρωθεί ο αριθμός δέκα (10).

Μόλις συμπληρώθηκε ο αριθμός αυτός, τέθηκαν τα ονόματα τους στην κληρωτίδα, γνωστοποιήθηκε από την Πρόεδρο ότι αρκούν τέσσερεις για τη συγκρότηση του δικαστηρίου από τους οποίους, χωρίς καμία αιτιολογία μπορεί να εξαιρέσει δύο (2) η Εισαγγελέας της έδρας και δύο (2) οι κατηγορούμενοι. Ο πρώτος κατηγορούμενος εκπροσωπείτο στη δίκη από τον νομίμως διορισθέντα συνήγορο του και ο δεύτερος κατηγορούμενος ήταν παρών και δήλωσε ότι, θα ασκήσει το δικαίωμα αυτό ο νομίμως διορισθείς από τον ίδιο συνήγορος του.

Κατά τη διαδικασία της κληρώσεως, ο πρώτος κληρωθείς ένορκος Δ. Μ. δεν εξαιρέθηκε. Ο δεύτερος κληρωθείς ένορκος Π. Κ., εξαιρέθηκε από τον συνήγορο υπεράσπισης του δεύτερου αναιρεσείοντος. Η τρίτη κληρωθείσα ένορκος Κ. Σ.-Π., εξαιρέθηκε επίσης, από τον συνήγορο υπεράσπισης του δευτέρου αναιρεσείοντος. Σύμφωνα με τα προαναφερόμενα στη μείζονα νομική σκέψη, στο σημείο αυτό, μετά την εξαίρεση δύο ενόρκων από τον συνήγορο υπεράσπισης του δευτέρου αναιρεσείοντος, εξαντλήθηκε το δικαίωμα αυτό για αμφότερους τους αναιρεσείοντες.

Ο τέταρτος κληρωθείς ένορκος Γ. Λ. δεν εξαιρέθηκε. Ο πέμπτος κληρωθείς ένορκος Κ. Γ. εξαιρέθηκε από τον συνήγορο υπερασπίσεως, που εκπροσωπούσε τον πρώτο αναιρεσείοντα. Η έκτη κληρωθείσα ένορκος Μ. Β. δεν εξαιρέθηκε, και ο έβδομος κληρωθείς ένορκος Α. Α. δεν εξαιρέθηκε επίσης. Δηλαδή, η Εισαγγελέας της έδρας δεν άσκησε το δικαίωμα που της παρείχετο από την προαναφερθείσα διάταξη( αρθρ. 396 παρ. 2 ΚΠΔ.) , οι δε συνήγοροι των αναιρεσειόντων κατά παράβαση αυτής, εξαίρεσαν τρείς ενόρκους αντί για δύο που εδικαιούντο.

Κατ’ ακολουθίαν, το Μικτό Ορκωτό Εφετείο Πειραιά, που συγκροτήθηκε για να δικάσει την υπόθεση για την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, συγκροτήθηκε ακύρως. Ήτοι αλλοιώθηκε η σύνθεση του δικαστηρίου, διότι την θέση του τετάρτου ενόρκου αυτής, κατέλαβε ο ένορκος Α. Α., που ήταν ο έβδομος κληρωθείς ένορκος, ο οποίος δεν έπρεπε να κληρωθεί και μετά ταύτα να μετάσχει στη συγκρότηση του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Πειραιά, αν τηρείτο η ανωτέρω διάταξη, που περιόριζε τον αριθμό των εξαιρεθέντων ενόρκων συνολικά και για τους δύο αναιρεσείοντες -κατηγορουμένους σε δύο (2).

Συνεπώς, είναι βάσιμος ο μοναδικός λόγος του δικογράφου των προσθέτων λόγων αναιρέσεως του πρώτου αναιρεσείοντος, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας στο ακροατήριο, λόγω κακής συνθέσεως αυτού, ερειδόμενος στο άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Α! σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 171παρ. 1 στοιχ. α! ΚΠΔ, ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι το πρόσωπο του ταυτίζεται με το πρόσωπο, από την ενέργεια του οποίου, επήλθε ο λόγος αυτός ακυρότητας της διαδικασίας στο ακροατήριο. Ο λόγος αυτός, που ερευνάται και αυτεπαγγέλτως σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 511 ΚΠΔ, θεωρείται βάσιμος, .ανεξάρτητα από τη μη προβολή του, όσο αφορά και την αναίρεση του δεύτερου αναιρεσείοντος, η οποία περιέχει παραδεκτούς λόγους αναιρέσεως, ερειδόμενους στη διάταξη του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ. Δ!, Ε! και Η!ΚΠΔ.

Μετά ταύτα πρέπει να γίνουν δεκτές οι κρινόμενες αιτήσεις - δηλώσεις αναιρέσεως και ο πρώτος πρόσθετος λόγος, του δικογράφου των προσθέτων λόγων αναίρεσης του αναιρεσείοντος Δ. Γ., να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση στο σύνολο της, και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η συγκρότηση του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 519 ΚΠΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ.

Αναιρεί την υπ’ αριθ. 11, 12, 13, 27, 34, 44, 55, 61, 62, 79, 82, 90, 115, 119 και 120/2015 απόφαση του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Πειραιώς.

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση, στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Νοεμβρίου 2016.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 28 Νοεμβρίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ