Supreme Court dismisses appeal against compensation protocol for unauthorized beach use where municipality had no knowledge.

Απόφαση 1735 / 2022 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1735/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αικατερίνη Κρυσταλλίδου, Κυριάκο Μπαμπαλίδη, Γεώργιο Αυγέρη - Εισηγητή και Μαρί Δεργαζαριάν, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Μαΐου 2022, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, το οποίο εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσιά του Ελένη Κωστάντη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Δήμου Κομοτηνής, νομίμως εκπροσωπούμενου, ως καθολικού διαδόχου του τέως Δήμου Αιγείρου Ροδόπης. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Βαρβάρα Παπάζογλου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-6-2005 ανακοπή και τους από 7-4-2006 προσθέτους λόγους ανακοπής του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ροδόπης και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 698/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 308/2009 του Τριμελούς Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 29-5-2012 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Αυγέρης ανέγνωσε την από 9-5-2022 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 115 του από 11/12-11-1929 δ/τος "περί διοικήσεως δημοσίων κτημάτων", το οποίο εκδόθηκε κατ` εξουσιοδότηση του άρθρου 2 του ν. 2466/1929 και αντικαταστάθηκε με το άρθρο 5 του ν. 5895/1933, όπως περαιτέρω τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τα άρθρα 20 α.ν. 1540/1938, 19 α.ν. 1919/1939, 2 α.ν. 1925/1951 και 5 παρ. 4 του α.ν.263/1968, σε βάρος εκείνων που χωρίς συμβατική σχέση καρπώνονται ή κάνουν χρήση δημοσίων κτημάτων, όπως κατά το άρθρο 2 ν.2971/2001 "Αιγιαλός και παραλία και άλλες διατάξεις" είναι και ο αιγιαλός και η παραλία, βεβαιώνεται με πρωτόκολλο αποζημίωση για το χρονικό διάστημα που έκαναν χρήση.

Η αποζημίωση ορίζεται, κατά κρίση αγαθού ανδρός, με πρωτόκολλο, το οποίο κοινοποιείται σε αυτόν που καρπώνεται ή χρησιμοποιεί το ακίνητο. Εκείνος εις βάρος του οποίου εκδόθηκε το πρωτόκολλο αποζημίωσης δικαιούται να ασκήσει ανακοπή εντός μηνός από την κοινοποίηση σ` αυτόν του πρωτοκόλλου, ενώπιον του Ειρηνοδίκη ή του Προέδρου Πρωτοδικών, αναλόγως του ποσού της αποζημίωσης, οι οποίοι, κρίνοντας εκ των ενόντων, ακυρώνουν ή επικυρώνουν το πρωτόκολλο ή περιορίζουν την αποζημίωση.

Κατά της απόφασης αυτής ουδέν ένδικο μέσο επιτρέπεται. Αν όμως αμφισβητείται με την ανακοπή το δικαίωμα του Δημοσίου, η απόφαση του Ειρηνοδίκη ή του Προέδρου ουδεμία επιρροή ασκεί στη δίκη για το δικαίωμα, η οποία ήθελε κινηθεί ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου. Το πρωτόκολλο αποζημίωσης, εφόσον δεν ανακοπεί εμπροθέσμως ή εφόσον επικυρωθεί ή τροποποιηθεί, αποτελεί τίτλο διοικητικής εκτέλεσης κατά το νόμο περί εισπράξεως δημόσιων εσόδων, κατά του οποίου ουδεμία ανακοπή χωρεί από τις διατάξεις του νόμου αυτού.

Όπως ήδη έχει κριθεί από το ΑΕΔ (ΑΕΔ 6/1989), η διαφορά η οποία δημιουργείται από την επιβολή της αποζημίωσης βάσει των ανωτέρω διατάξεων, με πρωτόκολλο, το οποίο, σύμφωνα με το άρθρο 1 εδάφ.γ` του β.δ. 619/1965 εκδίδεται από τον αρμόδιο Οικονομικό Έφορο και ήδη, μετά την ισχύ του π.δ.551/1988 και την έναρξη λειτουργίας των Κτηματικών Υπηρεσιών των Νομαρχιών, από τον Προϊστάμενο της αρμόδιας Κτηματικής Υπηρεσίας του Δημοσίου, φέρει το χαρακτήρα ιδιωτικής διαφοράς και έτσι η εκδίκαση της ανακοπής κατά του πρωτοκόλλου καθορισμού αποζημίωσης για αυθαίρετη χρήση ή κάρπωση δημόσιου κτήματος υπάγεται στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων.

Αρμοδιότητα, εξάλλου, για την εκδίκαση της κατά του πρωτοκόλλου ανακοπής έχει, μετά την εισαγωγή του ΚΠολΔ, σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 1 και 2 του ΕισΝ.ΚΠολΔ, αντί του Προέδρου Πρωτοδικών, το αρμόδιο Μονομελές Πρωτοδικείο, δικάζοντας κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων. Η απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου τέμνει οριστικά τη διαφορά, σε σχέση με την οφειλή της αποζημίωσης και το ύψος της, και, παρά την ακολουθούμενη διαδικασία, δεν αφορά τη λήψη ασφαλιστικού ή ρυθμιστικού της κατάστασης μέτρου.

Για το λόγο αυτό υπόκειται στα προβλεπόμενα από τον ΚΠολΔ (άρθρα 511 και 552) ένδικα μέσα της έφεσης και της αναίρεσης, και δεν ισχύει γι` αυτήν η απαγόρευση του άρθρου 699 ΚΠολΔ, ενώ και η διάταξη του άρθρου 115 του από 11/12-11-1929 δ/τος που απαγόρευε την άσκηση ένδικων μέσων, θεωρείται ότι έχει καταργηθεί, σύμφωνα με το άρθρο 24 παρ. 1 του ΕισΝΚΠολΔ (ΟλΑΠ 21-22/2002 και 38/2002).

Η αποζημίωση που καθορίζεται με το πρωτόκολλο, συνίσταται στην ωφέλεια που αυτός αδικαιολογήτως απεκόμισε, ήτοι ό,τι θα κατέβαλε οποιοσδήποτε τρίτος στο Δημόσιο ως αντάλλαγμα αν με έγκυρη σύμβαση χρησιμοποιούσε το αυθαιρέτως χρησιμοποιούμενο δημόσιο κτήμα (ΑΠ 1517/2017, ΑΠ 155/2016). Από αυτά, σε συνδυασμό και με τις διατάξεις του άρθρου 23 παρ.1 ν.1539/38, όπως αντικαταστάθηκε με άρθρο 1 παρ. 2 ΑΝ 263/68 με το οποίο ορίζεται ότι "ο αυτογνωμόνως επιλαμβανόμενος οιουδήποτε δημοσίου κτήματος ευρισκομένου αναμφισβητήτως υπό την κατοχή του Δημοσίου, τιμωρείται διωκόμενος αυτεπαγγέλτως δια φυλακίσεως τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματικής ποινής τουλάχιστον 100.000 δραχμών" προκύπτει ότι η καθοριζομένη υπέρ του Δημοσίου με το πρωτόκολλο αποζημίωση εις βάρος εκείνου του αυθαιρέτως χρησιμοποιεί δημόσιο κτήμα, γενεσιουργό αιτία έχει αφενός την αδικοπραξία, υπό την έννοια των άρθρων 914 επ.

ΑΚ, και αφετέρου τον αδικαιολόγητο πλουτισμό του αυθαίρετου κατόχου, ο οποίος από τη χρήση καθίσταται αδικαιολογήτως πλουσιότερος χωρίς νόμιμη αιτία επί ζημία του Δημοσίου (ΑΠ 155/2016, ΑΠ 1244/2015, ΑΠ 787/2015). Επομένως αν περισσότεροι, με κοινή πράξη ή με σύγχρονη ή διαδοχική ενέργειά τους χρησιμοποιούν κατά τον αυτό χρόνο, χωρίς συμβατική σχέση, την ίδια έκταση αιγιαλού ή παραλίας, είτε ως συναυτουργοί, είτε όταν περισσότεροι ενήργησαν συγχρόνως χωρίς να είναι δυνατό να εξακριβωθεί ειδικότερα ποίου εξ αυτών η πράξη επέφερε τη ζημία του Δημοσίου, με αντίστοιχη ωφέλεια του αυθαιρέτως χρησιμοποιούντος το δημόσιο κτήμα, αυτοί ευθύνονται εις ολόκληρο ο καθένας έναντι του Δημοσίου, για την καταβολή της καθοριζομένης, σύμφωνα με το άρθρο 115 του από 11/12.11.29 διατάγματος αποζημίωσης, υπό την αυτονόητη όμως προϋπόθεση ότι το σχετικό πρωτόκολλο αποζημίωσης εκδόθηκε από το αρμόδιο όργανο του Δημοσίου εις βάρος όλων αυτών ως αυθαιρέτως χρησιμοποιούντων από κοινού κτήμα του Δημοσίου, χωρίς συμβατική σχέση (ΑΠ 2131/2007).

Εξ άλλου, με το λόγο αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου) ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής, ανακοπής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κλπ ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν κατά παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ` ουσίαν.

Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 111 παρ. 2, 118 παρ. 4, 216 παρ. 1, 566 παρ. 1, 577 παρ. 3 και 578 ΚΠολΔ συνάγεται, ότι αν η αγωγή, ένσταση κλπ κρίθηκε κατ` ουσίαν βάσιμη ή αβάσιμη, για να είναι ορισμένος, και άρα παραδεκτός, ο λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο προσάπτεται στο δικαστήριο της ουσίας ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου (άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ), η οποία μπορεί να συντελεσθεί και με την εφαρμογή διατάξεων που ήταν εφαρμοστέες, όταν το δικαστήριο της ουσίας αρκέστηκε σε στοιχεία λιγότερα από όσα απαιτούν για την εφαρμογή τους οι ουσιαστικές διατάξεις που εφάρμοσε, δεν αρκεί να εκτίθεται στο αναιρετήριο το, κατά την εκδοχή του αναιρεσείοντος, ερμηνευτικό ή υπαγωγικό σφάλμα, αλλά πρέπει, επιπλέον, να αναφέρονται, με πληρότητα και σαφήνεια, τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε το δικαστήριο ως θεμελιωτικά της κρίσης του για το βάσιμο ή μη της αγωγής.

Διότι μόνον ενόψει των ουσιαστικών αυτών παραδοχών μπορεί να ελεγχθεί, αν η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στην απόφαση οδήγησε σε σφαλερό διατακτικό, από το οποίο να εξαρτάται τελικά η ευδοκίμηση της αναιρέσεως (ΟλΑΠ 27 και 28/1998).

Στην προκειμένη περίπτωση, κατά παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, το Εφετείο δέχθηκε, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό λόγο μέρος τα ακόλουθα περιστατικά: "......Με την υπ' αριθ. πρωτ. 1058094/6076/Β-0010/30.7.1999 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και των διατάξεων του Α.Ν. 2344/1940 "περί αιγιαλού και παραλίας" και του άρθρου 49 του Ν: 1416/84 "περί παραχωρήσεως κατά χρήση κοινοχρήστων χώρων σε Δήμους και Κοινότητες χωρίς να μεταβάλλεται ο χαρακτήρας τους", παραχωρήθηκε στον Δήμο Αιγείρου Ν.

Ροδόπης, για τρία έτη (30-7-1999 έως 30-7-2002), η απλή χρήση των υπαγομένων στα διοικητικά του όρια, κοινοχρήστων χώρων αιγιαλού των αναφερομένων στην απόφαση αυτή περιοχών, μεταξύ των οποίων και της περιοχής παραλίας Αρωγής μήκους περίπου 1,5 χλμ. Με την απόφαση αυτή ορίζονται οι όροι της παραχωρήσεως, που εκτός των άλλων είναι και α) η απαγόρευση ανέγερσης κάθε είδους κτίσματος ή σταθερής κατασκευής, όπως σκέπαστρα, τσιμεντοστρώσεις, επιχωματώσεις κλπ, β) η απαγόρευση οποιοσδήποτε παρέμβασης στον αιγιαλό που θα αλλοιώσει το χαρακτήρα και θα προκαλέσει ζημιά στο περιβάλλον, γ) το δικαίωμα του ως άνω Δήμου στον οποίο έγινε η παραχώρηση της απλής χρήσης του αιγιαλού, να ενοικιάζει προς τρίτους μέχρι του 50% του αιγιαλού που βρίσκεται στη δικαιοδοσία του, για την τοποθέτηση καρεκλών, ομπρελών, ποδηλάτων θαλάσσης κ.λ.π., τηρώντας τις νόμιμες διαδικασίες.

τα ενοικιαζόμενα τμήματα δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερο σε μήκος των 100 ομπρελών, ποδηλάτων θαλάσσης κ.λ.π., και σε περίπτωση που το πλάτος του αιγιαλού είναι μεγαλύτερο των 30μ., πρέπει να μένει ελεύθερη μια λωρίδα πλάτους τουλάχιστον 10μ, για να διακινούνται οι λουσμένοι σ' όλο το μήκος της ακτής. Η λωρίδα αυτή του αιγιαλού θα είναι σε επαφή με τη θάλασσα, δ) σε περίπτωση που ο Δήμος θελήσει να προχωρήσει σε ενοικίαση θα αναγράφεται στο ενοικιαστήριο η έκταση που ενοικιάζεται καθώς το είδος και ο αριθμός των αντικειμένων που θα τοποθετούνται σ' αυτήν ε) θα δίδεται άδεια για την τοποθέτηση των καντινών, μόνον όταν αυτές είναι αυτοκινούμενες ή ρυμουλκούμενες, οι οποίες δεν θα είναι στερεά συνδεδεμένες με το έδαφος αλλά θα μπορούν να μετακινηθούν ανά πάσα στιγμή, στ) σε καμμιά περίπτωση δεν θα αίρεται ο κοινόχρηστος χαρακτήρας του αιγιαλού από τις δραστηριότητες που θα γίνονται πάνω σ' αυτόν, ζ) Ο Δήμος Αιγείρου υποχρεούται σε κάθε περίπτωση που διαπιστώσει ότι γίνεται καταπάτηση του χώρου του αιγιαλού και της παραλίας, να ενημερώνει την Υπηρεσία (Διεύθυνση Δημόσιας Περιουσίας), για να προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες, η) από τα ετήσια έσοδα της χρήσης αιγιαλού και παραλίας, ποσοστό 20% θα καταβάλλεται υπέρ του Δημοσίου.

Εκδόθηκε η υπ' αριθμ. πρωτ. 1047427/4612/Β-0010 ΚΥΑ των Υπουργών Εσωτερικών- Δημόσιας Διοίκησης Αποκέντρωσης και Οικονομίας- Οικονομικών με θέμα "Απευθείας παραχώρηση με αντάλλαγμα του δικαιώματος απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α' βαθμού", της οποίας το περιεχόμενο είναι εν πολλοίς όμοιο με αυτό της πιο πάνω απόφασης του Υπουργού και στην οποία μεταξύ άλλων ορίστηκε ρητά με αυτήν (Κ.Υ.Α.) ότι: 1) παραχωρείται απευθείας με αντάλλαγμα στους ΟΤΑ Α' βαθμού της χώρας το δικαίωμα της απλής χρήσης των κοινόχρηστων χώρων (αιγιαλού και παραλίας) που βρίσκονται στα όρια της διοικητικής τους περιφέρειας για το χρονικό διάστημα από 1-6- 2002 έως 31-5-2005, 2) απαγορεύεται οποιαδήποτε επέμβαση που αλλοιώνει το χαρακτήρα του κοινόχρηστου χώρου, η ανέγερση κάθε είδους κτίσματος ή σταθερής κατασκευής, όπως στεγάστρων, τσιμεντοστρώσεων, πλακοστρώσεων, επιχωματώσεων κ.λ.π , η τοποθέτηση σκηνών και η στάθμευση τροχόσπιτων μέσα στον κοινόχρηστο χώρο, η κατασκευή (από τους ίδιους τους ΟΤΑ ή από δικές τους αμιγείς δημοτικές ή κοινοτικές επιχειρήσεις ή από τρίτους) οποιουδήποτε έργου στους κοινόχρηστους χώρους χωρίς σχετική απόφαση και άδεια του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, η χορήγηση (από τους ΟΤΑ ή από δικές τους αμιγείς δημοτικές ή κοινοτικές επιχειρήσεις) άδεια σε τρίτους για κατασκευή οποιουδήποτε έργου στους κοινόχρηστους χώρους, 3) Το Δημόσιο, ως κύριος και διαχειριστής των κοινόχρηστων χώρων αιγιαλού και παραλίας, διατηρεί το δικαίωμα για την προστασία τους, όπως επίσης και όλες τις ερευνητικές και ελεγκτικές αρμοδιότητες που προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία και ασκούνται από τις κατά τόπους Αρμόδιες Κτηματικές Υπηρεσίες.

Στις ερευνητικές και ελεγκτικές αυτές αρμοδιότητες περιλαμβάνονται ενδεικτικά η έκδοση πρωτοκόλλων διοικητικής αποβολής, πρωτοκόλλων αποζημιώσεως αυθαίρετης χρήσης, πρωτοκόλλων κατεδάφισης κ.λ.π. Οι ΟΤΑ έχουν υποχρέωση σε κάθε περίπτωση που διαπιστώνουν καταπατήσεις των κοινόχρηστων χώρων ή αυθαίρετες επεμβάσεις στους χώρους αυτούς να ενημερώνουν άμεσα τις κατά τόπους αρμόδιες Κτηματικές Υπηρεσίες ....

Με τον ΟΤΑ και τον Δεμιράκη Κωνσταντίνο του Ευαγγέλου καταρτίστηκε στις 16-5-2000 σύμβαση μισθώσεως, υπογράφοντας και το, με την ίδια ως άνω ημεροχρονολογία, ιδιωτικό συμφωνητικό, με την οποία, ο πρώτος, εκμίσθωσε στον δεύτερο, το Αναψυκτήριο Νο 4, που βρίσκεται Ανατολικά του Διαύλου Ξηροκρήνης Φαναριού του ως άνω Δήμου, και στο ύψος του οικισμού Αρωγής, και εκτός τούτου, παραχωρήθηκε στον άνω μισθωτή σύμφωνα με τους συμφωνημένους στο ως άνω συμφωνητικό όρους και η χρήση α) δύο τμημάτων αμμώδους έκτασης το ένα δυτικά και το άλλο νότια του αναψυκτηρίου, μήκους εκάστου τμήματος 50 μ., δηλαδή συνολικά 100 μ., με τη ρητή συμφωνία ότι παραμένει ελεύθερη για την διακίνηση και χρήση των λουσμένων όλης της ακτής η λωρίδα αμμώδους έκτασης που είναι σε επαφή με τη θάλασσα και κατά μήκος καθενός παραχωρουμένου τμήματος, του πλάτους της λωρίδας αυτής ανερχομένου σε 10 μέτρα από τις όχθες της θάλασσας και β) του κινητού εξοπλισμού που αποτελείται από 40 ξαπλώστρες και 20 ομπρέλες, ο οποίος θα τοποθετηθεί στο παραχωρούμενο τμήμα αμμώδους έκτασης, υπό τον όρο σεβασμού της ανωτέρω συμφωνίας να παραμείνει ελεύθερη η λωρίδα που είναι σε επαφή με τη θάλασσα και κατά μήκος και των δύο παραχωρουμένων τμημάτων.(όρος 2 του του ιδιωτικού συμφωνητικού).

Η διάρκεια της μισθώσεως συμφωνήθηκε από 16-5-2000 έως 31-12-2003, αντί μισθώματος, προκαταβλητέου, ποσού 1.850.000 δραχμών, για κάθε μία εκ των τεσσάρων χρονικών περιόδων και δη από 16-5-2000 έως 31-12- 2000, από 1-1-2001 έως 31-12-2001, 1-1-2002 έως 31-12-2002 και από 1-1-2003 έως 31-12-2003 (όρος 3ος και 4ος). Το μίσθιο συμφωνήθηκε να χρησιμοποιηθεί από τον μισθωτή, ως αναψυκτήριο- καφετέρια (όρος 5ος), και ακόμη ότι ο μισθωτής θα ευθύνεται προσωπικά για την τήρηση των σχετικών αστυνομικών και υγειονομικών διατάξεων αλλά και των άλλων διατάξεων που προσιδιάζουν στον ιδιαίτερο χαρακτήρα του μισθίου και είναι υπεύθυνος στις αρχές για κάθε παράβαση τους (όρος 6ος), και, τέλος, εκτός των άλλων συμφωνημένων όρων, με την παρ.2 του όρου 7, απαγορεύθηκε η επί του μισθίου χώρου ανέγερση κάθε είδους κτίσματος ή σταθερής κατασκευής και οποιαδήποτε παρέμβαση που θα αλλοιώσει το χαρακτήρα του και θα προκαλέσει ζημία στο περιβάλλον.

Κατόπιν της αυτοψίας που διενήργησαν οι προαναφερθέντες υπάλληλοι της κτηματικής υπηρεσίας: στον χώρο ανάπτυξης τραπεζοκαθισμάτων δεν υπήρχε σκεπή, αλλά μόνο η ξύλινη εξέδρα- Στα βόρεια του αναψυκτηρίου εφάπτονταν αποθηκευτικός χώρος από καλάμια. Στα δυτικά και πλησίον του αναψυκτηρίου υπάρχει ξύλινος χώρος αποδυτηρίων.

Από τη βόρεια, ανατολική και δυτική πλευρά του αναψυκτηρίου υπάρχει διαμορφωμένος χώρος γκαζόν και η πρόσβαση προς την αμμουδιά γίνεται ελεύθερα. Προκειμένης της ανεγέρσεως του μισθωθέντος αναψυκτηρίου εκδόθηκε και η υπ'αρθ. 289/2001 άδεια οικοδομής της Διεύθυνσης Πολεοδομίας και περιβάλλοντος του Νομαρχιακού Διαμερίσματος Ροδόπης.

Η άδεια αυτή αφορούσε την κατασκευή μόνο ενός κανονικού ξύλινου οκταγώνου, πλευράς 1,92 μέτρων, επί οκταγωνικής τσιμεντένιας βάσης 2,73 μέτρων. Ο ανωτέρω μισθωτής, όμως, προκειμένου να εξυπηρετήσει της ανάγκες της επιχείρησής του, κατά παράβαση των συμβατικών του υποχρεώσεων προέβη σε αυθαίρετη χρήση του αιγιαλού, αφού τμήμα της ξύλινης κατασκευής που χρησιμοποιείτο ως χώρος ανάπτυξης τραπεζοκαθισμάτων έκτασης 118,420 τετρ.

μέτρων, δηλαδή αυθαίρετη και χωρίς άδεια της αρμόδιας πολεοδομικής αρχής κατασκευή, βρίσκεται εντός του αιγιαλού. Έτσι, το καταλαμβανόμενο από τον μισθωτή τμήμα του αιγιαλού, στο οποίο ανήγειρε τις ως άνω κατασκευές, δεν ταυτίζεται πλήρως με το παραχωρηθέν κατά χρήση σ' αυτόν, δυνάμει της ως άνω συμβάσεως μισθώσεως, τμήματος μήκους 100 μέτρων της αμμώδους εκτάσεως.

Η ως άνω αυθαίρετη κατασκευή διαπιστώθηκε κατά την προαναφερθείσα αυτοψία που διενήργησαν οι υπάλληλοι της Κτηματικής Υπηρεσίας Ροδόπης, και αναλυτικώς περιγράφεται στην 2076/2004 σχετική έκθεση αυτοψίας-τεχνική έκθεση. Λόγω της παραπάνω αυθαίρετης κατάληψης του δημοσίου κτήματος, η προϊσταμένη της Κτηματικής Υπηρεσίας Ροδόπης προχώρησε στην έκδοση του ανακοπτομένου με αριθμ. 11/13-5-2005 πρωτοκόλλου καθορισμού αποζημίωσης αυθαίρετης χρήσης αιγιαλού, με το οποίο καθορίστηκε η καταβλητέα υπέρ του Δημοσίου εις βάρος του μισθωτή Δεμιράκη Κωνσταντίνου, αλλά και εις βάρος του ανακόπτοντος αποζημίωση συνολικού ποσού 3.213,44 ευρώ, με υποχρέωση καταβολής του άνω ποσού.

Ως προεκτέθηκε δε, στον εκμισθωτή Δήμο παραχωρήθηκε με την προαναφερόμενη απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, η απλή χρήση του αιγιαλού καθώς και το δικαίωμα, να εκμισθώνει προς τρίτους μέχρι του 50% του αιγιαλού που βρίσκεται στη δικαιοδοσία του, για την τοποθέτηση καρεκλών, ομπρελών, ποδηλάτων θαλάσσης κλπ, τηρώντας τις νόμιμες διαδικασίες, ενώ απαγορεύθηκε η ανέγερση κάθε είδους κτίσματος ή σταθερής κατασκευής, όπως σκέπαστρα, τσιμεντοστρώσεις, επιχωματώσεις κλπ., πιθανολογείται δε και ότι το περιεχόμενο της μισθωτικής συμβάσεως διαμορφώθηκε με το παραπάνω δικαίωμα, αφού η μίσθωση αφορούσε τα ανωτέρω αναψυκτήριο για το οποίο εκδόθηκε η άδεια και δύο τμήματα αμμώδους έκτασης εμβαδού 50 τ.μ.

του καθενός εξ αυτών, και συνολικής έκτασης 100 τετρ. μέτρων. Γνώση του εκμισθωτή Δήμου της ως άνω χρήσης της επίδικης κατασκευής και της δι' αυτής, παράνομης χρήσης τμήματος του αιγιαλού, δεν πιθανολογήθηκε από κανένα αποδεικτικό στοιχείο, ούτε κατ' ακολουθία συναίνεση του ή έγκρισή του στην μεταβολή του κοινόχρηστου χαρακτήρα του.

Αντίθετα ο εκμισθωτής- ανακόπτων αποκλειστικά απέβλεπε στην αξιοποίηση και αναβάθμιση της περιοχής, προς τούτο δε ρητά απαγορεύτηκε με το συμφωνητικό μίσθωσης η ανέγερση επί του μισθίου κάθε είδους κτίσματος ή σταθερής κατασκευής και οποιαδήποτε παρέμβαση που θα αλλοιώσει το χαρακτήρα του και θα προκαλέσει ζημία στο περιβάλλον.

Με βάση τα παραπάνω, αποκλείεται οποιαδήποτε συμμετοχή του ανακόπτοντος Δήμου στην προπεριγραφείσα δραστηριότητα του μισθωτή δηλαδή, στην αυθαίρετη χρήση του δημοσίου κτήματος. Υπέρ της κρίσεως αυτής συνηγορεί και το ότι αυτοί ούτε εισέπραξαν λόγω της αυθαίρετης χρήσης, ούτε σκόπευαν να προσπορίσουν οικονομικό όφελος πλέον του συμφωνηθέντος μισθώματος.

Επομένως, εφόσον δεν πιθανολογείται ότι ο ανακόπτων είναι αυθαίρετος κάτοχος έναντι του Δημοσίου, λόγω της χρήσης των ως άνω κατασκευών κειμένων επί του επιδίκου τμήματος του αιγιαλού, λείπει η προαπαιτούμενη προϋπόθεση για την έκδοση του προσβαλλόμενου πρωτοκόλλου καθορισμού αποζημίωσης αυθαίρετης χρήσης αιγιαλού. ".

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε κατ' ουσία την από 1.12.2006 έφεση του αναιρεσείοντος κατά της 698/2006 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης, με την οποία έγινε δεκτή η από 5.6.2005 ανακοπή και οι από 7.4.2006 πρόσθετοι λόγοι του ανακόπτοντος τέως Δήμου Αιγείρου νόμου Ροδόπης, ο οποίος με το ν.3852/2020 "Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης- Πρόγραμμα Καλλικράτης" συνενώθηκε με τον αναιρεσίβλητο Δήμο Κομοτηνής, και ακυρώθηκε ως προς τον ανακόπτοντα το 11/13.5.2005 πρωτόκολλο καθορισμού αποζημίωσης αυθαίρετης χρήσης αιγιαλού που εκδόθηκε από την Προϊσταμένη της Κτηματικής Υπηρεσίας Νομού Ροδόπης.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανέλεγκτα δέχτηκε ότι αποδείχθηκαν, και ειδικά ότι δεν πιθανολογήθηκε γνώση του ανακόπτοντος- εκμισθωτή Δήμου Αιγείρου του Νομού Ροδόπης περί της επίδικης κατασκευής και της δι' αυτής παράνομης χρήσης τμήματος του αιγιαλού ούτε ότι υπήρξε συναίνεσή του ή έγκρισή του στη μεταβολή του κοινόχρηστου χαρακτήρα και επίσης ότι δεν εισέπραξε λόγω της αυθαίρετης χρήσης ούτε σκόπευσε να προσπορίσει οικονομικό όφελος πλέον του συμφωνηθέντος μισθώματος, αποκλείοντας, με βάση τις ουσιαστικές αυτές παραδοχές, οποιαδήποτε συμμετοχή του στην περιγραφείσα δραστηριότητα του μισθωτή, δηλαδή στην αυθαίρετη εκ μέρους του χρήση του δημοσίου κτήματος, και δεχόμενο ως εκ τούτου, την ανακοπή του ήδη αναιρεσείοντος και ακυρώνοντας ως προς αυτόν το πρωτόκολλο καθορισμού αποζημίωσης αυθαίρετης χρήσης, δεν παραβίασε ευθέως τις εφαρμοσθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 115 π.δ.

της 11/12.11.1929 και 926 ΑΚ, που εφάρμοσε, αρκούμενο σε λιγότερα στοιχεία από εκείνα που απαιτούνται για την εφαρμογή τους, διέλαβε δε την προσβαλλόμενη απόφασή του, πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες σχετικά με το κρίσιμο για την έκβαση της δίκης ζήτημα της οποιασδήποτε, κατ' άρθρο 926 ΑΚ, συμμετοχής του ήδη αναιρεσίβλητου στην παράνομη δραστηριότητα του μισθωτή.

Επομένως ο μοναδικός λόγος της αίτησης, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αρ.1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πλημμέλεια για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου και ειδικά ότι κατά λογική συνέπεια των ανωτέρω διατάξεων (άρθρ. 115 π.δ. της 11/12.11.1929 και 926 ΑΚ) όταν η αυθαιρέτως καταληφθείσα έκταση χρησιμοποιείται όχι από τον καταλαβόντα, αλλά από τρίτο, που κατέχει επ' ονόματι του αυθαιρέτως καταλαβόντα, το πρωτόκολλο καθορισμού αποζημίωσης αυθαίρετης χρήσης, εκδίδεται δε βάρος τόσο του καταλαβόντος, όσο και του τρίτου, ευθυνόμενων αμφοτέρων εις ολόκληρον, κατ' άρθρο 926 ΑΚ, πέραν της αοριστίας του, αφού δεν εξειδικεύονται οι κρίσιμες παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας και το υπαγωγικό σφάλμα του τελευταίου, είναι αβάσιμος.

Επομένως, πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθεί το αναιρεσείον, λόγω ήττας του, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου, (άρθρα 176, 183, 191 παρ.2 ΚΠολΔ), μειούμενης, όμως, κατά το άρθρο 62 παρ.3 περ.θ' ν.4387/2016 και 22 παρ.1 ν.3693/1957 (που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αριθ.19 ΕισΝΚΠολΔ), σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 5 παρ.12 ν.1738/1987 και αριθ.2 της 134423 οικ/8-12-1992 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης (ΦΕΚ 11/Β/20.1.1993) (ΑΠ 16/2020, ΑΠ 343/2018), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 29.5.2012 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της 308/2009 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θράκης.

Καταδικάζει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, που ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 27 Σεπτεμβρίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 17 Οκτωβρίου 2022.

O ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ H ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ