1734/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1734 / 2017 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1734/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Σακκά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, ο οποίος ορίστηκε με την υπ’ αριθμ. 64/2017 Πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου, κωλυομένης της Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Δήμητρας Παπαντωνοπούλου, Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Γεώργιο Κοντό, Αβροκόμη Θούα και Μιλτιάδη Χατζηγεωργίου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Μαρτίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Π. Ν. του Σ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε αυτοπροσώπως με την ιδιότητα του δικηγόρου.

Του αναιρεσιβλήτου: Μ. Ν. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Ντούμα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-4-2008 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 35582/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 281/2015 του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 15-4-2015 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωσήφ Τσαλαγανίδης, ανέγνωσε την από 28-1-2016 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθούν όλοι οι λόγοι αναιρέσεως.

Ο αυτοπροσώπως παραστάς αναιρεσείων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναιρέσεως, πλην των άλλων, και αν το δικαστήριο της ουσίας παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικό ή διεθνούς δικαίου. Περαιτέρω, κατά μεν το άρθρο 57 ΑΚ, "Όποιος προσβάλλεται παράνομα στην προσωπικότητά του έχει δικαίωμα να απαιτήσει να αρθεί η προσβολή και να μην επαναληφθεί στο μέλλον ...

Αξίωση αποζημίωσης σύμφωνα με τις διατάξεις για τις αδικοπραξίες δεν αποκλείεται", κατά δε το άρθρο 59 του ίδιου Κώδικα "Στις περιπτώσεις των δύο προηγούμενων άρθρων το δικαστήριο με την απόφασή του, ύστερα από αίτηση αυτού που έχει προσβληθεί και αφού λάβει υπόψη το είδος της προσβολής, μπορεί επιπλέον να καταδικάσει τον υπαίτιο να ικανοποιήσει την ηθική βλάβη αυτού που έχει προσβληθεί.

Η ικανοποίηση συνίσταται σε πληρωμή χρηματικού ποσού, σε δημοσίευμα, ή σε οτιδήποτε επιβάλλεται από τις περιστάσεις". Από το συνδυασμό των πιο πάνω διατάξεων προκύπτει ότι, επί προσβολής της προσωπικότητας και εφόσον αυτή είναι παράνομη, ο νόμος καθιερώνει αντικειμενική ευθύνη του προσβάλλοντος μόνο ως προς την αξίωση για την άρση της προσβολής, ενώ για την αξίωση αποζημίωσης, καθώς και για τη χρηματική ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης, εκείνου που έχει προσβληθεί, ο νόμος απαιτεί η προσβολή να είναι παράνομη και υπαίτια.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 914 ΑΚ, "Όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει", ενώ κατά το άρθρο 932 του ίδιου Κώδικα, "Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του". Περαιτέρω, σύμφωνα με την ΠΚ 361 παρ. 1 "Όποιος, εκτός από τις περιπτώσεις της δυσφήμησης (άρθρα 362 και 363), προσβάλλει την τιμή άλλου με λόγο ή με έργο ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, τιμωρείται... ".

Αντικείμενο προσβολής είναι η τιμή και η υπόληψη του φυσικού προσώπου. Ο νόμος θεωρεί ως προστατευόμενο αγαθό την τιμή ή την υπόληψη του προσώπου, το οποίο είναι μέλος μιας οργανωμένης κοινωνίας και κινείται στα πλαίσια της συναλλακτικής ευθύτητας. Η τιμή του προσώπου θεμελιώνεται επί της ηθικής αξίας, η οποία πηγή έχει την ατομικότητα και εκδηλώνεται με πράξεις ή παραλείψεις.

Δεν αποκλείεται στην έννοια του γεγονότος να υπαχθούν η έκφραση γνώμης ή αξιολογικής κρίσεως ακόμη δε και χαρακτηρισμός οσάκις αμέσως ή εμμέσως υποκρύπτονται συμβάντα και αντικειμενικά εκδηλωτικά στοιχεία, τα οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση συνιστούν προσβολή της προσωπικότητας, δηλαδή μόνον όταν συνδέονται και σχετίζονται με το γεγονός κατά τέτοιο τρόπο, ώστε ουσιαστικώς να προσδιορίζουν την ποσοτική και ποιοτική του βαρύτητα, άλλως μπορεί να αποτελούν εξύβριση κατά την ΠΚ 361.

Τέλος, κατά το άρθρο 367 παρ. 1 περ. α’ - δ’ ΠΚ, το άδικο των προβλεπόμενων στα άρθρα 361 επ. του ίδιου Κώδικα πράξεων αίρεται, μεταξύ των άλλων περιπτώσεων που προβλέπονται στο άρθρο αυτό, και όταν πρόκειται για εκδηλώσεις που γίνονται για την εκτέλεση νόμιμων καθηκόντων, την άσκηση νόμιμης εξουσίας ή για τη διαφύλαξη (προστασία) δικαιώματος ή από άλλο δικαιολογημένο ενδιαφέρον ή σε ανάλογες περιπτώσεις (περ.

γ’ και δ’ ). Η τελευταία αυτή διάταξη (ΠΚ 367) για την ενότητα της έννομης τάξης εφαρμόζεται αναλογικά και στο χώρο του ιδιωτικού δικαίου, όπως αυτός οριοθετείται από τις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 57-59 και 914 επ. ΑΚ. Επομένως, αιρομένου του άδικου χαρακτήρα των προαναφερθεισών αξιόποινων πράξεων (με την επιφύλαξη, όπως κατωτέρω, της ΠΚ 367 παρ. 2), αποκλείεται και το στοιχείο του παρανόμου της επιζήμιας συμπεριφοράς ως όρου της αντίστοιχης αδικοπραξίας του αστικού δικαίου.

Έτσι, η προβολή περιπτώσεως του άρθρου 367 παρ. 1 του ΠΚ αποτελεί αυτοτελή ισχυρισμό καταλυτικό της αγωγής του προσβληθέντος (ένσταση), λόγω άρσεως του παρανόμου της προσβολής. Όμως, ο άδικος χαρακτήρας της πράξης, ως προς τις εξυβριστικές ή δυσφημιστικές εκφράσεις που περιέχει, δεν αίρεται λόγω δικαιολογημένου ενδιαφέροντος κλπ, και συνεπώς παραμένει η ποινική ευθύνη του δράστη, άρα και η υποχρέωσή του προς αποζημίωση κατά το αστικό δίκαιο, όταν συντρέχει μία από τις περιπτώσεις της ΠΚ 367 παρ. 2, δηλαδή, όταν οι επίμαχες κρίσεις περιέχουν τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος της συκοφαντικής δυσφημήσεως των άρθρων 363 - 362 ΠΚ, ή όταν από τον τρόπο εκδηλώσεως, ή από τις περιστάσεις υπό τις οποίες τελέστηκε η πράξη, προκύπτει σκοπός εξυβρίσεως, δηλαδή πρόθεση που κατευθύνεται ειδικά στην προσβολή της τιμής του άλλου.

Η προβολή δε από τον προσβληθέντα περιπτώσεως από την ΠΚ 367 παρ. 2 αποτελεί αντένσταση κατά της εκ της ΠΚ 367 παρ. 1 ενστάσεως (ΑΠ 408/2007). Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 48 του ισχύοντος κατά τον επίμαχο χρόνο (21-3-2008) ν.δ. 3026/1954 "Περί του Κώδικα Δικηγόρων", ο δικηγόρος κατά την άσκηση του λειτουργήματός του υποχρεούται να τηρεί την προσήκουσα ευπρέπεια και μετριότητα εκφράσεως κατά τις προφορικές και έγγραφες εκθέσεις.

Ειδικότερα, κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του, υποχρεούται να ενεργεί εντός λογικών ορίων και οι πράξεις ή οι φράσεις του, να επιβάλλονται στη συγκεκριμένη περίπτωση, ιδιαίτερα όσες φορές επιδιώκεται να καταδειχθεί η μη προσήκουσα συμπεριφορά του αντιδίκου δικηγόρου. Η έκφραση φράσεων ή λέξεων, δηλωτικών μομφής ή χαρακτηρισμού μιας ενέργειας, είναι δυνατό να ελεγχθεί, αν υπερβαίνει το αναγκαίο και επιβαλλόμενο μέτρο υπερασπίσεως της υποθέσεως του εντολέα του ή του ιδίου του δικηγόρου, οσάκις ο τελευταίος είναι διάδικος και υπερασπίζεται την υπόθεσή του (ΑΠ 878/1998).

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, κατά το ενδιαφέρον την προκειμένη αναιρετική διαδικασία μέρος, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "...Ενόψει τούτων ο εδώ εναγόμενος (και ήδη αναιρεσείων) άσκησε ενώπιον του ενταύθα Πολυμελούς Πρωτοδικείου την από 15-10-2007 ... αγωγή του, αιτούμενος όπως αναγνωρισθεί ότι τα πρακτικά της συνεδριάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης ...

τυγχάνουν ψευδή και πλαστά κατά το μη διορθωθέν ... περιεχόμενό τους, μεταξύ δε άλλων και κατά τη φερομένη λεχθείσα από μέρους του λέξη "συμμορία", ισχυριζόμενος επιπλέον ότι "... Πλαστογράφοι εν προκειμένω εκ της υπογραφής των ανωτέρω πρακτικών φαίνονται η συντάξασα αυτά γραμματεύς ... και ο συνυπογράψας αυτά τέως Πρόεδρος Εφετών κ.

Μ. Ν. (ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος) ...". Ο τελευταίος (Μ. Ν.) έχοντας πληροφορηθεί το περιεχόμενο της ως άνω αγωγής από τον Δ. Γ. άσκησε ενώπιον ... του ενταύθα Πολυμελούς Πρωτοδικείου την από 1-12-2007 ... αγωγή, με την οποία επικαλούμενος ότι είχε προσβληθεί η τιμή και η υπόληψή του, διότι ο εδώ εναγόμενος τον είχε κατονομάσει ως πλαστογράφο των άνω πρακτικών, ζήτησε να υποχρεωθεί ο τελευταίος να του καταβάλει ποσό ύψους 300.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Ενόψει της αγωγής του αυτής ο εδώ ενάγων άσκησε ενώπιον του ... Μονομελούς Πρωτοδικείου την από 15-2-2008 ... αίτηση στρεφομένη κατά του εδώ εναγομένου, με την οποία ζήτησε προς εξασφάλιση της ανωτέρω απαιτήσεώς του να εγγραφεί προσημείωση υποθήκης μέχρι του ποσού των 500.000 ευρώ σε ακίνητο ιδιοκτησίας του τελευταίου - καθού η αίτηση, άλλως να διαταχθεί η συντηρητική κατάσχεση της περιουσίας αυτού μέχρι του ιδίου ποσού.

Η ως άνω αίτηση συζητήθηκε ... κατά τη δικάσιμο της 14-3-2008, συνεκδικασθείσα με πρόσθετες παρεμβάσεις που άσκησαν υπέρ του αιτούντος (εδώ ενάγοντος) ο προμνησθείς δικηγόρος Δ. Γ. και υπέρ του καθού η αίτηση (εδώ εναγομένου) ο Δικηγορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης. Μετά τη συζήτηση της αιτήσεως ο εδώ εναγόμενος - καθού η αίτηση κατέθεσε το από 21-3-2008 έγγραφο σημείωμά του, στις είκοσι επτά (27) σελίδες του οποίου διαλαμβάνονται διάφοροι ισχυρισμοί.

Σχετικώς με ένα μέρος των ισχυρισμών αυτών ο εδώ ενάγων άσκησε ενώπιον του ... Πολυμελούς Πρωτοδικείου την ... από 1-4-2008 ... αγωγή με την οποία επικαλούμενος την εκ μέρους του εδώ εναγομένου προσβολή της τιμής και της υπολήψεώς του, ζήτησε να υποχρεωθεί ο τελευταίος να του καταβάλει το ποσόν των 600.000 ευρώ, ως χρηματική του ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η ... 6375/2009 οριστική απόφαση του ανωτέρω δικαστηρίου που την δέχθηκε εν μέρει ... Σχετικώς δε με άλλες διαλαμβανόμενες στο αυτό σημείωμα εκφράσεις του εναγομένου ο ενάγων άσκησε την ένδικη αγωγή. Ειδικότερα, ο εναγόμενος διέλαβε αυτολεξεί στο εν λόγω σημείωμά του τις κάτωθι φράσεις: i ..., ii ..., iii ...

και iv στην 26η σελίδα "Διά της επ’ ακροατηρίου εμφανίσεώς των, αιτών (Μ. Ν.), προσθέτως παρεμβαίνων και μάρτυς (ήτοι οι μη διάδικοι στην παρούσα δίκη, Δ. Γ. και Μ. Π., αντιστοίχως), το μόνον, ό κατόρθωσαν είναι να αποδείξωσιν ότι συμπράττουσιν αθεμίτως εναντίον μου" ...". Το Εφετείο στη συνέχεια εκτίμησε ότι οι υπό στοιχ. i, ii και iii φράσεις δεν αξιολογούνται ως προσβλητικές της τιμής και της υπολήψεως του ενάγοντος, ενώ αντιθέτως ως προς την υπό στοιχ. iv φράση δέχθηκε τα ακόλουθα: "...

Από την ανωτέρω ... έκφραση ... λαμβανομένη υπόψη σε συνδυασμό με το αμέσως προηγούμενο περιεχόμενο του σημειώματος του εναγομένου, κατά το οποίο: "...Ο προσθέτως παρεμβαίνων (Δ. Γ.) προφανώς ουδέν έννομον συμφέρον έχει να διασφαλισθή εν τη ψευδεί κατ’ εμού απαιτήσει του ο αιτών. Παράνομον συμφέρον έχει, μη όμως προστατευόμενον, να πιθανολογηθώσιν αληθή, διά του τεχνάσματος των ασφαλιστικών μέτρων, τα ψευδή και πλαστά επίμαχα πρακτικά, ίνα τα χρησιμοποιήση ως μέσον αποδείξεως κατά την συζήτησιν της ψευδούς κατ’ εμού αγωγής του.

Το αυτό ισχύει και διά την μάρτυρα Μ. Π. ..." προκύπτει ότι δεν είναι βάσιμος ο ισχυρισμός του ενάγοντος περί του ότι φέρεται ο ίδιος (ενάγων) να έχει συμφωνήσει με τα υπόλοιπα μνημονευόμενα δύο πρόσωπα να τελέσουν κάποια αξιόποινη πράξη εναντίον του εναγομένου, και δη αυτήν του άρθρου 187 ΠΚ ... Η χρήση της εκφράσεως "συμπράττουσιν αθεμίτως εναντίον μου" στο συγκεκριμένο σημείο του κειμένου του σημειώματος που κατέθεσε ο εναγόμενος αποτελεί μια αξιολογική κρίση, στην οποία επέλεξε να καταλήξει ο τελευταίος, έχοντας αμέσως προηγουμένως αναπτύξει τους, εκ μέρους του, ανωτέρω προβαλλόμενους ισχυρισμούς ...

Όμως μέσω της εκφράσεως αυτής ο εναγόμενος δεν περιορίζεται να αμφισβητήσει τη βασιμότητα της κατ’ αυτού στρεφομένης αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων, αλλά επιπλέον εκθέτει και την άποψή του σε σχέση με τους λόγους για τους οποίους, όπως εκτιμά ο ίδιος, επέλεξε ο Δ. Γ. και Μ. Π. να εξεταστεί ως μάρτυρας στη συγκεκριμένη δίκη.

Εξεταζόμενη κατά τον τρόπο αυτό η έκφραση "συμπράττουσιν αθεμίτως εναντίον μου", διαληφθείσα στο προαναφερόμενο σημείο του κειμένου του σημειώματος που κατέθεσε ο εναγόμενος και εκτιμώμενη κατά το μέρος της που αφορά στον ενάγοντα, αποτελεί έναν αξιολογικό χαρακτηρισμό της συμπεριφοράς του τελευταίου, που υπερβαίνει τα όρια της δίκης, σε σχέση με την οποία προβάλλεται.

Ειδικότερα, με τη χρήση της εκφράσεως αυτής αποδίδεται στον ενάγοντα ότι η εκ μέρους του κατάθεση αιτήσεως λήψεως ασφαλιστικών μέτρων, που είναι νόμιμο δικαίωμά του παρεχόμενο σ’ αυτόν από τις διατάξεις των άρθρων 706 και 707 ΚΠολΔ, αποτελεί επιμέρους εκδήλωση κάποιας συντονισμένης από τον ίδιο, τη Μ. Π.

και τον Δ. Γ. ενέργειας, που αποτελεί τμήμα ενός ευρύτερου σχεδιασμού, μέσω της οποίας κατά το αντίστοιχο δικονομικό στάδιο επιδιώκεται από τα συγκεκριμένα τρία πρόσωπα "... να πιθανολογηθώσιν αληθή, διά του τεχνάσματος των ασφαλιστικών μέτρων, τα ψευδή και πλαστά επίμαχα πρακτικά, ίνα τα χρησιμοποιήση ως μέσον αποδείξεως κατά την συζήτησιν της ψευδούς κατ’ εμού αγωγής του ...".

Η επιλογή δε της χρήσεως της συγκεκριμένης εκφράσεως υπερβαίνει τα όρια της επιδιωκόμενης από τον εναγόμενο απορρίψεως της κατ’ αυτού στρεφομένης αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων, διότι είναι βέβαιο ότι το περιεχόμενο της αιτιολογίας μιας αρνητικής κρίσεως του δικαστηρίου δεν θα περιελάμβανε οιαδήποτε αντίστοιχη έκφραση, ούτε όμως θα διαμορφωνόταν μέσω αυτής.

Συνεπώς, με τη χρήση της εκφράσεως αυτής, η οποία ενέχει αμφισβήτηση της εντιμότητας του ενάγοντος, προσβλήθηκε, χωρίς να είναι αναγκαίο, η τιμή του τελευταίου (άρθρο 361 ΠΚ). Η προσβολή αυτή, γενομένη εκ προθέσεως, αποτελεί υπαίτια και παράνομη συμπεριφορά του εναγομένου, που συνιστά αδικοπραξία, από την οποία ο ενάγων υπέστη ηθική βλάβη, δικαιούμενος ως εκ τούτου ευλόγου χρηματικής ικανοποιήσεως. Ενόψει δε του πταίσματος του υπαιτίου, ... του είδους, της βαρύτητας και των συνθηκών τελέσεως της προσβολής, του τόπου, του χρόνου και των μέσων με τα οποία τελέσθηκε, της δημοσιότητας την οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση έλαβε, καθώς και της κοινωνικής θέσεως και οικονομικής καταστάσεως των διαδίκων μερών (... ο ενάγων είναι συνταξιούχος δικαστικός λειτουργός, ο δε εναγόμενος εν ενεργεία δικηγόρος του ενταύθα Δικηγορικού Συλλόγου), το δικαστήριο κρίνει ότι το ύψος της χρηματικής ικανοποιήσεως που ο εναγόμενος οφείλει στον ενάγοντα θα πρέπει να προσδιορισθεί στο ποσόν των 1.500 ευρώ". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε τις αντίθετες εφέσεις των διαδίκων κατά της αποφάσεως του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου που είχε δεχθεί εν μέρει την αγωγή του αναιρεσίβλητου και είχε καθορίσει τη χρηματική του ικανοποίηση στο ποσόν αυτό.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, και ειδικότερα ότι ο αναιρεσείων με την εκ μέρους του χρήση της εκφράσεως ότι ο αναιρεσίβλητος, ο προσθέτως παρεμβάς υπέρ αυτού και η εξετασθείσα μάρτυρας "συμπράττουν αθεμίτως εναντίον του" υπερέβη τα όρια της επιδιωκόμενης απορρίψεως της κατ’ αυτού αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων και ότι με τη φράση αυτή προσέβαλε την τιμή του αναιρεσίβλητου, χωρίς αυτό να είναι αναγκαίο, εσφαλμένα το νόμο ερμήνευσε και εφάρμοσε, και ειδικότερα τις διατάξεις των άρθρων 57, 914, 932 ΑΚ, σε συνδυασμό με τα άρθρα 361 και 367 παρ. 1 ΠΚ.

Ειδικότερα, η χρήση της ως άνω φράσεως στο σημείωμα του αναιρεσείοντος προς αντίκρουση της από 15-2-2008 αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων, που είχε ασκήσει εναντίον του ο αναιρεσίβλητος με αίτημα την εγγραφή προσημειώσεως υποθήκης, άλλως τη συντηρητική κατάσχεση της περιουσίας του μέχρι του ποσού των 500.000 ευρώ, δεν υπερέβαινε το αναγκαίο υπερασπιστικό μέτρο στα πλαίσια της δίκης στην οποία προβλήθηκε, γιατί ανεξάρτητα αν το περιεχόμενο της αιτιολογίας μιας αρνητικής κρίσεως του δικαστηρίου επί της αιτήσεως του τελευταίου θα περιελάμβανε οποιαδήποτε αντίστοιχη έκφραση, ο αναιρεσείων ήθελε με τη φράση αυτή να τονίσει τη μη θεμιτή, κατά την άποψή του, σύμπραξη των τριών προσώπων, του αναιρεσίβλητου, ως αιτούντος, του Δ.

Γ., ως προσθέτως παρεμβαίνοντος, και της Μ. Π., ως μάρτυρα, προκειμένου να επιτύχει την απόρριψη της κατ’ αυτού αιτήσεως συντηρητικής κατασχέσεως, εφόσον, κατά τους ισχυρισμούς του, όπως αυτοί αποτυπώθηκαν στο οικείο σημείωμα, δεν υπήρχαν οι νόμιμες προϋποθέσεις για τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων σε βάρος του.

Άλλωστε η λέξη "αθεμίτως", έχοντας την έννοια του παρανόμου ή του αδίκου, χρησιμοποιείται συχνά ως σχόλιο στα μεταξύ των διαδίκων δικόγραφα, για να καταδείξει το μη νόμιμο των ισχυρισμών ή ενεργειών του αντιδίκου, και δεν ενέχει εξυβριστικό χαρακτήρα. Συνακόλουθα τούτων, είναι βάσιμος ο από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίο ο αναιρεσείων μέμφεται το Εφετείο ότι κατέληξε στο ως άνω αποδεικτικό πόρισμα, χωρίς να ερευνήσει τις βάναυσες και εξοντωτικές επιθέσεις του αναιρεσίβλητου σε βάρος του από προηγούμενες μεταξύ τους δίκες, που δικαιολογούσαν τον ως άνω χαρακτηρισμό, με τον οποίο κατέτεινε στην απόρριψη της κατ’ αυτού αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων και όχι στην προσβολή της τιμής του αντιδίκου του.

Πρέπει λοιπόν να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το μέρος που αναφέρεται στην από 1-3-2010 έφεση του εκκαλούντος - αναιρεσείοντος, ενόψει δε του ότι η αναιρετική εμβέλεια του ως άνω λόγου πλήττει το κύρος της αποφάσεως ως προς το σύνολο της εφέσεως, παρέλκει κατόπιν τούτου η έρευνα των λοιπών λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως.

Επίσης πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου στον αναιρεσείοντα (άρθρ. 495 παρ.3 ΚΠολΔ).

Κατά το άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ: "Αν ο Άρειος Πάγος αναιρέσει την απόφαση για οποιονδήποτε άλλο λόγο, εκτός από εκείνους που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2, μπορεί να κρατήσει την υπόθεση και να την δικάσει, αν κατά την κρίση του δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση. Στην αντίθετη περίπτωση παραπέμπει την υπόθεση σε ιδιαίτερη συζήτηση και, αν πρόκειται για τους λόγους που αναφέρονται στους αριθμούς 1, 2, 3, 6 έως 17, 19 και 20 του άρθρου 559, μπορεί να παραπέμψει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση σε άλλο δικαστήριο ισόβαθμο και ομοειδές προς εκείνο το οποίο εξέδωσε την απόφαση που αναιρέθηκε ή στο ίδιο αν είναι δυνατή η σύνθεση του από άλλους δικαστές.

Αν, όμως, αναιρεθεί η απόφαση του τελευταίου αυτού δικαστηρίου, δικάζει αυτός την ουσία της υπόθεσης. Στην περίπτωση αυτή η υπόθεση εισάγεται με κλήση στο ίδιο τμήμα". Από τη διάταξη αυτή, συνδυαζόμενη και με τη διάταξη της παραγράφου 4 του ίδιου άρθρου, η οποία ορίζει ότι "Οι αποφάσεις της ολομέλειας και των τμημάτων του Αρείου Πάγου δεσμεύουν τα δικαστήρια που ασχολούνται με την ίδια υπόθεση ως προς τα νομικά ζητήματα που έλυσαν", συνάγεται ότι, οσάκις μετά την αναίρεση της αποφάσεως δεν υπάρχει δικονομικώς έδαφος για περαιτέρω εκδίκαση της υποθέσεως από το δικαστήριο της ουσίας, υπολείπεται δε μόνο η διατύπωση του διατακτικού της αποφάσεως με βάση την έκταση της αναιρέσεως, η παραπομπή σε ισόβαθμο δικαστήριο ουσίας δεν αποτελεί υποχρεωτικό στάδιο δίκης, αλλά μπορεί η τελειωτική επί της υποθέσεως απόφαση να εκδοθεί και από τον Άρειο Πάγο.

Τέτοιο δικονομικό έδαφος για την μετά την αναίρεση της προσβαλλόμενης αποφάσεως επανεκδίκαση της υποθέσεως από το Εφετείο στην ουσία δεν υπάρχει και στην κρινόμενη περίπτωση. Ειδικότερα, ενόψει του ότι η αγωγή του αναιρεσίβλητου είναι απορριπτέα ως προς την ως άνω φράση, που περιλαμβανόταν στο από 21-3-2008 σημείωμα του αναιρεσείοντος, δεν υπάρχει έδαφος να ερευνηθεί αυτή και ως προς τις λοιπές επίμαχες φράσεις, δεδομένου ότι με την 35582/2009 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης η αγωγή ως προς αυτές είχε απορριφθεί ως αβάσιμη, η δε κατ’ αυτής έφεση του αναιρεσίβλητου ως προς τις λοιπές φράσεις απορρίφθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, η οποία και δεν προσβλήθηκε από την πλευρά του με αναίρεση, με αποτέλεσμα η απόρριψη της αγωγής ως προς αυτές να έχει καταστεί τελεσίδικη.

Πρέπει λοιπόν να γίνει δεκτή η από 1-3-2010 έφεση του αναιρεσείοντος κατά της 35582/2009 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, κατά το μέρος που είχε δεχθεί την από 5-4-2008 αγωγή του αναιρεσίβλητου για την καταβολή χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, να διακρατηθεί η υπόθεση στο δικαστήριο τούτο και να απορριφθεί η ως άνω αγωγή στο σύνολό της.

Η δικαστική δαπάνη μεταξύ των διαδίκων πρέπει να συμψηφισθεί στο σύνολό της λόγω του ότι η υπαγωγή των εκτιθέμενων περιστατικών στις νομικές διατάξεις που εφαρμόσθηκαν ήταν ιδιαιτέρως δυσχερής (άρθρο 179 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 281/2015 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στον αναιρεσείοντα.

Κρατεί την υπόθεση και δικάζει επί της από 1 Μαρτίου 2010 εφέσεως του εναγομένου - αναιρεσείοντος κατά της 35582/2009 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

Δέχεται την ως άνω έφεση.

Εξαφανίζει την 35582/2009 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

Απορρίπτει την από 5 Απριλίου 2008 αγωγή του ενάγοντος - αναιρεσίβλητου στο σύνολό της.

Συμψηφίζει στο σύνολό της τη δικαστική δαπάνη μεταξύ των διαδίκων.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 7 Σεπτεμβρίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 23 Οκτωβρίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ